I. Giới thiệu
Nghiên cứu ứng dụng xạ khuẩn tại Việt Nam trong việc phòng trừ bệnh hại trên cây sâm Panax L là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực nông nghiệp. Sâm Panax được biết đến với nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng cũng phải đối mặt với nhiều loại bệnh hại. Việc sử dụng xạ khuẩn như một biện pháp kiểm soát sinh học đang ngày càng được quan tâm. Nghiên cứu này nhằm điều tra tiềm năng hoạt tính sinh học của nguồn gen xạ khuẩn tại Việt Nam để phát triển các chế phẩm sinh học kiểm soát bệnh cho cây sâm. Theo các nghiên cứu trước đây, bệnh hại trên cây sâm chủ yếu được kiểm soát bằng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, nhưng việc này có thể gây hại cho môi trường. Do đó, việc tìm kiếm các biện pháp sinh học như xạ khuẩn là cần thiết.
II. Tình hình bệnh hại trên cây sâm
Các bệnh hại trên cây sâm Panax chủ yếu được ghi nhận là bệnh thán thư, thối nhũn lá và thối củ. Những bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn làm giảm chất lượng của sản phẩm. Theo nghiên cứu, bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gây ra có tỷ lệ mắc bệnh cao, đặc biệt trong điều kiện canh tác không thuận lợi. Việc phát hiện sớm và xử lý kịp thời là rất quan trọng. Tuy nhiên, bệnh ở rễ và củ thường khó phát hiện cho đến khi bệnh đã tiến triển nặng. Do đó, việc nghiên cứu và ứng dụng xạ khuẩn trong phòng trừ bệnh hại là một hướng đi mới, giúp bảo vệ cây sâm một cách hiệu quả và bền vững.
III. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc thu thập mẫu cây sâm từ các vùng trồng khác nhau tại Việt Nam. Các mẫu bệnh được phân lập để xác định các chủng nấm và xạ khuẩn có khả năng đối kháng. Các thí nghiệm lây nhiễm nhân tạo được thực hiện để đánh giá khả năng gây bệnh của các chủng nấm. Đồng thời, các chủng xạ khuẩn cũng được thử nghiệm để xác định khả năng ức chế sự phát triển của nấm gây bệnh. Kết quả cho thấy một số chủng xạ khuẩn có khả năng ức chế cao đối với các chủng nấm gây bệnh, mở ra hướng đi mới trong việc phát triển các chế phẩm sinh học cho cây sâm.
IV. Kết quả nghiên cứu
Kết quả nghiên cứu cho thấy đã phân lập được 4 chủng nấm gây bệnh trên cây sâm, bao gồm Neocosmospora ipomoeae và Fusarium miscanthi. Đồng thời, 13 chủng xạ khuẩn và vi khuẩn có khả năng đối kháng với ít nhất một trong số các chủng nấm bệnh đã được sàng lọc. Các chủng Bacillus velezensis, Streptomyces deccanensis, và Streptomyces malayensis được xác định có hoạt tính kháng nấm cao. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của xạ khuẩn trong việc phát triển các chế phẩm sinh học kiểm soát bệnh cho cây sâm, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.
V. Kết luận và kiến nghị
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc ứng dụng xạ khuẩn trong phòng trừ bệnh hại trên cây sâm Panax L là một hướng đi khả thi và hiệu quả. Các chủng xạ khuẩn có khả năng ức chế nấm bệnh cao cần được nghiên cứu sâu hơn để phát triển thành các chế phẩm sinh học. Kiến nghị cần có các nghiên cứu tiếp theo để tối ưu hóa quy trình sản xuất và ứng dụng các chế phẩm này trong thực tiễn. Việc phát triển các sản phẩm sinh học không chỉ giúp bảo vệ cây sâm mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hướng tới nền nông nghiệp bền vững tại Việt Nam.
