Nguy Cơ Tự Kỷ: Xác Định và Can Thiệp Sớm Cho Trẻ Em Từ 0 Đến 7 Tuổi

Nguy cơ tự kỷ ở trẻ em từ 0 đến 7 tuổi đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện đại. 193 trang · 2006.

• Tác giả: Gs. Nguyễn Văn Thành
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Tâm Lý Học
• Đề tài: Nguy Cơ Tự Kỷ Ở Trẻ Em Từ 0 Đến 7 Tuổi
• Loại tài liệu: Sách
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐƯỜNG: Tư Duy Cấu Trúc
• 1. CHƯƠNG 1: Xác định Mức Độ Hiện Tại của Trẻ Em
• 2. CHƯƠNG 2: Nội dung chi tiết của Tiết Mục trong Bản Lượng Giá
• 3. CHƯƠNG 3: Thể thức tổ chức công việc Lượng Giá
• 4. CHƯƠNG 4: Thiết lập dự án can thiệp và dạy dỗ
• 5. CHƯƠNG 5: Những Hành Vi Rối Loạn
• 6. CHƯƠNG 6: Định Lý của Douglas M. ARONE
• LỜI NÓI CUỐI: Tình Yêu là một động từ
• SÁCH THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nguy Cơ Tự Kỷ Ở Trẻ Em Từ 0 Đến 7 Tuổi

Nguy cơ tự kỷ ở trẻ em từ 0 đến 7 tuổi đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện đại. Theo các nghiên cứu, tỷ lệ trẻ em mắc hội chứng tự kỷ ngày càng gia tăng. Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có thể giúp trẻ em cải thiện khả năng giao tiếp và phát triển xã hội. Điều này không chỉ giúp trẻ em hòa nhập tốt hơn mà còn giảm thiểu những rối loạn hành vi có thể xảy ra.

1.1. Định Nghĩa Tự Kỷ Và Các Triệu Chứng Chính

Tự kỷ là một rối loạn phát triển thần kinh, thường xuất hiện trong những năm đầu đời. Các triệu chứng chính bao gồm khó khăn trong giao tiếp, thiếu hụt tương tác xã hội và hành vi lặp đi lặp lại. Những triệu chứng này có thể khác nhau ở mỗi trẻ, nhưng thường thấy ở trẻ em có nguy cơ tự kỷ.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Phát Hiện Sớm

Phát hiện sớm nguy cơ tự kỷ là rất quan trọng. Nghiên cứu cho thấy, nếu được can thiệp kịp thời, trẻ em có thể phát triển tốt hơn về mặt ngôn ngữ và xã hội. Việc này không chỉ giúp trẻ em hòa nhập mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện.

II. Những Dấu Hiệu Nhận Biết Nguy Cơ Tự Kỷ Ở Trẻ Em

Nhận biết các dấu hiệu của nguy cơ tự kỷ ở trẻ em là bước đầu tiên trong việc can thiệp. Các bậc phụ huynh và giáo viên cần chú ý đến những hành vi bất thường của trẻ. Những dấu hiệu này có thể bao gồm việc trẻ không phản ứng khi gọi tên, không thích giao tiếp mắt, hoặc có hành vi lặp đi lặp lại.

2.1. Các Dấu Hiệu Sớm Của Tự Kỷ

Trẻ em có thể không phát triển ngôn ngữ như mong đợi, không thể bắt chước hành động của người khác, hoặc không thể chơi cùng bạn bè. Những dấu hiệu này thường xuất hiện trước 3 tuổi và cần được theo dõi chặt chẽ.

2.2. Hành Vi Lặp Đi Lặp Lại Và Khó Khăn Trong Giao Tiếp

Một trong những triệu chứng điển hình của tự kỷ là hành vi lặp đi lặp lại, như lặp lại câu nói hoặc hành động. Trẻ cũng có thể gặp khó khăn trong việc hiểu và sử dụng ngôn ngữ, điều này ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và tương tác xã hội.

III. Nguyên Nhân Gây Ra Nguy Cơ Tự Kỷ Ở Trẻ Em

Nguyên nhân gây ra nguy cơ tự kỷ ở trẻ em vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy có sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và môi trường. Những trẻ em có tiền sử gia đình mắc tự kỷ có nguy cơ cao hơn. Ngoài ra, các yếu tố như ô nhiễm môi trường và chế độ dinh dưỡng cũng có thể ảnh hưởng.

3.1. Yếu Tố Di Truyền

Nghiên cứu cho thấy, nếu trong gia đình có người mắc tự kỷ, nguy cơ trẻ em cũng mắc bệnh này sẽ cao hơn. Các gen liên quan đến phát triển não bộ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành hội chứng tự kỷ.

3.2. Ảnh Hưởng Của Môi Trường

Môi trường sống cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ tự kỷ. Các yếu tố như ô nhiễm không khí, hóa chất độc hại, và chế độ dinh dưỡng không hợp lý có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

IV. Phương Pháp Can Thiệp Hiệu Quả Đối Với Trẻ Em Có Nguy Cơ Tự Kỷ

Can thiệp sớm là phương pháp hiệu quả nhất để hỗ trợ trẻ em có nguy cơ tự kỷ. Các chương trình can thiệp có thể bao gồm giáo dục đặc biệt, liệu pháp ngôn ngữ và liệu pháp hành vi. Những phương pháp này giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp và tương tác xã hội.

4.1. Giáo Dục Đặc Biệt

Giáo dục đặc biệt cung cấp cho trẻ em một môi trường học tập phù hợp với nhu cầu của chúng. Các giáo viên được đào tạo chuyên sâu sẽ giúp trẻ phát triển kỹ năng cần thiết để hòa nhập với xã hội.

4.2. Liệu Pháp Ngôn Ngữ

Liệu pháp ngôn ngữ giúp trẻ em cải thiện khả năng giao tiếp. Các chuyên gia sẽ làm việc với trẻ để phát triển kỹ năng nói và hiểu ngôn ngữ, từ đó giúp trẻ tự tin hơn trong giao tiếp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Nghiên Cứu Về Tự Kỷ

Các nghiên cứu về tự kỷ đã chỉ ra rằng việc can thiệp sớm có thể mang lại kết quả tích cực cho trẻ em. Nhiều chương trình can thiệp đã được triển khai và cho thấy hiệu quả trong việc cải thiện kỹ năng xã hội và ngôn ngữ của trẻ. Những kết quả này cần được chia sẻ rộng rãi để nâng cao nhận thức trong cộng đồng.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Can Thiệp Sớm

Nghiên cứu cho thấy, trẻ em được can thiệp sớm có khả năng phát triển tốt hơn về mặt ngôn ngữ và xã hội. Những trẻ em này thường có khả năng hòa nhập tốt hơn vào môi trường học tập và xã hội.

5.2. Chia Sẻ Kinh Nghiệm Từ Các Chương Trình Can Thiệp

Các chương trình can thiệp thành công cần được chia sẻ và nhân rộng. Những kinh nghiệm từ các chuyên gia và gia đình có trẻ em tự kỷ sẽ giúp nâng cao nhận thức và cải thiện chất lượng can thiệp.

VI. Kết Luận Về Nguy Cơ Tự Kỷ Và Tương Lai Của Trẻ Em

Nguy cơ tự kỷ ở trẻ em từ 0 đến 7 tuổi là một vấn đề cần được quan tâm. Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có thể giúp trẻ em phát triển tốt hơn. Tương lai của trẻ em có nguy cơ tự kỷ phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ gia đình, nhà trường và xã hội.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Sự Hỗ Trợ Từ Gia Đình

Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trẻ em có nguy cơ tự kỷ. Sự yêu thương và khích lệ từ cha mẹ sẽ giúp trẻ tự tin hơn trong giao tiếp và phát triển kỹ năng xã hội.

6.2. Tương Lai Tươi Sáng Cho Trẻ Em Tự Kỷ

Với sự can thiệp kịp thời và hiệu quả, trẻ em có nguy cơ tự kỷ có thể phát triển tốt và hòa nhập vào xã hội. Tương lai của trẻ em sẽ tươi sáng hơn nếu được hỗ trợ đúng cách.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Nguy Cơ Tự Kỷ Ở Trẻ Em Từ 0 Đến 7 Tuổi do Giáo sư Nguyễn Văn Thành biên soạn (xuất bản Hè 2006) là tài liệu học thuật chuyên ngành thuộc lĩnh vực Giáo dục Đặc biệt và Tâm lý học Phát triển. Trong chương trình đào tạo bậc Đại học và Sau Đại học, tài liệu này giữ vị trí nền tảng cho các học phần liên quan đến Can thiệp sớm, Chẩn đoán và lượng giá trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt, cũng như Tâm bệnh học trẻ em.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của tài liệu tập trung vào việc trang bị cho người học khả năng nhận diện sớm các dấu hiệu nguy cơ rối loạn phát triển lan tỏa (PDD/TED) ở lứa tuổi 0 đến 7 tuổi; nắm vững quy trình thực hiện 174 tiết mục lượng giá phát triển và hành vi; từ đó xây dựng kế hoạch can thiệp giáo dục cá nhân hóa dựa trên vùng phát triển thực tế của trẻ.

Cấu trúc giáo trình bao gồm phần Lời Mở Đường, sáu chương nội dung chính, phần Lời Nói Cuối và Danh mục Sách Tham Khảo. Tài liệu tiếp cận vấn đề theo mô hình "Tư Duy Cấu Trúc", kết hợp chặt chẽ giữa quan sát hành vi lâm sàng và thực hành sư phạm tương tác. Điểm đặc sắc của giáo trình là việc phân định rõ khái niệm "nguy cơ tự kỷ" đối với trẻ dưới sáu tuổi nhằm khuyến nghị can thiệp phòng ngừa sớm, thay vì vội vàng gắn nhãn chẩn đoán cố định khi các triệu chứng chưa hội tụ đầy đủ.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

• Lời Mở Đường: Tư Duy Cấu Trúc: Trình bày bối cảnh tiếp nối từ công trình Trẻ Em Tự Kỷ: Phương thức giáo dục và dạy dỗ (2005). Tác giả hệ thống hóa 5 nhóm triệu chứng chủ yếu của hội chứng tự kỷ (đời sống bít kín, rối loạn ngôn ngữ, hành vi rập khuôn máy móc, hành vi bạo động/tự hủy hoại, cử chỉ và điệu bộ kỳ dị), đồng thời làm rõ thuật ngữ y khoa và giáo dục đương đại: PDD (Pervasive Developmental Disorders) và TED (Troubles Envahissants du Développement). Chương này đề xuất 4 bước của "Tư Duy Cấu Trúc" để thiết lập lộ trình can thiệp.
• Chương Một: Xác định mức độ phát triển hiện tại của trẻ em: Giới thiệu nền tảng lý thuyết "Ba Vùng Sinh Hoạt" được Eric Schopler phát triển từ quan điểm của L. Vygotsky (Vùng tự lập, Vùng xa lạ, Vùng học tập/trung gian). Chương này thuyết minh cấu trúc tổng thể của Bản Lượng Giá 174 tiết mục và nguyên tắc "Sư phạm Xây dựng".
• Chương Hai: Nội dung chi tiết của 174 Tiết Mục trong Bản Lượng Giá: Hệ thống hóa 131 đề mục khảo sát mức độ phát triển và 43 đề mục quan sát rối loạn hành vi (*TM). Mỗi tiết mục được quy định cụ thể về dụng cụ, quy trình thực hiện, địa hạt khảo sát và tiêu chí chấm điểm 3 mức.
• Chương Ba: Thể thức tổ chức công việc Lượng Giá: Hướng dẫn quy chuẩn tổ chức không gian, thời gian, cách thức phối hợp giữa người lượng giá, trẻ và gia đình nhằm bảo đảm tính khách quan của dữ liệu thu thập.
• Chương Bốn: Thiết lập dự án can thiệp và dạy dỗ: Phương pháp chuyển hóa kết quả lượng giá thành các mục tiêu giáo dục theo thứ tự ưu tiên số một, chia nhỏ thành các bước hành động cụ thể và định kỳ đánh giá lại dựa trên tiêu chuẩn hòa hợp môi trường.
• Chương Năm: Những Hành Vi Rối Loạn: Phân tích sâu 4 nhóm rối loạn hành vi (Quan hệ, Giác quan, Ngôn ngữ, Ý thích) và phương pháp xử lý dựa trên nguyên tắc sư phạm chuyển hóa, phát huy năng động thay vì trừng phạt.
• Chương Sáu: Định Lý của Douglas M. ARONE & Lời Nói Cuối: Ứng dụng nguyên lý "Nhân Hòa" trong điều phối kế hoạch can thiệp, xem mối quan hệ tôn trọng giữa người với người là nền tảng cốt lõi của tiến trình giáo dục.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình tích hợp và chuyển tải ba khung lý thuyết nền tảng:

1. Lý thuyết Vùng Phát triển Gần (Zone of Proximal Development - ZPD) của L. Vygotsky: Được cụ thể hóa thành mô hình 3 Vùng sinh hoạt: Vùng tự lập (trẻ tự làm được - chấm điểm +), Vùng xa lạ (trẻ từ chối hoặc không thể làm dù có hỗ trợ - chấm điểm -), và Vùng học tập (vùng chớm nở/Emergence - chấm điểm +/-).
2. Hệ thống Lượng giá PEP của Eric Schopler: Công trình khảo sát thực nghiệm (1979–1988 trên 420 trẻ em) được chuẩn hóa thành Bản Lượng Giá 174 tiết mục, phân tách rõ 7 địa hạt chức năng phát triển:
   • Bắt chước (Bc): 16 tiết mục
   • Nhận thức (Nt): 13 tiết mục
   • Vận động tinh (Vđt): 16 tiết mục
   • Vận động thô (Vđth): 18 tiết mục
   • Phối hợp mắt và tay (Ph): 15 tiết mục
   • Kỹ năng tư duy (Td): 26 tiết mục
   • Kỹ năng ngôn ngữ (Nn): 27 tiết mục
3. Mô hình 4 địa hạt rối loạn hành vi: Quan sát và định lượng sự tương tác giữa cảm xúc và hành vi xã hội:
   • Rối loạn quan hệ và tiếp xúc xã hội (RlQh / Qh)
   • Rối loạn tiếp cận dụng cụ qua giác quan (RlGq / Gq)
   • Rối loạn sử dụng ngôn ngữ (RlNn / Nn)
   • Rối loạn ý thích, sáng kiến và năng động nội tâm (RlYt / Yt)

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng thao tác kỹ thuật lượng giá: Vận hành chính xác các bài trắc nghiệm với công cụ chuẩn (như bình nước xà phòng, ống nhìn vạn sắc, đất sét, bảng khuôn hình học, găng tay múa rối, phách gõ nhịp).
• Kỹ năng phân tích và tổng hợp biểu đồ phát triển: Nhận diện các chỉ số phân tán, điểm mạnh và điểm yếu giữa 7 địa hạt phát triển, tránh nhầm lẫn giữa phản ứng sinh lý tự nhiên và phản ứng xã hội.
• Kỹ năng thiết kế chương trình giáo dục cá nhân (IEP): Khả năng phân loại hành vi vào đúng vùng học tập để đặt mục tiêu can thiệp khả thi, thực hiện từng bước nhỏ mà không gây áp lực làm thoái hóa tâm lý của trẻ.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hướng phương pháp tiếp cận mang tính sư phạm xây dựng (Constructive Pedagogy) và sư phạm chuyển hóa, đối lập với phương pháp áp đặt cơ học hay sử dụng các biện pháp cưỡng chế, bạo lực.

Bài tập thực hành và trắc nghiệm mẫu

Tài liệu cung cấp bảng hướng dẫn chi tiết cho 174 bài tập thực nghiệm cụ thể. Mỗi bài tập đều quy định rõ:

• Dụng cụ chuẩn bị: Ví dụ ở Tiết mục số 1 và 2 dùng chai nước xà phòng và que thổi bọt; Tiết mục 19–20 dùng bản khuôn gỗ khoét lõm 3 hình tròn, vuông, tam giác; Tiết mục 32 dùng 5 khối vuông và 5 đĩa tròn 5 màu.
• Quy trình tương tác: Các bước hướng dẫn trẻ, từ quan sát tự nhiên đến làm mẫu và khích lệ trẻ thực hiện độc lập.
• Tiêu chuẩn chấm điểm 3 mức độ:
  • Điểm Cộng (+): Trẻ hiểu và tự hoàn thành nhiệm vụ độc lập.
  • Điểm Cộng/Trừ (+/-): Trẻ có ý định hợp tác, có cử chỉ chớm nở (Emergence) nhưng chưa đạt hoàn toàn chỉ tiêu kỹ thuật.
  • Điểm Trừ (-): Trẻ không thực hiện, không có cử chỉ thử làm dù được hướng dẫn.

7 Địa hạt kỹ năng     Hệ thống chấm điểm        4 Địa hạt rối loạn      Thang đo xúc động
(Bc, Nt, Vđt, Vđth,   (Thành tựu: +             (RlQh, RlGq,            (Thích ứng: +
 Ph, Td, Nn)           Chớm nở: +/-              RlNn, RlYt)             Chậm/thoáng qua: +/-
                       Thất bại: -)                                      Bất thường/lo sợ: -)

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự nghiên cứu

Người học được rèn luyện cách quan sát hành vi "không lời", phân tích thái độ tương tác hai chiều thông qua các hành vi giao tiếp nền tảng: Xin, Cho, Nhận, và Từ chối. Khi tự học, học viên cần tiến hành thực nghiệm song song giữa việc đo lường 131 đề mục kỹ năng và ghi nhận phản ứng đối với 43 tiết mục hành vi (*TM) trong cả thời gian làm bài lẫn thời gian giải lao 5–10 phút của trẻ.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Mở rộng phạm vi phòng ngừa so với ấn bản 2005: Nếu công trình Trẻ Em Tự Kỷ: Phương thức giáo dục và dạy dỗ (2005) tập trung vào hội chứng tự kỷ nói chung, thì giáo trình 2006 mở rộng nghiên cứu sang nhóm "nguy cơ tự kỷ" ở giai đoạn cửa sổ phát triển từ 0 đến 7 tuổi (0–84 tháng), nhằm ngăn chặn tình trạng triệu chứng lan tỏa và lấn chiếm sang các địa hạt khác.
• Chuẩn hóa công cụ lượng giá định lượng: Tài liệu kế thừa và chuẩn hóa công trình nghiên cứu của Eric Schopler và cộng sự (thực hiện từ 1979 đến 1988 trên mẫu 420 trẻ em), chuyển hóa thành bảng trắc nghiệm 174 mục cụ thể, có khả năng áp dụng trực tiếp trong điều kiện giáo dục tại Việt Nam.
• Tích hợp triết lý giáo dục nhân bản: Kết hợp các lý thuyết phát triển phương Tây với nguyên lý tương tác tôn trọng phẩm giá con người. Giáo trình loại bỏ hoàn toàn các quan điểm giáo dục trừng phạt, khẳng định trẻ em dù có rối loạn phát triển vẫn là một chủ thể độc lập có quyền được tôn trọng và hòa nhập môi trường.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên Đại học và Học viên Cao học:
  • Ngành Giáo dục Đặc biệt: Phục vụ trực tiếp cho các học phần Lượng giá phát triển trẻ có nhu cầu đặc biệt, Xây dựng kế hoạch can thiệp cá nhân (IEP).
  • Ngành Tâm lý học (Tâm lý học Phát triển, Tâm lý Lâm sàng Trẻ em và Thanh thiếu niên): Cung cấp khung chẩn đoán phân biệt và can thiệp hành vi.
  • Ngành Công tác Xã hội: Hỗ trợ đánh giá và xây dựng mạng lưới hỗ trợ gia đình có trẻ rối loạn phát triển.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần có kiến thức nền tảng về Tâm lý học đại cương, Tâm lý học phát triển lứa tuổi mầm non và Sinh lý học thần kinh trẻ em.
• Giảng viên và Chuyên gia lâm sàng: Tài liệu được dùng làm khung giáo trình giảng dạy, tài liệu tập huấn thực hành can thiệp sớm cho cán bộ y tế, giáo viên mầm non hòa nhập và chuyên viên tâm lý trị liệu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được biên soạn cho đối tượng người học nào?

Tài liệu phục vụ sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Giáo dục Đặc biệt, Tâm lý học, Công tác Xã hội; đồng thời là tài liệu tham chiếu chuyên môn cho giảng viên, giáo viên can thiệp sớm, bác sĩ nhi khoa và phụ huynh có con trong độ tuổi từ 0 đến 7 tuổi.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng gì trước khi tiếp cận giáo trình?

Cần nắm vững các mốc phát triển tâm vận động bình thường của trẻ từ 0 đến 84 tháng tuổi, các khái niệm cơ bản về phản xạ có điều kiện, phản ứng sinh lý và các thuật ngữ tâm bệnh học trẻ em cơ bản.

3. Bản Lượng Giá 174 Tiết Mục trong sách có điểm gì khác so với các bảng kiểm thông thường?

Bản lượng giá gồm 131 câu hỏi khảo sát mức độ phát triển trên 7 địa hạt trộn lẫn ngẫu nhiên và 43 câu hỏi quan sát hành vi (*TM). Thang chấm 3 mức (+, +/-, -) tập trung phát hiện "vùng chớm nở" (+/-), làm cơ sở thiết lập mục tiêu can thiệp thay vì chỉ đo lường điểm số thuần túy.

4. Quy trình xây dựng kế hoạch can thiệp từ Bản Lượng Giá được tiến hành như thế nào?

Người thực hiện căn cứ vào các đề mục đạt điểm +/- (Vùng học tập) để chọn ra mục tiêu ưu tiên số một; kết hợp với việc củng cố các kỹ năng ở điểm + (Vùng tự lập) để xây dựng sự tự tin cho trẻ, tuyệt đối không ép buộc trẻ hoạt động trong Vùng xa lạ (điểm -).

5. Những trang thiết bị và giáo cụ nào cần thiết khi thực hành theo giáo trình?

Cần chuẩn bị bộ dụng cụ theo danh mục 174 tiết mục: dụng cụ tạo bọt xà phòng, ống nhìn vạn sắc, đất sét công nghiệp, chuông nhỏ, găng tay múa rối hình con vật, bản khung khoét lỗ hình học (tròn, vuông, tam giác), khối màu, kéo, giấy vẽ, bóng nhẹ đường kính 20–25cm và thang bước.

---

Kết luận

Giáo trình Nguy Cơ Tự Kỷ Ở Trẻ Em Từ 0 Đến 7 Tuổi của GS. Nguyễn Văn Thành đóng góp một khung lý thuyết và thực hành hoàn chỉnh về lượng giá, can thiệp sớm cho trẻ có nguy cơ rối loạn phát triển lan tỏa. Bằng việc phối hợp giữa mô hình Ba Vùng Sinh Hoạt của Vygotsky – Schopler và công cụ Bản Lượng Giá 174 Tiết Mục, tài liệu cung cấp một lộ trình đào tạo rõ ràng: từ nhận thức triệu chứng, lượng giá khách quan đến thiết lập dự án can thiệp cá nhân hóa dựa trên nguyên tắc tôn trọng sự phát triển tự nhiên của người học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Nguy cơ Tự Kỷ (nơi trẻ em từ 0 đến 7 tuổi) Gs. NGUYỄN văn Thành Nội Dung : Lời Mở Đường : Tư Duy Cấu Trúc Chương Một : Xác định mức độ hiện tại của trẻ em Chương Hai : Nội dung chi tiết của 174 Tiết Mục trong Bản Lượng Giá Chương Ba : Thể thức tổ chức công việc Lượng Giá Chương Bốn : Thiết lập dự án can thiệp và dạy dỗ Chương Năm : Những Hành Vi Rối Loạn Chương Sáu : Định Lý của Douglas M. ARONE Lời Nói Cuối : Tình Yêu là một động từ Sách Tham Khảo Lời Mở Đường: Tư Duy Cấu Trúc Trong cuốn sách « Trẻ Em Tự kỷ : Phương thức giáo dục và dạy dỗ » (Mùa Hè 2005), tôi đã liệt kê và khảo sát, dưới nhiều khía cạnh khác nhau, năm triệu chứng chủ yếu có mặt trong hội chứng tự kỷ. - Triệu chứng thứ nhất là đời sống bít kín, không có những quan hệ tiếp xúc và trao đổi qua lại với những người đang cùng có mặt trong môi trường sinh sống hằng ngày, thậm chí xuyên qua liếc nhìn « mắt chạm mắt », hay là « đưa ngón tay trỏ » chỉ đồ vật mong muốn, - Triệu chứng thứ hai là ngôn ngữ bị rối loạn dưới nhiều hình thức khác nhau, hay là hoàn toàn không có mặt, - Triệu chứng thứ ba là vấn đề « lặp đi lặp lại » những câu nói hay là tác phong, một cách máy móc và tự động, gần như suốt ngày, nhất là khi trẻ em không có việc gì để làm, để nhìn, để nghe hay là để tiếp cận bằng xúc giác, - Triệu chứng thứ bốn là những hành vi bạo động và tấn công kẻ khác hay là hủy hoại chính mình, như nhổ tóc, đập đầu vào vách tường, cắn mạnh vào tay và gây ra những vết thương trầm trọng… - Triệu chứng sau cùng là những bộ điệu và cách đi đứng lạ lùng, kỳ dị, những cách làm khác thường, như áp tai xuống sát mặt đất để lắng nghe, ngắm nhìn một cách say mê những hạt bụi, những tia nắng, những kẽ hở… Một số trẻ em có những cơn động kinh nhẹ và nặng.

Một số trẻ em khác có thói quen « nhìn trời đất, trăng sao… và phát âm một mình », cơ hồ đang trao đổivà chuyện trò một cách hăng say, với những bóng hình tuy dù xa xôi, nhưng vẫn hiện thực… Tuy nhiên, như tôi đã nhấn mạnh lui tới nhiều lần, với một trẻ em DƯỚI SÁU TUỔI, và nhất là khi tất cả năm triệu chứng trên đây chưa được hội tụ một cách đầy đủ, rõ ràng và khách quan, chúng ta cần có thái độ thận trọng và dè dặt, không bao giờ áp đặt nhãn hiệu Hội Chứng Tự kỷ, một cách quá vội vàng và chủ quan. Thay vào đó, cách đây chừng trên dưới 10 năm, cách nhà chuyên môn thường dùng cách nói « có nguy cơ tự kỷ ». Từ đó, cách làm và thái độ được đề nghị là « can thiệp tức khắc, càng sớm càng tốt ». Hẳn thực, càng phát hiện và can thiệp sớm như vậy, chúng ta càng có nhiều cơ may tạo ra những điều kiện thuận lợi tối đa, nhằm giúp những trẻ em có nguy cơ tự kỷ, có thể chận đứng kịp thời những rối loạn đang thành hình.

Trong trường hợp ngược lại,những triệu chứng sẽ dần dần lan tỏa ra, từ địa hạt phát triển nầy sang qua địa hạt phát triển khác, trong suốt thời gian và giai đoạn từ 0 đến 7 tuổi. Chính vì lý do nầy, các tài liệu y khoa và giáo dục đương đại, cũng như các hội nghị quốc tế đã đề nghị sử dụng cách nói « trẻ em PDD » (Pervasive Developmental Disorders), hay là « TED » (Troubles Envahissants du Développement).