CHƯƠNG 1 TONG QUAN TÀI LIEU NGHIÊN CỨU LIEN QUAN DEN LUẬN ÁN 1. Những nghiên cứu về phat trién các ngành dich vu Tầm quan trọng của phát triển dịch vụ đã được rất nhiều các nhà kinh tế học đề cập đến trong các tài liệu nghiên cứu. A (2005) đã đưa ra nghiên cứu về “Nền kinh tế dịch vụ tại các nước OECD”. Ong phân tích ở những nước phat triển, lĩnh vực dich vụ được coi là ngành đóng góp nhiều nhất cho GDP trong bối cảnh hội nhập bởi sản xuất được những nước này chuyên sang các nước thứ ba với các nguồn đầu vào giá rẻ và khu vực dịch vụ trở thành hoạt động kinh tế xương sống và nền kinh tế quốc gia dựa trên “nền kinh tế dịch vụ”.
Bên cạnh đó, Wolfi còn phân tích cơ cấu các nganh dich vu và chi ra những định hướng trong phát triển dịch vụ ở các nước phát triển của thế giới. Cũng có cùng định hướng nghiên cứu, Bosworth, Barry (2009) đã nghiên cứu về “Hoạt động của lĩnh vực dịch vụ tại các nước OECD” và phân tích về hoạt động của các ngành dịch vụ tại những nước phát triển. Tại đây, họ chỉ ra vai trò của từng ngành dịch vụ trong nền kinh tế, xu hướng phát triển và các nhân tố tác động tới hoạt động của các ngành dịch vụ. Nhắn mạnh hơn nữa tam quan trọng của phát triển dich vu Bosworth, Barry, and Annemie Maertens (2010) đã khang định trong “Economic Growth and Job Generation: The Role of the Service Sector”: khu vực dich vu có nhiệm vu thúc day tăng trưởng kinh tế va việc làm.
Hay D’ Agostino, Antonello; Roberta Serafini and Melanie Ward-Warmedinger (2006) cũng cho rằng chỉ có các ngành dịch vụ mới có thể mở rộng việc làm ở Châu Âu. Bên cạnh những nghiên cứu khăng định sự cần thiết phát triển các ngành dịch vụ ở những nước phát triển, các nhà kinh tế học đã chỉ ra rằng lĩnh vực dịch vụ cũng tạo ra cuộc cách mạng lớn trong nền kinh tế của các nước chau A nhất là những nước đang phát triển. Trong chương trình nghiên cứu về cách mạng dịch vụ tại Nam Á, rất nhiều báo cáo khang định quan điểm trên băng việc phân tích từng ngành dịch vụ trong nền kinh tế. Ví dụ nghiên cứu của Dossani, Rafiq (2010) về dịch vụ công nghệ phần mềm hay Ghani, Ejaz (2010) trong “Js Service-Led Growth a Miracle for South Asia?” với câu hỏi nghiên cứu “liệu phat triển địch vụ tạo ra sự thần kỳ của Nam A?” Park, Donghyun, and Kwanho Shin (2012), cũng đưa ra quan điểm tương tự trong tác phẩm “The Service Sector in Asia: Is it an Engine of Growth? ”.
11 Khăng định vai trò quan trọng của khu vực dịch vụ, nhiều nhà kinh tế học ở các nước đã gọi tên nền kinh tế mới là “kinh tế dich vụ”. Điều đó được đánh dau bởi nhiều nghiên cứu khác về nền kinh tế dịch vụ. Delaunay, Jean - Claude (1992), “Services in economic thought: Three centuries of debate” Kluwer Academic publisherc đã nghiên cứu va đánh gia những đóng góp về mặt lý thuyết của các nhà kinh tế theo chu nghĩa trọng thương Tay Au thé kỷ 17,18 đến các nha kinh tế học hiện đại; Tác giả đã đi sâu phân tích và xác định đặc điểm, quy mô vả tầm quan trọng của kinh tế dịch vụ, nhất là nội dung và chiều hướng phát triển hiện nay của kinh tế dịch vụ trong xã hội hậu công nghiệp. Fitzsimmon; Monaj Fitzsimmons (1998) trong tác phẩm “Service Management: Operation, Strategy, and in Formation Technology” đã phân tích vai trò của kinh tế dịch vu trong nên kinh tế; nêu khái niệm dịch vu và chiến lược cạnh tranh thông qua hoạt động dịch vụ; việc cơ cấu các doanh nghiệp dịch vụ, quản lý các hoạt động dịch vụ; trình bay một số mô hình dịch vụ chất lượng với các ứng dụng dịch vụ nồi trội.
Giáo sư James Fitzsimmons (2000), trong “Role of Services in an Economy”- University of Texas at Austin, đã mô tả vai trò trung tâm của dịch vu trong nén kinh tế, về sự phát triển của một nền kinh tế từ một xã hội nông nghiệp sang xã hội dịch vụ; mô tả các tính năng của nên kinh tế dịch vụ mới và nêu lên một số khái niệm về dịch vụ, cách phân chia các lĩnh vực dịch vụ, vai trò của dịch vụ trong giải quyết việc làm trong xã hội hiện đại. Jean Gadrey (1992), “L’ e’conomie des Services”, Ed. Trong tác phẩm này tác gia đã đưa ra những lý luận co bản về vai trò kinh tế và sự tăng trưởng của các hoạt động kinh tế dịch vụ, phân tích một số hoạt động dịch vụ như: dịch vụ trong công việc nội trợ, dịch vụ cho các hoạt động trong sản xuất của doanh nghiệp, xí nghiệp và các dịch vụ hành chính, phân tích hệ thống dịch vụ và những hạn chế của các hoạt động dịch vụ. Jan Owen Jansson (2006), "The Economics of Services: Developmen and policy” Cheltenham-Northampton, đã nghiên cứu sự phat triển và xác định mục đích của kinh tế dịch vụ; đưa ra khái niệm, đặc điểm và cấu trúc của kinh tế dịch vụ.
Phân tích kinh tế vi mô lý thuyết chi phí của ngành công nghiệp dịch vụ. Đồng thời đưa ra những dự báo về sự phát triển trong tương lai của kinh tế dịch vụ, đề xuất các chính sách của Chính phủ cho sự phát triển ngành kinh tế này. Riddle D, Nguyễn Hồng Sơn & C.Hernandez (2006), trong “General Framework for a national straegy for the Services sector in Vietnam up to 2020”; 12 UNDP Report đã nghiên cứu một cách tông thé về sự phát triển của khu vực kinh tế dịch vụ trong 20 năm qua, nêu lên một số thành tựu và những hạn ché, yếu kém của kinh tế dịch vụ; đồng thời đề xuất một số định hướng phát triển của khu vực này trong xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. DonghyunPark and Kwanho Shin (2012) đã phân tích khu vực dịch vụ ở Châu A trong “The Service Sector in Asia: It an Engine of Growth?”.
Theo các tác giả thì cơ cấu kinh tế dich vụ trong GDP của một số nước Châu A và Đông Nam A trong vài chục năm lại đây đã tăng trưởng khá cao, các tác giả đã dẫn chứng năm 2010 dịch vụ ở các nước như: Hồng Kông chiếm khoảng 85%, Trung Quốc khoảng 38%, An Độ khoảng 45%, Inđônêsia khoảng 40%; Hàn Quốc khoảng 60%; Malaysia khoảng 62%; Singapore khoảng 75%; Thái Lan khoảng 50%. Tuy nhiên ở Việt Nam dịch vụ chiếm khoảng trên 35%. Các tác giả cũng đặt ra những vấn đề về xu hướng phát triển của lĩnh vực dịch vụ trong những thập niên tới, đưa ra một số dự báo cũng như dé xuất các giải pháp dé phát triển kinh tế dich vụ của các quốc gia nay. Từ đó, rất nhiều vấn đề về phát triển khu vực dịch vụ được đặt ra cho cả nền kinh tế quốc gia lẫn nền kinh tế cấp tỉnh.
Eric Uwitonze, Almas Heshmati (2016) đã nghiên cứu sự phát triển khu vực dich vụ ở một cấp tỉnh cụ thé là Rwanda trong “Service Sector Development and its Determinants in Rwanda” với các phân tích về thực trạng và đề xuất các giải pháp cho phát triển khu vực dịch vụ ở đây. Marcus Noland, Donghyun Park, and Gemma B. Estrada (2012) trong “Developing the Service Sector as Engine of Growth for Asia: An Overview” lại đặt van dé nghiên cứu về phát triển khu vực dich vụ ở Châu A, coi đó là “năng lượng” cho sự tăng trưởng kinh tế của các quốc gia ở đây. Bài nghiên cứu chỉ ra những đặc trưng trong phát triển khu vực dịch vụ ở các nước Châu A và khẳng định phát triển khu vực dịch vụ sẽ giúp các nước Châu Á đang phát triển nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển khác trên thế giới.
Tương tự, Tandrayen-Ragoonbur Verena, Ragoobur Vishal and Poonoosamy Ken (2009) cũng cho rằng phát triển khu vực dịch vụ là chìa khóa giải quyết đói nghéo trong “Services Sector Development: A Key to Poverty Alleviation in Mauritius”. Vi phát triển khu vực là tat yếu khách quan và những hiệu qua kinh tế mà khu vực này mang lại nên ở những nước chậm phát triển, khu vực dịch vụ trở thành “cứu cánh” để tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo. Katouzian (1970) thì đưa ra một cách tiếp cận mới về sự phát triển của khu vực dich vụ trong “The Development of the Service Sector: A New Approach”. 13 Đó là trong khi khu vực nông nghiệp ngày càng sụt giảm về sự đóng góp vào GDP thì địch vụ sẽ là khu vực kinh tế có thể bù đắp lại.
Phát triển khu vực dịch vụ chính là xu hướng mới dé tăng trưởng kinh tế. Nhu vậy, các nhà nghiên cứu nước ngoài đã đặt khu vực dịch vụ trở thành trung tâm trong nền kinh tế quốc gia và coi việc phát triển kinh tế là phát triển kinh tế dich vụ. Ở đây, các nhà kinh tế học đã phân tích kinh tế dịch vụ theo nhiều lát cắt khác nhau, chủ yếu tập trung vào vai trò và xu hướng phát triển của khu vực dich vụ. Các nhà nghiên cứu Việt Nam cũng quan tâm tới kinh tế dịch vụ và phát triển khu vực dich vụ làm nên tảng cho phát triển kinh tế nói chung.
Bộ Ngoại giao (2005) trong tác phẩm “Ngành dịch vụ Việt Nam và định hướng phát triển trong thời gian tới” đã đề cập đến các ngành dịch vụ nước ta hiện nay, phân tích những lợi thế và những hạn chế, yếu kém trong cạnh tranh dịch vụ như dịch vụ cảng biển, dịch vụ ngân hàng, dịch vụ du lịch và các lĩnh vực dịch vụ mới như bảo hiểm, tai chính. từ đó đề xuất những định hướng phát triển các lĩnh vực dịch vụ trong những năm tiếp theo. Trần Hậu (2010), “Dịch vụ xã hội; một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Tạp chí Lý luận chính trị, số 10. Trong bài viết này tác giả đã nêu lên một số quan điểm về địch vụ, cách phân loại dịch vụ theo mục đích, theo chức năng, theo tính chất.
Tuy nhiên trong bài viết này tác giả chỉ tập trung nghiên cứu về các hoạt động dịch vụ công mà không dé cập đến những giải pháp dé phát triển các dịch vụ như cảng biển, dịch vụ du lịch.