CHƯƠNG 1: NHUNG VAN DE CHUNG VE TỘI VIPHẠM QUY ĐỊNH VE THAM GIA GIAO THONG ĐƯỜNG BO TRONG LUAT HÌNH SỰ 1.1 Khái quát chung về tội viphạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Theo từ dién tiếng việt, giao thông là việc di lại từ nơi nay đến nơi khác của người và phương tiện chuyên chở. Giao thông 1a hệ thống di chuyển, đi lại của mọi người, bao gồm những người tham gia giao thông dưới các hình thức đi bô, cưỡi động vật hoặc chăn gia súc, sử dung xe dap, xe may, 6 tô, xe tai hay các phương tiện giao thông khác, một cách đơn lẻ hoặc cùng nhau. Giao thông thường có tổ chức và được kiểm soát bởi cơ quan.
Giao thông được tô chức ở khắp moi nơi, với các lan đường, hệ thong chuyển lan, tin hiệu giao thông hoặc biển báo được đánh dau. Giao thông thường được phân theo các loại: xe cơ giới (như ô tô, xe may), phương tiên khác (như xe đạp, xích 1ô) và người đi bộ. Mỗi loại khác nhau sẽ có những làn đường nhất định, các quy định riêng về hình thức, giới hạn téc đô. Để phân tích va hiểu đúng về khái niệm về tội vi phạm quy định tham gia giao thông đường bô, tác giả nhận thay cần lam rõ khái niệm về tham gia giao thông đường bô, theo đó Tham gia giao thông đường bộ là hoat động cơ bản của người dân trong hoạt đông hang ngày.
Tham gia giao thông đường bô là hoạt động của những người tham gia giao thông, điều khiển các phương tiện tham gia giao thông thực hiện theo các nguyên tắc an toản giao thông vả văn hóa giao thông. Theo luật pháp Việt Nam, khoản 21 Điều 3 Luật Giao thông đường bô 2008 quy định? Phương tiện tham gia giao thông đường bô gồm phương tiện giao thông đường bộ va xe máy chuyên dùng: Thứ nhất, phương tiện giao thông đường bô gôm phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (bao gồm xe 6 tô; máy kéo; ro móc hoặc sơ mi ro móc được ! Hoàng Phê(2016), Từ điển Tiếng việt, Nxb. Hong Đức , Hà Noi,tr 408 ? Khoin 21 điều3 Bộ huit GTĐB 2008 kéo bởi xe ô tô, máy kéo; xe mô tô hai bánh; xe mô tô ba bánh, xe gan may, kế cả xe máy điện và các loại xe tương tự) và phương tiện giao thông thô sơ đường bô (gồm xe đạp, kế cả xe đạp máy), xe xích 16, xe lăn dùng cho người khuyết tật, xe súc vat kéo và các loại xe tương tự. Thứ hai, xe máy chuyên dùng gồm xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp vả các loại xe đặc chủng khác sử dụng vao mục đích quốc phòng, an ninh có tham gia giao thông đường bô Như vay, các đôi tượng điều khiển, sử dụng các loại phương tiện trên khi tham gia giao thông, người điều khiến, dẫn dat súc vật; người đi bộ trên đường tôsế được coi là người tham gia giao thông theo quy định của pháp luật.
Hiện nay chưa có một khái niệm hoản chỉnh về tôi vi phạm quy định tham gia giao thông đường bộ, các tác giả đã từng nghiên cứu về van dé nay đã có những nhận định về khái niệm tôi danh nảy như sau: Theo tác giả Dinh Thi Kim Thoa: tôi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bô /a hành vi của người nào tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy đình về an toàn giao thông đường bộ gay thiệt hai về tinh mang hoặc gay thiệt hại nghiém trong cho sức khde, tài sản của người khác hoặc la hành vi vi phạm có kha năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trong (được quy định tại một trong các diém a, b vac khoản 3 Điều 260) nêu không được ngăn chăn kip thoi? Tác giả đã khái quát được gan hết các đặc điểm của tôi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ nhưng vẫn còn chưa làm rổ được về yêu úcủa chủ thé tham gia giao thông lả ai Tác giả Nguyễn Hong Phong iat cho rằng: tôi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ được hiểu là hành vi của người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chin trách nhiêm hình sự đã than gia GTĐB nhung không thực liên hoäc thực hiện không đúng. không day đủ các quy dinh trong luật GTĐB 2008.4 `Bộ Thøa(2021), Dah Thị Kim Luận vin tục sẽ Tôïviphươn quy dah vi dam gia gio thẳng đường bộ tong hút hinh sự 2015, Trường dailoc Luật Ha Nội, Ha Nội [guyễn Hong Phong(2019), Luân vẫn thạc sĩ: Tôi viphạm quy dinh về tham gia giao thông đường bộ theo quy dh pháp hiật hnh sự Việt Nam từ tu tiến thánh pho Ho Chi Minh. 7 Với cách tiếp cận trên, tác giả nhận định rang tác giả Nguyễn Hong Phong định nghĩa vé tôi danh nảy vẫn chưa chặt chế, nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các quy định trong Luật GTDB nhưng không gay ra bat ki hậu quả nao xâm phạm tới tính mạng hay tai sản của người khác thì không thể xác định đó là tôi vi phạm quy định vệ tham gia GTĐB Theo tác giả Nguyễn Thanh Tùng: Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là hành vi nguy hiểm cho xã hôi, được quy dinh trong Bộ iuật hình sự. đo người có năng lực trách nhiém hình sự thực hiện một cách vô ý.
xâm phạm trật tự an toan giao thông đường bộ, gay thiệt hại cho tinh mạng. sức khỏe, tài sản của người khác ”. Nhìn chung, tác giả Nguyễn Thanh Tùng đã nêu bat được rõ rệt các đặc điểm cấu thanh nên tội vi phạm quy định vẻ tham gia thông đường bô một cách khá đây đủ, tuy nhiên theo tác giả thi nên sửa “ hành vi nguy hiểm” thành“ hành vi nguy hiểm đáng kể” cho xã hội để đính nghĩa được căn kế hơn. Qua tham khảo các định nghĩa của các tác giả trên, tác giả nhận thây các khái niệm ma các tác giả đưa ra van chưa hoàn toan đây đủ, chính xác.
Dựa theo nghiên cứu các điều luật cũng như đặc điểm của tội vi phạm quy định tham gia GTĐB. Tác giả nhận thay dé có thé rút ra khái niệm của tôi vi phạm quy đính khi tham gia GTĐB hoàn chỉnh nhất thì can phân tích, nắm được khái niệm va đặc điểm của tội pham cũng như các cơ sở pháp lý. Các định nghĩa déu xác định tôi phạm là hành vi được quy định trong luật hình sự. Trên cơ sở xác định tôi phạm là hành vi được luật hình sự quy định, có định nghĩa bd sung đặc điểm giải thích tại sao hành vi lại được luật hình sự quy định.
Đó 1a đặc điểm nguy hiểm cho xã hôi và đặc điểm có lỗi (có ý hoặc vô ý). Ngoải ra, có định nghĩa còn xác định đặc điểm của chủ thể thực hiện hảnh vi nguy hiểm cho xã hội. Do là đặc điểm “ có năng lực TNHS”. Về đặc điểm của chủ thé thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hôi, có định nghĩa còn xác định thêm đặc điểm “ đủ tuổi chịu TNHS” bên cạnh đặc điểm “ có năng lực trách nhiệm hình sự".
Tat cả các đặc điểm trên đây déu là đặc điểm 8 bên trong của tội phạm. Từ các đặc điểm đó, tôi phạm có đặc điểm “bên ngoài” là tính chiu hình phat®. Ngoai ra, những hành vi tuy có dau hiệu của tội phạm nhưng tinh chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không phải là tội pham và được xử ly bằng các biện pháp khác. Như vậy, một hanh vi bị coi là tội phạm phải lả hành vi có các đặc điểm sau: (i) Hành vi có tính nguy hiểm (đáng kế) cho xã hội; (ii) Hành vi có lối, (iii) Hành vi được quy định trong BLHS; (iv) Hanh vi được thực hiện bởi người có năng lực trách nhiệm hình sự, (b) (Theo quy định của BLH5) hành vi do phải bị xử lý hình sự.
Vậy để khái quát về tôi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ một cách đây đủ, hoàn thiện nhất, tác giả cho rằng can làm rõ các khái niệm sau: Thư nhất, về hành vi nguy hiém cho xã hội. Hành vi nguy hiểm cho xã hội là hành vi đã gây ra hoặc de doa gái ra thiệt hai đảng ké đến các quan hệ xã hội được iuật hình sự bảo vệ. Nếu thiét hai gây ra hoặc de dọa gay ra không đứng kê thì không phải là hành vi nguy hiểm cho xã hội và không bị coi là hành vi pham tội Đối với tội vi phạm quy định về tham gia giao thông thì tính nguy hiểm được hiểu la đã hoặc sẽ xâm hại đến an toàn công dong, trật tự công đông, gây thiệt hại đến tính mạng, sức khöe vả tài sản của người khác. Nhưng theo khoản 2 điêu 8 BLHS quy định : Những hành vi tuy có đấu hiệu của tội phạm nữưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đứng ké thi không phải là tôi phạm và được xử ij bằng các biện pháp Rhác.
Vậy nên hanh vi đó phải có tính nguy hiểm cho xã hôi ở mức đáng kế thi mới được coi là phạm tội. Hanh vi vi phạm quy đính về tham gia GTĐB là hành vi nguy hiểm, có thé gây thiệt hại hoặc đe doa gây thiệt hai cho người khác hoặc xã hôi. Nhưng hành vi chỉ bi xử li hình sự khi gây thiệt hại hoặc đe doa gây thiệt hai đáng ké cho xã hội. Định lượng về hậu qua của hành vi can được nhà làm luật xác định và làm rõ.
* Nguyễn Ngọc Hoa (Chủ bién, 2021), Giáo minh Luật hinhsw Việt Nem — Phẩn clung, Trường Daihoc Luật Ha Noi, Nob Công an nhân din, Hà Nội, tr. 9 That hai, về lỗi. Lỗi là thái độ tam lý chủ quan của con người đôi với hành vi nguy hiểm cho xã hội ma ho thực hiện và đối với hau quả do hành vi đó gây ra, thể hiện dưới dạng có ý và vô ý, là một dau hiệu rat quan trong trong câu thành tội phạm. Trong luật hình sự Việt Nam, nguyên tắc có lỗi được coi là nguyên tắc cơ bản Người chịu trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam không phải chỉ đơn thuần vì người nay có hanh vi khách quan gây thiệt hai cho xã hôi mà còn vì đã có lỗi trong thực hiện hành vi khách quan đó Thit ba, về chit thé của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.