CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NÚT GIAO THÔNG KHÁC MỨC TRONG ĐÔ THỊ 1. Tổng quan về hệ thống giao thông trong các đô thị lớn nước ta Có thể nói, hệ thống giao thông vận tải của các thành phố lớn của nước ta được phản ánh rõ nét thông qua hệ thống giao thông của hai thành phố lớn là thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Hiện trạng mạng lưới giao thông thủ đô Hà Nội Nằm ở vị trí trung tâm đồng bằng Bắc Bộ, thủ đô Hà Nội là nơi hội tụ của các tuyến Quốc lộ chiến lược quan trọng là QL1A, QL5, QL18, QL6, QL32, QL2, QL3. Đây là các tuyến đường tạo ra mối liên hệ từ thủ đô Hà Nội đi các trung tâm dân cư, kinh tế, quốc phòng của cả nước và sự kết nối giữa các tỉnh thành trong cả nước với thủ đô.
Mạng lưới đường bộ khu vực thủ đô Hà Nội được cấu thành bởi các trục đường giao thông liên tỉnh là những Quốc lộ hướng tâm có dạng nan quạt và các trục đường đô thị bao gồm các đường vành đai, các trục chính đô thị và các đường phố chính, đường phố thứ yếu. Bên cạnh các trục hướng tâm, hình thành các đường vành đai xung quanh Thành phố, nhằm giải toả, điều phối các luồng xe quá cảnh qua khu vực Hà Nội cũng như mạng lưới giao thông đối ngoại của Thủ đô. Vành đai 1: Khái niệm về Vành đai 1 thực ra là một khái niệm không hoàn chỉnh, song cho đến nay nó vẫn tồn tại trong các đánh giá mạng lưới giao thông Thủ đô. Tuyến đường vành đai 1 từ đê Nguyễn Khoái - Trần Khát Chân - Đại Cồ Việt - Đào Duy Anh - Ô Chợ Dừa - Cầu Giấy - Bưởi - Lạc Long Quân - Đê Yên Phụ.
Ngoài một số đoạn đã được mở rộng, hầu hết tuyến đường có mặt cắt ngang rất hẹp, lòng đường rộng 8m - 9m. Hiện tại một số đoạn đường Vành đai 1 còn chưa thông đối với xe 4 bánh, chưa đảm nhiệm được chức năng của tuyến đường và là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ra ách tắc giao thông nội đô. Vành đai 2: Bắt đầu từ dốc Minh Khai - Ngã tư Vọng - Ngã tư Sở - Đường Láng - Cầu Giấy - Bưởi - Lạc Long Quân - Đê Nhật Tân và vượt sông Hồng từ vị trí xã Phú Thượng sang xã Vĩnh Ngọc, qua Đông Hội, Đông Trù, QL5, tiếp tục vượt sông Hồng tại Vĩnh Tuy nối vào dốc Minh Khai thành một vành đai khép kín. Hiện tại vành đai 2 mới hình thành một nửa ở phía Nam sông Hồng.
Mặt cắt ngang đường Vành đai 2 rộng từ 10m đến 12m, dọc hai bên đường phát triển nhiều các khu dân cư. Hiện tại tuyến đường Vành đai 2 hoàn toàn không đáp ứng được lưu lượng giao thông đô thị và nhiều điểm nút trên đường Vành đai 2 là những điểm ách tắc giao thông thường xuyên như Ngã Tư Vọng, Ngã Tư Sở, Cầu Giấy, 7 Bưởi.Với mặt cắt chật hẹp, tốc độ đô thị hoá của Hà Nội rất nhanh nên thực tế tuyến đường vành đai 2 phải đảm nhiệm hai chức năng là tuyến vành đai đối ngoại và tuyến giao thông đô thị. Hiện tượng quá tải trên tuyến này khá nặng nề cần có các biện pháp giải toả khẩn cấp. Vành đai 3: Bắt đầu từ đường Bắc Thăng Long Nội Bài - Mai Dịch - Thanh Xuân - Pháp Vân - Sài Đồng - Cầu Đuống mới - Ninh Hiệp - nút Đồng Xuân (giao với tuyến đường Nội Bài - Bắc Ninh) - nối với đường Bắc Thăng Long - Nội Bài thành tuyến đường khép kín.
Hiện tại một số đoạn đang được thi công. Hạ tầng đường bộ ở trung tâm Hà Nội gồm 326 phố và các đường phố hiện tại đều ngắn và hẹp, chất lượng mặt đường từ trung bình đến xấu. Mạng lưới đường bao gồm cả một vài đường hướng tâm phục vụ cho cả giao thông nội đô và giao thông quá cảnh. Các đường vành đai hiện nay không thực hiện được chức năng cần có vì bị ngắt quãng hoặc không đủ chiều rộng hay các vấn đề khác khó khăn cho giao thông.
Trừ một số con đường xây dựng gần đây có mặt cắt ngang đường tương đối rộng còn hầu hết là rất hẹp (cả lòng đường và vỉa hè). Đặc biệt là đường phố cổ có chiều rộng từ 6m - 8m, phố cũ đạt từ 12m - 18m. Khoảng cách đường tới ngã ba, ngã tư (ô vuông) ở phố cổ đạt từ 50m - 100m. Phố cũ từ 200m đến 400m dẫn tới tốc độ xe chạy chỉ đạt 17.
Tại các khu phố này đều có lưu lượng xe lớn, lại là giao thông hỗn hợp nên rất phức tạp. Hơn nưa, gần như tất cả các vị trí giao cắt trong thành phố bao gồm đường sắt với đường bộ kể cả các trục đường bộ trục chính, giao cắt giữa các đường bộ trục chính đều là các nút giao cùng mức gây trở ngại giao thông, nhiều nút không có phương tiện, thiết bị điều khiển giao thông. Đánh giá mạng lưới đường của thủ đô Hà Nội Quỹ đất cho giao thông: Quỹ đất dành cho giao thông quá thấp, tại 7 quận nội thành tổng diện tích 83km2 nhưng chỉ có 3km2 diện tích đường (chiếm 7.65%); khu vực ngoại thành hiện mới có tổng cộng khoảng 770km đường bộ các loại, chiếm khoảng 0.9% diện tích đất. Trong khi đó, mức trung bình về tỷ lệ quỹ đất dành cho giao thông đô thị ở các nước phát triển là 20 - 25%.
Các chỉ số mật độ đường, căn cứ vào diện tích, dân số, chiều dài cho thấy chỉ đạt được yêu cầu ở một số quận nội thành như quận Hoàn Kiếm, quận Ba Đình. Mạng lưới còn lại ở các quận huyện nội ngoại thành đều có mật độ quá thấp, đòi hỏi một khối lượng đầu tư xây dựng lớn trong tương lai. Vùng bao phủ mạng lưới đường: Những khu trung tâm hoạt động quan trọng của thủ đô Hà Nội như trung tâm quận, các khu đô thị, sân bay, ga đường sắt và những khu công nghiệp phát triển cao được nối kết bởi mạng đường hiện tại, mật độ tương đối phù hợp. Còn nhiều khu vực dân cư nội 8 đô có mạng đường bố trí chưa hoàn chỉnh, ngay cả các khu quy hoạch mới mạng đường cũng chưa đáp ứng được yêu cầu đối với việc phát triển của Thủ đô trong tương lai.
Mật độ giao thông các huyện ngoại thành rất thấp. Điều đó làm cho xu hướng tập trung dân cư trong nội đô gia tăng, ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc tổ chức giao thông và dịch vụ xã hội. Mạng lưới đường: Mạng lưới đường đô thị của Hà Nội theo dạng đường hướng tâm và đường vành đai, một số khu vực ổn định mạng giao thông bàn cờ nhưng còn thiếu các đường nối giữa các trục chính quan trọng. Nhiều tuyến đường rất quan trọng chưa được cải tạo, mở rộng để đảm bảo năng lực cần thiết.
Các đường hướng tâm chính vốn là các đường quốc lộ và làm chức năng đường phố chính trong khu vực đô thị. Mạng lưới đường quận Hoàn Kiếm và phía Bắc quận Hai Bà Trưng có dạng ô bàn cờ với rất nhiều ngã tư. Đường phụ ở các quận khác không có dạng cụ thể. Mạng lưới đường ngoại thành phụ thuộc chủ yếu vào các đường quốc lộ có điều kiện khá tốt làm thành những hành lang chính nhưng lại thiếu các đường liên hệ.
Đây là một nguyên nhân chủ yếu dẫn đễn xu hướng “phố hoá” các con đường gây nguy cơ ùn tắc và mất an toàn giao thông. Giao thông tĩnh (bến, bãi đỗ xe, trạm dừng xe .) còn thiếu và không tiện lợi. Với nhiều nỗ lực phát triển hệ thống đường giao thông đô thị Hà Nội trong những năm vừa qua, bộ mặt giao thông của Thành phố đã có nhiều tiến bộ, nhiều tuyến đường được xây dựng mới và nâng cấp, cải tạo. Tuy nhiên tình trạng quá tải ở các mạng lưới đường giao thông còn thường xuyên xảy ra.
Mạng lưới đường giao thông của Thành phố tuy có cấu trúc mạng lưới hợp lý bao gồm các loại đường hướng tâm, vành đai nhưng thiếu các đường chuyển tiếp, bề ngang hẹp, nhiều nút, chức năng lẫn lộn, chưa đạt được tiêu chuẩn quốc tế, không an toàn (thiếu cầu vượt, cầu chui, đường cho khách bộ hành qua đường, ánh sáng ban đêm, các nút chỉ có giao cắt đồng mức, thiếu đèn tín hiệu.), lưu thông qua sông Hồng còn có nhiều hạn chế về vận tải hàng hoá, hành khách, công tác quản lý tổ chức và an toàn giao thông còn chưa đáp ứng được xu thế phát triển kinh tế xã hội của Thủ đô Hà Nội. Mặt cắt ngang: Mặt cắt ngang đường nói chung là hẹp. Khả năng mở rộng đường nội thị rất khó khăn do công tác giải phóng mặt bằng. Vỉa hè hầu hết bị chiếm dụng để xe hoặc buôn bán, không còn chỗ cho người đi bộ nhưng xã hội vẫn có xu hướng chấp nhận và "hợp pháp hoá" việc chiếm dụng này.
Nút giao thông: Các nút giao thông quan trọng hiện tại đều là nút giao bằng. Một số nút đang được xây dựng dưới dạng giao cắt trực thông khác mức. Việc sử dụng đèn tín hiệu giao thông hoặc bố trí các đảo tròn tại các ngã tư không đáp ứng được năng lực thông qua, gây ùn tắc. 9 Quản lý: Chưa có sự phối hợp tốt giữa quản lý và xây dựng các công trình giao thông và đô thị.
Việc đường vừa làm xong lại đào phá còn khá phổ biến gây tốn kém, cản trở giao thông và ảnh hưởng tới chất lượng sử dụng cũng như là tâm lý người dân. Hiện trạng mạng lưới giao thông thành phố Hồ Chí Minh Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm công nghiệp, khoa học kỹ thuật, trung tâm giao dịch, thương mại, tài chính, dịch vụ và du lịch của cả nước, đồng thời là đầu mối giao thông quan trọng ở khu vực phía Nam. Mạng lưới giao thông thành phố Hồ Chí Minh bao gồm: Các trục đường đối ngoại bao gồm: Quốc lộ 1 phía Bắc đoạn ngã ba Thủ Đức, An Sương - An Lạc và đoạn phía Nam đang được nâng cấp cải tạo; Quốc lộ 13 từ Thành phố Hồ Chí Minh tới Bình Dương và Bình Phước; Quốc lộ 22 nối từ thành phố Hồ Chí Minh tới Mộc Bài, đoạn nằm trên đường Xuyên á và hành lang Đông Tây đang được đầu tư nâng cấp; Quốc lộ 50 đi Long An, Tiền Giang; Liên tỉnh lộ 25 nối xa lộ Hà Nội với bến phà Cát Lái sang Nhơn Trạch - Đồng Nai.