Phần mở đầu: Trình bày tổng quan về đề tài nghiên cứu. - Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết. Chương này cung cấp các khung lý thuyết cơ sở của nghiên cứu có liên quan đến mạng lưới xã hội và việc làm của dân nhập cư. - Chƣơng 3: Tổng quan thực trạng chung về tình hình nhập cư trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh nói chung và Quận Bình Tân nói riêng.
- Chƣơng 4: Chương này trình bày mô hình nghiên cứu và các kết quả nghiên cứu. Đồng thời thực hiện thống kê mô tả tổng quát cho thấy vai trò của mạng lưới xã hội đối với việc làm của dân nhập cư tại thành phố Hồ Chí Minh. - Chƣơng 5: Kết luận, tổng quát toàn bộ nghiên cứu và khuyến nghị các giải pháp chính sách. Trang 5 Tác động của mạng lƣới xã hội đến khả năng tìm kiếm việc làm của ngƣời dân nhập cƣ trên địa bàn Quận Bình Tân CHƢƠNG 2 CƠ SỞ THU T 2.
Lý thuyết về di cƣ 2. Khái niệm di cƣ (xuất cƣ v nhập cƣ) Liên Hiệp Quốc (1958) định nghĩa về di cư là môt hình thức di chuyển trong không gian giữa con người từ một đơn vị địa lý hành chính này đến một đơn vị địa lý hành chính khác, kèm theo sự thay đổi chỗ ở thường xuyên. Định nghĩa này không bao gồm người sống lang thang, dân du mục, di dân theo mùa và di dân theo kiểu con l c (đi và về theo ngày). Di cư bao gồm hai quá trình: - Xuất cư: là quá trình chuyển đi của dân cư từ một vùng hay một quốc gia này đến một vùng hay một quốc gia khác để sinh sống thường xuyên hoặc tạm thời (trong một khoản thời gian dài).
- Nhập cư: là quá trình chuyển đến của dân cư từ một vùng hay một quốc gia này đến một vùng hay một quốc gia khác để sinh sống thường xuyên hoặc tạm thời (trong một khoản thời gian dài). Theo định nghĩa của Tổng cục thống kê người nhập cư là những người thay đổi nơi thực tế thường trú, tức là số người thực tế thường trú của đơn vị hành chính khác (nơi xuất cư) để nhập cư đến đơn vị hành chính đang nghiên cứu (nơi nhập cư) trong kỳ báo cáo (một năm lịch) để ở. Khái niệm này không bao gồm những người chuyển đến tạm thời (như đến thăm người thân, đến để du lịch hoặc chữa bệnh,…) hoặc loại ―di chuyển con l c‖ (như từ nơi làm việc trở về nhà riêng). Căn cứ vào mục tiêu nghiên cứu của đề tài là phân tích tác động của mạng lưới xã hội đến khả năng tìm kiếm việc làm của người dân nhập cư trên địa bàn Quận Bình Tân (khả năng tìm kiếm việc làm ở đây là công việc đầu tiên người lao động nhập cư nhận được sau khi nhập cư vào thành phố Hồ Chí Minh), đề tài đưa ra khái niệm về lao động nhập cư tương ứng nhằm chọn mẫu khảo sát.
Cụ thể, lao động nhập cư trong đề tài này là những người trong độ tuổi lao động di chuyển đến thành phố Hồ Chí Minh thường trú hoặc tạm trú nhằm mục đích tìm kiếm việc làm (không bao gồm sinh viên và những người di chuyển con l c). Trang 6 Tác động của mạng lƣới xã hội đến khả năng tìm kiếm việc làm của ngƣời dân nhập cƣ trên địa bàn Quận Bình Tân 2. Nguyên nhân dẫn đến di cƣ Có rất nhiều nguyên nhân khiến người dân có thể di cư từ nơi này đến nơi khác để sinh sống. Mỗi cá nhân có những quyết định khác nhau phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: tuổi, giới tính; trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp; sự nhận thức về cơ hội, lối sống, điều kiện vật chất của từng cá nhân hay người thân và bạn bè cũng đóng vai trò là một yếu tố tác động đến quyết định di cư.
Quyết định ra đi hay ở lại của mỗi người được hình thành nhờ sự tổng hợp của tất cả các yếu tố này cho nên rất khó để biết được một cách đầy đủ lý do di cư của một người (Quỹ dân số Liên hiệp quốc, 2011). Ortega và Peri (2009) khái quát hóa những nguyên nhân chủ yếu của việc di cư thông qua mô hình kéo và đẩy (Push and Pull Model) như sau: - Yếu tố thúc đẩy (Push factors) là những yếu tố buộc một người phải di cư một cách tự nguyện. Đó có thể là yếu tố về tự nhiên hay tôn giáo nhưng một nền kinh tế nghèo nàn và thiếu việc làm lại là yếu tố đóng vai trò chủ chốt thúc đẩy một người rời quê hương tìm đến nơi khác để mưu sinh và cải thiện chất lượng cuộc sống. - Yếu tố kéo (Pull factors) là những đặc điểm tại nơi đến thu hút được người dân nhập cư như cơ hội tốt hơn về kinh tế, việc làm, và hứa hẹn về một điều kiện sống tốt hơn.
Ảnh hƣởng của di cƣ đến phát triển kinh tế-xã hội Di cư mang bản chất kinh tế xã hội sâu s c. Trong điều kiện bình thường người ta di cư vì các nguyên nhân kinh tế và xã hội là chủ yếu. Do đó, động cơ di cư đã và đang là vấn đề được các nhà nghiên cứu dân số và xã hội học quan tâm. Di cư tác động đến kinh tế-xã hội ở cả nơi đến và nơi đi (Quỹ dân số liên hiệp quốc, 2011).
ối với nơi đến - Tác động tích cực: Góp phần phát triển kinh tế - xã hội làm tăng GDP và chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động ở nơi đến đặc biệt là các thành phố. Trang 7 Tác động của mạng lƣới xã hội đến khả năng tìm kiếm việc làm của ngƣời dân nhập cƣ trên địa bàn Quận Bình Tân Ngoài việc mở rộng cung ứng lao động, trong ng n hạn việc tăng cung lao động sẽ dẫn đến sự cạnh tranh trên thị trường lao động và làm giảm tiền lương. Tuy nhiên dần dần các kỹ năng của người nhập cư sẽ bổ trợ cho lực lượng lao động sẵn có và làm tăng năng suất của nền kinh tế. Điều này dẫn đến sự tăng trưởng về tiền lương trong trung và dài hạn.
Người nhập cư cũng mở rộng nhu cầu tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ nên trong trung và dài hạn họ có thể kéo theo sự tăng đầu tư cho nền kinh tế. Như vậy, việc nhập cư mặc dù làm tăng tính cạnh tranh cho công việc hiện tại nhưng mặt khác nó lại thúc đẩy nền kinh tế tạo ra nhiều công ăn việc làm mới (Ruhs và Vargas – Silva, 2015). - Tác động tiêu cực: Số lượng người di cư đến các thành phố lớn, đặc biệt đa số họ là những người trình độ học vấn thấp, chưa qua đào tạo nghề nghiệp. Vì vậy, rất nhiều người di cư không có công việc làm ổn đinh, thu nhập thấp thậm chí nếu dòng di cư trở nên không thể kiểm soát sẽ gây ra tình trạng thất nghiệp cao và dễ dẫn đến các tệ nạn xã hội.
Trong ng n hạn sẽ có sự giảm nhẹ tiền lương nên một số người lao động sẽ chấp nhận làm việc với thu nhập thấp, điều này khiến họ bỏ qua năng suất lao động, những khóa đào tạo và động lực đổi mới. Ngoài ra, Các điều kiện về cơ sở hạ tầng như nhà ở, trường học, bệnh viện, điện, nước, đường phố, vệ sinh môi trường và các điều kiện khác hiện chưa thể đáp ứng được tốt so với số dân thực tế đang sống tại thành phố (Migration Advisory Committee, 2014). ối với nơi đi - Tác động tích cực: Góp phần phát triển kinh tế gia đình ở địa phương nơi đi qua đó làm thay đổi bộ mặt làng quê ở nơi đi. Tác động tích cực của người di cư đối với gia đình và địa phương nơi đi được đánh giá qua số tiền gửi về gia đình, sử dụng tiền gửi của gia đình vào phát triển kinh tế, giáo dục và chăm sóc sức khỏe cho các thành viên trong gia đình và đầu tư phát triển kinh tế ở địa phương.
Bên cạnh đó người di cư còn góp phần phát triển kinh tế ở địa phương qua việc người di cư có thu nhập cao đầu tư về phát triển ngành nghề ở địa phương. Nhiều người di cư đã học được kinh nghiệm sản xuất ở nơi đến, khi trở về quê họ mở ngành nghề mới thu hút lao động địa phương qua đó cải thiện đời Trang 8 Tác động của mạng lƣới xã hội đến khả năng tìm kiếm việc làm của ngƣời dân nhập cƣ trên địa bàn Quận Bình Tân sống cho người lao động ở quê nhà. (UNFPA, 2011) - Tác động tiêu cực:Thiếu lao động tại địa phương nơi đi, một số lối sống đô thị không phù hợp với truyền thống đã du nhập vào cuộc sống hàng ngày ở nơi đi. Ngoài ra còn một số các tác động khác liên quan đến tệ nạn xã hội và sự thiếu tốn tình cảm gia đình của người di cư.
Tóm tắt lý thuyết về di cƣ Di cƣ là môt hình thức di chuyển trong không gian giữa con người từ một đơn vị địa lý hành chính này đến một đơn vị địa lý hành chính khác, kém theo sự thay đổi chỗ ở thường xuyên Nguyên nhân dẫn đến di cƣ - Yếu tố thúc đẩy là những yếu tố buộc một người phải di cư một cách tự nguyện. Đó có thể là yếu tố về tự nhiên, tôn giáo nhưng một nền kinh tế nghèo nàn và thiếu việc làm lại là yếu tố đóng vai trò chủ chốt thúc đẩy một người rời quê hương tìm đến nơi khác để mưu sinh và cải thiện chất lượng cuộc sống. - Yếu tố kéo là những đặc điểm tại nơi đến thu hút được người dân nhập cư như cơ hội tốt hơn về kinh tế, việc làm, và hứa hẹn về một điều kiện sống tốt hơn. Ảnh hƣởng của di cƣ đến phát triển kinh tế-xã hội: - ối với nơi đến: + Tích cực: Góp phần làm tăng GDP và chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động; nguồn cung cấp nguồn nhân lực cho các công việc lao động giản đơn; góp phần thúc đẩy phát triển ngành nghề dịch vụ; góp phần điều tiết giá cả lao động trên thị trường lao động.
+ Tiêu cực: Gia tăng dân số cơ học nhanh; điều kiện về cơ sở hạ tầng chưa thể đáp ứng; người di cư chưa có thói quen bảo vệ môi trường; gây khó khăn cho việc quản lý trật tự trị an; làm tệ nạn trộm c p và tệ nạn xã hội gia tăng.