Chương 1. Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý về xây dựng và tổ chức thực hiện Văn hóa công sở Chương 2. Đánh giá thực trạng xây dựng và tô chức thực hiện Văn hóa công sở tại Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội. Đề xuất giải pháp trong việc xây dựng và tô chức thực hiện Văn hóa công sở tại Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ VE XÂY DỰNG VA TỎ CHỨC THỰC HIỆN VĂN HÓA CÔNG SỞ Nên bỏ đoạn này > Văn hóa công sở là một khái niệm còn khá mới mẻ ở nước ta. Là một phần của văn hóa, cũng như văn hóa, Văn hóa công sở có nhiều khái niệm cách hiểu khác nhau, mỗi khái niệm được hiểu theo những cách khác nhau tùy theo góc độ tiếp cận của các nhà nghiên cứu. Cơ sở lý luận về xây dựng và tổ chức thực hiện Văn hóa công sở 1. Tổng quan về văn hóa công sé 1.
Khái niệm văn hóa Văn hóa là một khái niệm thường xuyên được sử dụng và rất phổ biến trong đời sống xã hội nói chung. Tuy nhiên cách hiểu về văn hóa thì có rất nhiều, và được nhìn nhận dưới nhiều góc độ. Hiện nay thống kê được trên thé giới có hơn 400 định nghĩa khác nhau về văn hóa. Ở mỗi nền văn hóa khác nhau, định nghĩa về văn hóa cũng có sự khác biệt Một số định nghĩa về văn hóa có thể ké ra: Theo chủ tịch Hồ Chí Minh, văn hóa được hiểu: “Vì lẽ sinh tôn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát mình ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặt ăn, ở và các phương thức sử dụng.
Toàn bộ những sáng tạo và phat minh đó tức là văn hóa ” [10, 431]. Với định nghĩa này thì toàn bộ những gì con người sáng tạo ra trong quá trình phát triển của xã hội loài người đều được gọi là văn hóa PGS.TSKH Tran Ngọc Thêm, trong cuốn sách “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam” có viết: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tỉnh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội của mình ” [16, 19]. Theo định nghĩa này văn hóa sinh ra trong quá trình hoạt động của con người. Từ những định nghĩa trên, có thê nói rằng văn hóa được hiểu là toàn bộ những giá tri vật chat và tinh thân do con người sáng tạo ra trong các môi quan hệ giữa con 11 người với môi trường tự nhiên, giữa con người với môi trường xã hội.
Văn hóa gắn bó mật thiết với con người, thấm sau vào mọi lĩnh vực hoạt động của con người. Khái niệm công sở Công sở là một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi ngày nay. Tuy nhiên thuật ngữ này đang được định nghĩa theo nhiều cách hiểu khác nhau và chưa hoàn toàn thống nhất. Theo nghĩa rộng “công sở” là những tổ chức đặt dưới sự quản lý trực tiếp của nhà nước dé tiến hành những công việc chuyên ngành “Tat cả các cơ quan công ích được nhà nước công nhận thành lập, chịu sự điều chỉnh của Luật hành chính và các luật khác déu duoc gọi là công sở ”[18, 119] Theo nghĩa hẹp, công sở là các cơ quan hành chính nhà nước, là các cơ quan trong bộ máy nhà nước có chức năng quản lý hành chính nhà nước thông qua hoạt động chấp hành và điều hành thực hiện quản lý hành chính trên các lĩnh vực đời sống xã hội.
Một cách phô biến nhất thì công sở thường được hiểu là trụ sở làm việc, là nơi diễn ra các hoạt động hành chính - văn phòng của các cơ quan, đơn vị. Theo nghĩa này thì công sở phải gắn với một cơ quan hay pháp nhân nhất định, có cơ sở vật chất, và là nơi diễn ra các hoạt động của cán bộ nhân viên làm việc trong cơ quan đó. Theo các khái niệm trên thì công sở được hiểu theo hai nghĩa, nghĩa thứ nhất xem công sở là một tô chức thuộc khu vực công, nghĩa thứ hai xem công sở là trụ sở làm việc của cơ quan khu vực công. Theo tác giả nên hiểu khái niệm công sở là một tổ chức thuộc khu vực công.
Điều này cũng thống nhất với khái niệm công sở được đưa ra trong cuốn sách Một số thuật ngữ hành chính” Céng sở là những cơ quan nhà nước hoạt động nhân danh pháp nhân công pháp để thỏa mãn các nhu cầu của nhân dân ” [19, 21] Trên thực tế có nhiều loại công sở: công sở các các cơ quan hành chính nhà nước, công sở của các doanh nghiệp nhà nước, công sở của các tô chức xã hội, các đơn vị hành chính sự nghiệp. Trong luận văn này tôi chỉ đề cập đến công sở ở các đơn vi hành chính sự nghiệp. Khái niệm Văn hóa công sở Văn hóa công sở cũng giống như bắt cứ loại hình văn hóa nào khác, là một loại hành vi và quy ước mà con người dựa vào đó để điều khiển các mối quan hệ của mình với người khác. Loại văn hóa này bao gồm cả những quy định chính thức ghi thành văn bản pháp luật của nhà nước, nội quy, quy chế của cơ quan, don vị đã được thống nhất ban hành và còn có những quy định bất thành văn được đúc kết băng kinh nghiệm trong cuộc sống.
Nếu dựa theo ý văn hóa theo nghĩa thông thường là những sáng tạo tác động đến đời sống tinh thần, ý thức, tư tưởng của con người thì Văn hóa công sở chính là nét đẹp trong cách ứng xử, phong cách làm việc, tư tưởng, phong cách làm việc của cán bộ, công chức. Tuy nhiên do mỗi công sở có những đặc thù riêng nên những quy chuẩn có thể khác nhau nhưng đều cần dựa trên một chuẩn mực xác định. Đề làm được điều này trước tiên phải xác định được thế nào là Văn hóa công sở. Hiện nay có khá nhiều khái niệm khác nhau về Văn hóa công sở.
Trong khuôn khổ luận văn này, tác giả sử dụng khái niệm Văn hóa công sở như sau: “Văn hóa công sở là tong hòa những giá trị tốt đẹp, có tính ồn định, phản ảnh nét đặc trưng riêng; do cản bộ, nhân viên của cơ quan/ doanh nghiệp tạo ra hoặc lựa chọn và đồng tâm thực hiện, duy trì, phát triển; nhằm xây dựng một công Sở văn mình, lịch sự, hoạt động đúng pháp luật và hiệu quả cao ”[12, 437] Xây dựng Văn hóa công sở, không chỉ là xây dựng một môi trường cảnh quan sạch đẹp, xây dựng môi trường làm việc khoa học, kỉ cương mả còn là sự phát huy những mặt tích cực tiến bộ, hạn chế và dần xóa bỏ những thói quen, cách thức làm việc quan liêu bởi văn hóa luôn có tính kế thừa và phát triển theo hướng ngày càng hoàn thiện hơn. Các biểu hiện của Văn hóa công sở Nhắc đến Văn hóa công sở, nhiều người trong chúng ta thường nghĩ ngay đến quy mô và kiến trúc trụ sở, cảnh quan, phương tiện làm việc, cử chỉ, hành vi của cán bộ nhân viên trong cơ quan, các quy định về trang phục, cách thức bài trí, giờ giác làm việc. Đó là những biểu hiện trực quan dễ nhận thấy, có thé được cụ thé 13 hóa bằng những nội quy, quy định. Tuy nhiên, những biểu hiện phi trực quan như trình độ nhận thức của cán bộ nhân viên, trình độ quản lý điều hành, trách nhiệm và thái độ làm việc của cán bộ nhân viên nơi công sở thì không dễ dàng nhận thấy và đôi khi nó là những biểu hiện về giá trị cốt lõi của văn hóa nơi công sở.
Có thê nhận biết thấy từ những dấu hiệu điền hình, đặc trưng khác nhau tùy thuộc vào tính chất và mục tiêu phát triển Văn hóa công sở của cơ quan, tô chức, thông qua những biểu hiện như sau: a. Trình độ nhận thức cua cán bộ, nhân viên nơi công so. Tiêu chí này thé hiện ở khả năng nhận thức của cán bộ, nhân viên về vị trí, sứ mệnh và chức năng, nhiệm vụ của cơ quan cũng như đạo đức nghé nghiệp va chức trách của bản thân. Điều này vô cùng quan trọng bởi sự tác nghiệp trong việc thực thi nhiệm vụ của nhân viên suy cho cùng là để thực hiện đầy đủ các mục tiêu và nhiệm vụ của co quan, Văn hóa công sở sẽ được nhìn nhận ở khả năng định vi này của mỗi thành viên trong tô chức thông qua công việc họ thực hiện.
Văn hóa quản lý, điều hành nơi công sở - Van hóa quản lý công sở: Văn hóa quan lý của công sở thé hiện qua những nội dung chủ yếu sau đây: Một là, thé hiện qua cách thức tô chức bộ máy của công sở. Bat kỳ một cơ quan, tô chức nào muốn hoạt động cũng đều phải thiết lập bộ máy làm việc. Bộ máy của công sở không phải được đánh giá ở quy mô, số lượng ở các cơ quan, đơn vị mà được đánh giá qua tính hợp lý và hiệu quả của việc tổ chức các bộ phận. Vấn đề này được xem xét qua việc các công sở tổ chức bộ máy trên cơ sở và nguyên tắc nào? Điều chỉnh và cải tiến tổ chức ra sao trong quá trình hoạt động? Sự rõ ràng, tương đối trong việc xác định nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ của các cơ quan, don vị trong bộ máy đó.Những yếu tố này thường thiên về ngầm định nên rất ít người quan tâm và nhận thức được vai trò của nó.
Hai là, thê hiện qua cách thức tuyển dụng và sử dụng nhân sự trong công sở. Nhân sự cũng là một yếu tố quan trọng để đánh giá về văn hóa quản lý của một công sở bởi lẽ một cơ quan muốn hoạt động không chỉ có bộ máy mà cần phải có những con người làm việc trong bộ máy đó. Vì vậy, trình độ văn hóa của công sở 14 không chỉ thé hiện đơn thuần qua số lượng cán bộ mà còn ở cách thức, phương pháp tuyển dụng nhân sự, hiệu quả hoạt động của đội ngũ cán bộ đó ra sao. Đề nhận biết được điều này, người ta thường quan tâm đến tiêu chuẩn tuyển dụng, cách thức tuyên dụng, đến nguyên tắc bồ nhiệm, bố trí, phân công và điều chỉnh nguồn nhân lực trong công sở.
Bên cạnh đó, người ta cũng quan tâm đến hiệu quả hoạt động của các cán bộ, nhân viên trong công sở.