đặt vấn đề phát triển lâu bền và phát triển toàn diện khi văn hoá tạo nên động lực cho tăng trưởng kinh tế sự tăng trưởng các giá trị con người. Quan niệm Hồ Chí Minh giữa văn hoá và kinh tế, văn hoá và phát triển có một ý nghĩa phương pháp luận rất to lớn. Mỗi một xã hội phát triển đều có truyền thống có cơ sở xã hội và sự đa dạng của nó. Phát triển văn hoá là cơ sở của sự thống nhất trong đa dạng.
Đó là sự đa dạng về trình độ, về quan hệ, về phương tiện, về mục đích, về chất. Sự đa dạng trong các dân ộc, t các tộc người, sự đa dạng văn hóa miền, văn hoá vùng, hệ tư tưởng, ý thức, phong tục, tập quán, cá nhân, xã hội buộc mỗi xã hội muốn phát triển phải phát triển văn hoá. Việt Nam là một nước kinh tế thuộc vào hàng các nước kém phát triển, nhưng do có một nền văn hoá giàu bản sắc, nhiều giá trị độc đáo, cho nên nước ta được xếp vào những nước đang phát triển. Phát triển văn hoá làm nền tảng cho phát triển kinh tế xã hội bao gồm một sự phát triển nội sinh.
Từ thần thoại đến tư duy hiện đại, từ nền đạo đức cũ chuyển sang nền đạo đức mới, từ các phong tục tập quán, các biểu tượng cổ truyền chuyển thành các tập quán, các biểu tượng mới, từ các giá trị ngôn ngữ, các niềm tin cũ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 chuyển vào các giá trị ngôn ngữ và niềm tin mới, sự tiến bộ, sự phát triển văn hoá Việt Nam bao gồm những nguyên tắc cơ bản: Truyền thống - hiện đại. Giữ gìn bản sắc dân tộc trong quá trình giao tiếp và hiện đại hoá. Dân tộc - quốc tế. Phát triển các giá trị dân tộc trên cơ sở tiếp biến các giá trị quốc tế và các giá trị dân tộc tham gia vào các giá trị khu vực cũng như toàn cầu.
Dân tộc - tộc người. Sự phát triển văn hoá bằng cách tiếp biến không loại bỏ gìn giữ các bản sắc. Các bản sắc dân tộc đều bình đẳng các giá trị. Cá nhân - cộng đồng.
Phát triển văn hoá là phát triển song hành cả hai khu vực. Đó là sự phát triển các giá trị của cộng đồng trên cơ sở giải phóng năng lượng sáng tạo cá nhân. Có thể nói để cho văn hoá trở thành động lực của sự phát triển mọi mặt của đời sống vật chất và tinh thần của xã hội. Phát triển văn hoá, tạo ra hệ chuẩn của các quan hệ xã hội, các giá trị sáng tạo phải được lưu giữ, bảo tồn và phát triển, đó là những ý tưởng quan trọng về văn hoá Hồ Chí Minh.
Phát triển văn hoá gắn bó chặt chẽ với các chính sách của nhà nước. Các định hướng cơ bản, các chiến lược văn hoá sẽ trở thành bộ khung quan trọng của mọi sự phát triển bao gồm cả sự phát triển văn hoá. Văn hoá Việt Nam khá ôn hoà. Chúng ta không quá khắt khe về tôn giáo như người Trung Đông, không có kỷ luật để khép mình vào tập thể như người Nhật Bản, không quá lệ thuộc vào gia đình, dòng họ như người Italia, không tự hào về chủng tộc như người Hoa… Tính chất này giúp con người Việt Nam có tính khoan dung, mềm dẻo, dễ hoà đồng, nhưng cũng làm chúng ta dễ chao đảo, không có điểm tựa vững chắc về tinh thần.
Số liệu điều tra cho thấy, phần lớn doanh nhân Việt Nam kinh doanh không bắt nguồn từ truyền thống gia đình, lại xuất thân từ những gia đình nghèo, không được đào tạo cơ bản, nên có nhiều hạn chế về kiến thức và trình độ. Xuất thân từ nền kinh tế tiểu nông, con người Việt Nam thường có tầm nhìn thấp, ngắn hạn, hay thay đổi và muốn đi đường tắt, thay vì kiên nhẫn chờ đợi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 kết quả lâu dài. Vì vậy, theo nhiều nhà nghiên cứu nước ngoài, bối cảnh và môi trường kinh tế Việt Nam thuộc loại "xã hội thiếu chữ tín" (low trust society). Trong bối cảnh kinh tế thị trường, khi các mối quan hệ được mở rộng, điểm yếu này càng có nguy cơ bộc lộ rõ ràng, thể hiện ở tầm vĩ mô là việc các chính sách của Chính phủ thường hay thay đổi.
Còn ở tầm vi mô, theo nhiều nhà kinh doanh nước ngoài, các nhà kinh doanh Việt Nam không coi trọng chữ tín, hay viện dẫn các lý do khách quan để khước từ việc thực hiện cam kết, gây nhiều phiền toái trong quan hệ với các đối tác nước ngoài. Chừng nào các nhà quản lý và doanh nhân Việt Nam còn chưa nhận ra tầm quan trọng của chữ tín trong mọi mối quan hệ, thì chúng ta còn khó lấy được niềm tin của đối tác. Thậm chí, về lâu dài, sẽ có ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của Việt Nam trên thị trường thế giới. Một số người Việt Nam không có bản lĩnh "văn hoá" vững vàng, sa vào trạng thái choáng ngợp trước những thành tựu kinh tế của phương Tây, trở nên sùng ngoại quá đáng, phủ nhận tất cả những giá trị cổ truyền của dân tộc.
Những người này phần đông là giới thanh niên làm việc cho các công ty nước ngoài và những người kinh doanh bằng viện trợ của thân nhân từ nước ngoài gửi về. Việc đánh mất bản sắc văn hoá dâ n tộc mình đã làm họ rập theo khuôn mẫu phương Tây trong mọi hành vi. Thật ra, văn hoá không phải là "đồ ăn nhanh", để có thể học theo trong một sớm một chiều, mà cần trải qua nhiều thế hệ. Văn hoá cũng giống như tảng băng trôi, mà một người từ nền văn hoá khác chỉ có thể nhận biết được phần nổi (phần nhỏ nhất), chứ chưa thể ý thức được phần chìm dưới nước (phần quyết định), được tích tụ qua nhiều thế hệ và đã ăn sâu vào ý thức hệ của mỗi thành viên trong nền văn hoá đó.
Chính vì vậy, việc bắt chước thiếu chọn lọc của một nhóm doanh nhân Việt Nam chỉ làm nghèo đi đời sống tinh thần của họ và làm yếu đi bản sắc dân tộc trong VHKD Việt Nam. Sự sùng ngoại quá đáng đó còn làm giảm sút uy tín của doanh nhân Việt Nam trong con mắt của những đối tác nước ngoài, vì họ đã từ bỏ bản chất thật của mình để trở thành đồ giả trong con mắt người ngoại quốc. Một số khác, trong đó có cả các nhà quản lý, vẫn giữ tư tưởng bảo thủ, hoặc vì không có điều kiện, hay vì không muốn thay đổi, nên đã trở thành lạc hậu với bên ngoài. Thiếu những kiến thức và kỹ năng cần thiết trong thời LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 kỳ đổi mới, họ dễ bị thua lỗ, bộc lộ nhiều sai sót trong kinh doanh với các đối tác nước ngoài.
Những người này, đã góp phần làm VHKD Việt Nam kém năng động, chậm hoà đồng trong tiến trình hội nhập, ảnh hưởng đến hình ảnh Việt Nam trên thương trường quốc tế. Khái niệm Văn hoá kinh doanh là một khái niệm đã có từ lâu trên thế giới, song nó là một khái niệm mới (một cách tương đối) và mở ở Việt Nam. Cuộc sống cũng như công việc kinh doanh không ngừng vận động, chắc chắn sẽ còn nhiều chuẩn mực khác để đánh giá văn hoá kinh doanh nữa mà từ góc độ của bản thân, mỗi cá thể sẽ bổ sung thêm khi đặt mình vào công việc của một doanh nhân đang kinh doanh một cách có văn hoá. Văn hoá kinh doanh có thể xem là chìa khoá mở ra sự thành công và phát triển của cả nền kinh tế đất nước nói chung, của mỗi doanh nghiệp nói riêng.
Doanh nhân khi khởi nghiệp cũng như khi đã trở thành những "đại gia” đều cần tâm niệm và duy trì việc làm này. Bởi , văn hoá là nền tảng tinh thần, là động lực thúc đẩy xã hội phát triển. Trong kinh doanh, văn hóa tham gia vào hầu hết các hoạt động của doanh nghiệp từ tổ chức đến các hoạt động chức năng của doanh nghiệp, cách bố trí tổ chức nhân sự đến hình thành quan hệ giao tiếp ứng xử giữa các thành viên trong tổ chức và các phương thức quản lý kinh doanh để tạo hiệu quả cao nhất cho hoạt động của doanh nghiệp. Nhìn từ góc độ nghệ thuật kinh doanh, từ vấn đề tạo vốn ban đầu, tìm địa bàn kinh doanh, mặt hàng kinh doanh, cách thức tổ chức thực hiện chiến lược kinh doanh, tiếp thị sản phẩm, dịch vụ hậu mãi và bảo hành sau bán hàng một cách hiệu quả đã được thể hiện với những giá trị tốt đẹp của chính mỗi hoạt động, và do vậy kinh doanh chính là biểu hiện tốt đẹp văn hóa của con người.
Do đó, bản chất của văn hoá kinh doanh là làm cho cái lợi gắn bó chặt chẽ với cái đúng, cái tốt đẹp và cái đẹp. Từ đó có thể đưa ra định nghĩa về văn hóa kinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 doanh: “Văn hóa kinh doanh là toànộbcác nhân tố văn hóa được chủ thể kinh doanh chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh tạo nên bản sắc kinh doanh của chủ thể đó”( 4) F 3 1.Đặc trưng cơ bản của văn hóa kinh doanh Văn hóa kinh doanh của một tổ chức, doanh nghiệp luôn mang những đặc trưng đặc thù của văn hóa dân tộc và xã hội bao gồm tám đặc trưng cơ bản là tính tập quán, tính công đồng, tính dân tộc, tính chủ quan, tính khách quan, tính kế thừa, tính học hỏi, tính tiến hoá (Phụ lục 1.Các nhân tố cấu thành văn hóa kinh doanh Văn hóa kinh doanh bao gồm toàn bộ những giá trị vất chất và tinh thần của bản thân từng doanh nghiệp qua quá trình tích luỹ và hoàn thiện trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp. Văn hóa kinh doanh gồm hai hệ giá trị tổng thể để cấu thành nó. Chủ thể kinh doanh nhất định phải lựa chọn và vận dụng các giá trị văn hóa dân tộc, văn hóa xã hội vào hoạt động kinh doanh của mình để tạo sự kết nối giữa doanh nghiệp và xã hội, tạo nên các giá trị văn hóa tinh thần cho hoạt động của toàn bộ doanh nghiệp.