Kết quả phối hợp vật lý trị liệu hô hấp trong điều trị bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp tại bệnh viện đa khoa yên phong bắc ninh

Kết quả phối hợp vật lý trị liệu hô hấp trong điều trị bệnh nhân COPD tại bệnh viện đa khoa Yên Phong Bắc Ninh mang lại hiệu quả tích cực.

• Tác giả: Khổng Thục Chinh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Kết Quả Phối Hợp Vật Lý Trị Liệu Hô Hấp Trong Điều Trị Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mạn Tính Đợt Cấp
• Loại tài liệu: Luận văn chuyên khoa cấp II
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• Trang bìa phụ
• Lời cam đoan
• Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các sơ đồ, biểu đồ, hình ảnh
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Định nghĩa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 1.2. Tình hình dịch tễ bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 1.3. Một vài đặc điểm sinh bệnh học, lâm sàng bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 1.4. Vật lý trị liệu hô hấp trong điều trị BPTNMT
• 1.5. Nghiên cứu về vật lý trị liệu hô hấp
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.4. Tiêu chuẩn trong nghiên cứu
• 2.5. Các kĩ thuật nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.8. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng BPTNMT đợt cấp
• 3.2. Kết quả phối hợp VLTLHH điều trị BPTNMT đợt cấp
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng BPTNMT đợt cấp
• 4.2. Phối hợp vật lý trị liệu hô hấp trong điều trị BPTNMT đợt cấp
• 4.3. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng BPTNMT đợt cấp
• 4.4. Kết quả phối hợp vật lý trị liệu hô hấp điều trị BPTNMT đợt cấp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. COPD Đợt Cấp Vật Lý Trị Liệu Hô Hấp Tổng Quan 55 Ký tự

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT), hay COPD đợt cấp, là một bệnh lý hô hấp phổ biến, đặc trưng bởi tắc nghẽn đường thở tiến triển và không hồi phục hoàn toàn. Tình trạng này thường liên quan đến phản ứng viêm bất thường của phổi do các hạt và khí độc hại, đặc biệt là khói thuốc lá. COPD đợt cấp gây ra những đợt diễn biến cấp tính, đòi hỏi thay đổi phương pháp điều trị, có thể dẫn đến nhập viện và thậm chí tử vong. Điều trị toàn diện COPD bao gồm giáo dục sức khỏe, thay đổi lối sống, hỗ trợ tâm lý, sử dụng thuốc và vật lý trị liệu hô hấp (VLTLHH). VLTLHH đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chức năng hô hấp, giảm khó thở và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Các bài tập phục hồi chức năng hô hấp giúp tăng cường sức mạnh cơ hô hấp, loại bỏ đờm và khí tồn đọng trong phổi, từ đó giảm số lần COPD đợt cấp. Theo khuyến cáo của Hội lồng ngực Mỹ và Châu Âu, vật lý trị liệu là một phương pháp điều trị hiệu quả cho bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính đường hô hấp gây suy giảm hoạt động hàng ngày.

1.1. Định Nghĩa Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mạn Tính COPD

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) được định nghĩa là một tình trạng bệnh lý có thể phòng ngừa và điều trị được, đặc trưng bởi sự hạn chế thông khí không hồi phục hoàn toàn. Sự hạn chế này thường tiến triển dần và kết hợp với phản ứng viêm bất thường của phổi đối với các hạt hoặc khí độc hại. Hội lồng ngực Mỹ đưa ra định nghĩa này từ năm 1962. Mặc dù COPD ảnh hưởng đến phổi, nó cũng gây ra những hậu quả đáng kể mang tính hệ thống.

1.2. Định Nghĩa COPD Đợt Cấp Tầm Quan Trọng Điều Trị

Đợt cấp COPD là sự thay đổi cấp tính các triệu chứng cơ bản như ho, khó thở và/hoặc khạc đờm, vượt ra ngoài những diễn biến hàng ngày và đòi hỏi phải thay đổi trị liệu. Theo GOLD (2009), đợt cấp COPD là tình trạng xảy ra trong diễn biến tự nhiên của bệnh, đặc trưng bởi sự thay đổi các triệu chứng cơ bản của bệnh nhân, khác với những diễn biến thường ngày, khởi phát cấp tính và đòi hỏi phải thay đổi thuốc điều trị. Việc điều trị kịp thời và hiệu quả COPD đợt cấp có vai trò quan trọng trong việc giảm biến chứng và cải thiện tiên lượng bệnh.

II. Thách Thức Trong Điều Trị COPD Đợt Cấp Hiện Nay 58 Ký tự

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong điều trị COPD đợt cấp, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức. Việc chẩn đoán sớm và chính xác COPD còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt ở những bệnh nhân có triệu chứng không điển hình. Tình trạng kháng thuốc kháng sinh ở bệnh nhân COPD đợt cấp ngày càng gia tăng, gây khó khăn trong việc lựa chọn phác đồ điều trị. Bên cạnh đó, việc quản lý các bệnh đồng mắc ở bệnh nhân COPD cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa. Tỷ lệ tái nhập viện và tử vong ở bệnh nhân COPD đợt cấp vẫn còn cao, cho thấy cần có những giải pháp điều trị hiệu quả hơn. Vật lý trị liệu hô hấp chưa được ứng dụng rộng rãi và đầy đủ trong điều trị COPD đợt cấp, đặc biệt là tại các tuyến cơ sở. Cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả và tính khả thi của các phương pháp vật lý trị liệu khác nhau trong điều trị COPD đợt cấp.

2.1. Khó Khăn Trong Chẩn Đoán Sớm và Chính Xác COPD

Chẩn đoán sớm COPD thường gặp khó khăn do triệu chứng ban đầu không rõ ràng và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp khác. Nhiều bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã tiến triển đến giai đoạn nặng. Việc sử dụng các công cụ chẩn đoán như đo chỉ số FEV1 và chỉ số FVC cần được thực hiện rộng rãi hơn.

2.2. Tình Trạng Kháng Kháng Sinh Ở Bệnh Nhân COPD

Tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng ở bệnh nhân COPD đợt cấp gây khó khăn trong việc điều trị nhiễm trùng hô hấp. Việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ các nguyên tắc và dựa trên kết quả kháng sinh đồ. Các biện pháp phòng ngừa nhiễm trùng hô hấp như tiêm phòng vắc xin cúm và phế cầu cần được tăng cường.

2.3. Quản Lý Bệnh Đồng Mắc Ảnh Hưởng Đến Tiên Lượng

Bệnh nhân COPD thường mắc kèm nhiều bệnh lý khác như tim mạch, tiểu đường, loãng xương, trầm cảm... Việc quản lý các bệnh đồng mắc này cần được chú trọng vì chúng ảnh hưởng lớn đến tiên lượng và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa để điều trị toàn diện cho bệnh nhân COPD.

III. Kỹ Thuật VLTLHH Hỗ Trợ Điều Trị COPD Đợt Cấp 52 Ký Tự

Vật lý trị liệu hô hấp (VLTLHH) bao gồm nhiều kỹ thuật khác nhau, được áp dụng để cải thiện chức năng hô hấp cho bệnh nhân COPD đợt cấp. Các kỹ thuật vật lý trị liệu hô hấp giúp làm sạch đường thở, giảm tình trạng tắc nghẽn, tăng cường thông khí và giảm khó thở. Các kỹ thuật thường được sử dụng bao gồm: tập thở cho bệnh nhân COPD, kỹ thuật ho có kiểm soát, dẫn lưu tư thế, vỗ rung và sử dụng các thiết bị hỗ trợ hô hấp. Lựa chọn kỹ thuật vật lý trị liệu phù hợp cần dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân và được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm. Việc kết hợp vật lý trị liệu hô hấp với các phương pháp điều trị khác như sử dụng thuốc giãn phế quản, corticosteroid và oxy liệu pháp giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị COPD đợt cấp.

3.1. Kỹ Thuật Tập Thở Cho Bệnh Nhân COPD Hướng Dẫn Chi Tiết

Tập thở cho bệnh nhân COPD là một phần quan trọng của VLTLHH. Các kỹ thuật phổ biến bao gồm thở chúm môi và thở cơ hoành. Thở chúm môi giúp tăng áp lực đường thở, ngăn ngừa xẹp đường thở và cải thiện thông khí. Thở cơ hoành giúp tăng cường sức mạnh cơ hoành và cải thiện hiệu quả hô hấp.

3.2. Dẫn Lưu Tư Thế và Vỗ Rung Phương Pháp Làm Sạch Đờm

Dẫn lưu tư thế và vỗ rung là các kỹ thuật giúp di chuyển đờm từ các vùng phổi bị tắc nghẽn lên các đường dẫn khí lớn hơn để dễ dàng tống ra ngoài. Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích cho bệnh nhân có nhiều đờm và khó khăn trong việc khạc đờm.

3.3. Kỹ Thuật Ho Có Kiểm Soát Cách Ho Hiệu Quả Cho COPD

Kỹ thuật ho có kiểm soát giúp bệnh nhân ho một cách hiệu quả hơn, tránh gây mệt mỏi và khó chịu. Kỹ thuật này bao gồm hít sâu, nín thở trong vài giây và sau đó ho mạnh. Ho cần được thực hiện một cách nhẹ nhàng và có kiểm soát, tránh ho quá mạnh gây kích thích đường thở.

IV. Nghiên Cứu VLTLHH Hiệu Quả Điều Trị COPD Đợt Cấp 59 Ký Tự

Nhiều nghiên cứu khoa học vật lý trị liệu đã chứng minh hiệu quả của vật lý trị liệu hô hấp trong điều trị COPD đợt cấp. Các nghiên cứu cho thấy vật lý trị liệu giúp cải thiện chức năng hô hấp, giảm khó thở, giảm số ngày nằm viện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Một số nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các kỹ thuật vật lý trị liệu cụ thể, như tập thở, dẫn lưu tư thế, vỗ rung và kỹ thuật ho có kiểm soát. Các nghiên cứu khác đánh giá hiệu quả của việc kết hợp vật lý trị liệu với các phương pháp điều trị khác, như sử dụng thuốc và oxy liệu pháp. Kết quả của các nghiên cứu này cho thấy vật lý trị liệu hô hấp là một phương pháp điều trị hiệu quả và an toàn cho bệnh nhân COPD đợt cấp.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả VLTLHH Qua Chỉ Số FEV1 và FVC

Nhiều nghiên cứu đã sử dụng các chỉ số FEV1 (thể tích khí thở ra tối đa ở giây đầu tiên) và FVC (dung tích sống thở mạnh) để đánh giá hiệu quả của VLTLHH. Các nghiên cứu cho thấy VLTLHH giúp cải thiện đáng kể các chỉ số này, cho thấy sự cải thiện về chức năng thông khí của phổi.

4.2. VLTLHH Giúp Giảm Khó Thở và Cải Thiện Chất Lượng Sống

Các nghiên cứu cũng cho thấy VLTLHH giúp giảm đáng kể tình trạng khó thở và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân COPD đợt cấp. Các công cụ đánh giá chất lượng cuộc sống như CAT (COPD Assessment Test) và mMRC (modified Medical Research Council) được sử dụng để đo lường sự cải thiện này.

4.3. Nghiên Cứu Về VLTLHH Kết Hợp Thuốc và Oxy Liệu Pháp

Một số nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của VLTLHH khi kết hợp với các phương pháp điều trị khác như sử dụng thuốc giãn phế quản, corticosteroid và oxy liệu pháp. Kết quả cho thấy sự kết hợp này mang lại hiệu quả điều trị cao hơn so với việc chỉ sử dụng một phương pháp duy nhất.

V. Ứng Dụng VLTLHH Tại Bệnh Viện Yên Phong Kết Quả 57 Ký Tự

Bệnh viện Đa khoa Yên Phong đã triển khai phối hợp các liệu pháp vật lý trị liệu hô hấp trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp, phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất và nhân lực tại tuyến cơ sở. Kết quả ban đầu cho thấy, việc phối hợp các liệu pháp VLTLHH nhằm tống đẩy đờm, giải phóng đường thở trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp mang lại nhiều kết quả tích cực. Bệnh viện đã chú trọng triển khai các kỹ thuật như tập thở, dẫn lưu tư thế, vỗ rung và kỹ thuật ho có kiểm soát cho bệnh nhân COPD đợt cấp. Việc đánh giá hiệu quả vật lý trị liệu hô hấp được thực hiện thông qua việc theo dõi các triệu chứng lâm sàng, đánh giá chức năng hô hấp và sử dụng các công cụ đánh giá chất lượng cuộc sống.

5.1. Triển Khai VLTLHH Các Kỹ Thuật Áp Dụng Tại Yên Phong

Tại Bệnh viện Yên Phong, các kỹ thuật VLTLHH được áp dụng bao gồm: tập thở chúm môi, tập thở cơ hoành, dẫn lưu tư thế, vỗ rung và hướng dẫn bệnh nhân kỹ thuật ho có kiểm soát hiệu quả. Các kỹ thuật này được lựa chọn dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.

5.2. Đánh Giá Lâm Sàng Thay Đổi Triệu Chứng Khó Thở và Ho

Việc đánh giá lâm sàng thường xuyên được thực hiện để theo dõi sự thay đổi của các triệu chứng như khó thở, ho, khạc đờm. Các bác sĩ và kỹ thuật viên VLTLHH theo dõi sát sao tình trạng bệnh nhân để điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.

5.3. Kết Quả Bước Đầu Cải Thiện Chức Năng Hô Hấp và CLCS

Kết quả bước đầu cho thấy sự cải thiện đáng kể về chức năng hô hấp và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân COPD đợt cấp sau khi được điều trị bằng VLTLHH. Bệnh nhân giảm khó thở, dễ dàng khạc đờm và có thể thực hiện các hoạt động hàng ngày một cách dễ dàng hơn.

VI. Kết Luận Triển Vọng VLTLHH Trong Điều Trị COPD 59 Ký Tự

Vật lý trị liệu hô hấp là một phương pháp điều trị hiệu quả và an toàn cho bệnh nhân COPD đợt cấp. Việc ứng dụng vật lý trị liệu giúp cải thiện chức năng hô hấp, giảm khó thở, giảm số ngày nằm viện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả và tính khả thi của các phương pháp vật lý trị liệu khác nhau trong điều trị COPD đợt cấp, đặc biệt là tại các tuyến cơ sở. Trong tương lai, vật lý trị liệu hô hấp sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc quản lý và điều trị COPD, giúp bệnh nhân có cuộc sống khỏe mạnh và chất lượng hơn.

6.1. Tổng Kết Vai Trò Quan Trọng Của VLTLHH Trong COPD

VLTLHH đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chức năng hô hấp, giảm triệu chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân COPD. VLTLHH cần được xem là một phần không thể thiếu trong phác đồ điều trị COPD.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo VLTLHH Cá Nhân Hóa

Trong tương lai, hướng nghiên cứu VLTLHH sẽ tập trung vào việc cá nhân hóa phác đồ điều trị dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân. Các yếu tố như mức độ bệnh, bệnh đồng mắc, khả năng vận động và sở thích của bệnh nhân sẽ được xem xét để lựa chọn các kỹ thuật VLTLHH phù hợp.

6.3. Đào Tạo và Nâng Cao Năng Lực VLTLHH Cho Tuyến Cơ Sở

Cần tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho các kỹ thuật viên VLTLHH tại tuyến cơ sở để đảm bảo bệnh nhân COPD có thể tiếp cận được các dịch vụ VLTLHH một cách dễ dàng và thuận tiện. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào các kỹ thuật VLTLHH cơ bản và dễ thực hiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật và tử vong trên phạm vi toàn cầu. Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới, hiện có khoảng 600 triệu người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, chiếm tỷ lệ từ 9% đến 10% dân số từ 40 tuổi trở lên. Tại Việt Nam, các nghiên cứu dịch tễ học ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng dao động khoảng 4,2%, trong đó nam giới chiếm tỷ lệ cao vượt trội so với nữ giới. Bệnh lý này không chỉ bào mòn sức khỏe người bệnh mà còn tạo ra gánh nặng tài chính khổng lồ, điển hình như tại Hoa Kỳ với chi phí y tế trực tiếp và gián tiếp lên tới 32 tỷ USD mỗi năm.

Tiến triển tự nhiên của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính thường xen kẽ các đợt bùng phát cấp tính khiến chức năng hô hấp suy giảm nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ nhập viện và tử vong. Thống kê lâm sàng chỉ ra rằng có khoảng 28% bệnh nhân tái phát đợt cấp chỉ sau 2 tuần xuất viện và 17% trường hợp phải tái nhập viện khẩn cấp. Nguyên nhân then chốt là do tình trạng tăng tiết đờm nhầy đặc quánh gây bít tắc đường thở, xẹp phế quản nhỏ và suy kiệt cơ hô hấp.

Trước thực trạng đó, đề tài nghiên cứu được triển khai nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và đánh giá hiệu quả của việc phối hợp các kỹ thuật vật lý trị liệu hô hấp trong phác đồ điều trị toàn diện. Nghiên cứu được thực hiện trên 139 bệnh nhân điều trị nội trú tại Khoa Hồi sức Cấp cứu và Khoa Nội tổng hợp thuộc Bệnh viện Đa khoa huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn từ tháng 1/2014 đến tháng 6/2015. Kết quả của luận văn mang lại giá trị thực tiễn to lớn, khẳng định vật lý trị liệu hô hấp giúp rút ngắn thời gian nằm viện, cải thiện chất lượng sống và giảm thiểu chi phí điều trị cho hệ thống y tế tuyến cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng bệnh sinh học kinh điển của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính theo hướng dẫn của Sáng kiến Toàn cầu về Bệnh Phổi Tắc nghẽn Mạn tính và tiêu chuẩn chẩn đoán đợt cấp của Anthonisen. Cơ chế bệnh sinh cốt lõi là phản ứng viêm mạn tính đường thở với sự tham gia của các tế bào bạch cầu đa nhân trung tính, đại thực bào và tế bào lympho T CD8+, giải phóng các chất trung gian hóa học như Interleukin 8 và Leukotriene B4 gây hủy hoại cấu trúc nhu mô phổi. Tình trạng mất cân bằng giữa hệ thống protease và kháng protease làm suy thoái sợi chun elastin, dẫn đến hiện tượng bẫy khí và khí phế thũng. Trong đợt cấp, khoảng 80% nguyên nhân bắt nguồn từ nhiễm khuẩn phế quản, làm tăng tiết dịch nhầy mủ đặc quánh và gây suy giảm nghiêm trọng khả năng tự làm sạch của hệ thống nhung mao niêm mạc.

Về mặt trị liệu phục hồi, nghiên cứu ứng dụng lý thuyết khí động lực học đường thở và cơ chế dẫn lưu trọng lực. Các kỹ thuật can thiệp chính bao gồm: dẫn lưu tư thế kết hợp tác động cơ học rung vỗ thành ngực, kỹ thuật thở ra mạnh, ho có kiểm soát, tập thở chúm môi và tập thở cơ hoành. Những biện pháp này giúp dịch chuyển đờm từ phế quản ngoại vi về phế quản trung tâm để tống xuất ra ngoài, cải thiện thông khí phế nang và nâng cao dung tích sống. Nghiên cứu sử dụng các chỉ số chuẩn hóa gồm thể tích thở ra tối đa trong giây đầu tiên (FEV1), dung tích sống gắng sức (FVC), chỉ số Gaensler, cùng hai thang đo lâm sàng tiêu chuẩn là thang điểm khó thở mMRC (từ độ 0 đến độ 4) và thang điểm đánh giá chất lượng cuộc sống CAT (từ 0 đến 40 điểm).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hai thiết kế: mô tả cắt ngang để khảo sát đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và can thiệp lâm sàng so sánh trước - sau điều trị không có nhóm chứng nhằm đánh giá hiệu quả phối hợp vật lý trị liệu. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức ước tính một tỷ lệ quần thể với độ tin cậy 95%, cho ra cỡ mẫu lý thuyết tối thiểu là 120 bệnh nhân. Trong thời gian thực hiện liên tục 18 tháng, tác giả đã thu thập toàn bộ 139 bệnh nhân đủ tiêu chuẩn chẩn đoán đợt cấp theo Anthonisen (khó thở tăng, lượng đờm tăng từ 5ml/ngày trở lên và đờm chuyển màu mủ) để đưa vào quy trình can thiệp.

Phương pháp chọn mẫu thuận tiện lấy toàn bộ bệnh nhân nhập viện giúp phản ánh chân thực mô hình bệnh tật tại bệnh viện tuyến huyện. Thiết kế so sánh trước - sau can thiệp trên cùng một đối tượng được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc triệt tiêu các sai số do biến thiên cá thể về cơ địa và bệnh lý đồng mắc. Dữ liệu cận lâm sàng được thu thập qua hệ thống máy đo chức năng thông khí KOKO áp dụng phương trình hồi quy người Việt Nam của Nguyễn Đình Hường, máy phân tích huyết học tự động 18 thông số và hệ thống chụp X-quang tim phổi tiêu chuẩn. Các biến số nghiên cứu được xử lý bằng các thuật toán thống kê y học chuyên dụng, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 139 bệnh nhân đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính tại Bệnh viện Đa khoa huyện Yên Phong đã ghi nhận những kết quả lâm sàng vượt trội sau khi áp dụng phác đồ kết hợp vật lý trị liệu hô hấp:

Thứ nhất, khả năng giải phóng đường thở và tống xuất đờm tăng rõ rệt. Lượng đờm khạc ra trong 3 ngày đầu can thiệp tăng từ mức trung bình khoảng 8ml/ngày lên hơn 22ml/ngày nhờ kỹ thuật dẫn lưu tư thế và rung vỗ lồng ngực, sau đó giảm dần về dưới 5ml/ngày khi phế quản đã được làm sạch hoàn toàn.

Thứ hai, mức độ khó thở của người bệnh được cải thiện nhanh chóng. Tỷ lệ bệnh nhân có mức độ khó thở nặng theo thang điểm mMRC ở độ 3 và độ 4 giảm mạnh từ 78,4% tại thời điểm nhập viện xuống còn dưới 12,5% khi xuất viện, phần lớn bệnh nhân chuyển về mức khó thở nhẹ ở độ 1 hoặc không khó thở khi sinh hoạt bình thường.

Thứ ba, chất lượng cuộc sống của bệnh nhân nâng cao rõ rệt thông qua thang điểm CAT. Tổng điểm CAT trung bình giảm sâu từ 24,8 điểm (mức độ ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt) xuống còn 10,2 điểm tại thời điểm kết thúc đợt điều trị, tương đương mức cải thiện hơn 58% về chất lượng cuộc sống và khả năng tự chủ vận động.

Thứ tư, các chỉ số sinh tồn và triệu chứng thực thể hồi phục khả quan. Tần số thở trung bình giảm từ 26,4 lần/phút xuống mức ổn định 19,2 lần/phút; tỷ lệ co kéo cơ hô hấp phụ giảm từ 84,2% xuống còn 6,5%; các triệu chứng nghe phổi như ran rít, ran ngáy và ran ẩm thuyên giảm trên 88% tổng số ca can thiệp. Tỷ lệ điều trị đạt kết quả tốt và khá chiếm trên 92%, số ngày điều trị nội trú trung bình rút ngắn xuống còn khoảng 8,5 ngày.

Thảo luận kết quả

Cơ chế mang lại sự phục hồi ngoạn mục này xuất phát từ tác động cộng hưởng giữa điều trị thuốc nội khoa (kháng sinh, thuốc giãn phế quản, corticoid) và các lực cơ học có kiểm soát. Việc dẫn lưu tư thế giúp dịch chuyển các nút nhầy ứ đọng từ các phân thùy phổi sâu dưới tác dụng của trọng lực. Sóng xung động từ động tác vỗ và rung lồng ngực với tần số nhịp nhàng làm phá vỡ cấu trúc gel của chất nhầy, tách rời màng bám đờm khỏi niêm mạc phế quản đang bị viêm loét. Kỹ thuật thở chúm môi tạo ra một áp lực dương cuối kỳ thở ra, ngăn chặn hiện tượng xẹp đường thở sớm, từ đó đào thải lượng khí cặn tồn đọng và tăng cường thông khí phế nang.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây của Nông Văn Hách hay Phan Thị Hường về can thiệp vỗ rung thành ngực trên bệnh nhân viêm phế quản mạn, kết quả của luận văn có sự tương đồng lớn về khả năng tăng thể tích đờm thải và cải thiện độ bão hòa oxy trong máu. Đồng thời, nghiên cứu cũng ghi nhận tính an toàn tuyệt đối của kỹ thuật: tỷ lệ xuất hiện tác dụng phụ như mệt mỏi thoáng qua hay thay đổi huyết áp nhẹ chỉ dưới 3,6% và đều tự ổn định sau 10 đến 15 phút nghỉ ngơi, không có trường hợp nào gặp biến chứng gãy xương sườn, tràn khí màng phổi hay rối loạn nhịp tim nghiêm trọng.

Trên thực tế lâm sàng, các dữ liệu chuyển biến tích cực này được thể hiện trực quan qua biểu đồ cột so sánh điểm mMRC và biểu đồ đường biểu diễn sự suy giảm tổng điểm CAT qua các mốc thời gian điều trị. Bảng đối chiếu số lượng đờm thải và tần số hô hấp trước - sau can thiệp là minh chứng rõ nét cho thấy phục hồi chức năng hô hấp đóng vai trò là một trụ cột không thể tách rời trong điều trị đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên những bằng chứng lâm sàng xác thực từ nghiên cứu, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị mang tính ứng dụng cao:

1. Chuẩn hóa và ban hành quy trình phối hợp vật lý trị liệu hô hấp tại các khoa lâm sàng: Lãnh đạo các bệnh viện tuyến quận, huyện cần chỉ đạo Khoa Hồi sức Cấp cứu và Khoa Nội phối hợp với bộ phận Phục hồi chức năng xây dựng phác đồ chuẩn về dẫn lưu tư thế, rung vỗ thành ngực và ho có kiểm soát cho bệnh nhân đợt cấp, đặt mục tiêu áp dụng cho 100% bệnh nhân đủ điều kiện trong vòng 6 tháng tới.
2. Đào tạo liên tục và nâng cao kỹ năng cho đội ngũ điều dưỡng: Trung tâm chỉ đạo tuyến và phòng điều dưỡng cần tổ chức các khóa tập huấn thực hành kỹ thuật vỗ rung lồng ngực, kỹ thuật tập thở hoành và thở chúm môi cho 100% nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc bệnh nhân hô hấp, hoàn thành lộ trình đào tạo trong thời gian 3 đến 6 tháng.
3. Thành lập đơn vị tư vấn và câu lạc bộ bệnh nhân ngoại trú: Thiết lập góc giáo dục sức khỏe tại phòng khám chuyên khoa để hướng dẫn người bệnh và người nhà kỹ năng tự tập thở, cách tống thải đờm tại nhà, đặt mục tiêu giảm 30% tỷ lệ tái phát đợt cấp phải nhập viện trong vòng 12 tháng theo dõi.
4. Nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị hỗ trợ hô hấp: Sở Y tế và ban giám đốc bệnh viện cần ưu tiên phân bổ ngân sách để trang bị đồng bộ máy đo chức năng hô hấp, máy khí dung siêu âm và giường tập chuyên dụng cho các cơ sở y tế tuyến huyện trong giai đoạn từ 1 đến 2 năm tới nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn phong phú, đặc biệt phù hợp với các nhóm đối tượng sau:

1. Bác sĩ chuyên khoa Hồi sức cấp cứu, Nội Hô hấp và Nội tổng hợp: Cung cấp bằng chứng lâm sàng vững chắc để ra quyết định phối hợp các liệu pháp không dùng thuốc nhằm nâng cao hiệu quả điều trị đợt cấp và rút ngắn số ngày nằm viện cho người bệnh.
2. Cử nhân Điều dưỡng và Kỹ thuật viên Phục hồi chức năng: Là tài liệu hướng dẫn quy trình kỹ thuật chi tiết, từng bước thực hiện các thủ thuật dẫn lưu tư thế, vỗ rung, nhún sườn và theo dõi an toàn người bệnh trong suốt buổi tập.
3. Học viên sau đại học, Bác sĩ Chuyên khoa cấp II và Bác sĩ Nội trú: Nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng kết hợp can thiệp y học, cách thức xây dựng bộ công cụ đánh giá mMRC, CAT và ứng dụng phương trình hồi quy thông khí phổi ở người Việt.
4. Cán bộ quản lý y tế và Lãnh đạo bệnh viện tuyến cơ sở: Cung cấp luận cứ khoa học để hoạch định chính sách đầu tư trang thiết bị, xây dựng mô hình quản lý bệnh mạn tính toàn diện và tối ưu hóa chi phí bảo hiểm y tế tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Vật lý trị liệu hô hấp có an toàn khi áp dụng cho bệnh nhân đang trong đợt cấp không? Phương pháp hoàn toàn an toàn nếu được thực hiện đúng chỉ định và quy trình kỹ thuật. Nghiên cứu trên 139 bệnh nhân cho thấy không có tai biến nghiêm trọng; người bệnh chỉ cần được loại trừ các chống chỉ định như gãy xương sườn, tràn khí màng phổi, ho ra máu nặng hoặc tăng huyết áp chưa kiểm soát.

Tại sao phải kết hợp dẫn lưu tư thế với rung vỗ lồng ngực thay vì chỉ dẫn lưu đơn thuần? Dẫn lưu tư thế chỉ tận dụng trọng lực để dịch chuyển dịch tiết lỏng. Việc kết hợp rung vỗ tạo ra các sóng xung lực cơ học giúp làm bong tróc các mảng đờm đặc dính khỏi niêm mạc phế quản, gia tăng hiệu quả làm sạch đường thở gấp nhiều lần so với một phương pháp đơn lẻ.

Vai trò của thang điểm CAT và mMRC trong theo dõi điều trị là gì? Thang điểm mMRC giúp lượng hóa chính xác mức độ khó thở khi gắng sức, trong khi thang điểm CAT đánh giá toàn diện 8 khía cạnh ảnh hưởng của bệnh lên sinh hoạt hằng ngày. Hai thang đo này giúp bác sĩ theo dõi tiến triển điều trị một cách khách quan mà không cần lặp lại các xét nghiệm xâm lấn.

Bệnh nhân có thể tự thực hiện các kỹ thuật này tại nhà sau khi xuất viện không? Bệnh nhân hoàn toàn có thể tự thực hiện các kỹ thuật như thở chúm môi, thở cơ hoành và ho có kiểm soát tại nhà sau khi được nhân viên y tế hướng dẫn thuần thục. Việc duy trì tập luyện hằng ngày giúp duy trì thông khí phổi và giảm nguy cơ tái phát đợt cấp.

Kỹ thuật thở chúm môi mang lại lợi ích sinh lý trực tiếp nào cho đường thở? Thở chúm môi tạo ra một lực cản nhẹ ở cửa miệng trong thì thở ra, duy trì áp lực dương trong lòng phế quản. Áp lực này ngăn ngừa các tiểu phế quản bị xẹp sớm do mất tính đàn hồi, giúp giải phóng lượng khí cặn ứ đọng và tạo điều kiện lấy oxy tốt hơn ở nhịp hít vào kế tiếp.

Kết luận

• Nghiên cứu đã chứng minh tính hiệu quả vượt bậc của việc phối hợp vật lý trị liệu hô hấp trong phác đồ điều trị đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính tại bệnh viện tuyến huyện.
• Quy trình can thiệp giúp tăng cường tống xuất đờm nhầy, giảm nhanh triệu chứng khó thở mMRC và cải thiện hơn 58% chất lượng cuộc sống theo thang điểm CAT.
• Liệu pháp có độ an toàn rất cao, dễ thực hành, không đòi hỏi trang thiết bị quá đắt tiền và phù hợp tuyệt đối với điều kiện cơ sở vật chất của y tế cơ sở.
• Luận văn đóng góp một khung quy trình điều trị toàn diện, kết hợp chặt chẽ giữa nội khoa dùng thuốc và phục hồi chức năng vận động lồng ngực.
• Trong lộ trình từ 3 đến 6 tháng tới, các cơ sở y tế tuyến quận, huyện nên chủ động áp dụng quy trình chuẩn này vào thực tế chăm sóc bệnh nhân nội trú. Quý đồng nghiệp và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo chi tiết toàn văn tài liệu để ứng dụng thành công phương pháp vào thực tiễn lâm sàng, góp phần nâng cao chất lượng điều trị cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là bệnh thường gặp có thể dự phòng và điều trị được, đặc trưng bởi tắc nghẽn đường thở, tiến triển nặng dần, liên quan tới phản ứng viêm bất thường của phổi bởi các phần tử và khí độc hại [9], [78]. Các đợt cấp và bệnh đồng mắc góp phần vào mức độ nặng ở mỗi bệnh nhân (BN) [77], [87], [108]. Cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp, tình trạng ô nhiễm môi trường, bệnh ngày càng phát triển đáng lo ngại và đã trở thành mối quan tâm của các nhà khoa học. Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (TCYTTG), hiện nay có khoảng 600 triệu người mắc BPTNMT, chiếm 9-10% dân số ở độ tuổi từ 40 tuổi trở lên [24], [96], [100].

Theo nghiên cứu của Ngô Quý Châu và Phan Thu Phương có khoảng 4,2% dân số trong độ tuổi trên 40 mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Trong quá trình tiến triển, BPTNMT có những đợt diễn biến cấp tính làm người bệnh phải thay đổi cách thức điều trị so với hàng ngày, phải nhập viện, thậm chí gây tử vong [5], [77], [108]. BPTNMT mang lại gánh nặng kinh tế cho người bệnh, gia đình và xã hội. Tại Mỹ, hàng năm chi phí cho dự phòng và điều trị BPTNMT là 32 tỷ USD [81], [91].

Điều trị BPTNMT cần phải toàn diện, bao gồm: Giáo dục sức khỏe, thay đổi lối sống, hỗ trợ tâm lý, thuốc và vật lý trị liệu hô hấp (VLTLHH). Với đặc trưng giải phẫu bệnh là ứ khí tại phế nang, xẹp các tiểu phế quản, tăng tiết nhày và bít tắc đường thở, BPTNMT gây suy kiệt cơ thể, trầm cảm, suy giảm chất lượng cuộc sống. Các bài tập liệu pháp VLTLHH giúp làm tăng sức mạnh cơ hô hấp, tống đẩy đờm và khí tồn đọng, giảm các triệu chứng khó thở, cải thiện chất lượng cuộc sống, tăng khả năng gắng sức và kết quả là giảm số lần đợt cấp cho người bệnh. Vật lý trị liệu, phục hồi chức năng hô hấp (CNHH) trong bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính được Hội lồng ngực Mỹ và Châu Âu đánh giá cao và đưa ra khuyến cáo đây là một 2 phương pháp điều trị hiệu quả.

Phương pháp này có thể áp dụng cho tất cả các BN có bệnh mạn tính đường hô hấp gây giảm sút các hoạt động trong sinh hoạt hàng ngày [90], [93]. Trước tình trạng gia tăng của tỉ lệ mắc cũng như tỉ lệ tử vong của bệnh, năm 2010, Bộ Y tế đã đưa BPTNMT vào chương trình mục tiêu quốc gia và có hướng dẫn điều trị cụ thể [2]. Đơn vị chẩn đoán, điều trị, tư vấn bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản Bệnh viện Đa khoa Yên Phong tỉnh Bắc Ninh đi vào hoạt động từ năm 2013. Bên cạnh việc tuân thủ các qui trình theo hướng dẫn, bệnh viện đã chú trọng triển khai phối hợp một số liệu pháp VLTLHH trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp phù hợp với điều kiện về cơ sở vật chất và nhân lực tại tuyến cơ sở.

Những kết quả bước đầu cho thấy phối hợp các liệu pháp VLTLHH nhằm tống đẩy đờm, giải phóng đường thở trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp cho nhiều kết quả. Trên thực tế đã có một số đề tài trong và ngoài nước nghiên cứu về vấn đề này nhưng còn ít và chưa hệ thống. Vì vậy, để đánh giá kết quả của các liệu pháp này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Kết quả phối hợp vật lý trị liệu hô hấp trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp tại Bệnh viện Đa khoa Yên Phong”. Đề tài nghiên cứu hai mục tiêu: 1.

Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp ở Bệnh viện Đa khoa Yên Phong; 2. Đánh giá kết quả phối hợp vật lý trị liệu hô hấp trong điều trị bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp. 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Định nghĩa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là thuật ngữ đầu tiên được sử dụng ở Mỹ gần 40 năm nay.

Thuật ngữ này được đưa ra để biểu thị sự tắc nghẽn đường thở tiến triển từ tử và không có khả năng hồi phục. Có 2 nguyên nhân cơ bản của tình trạng tắc nghẽn này: đó là tình trạng chít hẹp các phế quản do viêm nhiễm, xơ hóa và sự mất đi khả năng đàn hồi của phổi do các phế nang bị hủy hoại. Tuy nhiên, trong đại đa số trường hợp trên thực tế lâm sàng không thể xác định được cụ thể phần nào là của viêm phế quản mạn và phần nào của giãn phế nang trong sự phát triển tắc nghẽn đường thở ở các BN thuộc loại này. Do vậy thuật ngữ “Viêm phế quản mạn” và “Giãn phế nang” được thay thế bằng thuật ngữ “Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính”, tiếng Anh là Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) [39], [76], [88], [105].

Những vướng mắc trong việc xác định tỷ lệ mắc BPTNMT liên tiếp xảy ra do không có sự thống nhất về thuật ngữ bệnh. Trước năm 1968, trong phân loại bệnh tật Quốc tế ICD8, 2 thuật ngữ viêm phế quản mạn tính và khí phế thũng đã được sử dụng khá rộng rãi. Nhưng đến năm 1970 thì BPTNMT là thuật ngữ được sử dụng ở Hoa Kỳ và một vài quốc gia khác nên gây nhiều phiền toái cho việc so sánh tỷ lệ bệnh tật cũng như tỷ lệ tử vong do căn bệnh này gây ra giữa các nước với nhau và chính lý do này đã được chỉnh lý trong phân loại bệnh tật ICD9, ICD10. Năm 1992, thuật ngữ BPTNMT được Tổ chức Y tế thế giới chính thức sử dụng trong phân loại bệnh tật.

Cũng từ đây, thế giới y học đã quan tâm hơn rất nhiều trong quản lý cũng như nghiên cứu bệnh này và đã đưa ra công ước chung về hướng dẫn, chẩn đoán và điều trị BPTNMT do các Hội lồng ngực, Hội hô hấp của các nước soạn thảo năm 1995. Định nghĩa về BPTNMT đã được Hội lồng ngực Mỹ đưa ra từ năm 1962. Tuy nhiên bệnh này đã được một nhà giải phẫu bệnh người Anh nổi 4 tiếng T.H Laenec mô tả từ năm 1827 trong cuốn “Chuyên luận về bệnh lý của lồng ngực và thính chẩn gián tiếp” [10], [37], [83]. Định nghĩa về BPTNMT được sử dụng rộng rãi nhất là định nghĩa của Hội lồng ngực Mỹ: “BPTNMT là một tình trạng bệnh lý có thể phòng và điều trị, được đặc trưng bằng sự hạn chế thông khí không có khả năng hồi phục hoàn toàn.

Sự hạn chế không khí này thường vừa tiến triển vừa kết hợp với phản ứng viêm bất thường của phổi với các hạt hoặc khí độc, trước tiên do hút thuốc lá. Mặc dù BPTNMT gây ảnh hưởng đến phổi, nó cũng gây ra những hậu quả đáng kể mang tính chất hệ thống” [48], [54]. Định nghĩa BPTNMT đợt cấp: tiến triển tự nhiên của bệnh là một quá trình mạn tính với từng đợt nặng lên của bệnh gọi là những đợt cấp. Hiện nay chưa có sự thống nhất trên toàn thế giới về định nghĩa đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính [59], [107].R và CS (1987) [3], [57], [61]: “Đợt cấp BPTNMT được biểu hiện bằng 3 triệu chứng chính: khó thở tăng, số lượng đờm tăng và đờm nhầy mủ”.

Theo ATS/ERS (2004) [60], [62], [69]: “Đợt cấp BPTNMT là một sự thay đổi cấp tính các triệu chứng cơ bản ho, khó thở và/hoặc khạc đờm ngoài những diễn biến hàng ngày và đòi hỏi phải thay đổi trị liệu hàng ngày của BN”. Theo định nghĩa của GOLD (2009) [59], [60], [65], [96]: “Đợt cấp BPTNMT là tình trạng xảy ra trong diễn biến tự nhiên của bệnh, được đặc trưng bởi sự thay đổi các triệu chứng cơ bản của BN như ho, khạc đờm, khó thở khác với những diễn biến thường ngày, khởi phát cấp tính và đòi hỏi phải thay đổi thuốc điều trị thường ngày trên BN BPTNMT”. Tình hình dịch tễ bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Hiện nay, theo tài liệu của Tổ chức Y tế Thế giới, có khoảng 600 triệu người mắc bệnh BPTNMT trên toàn thế giới. Trong khi đó, năm 1994 con số này mới chỉ có 52 triệu người.

Ảnh hưởng của bệnh khá thấp đối với người <45 tuổi và cao hơn rất nhiều ở những người có tuổi >65. Người ta thấy rằng ảnh hưởng của BPTNMT đối với những người > 65 tuổi gấp 4 lần so với nhóm người có độ tuổi từ 45-64 [36], [97]. Do bản chất của bệnh là mạn tính và tiến triển, đặc biệt nguyên nhân chủ yếu do hút thuốc lá nên số lượng BN BPTNMT không chỉ dừng ở con số đã nêu trên mà ngày càng tăng thêm. Chính vì vậy, TCYTTG đã ước tính số người chịu ảnh hưởng BPTNMT sẽ tăng lên gấp 3-4 lần trong thập kỷ này và đến năm 2020, BPTNMT sẽ đứng hàng thứ 5 trong gánh nặng của tỷ lệ bệnh tật toàn cầu và đến năm 2025 căn bệnh này sẽ chiếm vị trí thứ 3 trong các nguyên nhân gây tử vong nói chung [86], [89].

Mới đây, TCYTTG giới đã cảnh báo về tính chất lan tràn nhanh chóng của bệnh như một đại dịch và là gánh nặng cho toàn thể nhân loại trên hành tinh của chúng ta. BPTNMT gia tăng cùng thói quen hút thuốc lá và gia tăng theo tuổi.000 người bị suy hô hấp cần phải điều trị bằng oxy tại nhà. Tỷ lệ lưu hành BPTNMT cao nhất ở những nước có nhiều người hút thuốc lá. Theo thống kê mới của TCYTTG năm 2007 có tới 210 triệu người mắc BPTNMT trên toàn thế giới [13], [67], [72], [95].

Theo nghiên cứu của Ngô Quý Châu (2006) nghiên cứu trên 2583 đối tượng tại Hà Nội thấy tỷ lệ mắc chung cho cả hai giới là 2,0%, trong đó tỷ lệ mắc ở nam là 3,4% và nữ là 0,7%. Nghiên cứu của Phan Thu Phương (2006) tại huyện Lạng Giang – Bắc Giang thấy tỷ lệ mắc BPTNMT là 3,85% trong đó nam là 6,92% và nữ là 1,42%. Tại Hội thảo hưởng ứng ngày phòng chống BPTNMT toàn cầu (2010) đã công bố BPTNMT đang có xu hướng gia tăng ở Việt Nam với tỷ lệ mắc bệnh là 4,2% [6], [25], [35], [48]. 6 Đợt cấp BPTNMT là một biến chứng thường gặp trong quá trình tiến triển của BPTNMT, đợt cấp có thể xảy ra trong cả 4 giai đoạn (từ I – IV), nhưng thường gặp nhất là ở giai đoạn nặng và rất nặng (giai đoạn III và IV).

Đợt cấp BPTNMT có thể sảy ra trung bình từ <1 lần mỗi năm ở các BN có FEV1>1,5 Lít và đến >2,5 lần mỗi năm với những BN BPTNMT rất nặng có FEV<1,25 Lít.