Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu tình trạng các loài linh trưởng tại rừng phòng hộ quảng nam châu huyện hải hà tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghiên cứu tình trạng các loài linh trưởng tại rừng phòng hộ quảng nam châu huyện hải hà tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Vũ Văn Quyết
• Người hướng dẫn: PGS. Đồng Thanh Hải
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên cứu tình trạng các loài linh trưởng tại rừng phòng hộ Quảng Nam Châu, huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Phân loại Linh trưởng ở Việt Nam
• 1.1.1. Đặc điểm chung của Linh trưởng
• 1.1.2. Phân loại Linh trưởng ở Việt Nam
• 1.1.3. Phân bố Linh trưởng Việt Nam
• 1.1.4. Tình trạng và bảo tồn các loài Linh trưởng Việt Nam
• 1.2. Nghiên cứu về khu hệ thú tại rừng phòng hộ Quảng Nam Châu
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng, địa điểm và phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Địa điểm và phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp điều tra thành phần loài
• 2.4.2. Phương pháp phân chia sinh cảnh
• 2.4.3. Phương pháp đánh giá các mối đe dọa đến khu hệ linh trưởng
• 2.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI
• 3.1. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Khí hậu, thời tiết
• 3.1.3. Sông ngòi, thủy văn
• 3.1.4. Tài nguyên động thực vật
• 3.1.5. Công tác quản lý bảo vệ rừng ở Quảng Nam Châu
• 3.2. Đặc điểm dân cư và tình hình kinh tế
• 3.2.1. Dân số và thành phần dân tộc
• 3.2.2. Tình hình kinh tế, xã hội
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thành phần loài Linh trưởng tại rừng phòng hộ Quảng Nam Châu
• 4.1.1. Thành phần loài
• 4.1.2. Kích thước quần thể và phân bố khu hệ linh trưởng
• 4.1.3. Tình trạng bảo tồn
• 4.1.4. Phân bố theo sinh cảnh các loài Linh trưởng
• 4.1.4.1. Sinh cảnh rừng phục hồi
• 4.1.4.2. Sinh cảnh rừng trung bình
• 4.1.4.3. Sinh cảnh tre nứa, gỗ
• 4.1.5. Các mối đe dọa đến khu hệ linh trưởng
• 4.1.5.1. Đánh giá các mối đe dọa
• 4.1.6. Đề xuất các giải pháp bảo tồn khu hệ Linh trưởng
• 4.1.6.1. Hiện trạng công tác quản lý
• 4.1.6.2. Đề xuất giải pháp bảo tồn
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình trạng linh trưởng tại rừng phòng hộ Quảng Nam Châu

Rừng phòng hộ Quảng Nam Châu, huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh, là một trong những khu vực có sự đa dạng sinh học cao tại Việt Nam. Nơi đây không chỉ là nơi sinh sống của nhiều loài động vật mà còn là môi trường sống của các loài linh trưởng quý hiếm. Theo nghiên cứu, khu vực này ghi nhận sự hiện diện của 3 loài linh trưởng: Culi nhỏ, Khỉ mặt đỏ và Khỉ vàng. Tuy nhiên, tình trạng bảo tồn các loài này đang gặp nhiều thách thức do tác động của con người và biến đổi môi trường.

1.1. Đặc điểm sinh thái của rừng phòng hộ Quảng Nam Châu

Rừng phòng hộ Quảng Nam Châu có diện tích khoảng 12.000 ha, với hệ sinh thái phong phú. Đặc điểm khí hậu và địa hình nơi đây tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nhiều loài thực vật và động vật, trong đó có các loài linh trưởng. Hệ sinh thái rừng tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự đa dạng sinh học.

1.2. Vai trò của linh trưởng trong hệ sinh thái rừng

Linh trưởng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái. Chúng giúp phân tán hạt giống và duy trì sự đa dạng thực vật. Sự hiện diện của các loài linh trưởng cũng là chỉ số cho sức khỏe của hệ sinh thái rừng. Việc bảo tồn các loài này không chỉ bảo vệ chúng mà còn bảo vệ cả môi trường sống của chúng.

II. Thách thức trong việc bảo tồn linh trưởng tại Quảng Nam Châu

Mặc dù rừng phòng hộ Quảng Nam Châu có tiềm năng lớn trong việc bảo tồn linh trưởng, nhưng nhiều thách thức đang đặt ra. Các hoạt động khai thác gỗ trái phép, săn bắt và buôn bán động vật hoang dã đang đe dọa sự tồn tại của các loài linh trưởng. Ngoài ra, biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng đến môi trường sống của chúng.

2.1. Tác động của con người đến khu hệ linh trưởng

Các hoạt động như khai thác gỗ và săn bắt đã làm giảm số lượng linh trưởng trong khu vực. Những hành động này không chỉ ảnh hưởng đến quần thể linh trưởng mà còn làm suy giảm chất lượng môi trường sống của chúng.

2.2. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến sinh thái rừng

Biến đổi khí hậu đang gây ra những thay đổi lớn trong điều kiện khí hậu và môi trường sống. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định có thể làm thay đổi hệ sinh thái, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của các loài linh trưởng.

III. Phương pháp nghiên cứu tình trạng linh trưởng tại Quảng Nam Châu

Để đánh giá tình trạng các loài linh trưởng, nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp điều tra hiện trường, phân tích mẫu và khảo sát sinh cảnh đã được sử dụng để thu thập dữ liệu chính xác về số lượng và phân bố của các loài linh trưởng.

3.1. Phương pháp điều tra hiện trường

Phương pháp điều tra hiện trường bao gồm việc quan sát và ghi nhận sự hiện diện của các loài linh trưởng trong khu vực nghiên cứu. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng bẫy ảnh và ghi chép trực tiếp để thu thập dữ liệu.

3.2. Phân tích mẫu và khảo sát sinh cảnh

Phân tích mẫu giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân bố của linh trưởng. Khảo sát sinh cảnh giúp đánh giá chất lượng môi trường sống và các mối đe dọa đến khu hệ linh trưởng.

IV. Kết quả nghiên cứu về tình trạng linh trưởng tại Quảng Nam Châu

Kết quả nghiên cứu cho thấy khu vực Quảng Nam Châu có sự hiện diện của 3 loài linh trưởng. Tuy nhiên, tình trạng bảo tồn của các loài này đang ở mức báo động. Các số liệu thu thập được cho thấy số lượng quần thể linh trưởng đang giảm sút do nhiều nguyên nhân khác nhau.

4.1. Thành phần loài linh trưởng tại khu vực nghiên cứu

Nghiên cứu đã ghi nhận sự có mặt của Culi nhỏ, Khỉ mặt đỏ và Khỉ vàng. Mỗi loài đều có những đặc điểm sinh thái riêng và đóng góp vào sự đa dạng sinh học của khu vực.

4.2. Tình trạng bảo tồn các loài linh trưởng

Tình trạng bảo tồn của các loài linh trưởng tại Quảng Nam Châu đang gặp nhiều khó khăn. Theo Sách Đỏ Việt Nam, nhiều loài linh trưởng đang ở mức nguy cấp và cần được bảo vệ khẩn cấp.

V. Giải pháp bảo tồn linh trưởng tại Quảng Nam Châu

Để bảo tồn các loài linh trưởng tại Quảng Nam Châu, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Việc tăng cường công tác quản lý rừng, giáo dục cộng đồng và thực hiện các chương trình bảo tồn là rất cần thiết.

5.1. Tăng cường công tác quản lý rừng

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc quản lý và bảo vệ rừng. Việc kiểm soát các hoạt động khai thác gỗ và săn bắt động vật hoang dã là rất quan trọng.

5.2. Giáo dục cộng đồng về bảo tồn

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo tồn linh trưởng và môi trường sống của chúng sẽ giúp nâng cao nhận thức và giảm thiểu các hoạt động gây hại đến khu hệ linh trưởng.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai cho linh trưởng tại Quảng Nam Châu

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc bảo tồn linh trưởng tại Quảng Nam Châu là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có những nỗ lực liên tục để bảo vệ các loài này và môi trường sống của chúng. Triển vọng tương lai phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các bên liên quan và cộng đồng.

6.1. Tầm quan trọng của bảo tồn linh trưởng

Bảo tồn linh trưởng không chỉ bảo vệ các loài động vật mà còn bảo vệ cả hệ sinh thái. Sự đa dạng sinh học là yếu tố quan trọng cho sự phát triển bền vững.

6.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu và bảo tồn

Nghiên cứu và bảo tồn linh trưởng cần được tiếp tục và mở rộng. Các chương trình hợp tác quốc tế và nghiên cứu khoa học sẽ đóng góp vào việc bảo vệ các loài linh trưởng tại Quảng Nam Châu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Việt Nam là một trong những quốc gia có tính đa dạng sinh học cao trên thế giới, đặc biệt là khu hệ linh trưởng gồm 25 loài và phân loài, thuộc các họ Cu li (Loridae), họ Khỉ (Cercopithecidae) và họ Vượn (Hylobatidae) (Roos et al. Trong đó, có bốn loài linh trưởng là loài đặc hữu của Việt Nam, bao gồm: Voọc cát bà (T.policephalus), Voọc mông trắng (T.delacouri), Voọc mũi hếch (R.avunculus) và Chà vá chân xám (Pygathrix cinerea) [12]. Ngày nay, do các tác động ngày càng lớn của con người lên các quần thể và sinh cảnh sống nên các loài Linh trưởng ở Việt Nam đều đang bị đe dọa tuyệt chủng, theo sách đỏ Việt Nam năm 2007, có 4 loài trong tình trạng "Cực kỳ nguy cấp" (CR) và 7 loài ở tình trạng "Nguy cấp" (EN) [2]. Đặc biệt, Việt Nam được ghi nhận là quốc gia có hai trong số 25 loài linh trưởng nguy cấp nhất thế giới giai đoạn 2016-2018 (Schwitzer et al.

Nhận thấy được tầm quan trọng phải giữ gìn, bảo tồn các loài linh trưởng và tiềm năng phát triển của chúng đối với cộng đồng và để tăng cường bảo tồn và kiểm soát hoạt động săn bắt, buôn bán trái phép các loài linh trưởng, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 628/QĐ-TTg ngày 10/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Kế hoạch hành động khẩn cấp bảo tồn các loài linh trưởng ở Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2030 (Thủ tướng Chính phủ, 2017) [10]. Quảng Ninh được biết đến là tỉnh có sự đa dạng về điều kiện tự nhiên, các dạng địa hình và các hệ sinh thái. Trong những năm gần đây, tỉnh Quảng Ninh đã có nhiều chính sách liên quan đến đa dạng sinh học trong toàn tỉnh nhằm có biện pháp bảo vệ các loài động, thực vật nguy cấp quý hiếm như "Kế hoạch hành động Đa dạng sinh học tỉnh đến năm 2020", qua đó xác định rõ về phạm vi, đánh giá và lập các danh lục động vật trong địa bàn [1]. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Rừng phòng hộ biên giới Quảng Nam Châu nằm trên địa bàn hai xã Quảng Sơn và Quảng Đức là khu vực có vai trò hết sức quan trọng trong việc bảo tồn tài nguyên đa dạng sinh học.

Quảng Nam Châu là rừng phòng hộ biên giới. Đây được xem là nơi có diện tích rừng tự nhiên lớn, có tiềm năng trong việc duy trì vào bảo tồn khu hệ động vật trong khu vực. Với diện tích khoảng 12.000ha rừng tự nhiên.700 ha rừng thường xanh phục hồi và trung bình, chiếm hơn 80% tổng diện tích rừng trong toàn khu vực (Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ninh, 2015) [3]. Cho đến nay đã có nghiên cứu về thành phần loài thú tại Rừng phòng hộ Quảng Nam Châu, chưa có nghiên cứu chuyên sâu về các loài linh trưởng.

Kết quả bước đầu đã ghi nhận được 23 loài thú thuộc 14 họ và 6 bộ, trong đó ghi nhận sự có mặt của 3 loài linh trưởng: Culi nhỏ (Nycticebus pygmaeus), Khỉ mặt đỏ (Macaca arctoides) và Khỉ vàng (Macaca mulatta) [11]. Tuy nhiên, những thông tin về phân bố cũng như các mối đe dọa đến khu hệ linh trưởng còn thiếu. Từ thực tế trên, việc thực hiện đề tài: “Nghiên cứu tình trạng các loài Linh trưởng tại rừng phòng hộ Quảng Nam Châu, huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh” nhằm cung cấp những thông tin cơ bản về khu hệ linh trưởng để phục vụ công tác quản lý và bảo tồn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.

Phân loại Linh trƣởng ở Việt Nam 1. Đặc điểm chung của Linh trưởng Bộ Linh trưởng (Primates) hay còn gọi là Bộ Khỉ hầu gồm những loài thú có kiểu đi bằng cả bàn chân, sống chủ yếu trên cây, ăn tạp hay ăn thực vật. Ngoài những đặc điểm chung về cấu tạo của động vật có xương sống, của nhóm thú thì sự thích nghi với đời sống trên cây của Linh trưởng được đặc trưng bởi hình dạng và cấu trúc các chi. Xương cẳng tay, xương cánh tay khớp động với xương bả vai và có thể quay quanh trục của nó.

Chi có 5 ngón, ngón 1 (ngón cái) nằm đối diện với 4 ngón còn lại. Hệ xương đai ngực luôn có xương đòn, tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho cử động ngang của chi trước một thể loại vận động rất cần thiết cho đời sống leo trèo. Nhờ cấu tạo đặc biệt này nên chi trước giảm đáng kể vai trò nâng đỡ cơ thể trong vận chuyển và khả năng cầm nắm tốt hơn gọi là tay. Thân chuyển dần tư thế nằm ngang của nhóm thú thành chiều thẳng đứng, đồng thời sự thay đổi đó cũng đã làm thay đổi vị trí của nhiều nội quan và não.

Hộp sọ tăng theo chiều cao và giảm nhiều chiều dài. Đáy hộp sọ nằm vuông góc với cột sống. Hai hố mắt gần nhau, mắt hướng về trước tạo nên kiểu nhìn lưỡng hình. Thể tích hộp sọ tương đối lớn so với cơ thể và phát triển đồng thời với sự tăng thể tích não bộ.

Tăng thể tích não bộ là đặc điểm rất tiến hoá tiến bộ của Linh trưởng. Trong não, áo não mới phát triển mạnh cả về thể tích và khối lượng. Thùy khứu giác giảm nhiều. Cùng với sự phát triển áo não mới là sự phát triển số lượng khe rãnh trên bán cầu não.

Não trước có hai bán cầu với kích thước lớn và trùm lên nhiều phần não khác. Liên quan đến sự phát triển áo não mới là sự phát triển các phản xạ thần kinh có điều kiện và các đặc điểm tâm sinh lý (Phạm Nhật, 2002) [9]. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Răng Linh trưởng có 2 loại: răng sữa và răng chính thức. Răng cửa to, răng hàm có 4 nón tù.

Cấu tạo bộ răng thích nghi với chế độ ăn tạp nhưng thiên về thực vật (quả, lá). Số lượng răng của các loài Linh trưởng có thể biến đổi từ 32 đến 36 chiếc. Linh trưởng ở Con Đực, có một đôi tinh hoàn và luôn nằm trong bìu da ở ngoài bụng. Con Cái có một đôi vú ngực phát triển, có tử cung đơn hoặc hai sừng.

Nhau của Linh trưởng thuộc loại nhau tán, không rụng ở nhóm Leiur và rụng ở các loài khác. Thời gian mang thai dài, thường đẻ một Con. Con non đẻ ra yếu, thời gian bú sữa dài (Phạm Nhật, 2002). Phân loại Linh trưởng ở Việt Nam Cho đến nay đã có nhiều nhà khoa học trong nước và quốc tế nghiên cứu về khu hệ Linh trưởng ở Việt Nam và đưa ra nhiều quan điểm phân loại Linh trưởng khác nhau, các quan điểm này thay đổi theo thời gian và khác nhau giữa các tác giả (bảng 1.

Chẳng hạn, Phạm Nhật (2002) cho rằng Linh trưởng Việt Nam bao gồm 25 loài và phân loài thuộc 3 họ; Trong khi đó Groves (2004) chỉ ra rằng Việt Nam có 24 loài và phân loài. Tổng kết về phân loại Linh trƣởng ở VN theo thời gian Năm Họ Số loài và phân loài Nguồn 2002 3 25 Phạm Nhật (2002) 2004 3 24 Roos (2004) 2004 3 24 Groves (2004) 2011 3 26 Blair et al (2011) 2012 3 25 Nadler (2012) 2014 3 25 Roos et al (2014) Qua bảng trên cho thấy thành phần loài khu hệ Linh trưởng ở Việt Nam khác nhau giữa các tác giả, tuy nhiên các tác giả đều thống nhất khu hệ Liunh trưởng gồm 3 họ. Trong nghiên cứu này việc định danh các loài Linh trưởng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 tại khu vực nghiên cứu sẽ theo hệ thống phân loại của Rooset al.,(2014) vì đây là hệ thống phân loại mới nhất, phản ánh đầy đủ phân loại học của Linh trưởng Việt Nam và đã được các nhà khoa học sử dụng rộng trong thời gian gần đây. Phân ố Linh trƣởng Việt Nam Khu hệ Linh trưởng ở Việt Nam phân bố hầu khắp các tỉnh có rừng trong cả nước, trong đó một số loài có vùng phân bố rộng như: Cu li nhỏ, Khỉ mặt đỏ, Khỉ đuôi lợn, Khỉ vàng.

Và ngược lại một số loài có phân bố rất hẹp như Voọc Cát Bà, Voọc mũi hếch, Vượn Cao vít.kết quả cụ thể được trình bày trong bảng 1. Phân ố Linh trƣởng Việt Nam Tên Phân ố Nguồn TT loài Trong nƣớc Quốc tế Phân bố của loài được ghi nhận từ Assam, Ấn BKHCN, Thừa Thiên Huế trở ra Bắc. Cụ thể Độ, Miến 2007; ở Lạng Sơn (Hữu Lũng), Bắc Cạn Điện, Thái Roos et (Chợ Đồn, Ba Bể), Hòa Bình (Đà Lan, Cam al, 2014 Cu li 1 Bắc), Quảng Bình (Bố Trạch), Pu Chia, lớn Quảng Trị (Lao Bảo) Thừa Thiên Lào, Huế (Huế), Quảng Ninh (Hoàng Malaysia, Bồ),… Indonesia và Philipin Phân bố từ biên giới phía Bắc đến Nam Trung BKHCN, tỉnh Bình Phước. Quốc, Lào 2007; Cu li Được ghi nhận nhiều nơi: Hà và Cam Pu Roos et 2 nhỏ Giang, Tuyên Quang, Lai Châu, Chia al, 2014 Sơn La, Hòa Bình, Hà Tây, Ninh Bình, Quảng Trị, Gia Lai, Kontum , LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Tên Phân ố Nguồn TT loài Trong nƣớc Quốc tế Đắc Lắc, Lâm Đồng, Đồng Nai, Phú Yên,… Hà Giang (Quảng Bạ), Cao Bằng Ấn Độ BKHCN, (Trùng Khánh, Quảng Hòa), Lai (Assam), 2007; Châu (Mường Tè, Tuần Giáo, Sình Mianma, Roos et Hồ), Yên Bái (Văn Chấn), Sơn La Nam Trung al, 2014 (Sông Mã, Mai Sơn, Quỳnh Nhai, Quốc, Thái Mộc châu), Hòa Bình (Đà Bắc, Kim Lan, Đông Khỉ mặt 3 Bôi, Mai Châu), Thanh Hóa (Hồi Dương và đỏ Xuân, Như Xuân), Hà Tĩnh (Hương bán đảo Khuê, Hương Sơn), Quảng Bình Malaysia.

Nêpan, Ấn BKHCN, Độ, Bắc 2007; Khỉ Phân bố từ biên giới phía Bắc trở vào Mianma, Roos et 4 mốc Quảng Bình Nam Trung al, 2014 Quốc, Thái Lan và Lào Nêpan, Ấn BKHCN, Độ, Mianma, 2007; Phân bố khắp các tỉnh có rừng từ Khỉ Trung Quốc, Roos et 5 Gia Lai trở ra Bắc kể cả các đảo gần vàng Đảo Hải Nam al, 2014 bờ. Thái Lan và Lào, Pakistan, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Tên Phân ố Nguồn TT loài Trong nƣớc Quốc tế Ấn Độ BKHCN, Voọc Hòa Bình (Chi Nê), Ninh Bình (Cúc 2007; 6 mông Phương, Vân Long), Thanh Hóa, Roos et trắng Hà Nam (Kim Bảng). al, 2014 Quảng Tây BKHCN, Voọc Đông Bắc: Hà Giang, Cao Bằng, Trung Quốc 2007; 7 đen má Tuyên Quang, Bắc Kạn, Lạng Sơn Roos et trắng và Thái Nguyên.