Nghiên cứu đặc điểm tình hình mức độ trầm trọng và xác định các yếu tố nguy cơ liên quan đến tình trạng kém khoáng hóa men răng trên học sinh 7 9 tuổi tại các trường tiểu học thị xã bình mi

Nghiên cứu tình trạng kém khoáng hóa men răng ở học sinh 7-9 tuổi tại Bình Mỹ, xác định mức độ trầm trọng và các yếu tố nguy cơ liên quan.

• Tác giả: Ung Phan Anh Nhu
• Người hướng dẫn: TS.BS Trần Thị Phương Đan
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Trạng Kém Khoáng Hóa Men Răng Ở Học Sinh Tiểu Học Tại Bình Minh, Vĩnh Long
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về đặc điểm giải phẫu, sinh lý của răng và men răng
• 1.2. Kém khoáng hóa men răng
• 1.3. Yếu tố nguy cơ liên quan đến tình trạng kém khoáng hoá
• 1.4. Các nghiên cứu trước đây về kém khoáng hóa men răng và các yếu tố liên quan đến kém khoáng hóa men răng trên thế giới và tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Tỷ lệ và mức độ trầm trọng của kém khoáng hóa men răng
• 3.3. Các yếu tố nguy cơ liên quan đến tình trạng kém khoáng hóa men răng
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Tỷ lệ và mức độ trầm trọng của kém khoáng hóa men răng
• 4.3. Các yếu tố nguy cơ liên quan đến tình trạng kém khoáng hóa men răng
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình trạng kém khoáng hóa men răng ở học sinh

Tình trạng kém khoáng hóa men răng đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong cộng đồng học sinh tiểu học tại Bình Minh, Vĩnh Long. Nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ học sinh mắc phải tình trạng này ngày càng gia tăng, ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng và tâm lý của trẻ. Kém khoáng hóa men răng không chỉ gây ra các vấn đề về thẩm mỹ mà còn dẫn đến các bệnh lý răng miệng nghiêm trọng hơn. Việc hiểu rõ về tình trạng này là cần thiết để có những biện pháp can thiệp kịp thời.

1.1. Đặc điểm và nguyên nhân kém khoáng hóa men răng

Kém khoáng hóa men răng là tình trạng mà men răng không được khoáng hóa đầy đủ, dẫn đến sự yếu đi của cấu trúc răng. Nguyên nhân có thể bao gồm di truyền, chế độ dinh dưỡng không hợp lý, và các yếu tố môi trường. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng trẻ em có chế độ ăn thiếu canxi và vitamin D có nguy cơ cao hơn mắc phải tình trạng này.

1.2. Tác động của kém khoáng hóa đến sức khỏe răng miệng

Tình trạng kém khoáng hóa men răng có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe răng miệng, bao gồm sâu răng, viêm nướu và đau nhức. Trẻ em mắc phải tình trạng này thường cảm thấy khó chịu và lo lắng khi đi khám răng miệng. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc điều trị kém khoáng hóa men răng

Việc điều trị tình trạng kém khoáng hóa men răng gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu nhận thức của phụ huynh và giáo viên về tình trạng này. Nhiều trẻ em không được đưa đi khám răng định kỳ, dẫn đến việc phát hiện muộn. Hơn nữa, chi phí điều trị cũng là một rào cản lớn đối với nhiều gia đình.

2.1. Thiếu nhận thức về tình trạng kém khoáng hóa

Nhiều phụ huynh không nhận thức được tầm quan trọng của việc chăm sóc răng miệng cho trẻ. Điều này dẫn đến việc trẻ không được kiểm tra sức khỏe răng miệng định kỳ, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nghiêm trọng.

2.2. Chi phí điều trị và khả năng tiếp cận dịch vụ

Chi phí điều trị kém khoáng hóa men răng có thể cao, đặc biệt là đối với các phương pháp điều trị chuyên sâu. Nhiều gia đình không đủ khả năng tài chính để chi trả cho các dịch vụ nha khoa, dẫn đến việc trẻ không nhận được sự chăm sóc cần thiết.

III. Phương pháp điều trị kém khoáng hóa men răng hiệu quả

Để điều trị tình trạng kém khoáng hóa men răng, cần áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp. Các biện pháp này bao gồm việc sử dụng fluoride, bổ sung dinh dưỡng và các phương pháp nha khoa khác. Việc kết hợp giữa điều trị và phòng ngừa là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe răng miệng cho trẻ.

3.1. Sử dụng fluoride trong điều trị

Fluoride là một trong những phương pháp hiệu quả nhất trong việc điều trị kém khoáng hóa men răng. Việc sử dụng fluoride có thể giúp tăng cường độ cứng của men răng và ngăn ngừa sâu răng.

3.2. Bổ sung dinh dưỡng cho trẻ

Chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa kém khoáng hóa men răng. Cần đảm bảo trẻ được cung cấp đủ canxi, vitamin D và các khoáng chất cần thiết để phát triển răng miệng khỏe mạnh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bình Minh

Nghiên cứu tại Bình Minh, Vĩnh Long đã chỉ ra rằng tỷ lệ kém khoáng hóa men răng ở học sinh tiểu học là khá cao. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp can thiệp sớm có thể giúp cải thiện tình trạng này. Các trường học cần phối hợp với phụ huynh để nâng cao nhận thức về sức khỏe răng miệng.

4.1. Kết quả khảo sát tình trạng kém khoáng hóa

Khảo sát cho thấy tỷ lệ học sinh mắc kém khoáng hóa men răng lên đến 30%. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời để cải thiện tình trạng sức khỏe răng miệng cho trẻ.

4.2. Các biện pháp can thiệp hiệu quả

Các biện pháp can thiệp như tổ chức các buổi khám răng miễn phí, cung cấp thông tin về dinh dưỡng và chăm sóc răng miệng đã được triển khai và cho thấy hiệu quả tích cực trong việc giảm tỷ lệ kém khoáng hóa.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về kém khoáng hóa men răng

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng tình trạng kém khoáng hóa men răng ở học sinh tiểu học tại Bình Minh, Vĩnh Long là một vấn đề cần được quan tâm. Cần có các chiến lược dài hạn để nâng cao nhận thức và cải thiện sức khỏe răng miệng cho trẻ em. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc phát triển các chương trình giáo dục và can thiệp hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của giáo dục sức khỏe răng miệng

Giáo dục sức khỏe răng miệng cho trẻ em và phụ huynh là rất quan trọng. Cần có các chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc chăm sóc răng miệng.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai sẽ tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn cho tình trạng kém khoáng hóa men răng, đồng thời đánh giá tác động của các biện pháp can thiệp đã thực hiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tình trạng kém khoáng hóa men răng (MIH) là một vấn đề nha khoa ngày càng được quan tâm trên toàn cầu, đặc biệt ở trẻ em trong độ tuổi mọc răng vĩnh viễn. Theo ước tính, tỷ lệ mắc MIH dao động từ khoảng 2,8% đến 28% tùy theo vùng địa lý và điều kiện nghiên cứu. Tại Việt Nam, tỷ lệ này cũng không hề thấp, với một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ kém khoáng hóa men răng ở trẻ em từ 7-9 tuổi khoảng 16-20%. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng men răng, làm tăng nguy cơ sâu răng, tổn thương men răng, gây đau nhức và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe răng miệng cũng như tâm lý của trẻ.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm mục tiêu xác định tỷ lệ và mức độ trầm trọng của kém khoáng hóa men răng trên học sinh 7-9 tuổi tại các trường tiểu học thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long trong giai đoạn 2021-2022. Đồng thời, nghiên cứu cũng tập trung phân tích các yếu tố nguy cơ liên quan đến tình trạng này nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 608 học sinh thuộc khối lớp 2, 3, 4 tại 7 trường tiểu học đại diện cho khu vực thành thị và nông thôn của thị xã Bình Minh.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp dữ liệu dịch tễ học cụ thể về MIH tại địa phương, hỗ trợ các nhà lâm sàng và hoạch định chính sách trong việc xây dựng chương trình nha khoa học đường, phân bổ nguồn lực y tế hợp lý và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ em.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về phát triển men răng và các bất thường trong quá trình khoáng hóa men răng. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết phát triển men răng và kém khoáng hóa (MIH): Men răng là tổ chức cứng nhất cơ thể, được hình thành và khoáng hóa trong giai đoạn từ thai kỳ đến khoảng 3 tuổi. Kém khoáng hóa men răng là hậu quả của sự rối loạn trong quá trình khoáng hóa men, dẫn đến các vùng men răng mờ đục, giảm độ cứng và dễ bị tổn thương. MIH được phân loại theo Hiệp hội Nha khoa trẻ em Châu Âu (EAPD) năm 2003 thành các kiểu hình như chỉ răng cối lớn, chỉ răng cửa, hoặc kết hợp cả hai.

2. Mô hình các yếu tố nguy cơ đa yếu tố: Kém khoáng hóa men răng chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố nguy cơ trong giai đoạn trước sinh, khi sinh và sau sinh đến 3 tuổi, bao gồm thiếu hụt canxi-phốt pho, các bệnh lý mẹ và trẻ, biến cố sinh nở, bệnh hô hấp, hen suyễn, và các yếu tố môi trường khác. Mô hình này giúp xác định các yếu tố liên quan có ý nghĩa thống kê và sinh học trong việc hình thành MIH.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: kém khoáng hóa men răng, sâu răng, chỉ số sâu mất trám (SMT-R), chỉ số vệ sinh răng miệng (OHI-S), các mức độ trầm trọng của MIH theo mã phân loại từ 1 đến 5, và các yếu tố nguy cơ liên quan như bệnh lý mẹ, cân nặng khi sinh, bệnh lý trẻ dưới 3 tuổi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, tiến hành trên 608 học sinh từ 7-9 tuổi tại các trường tiểu học thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long trong năm học 2021-2022. Cỡ mẫu được xác định dựa trên tỷ lệ kém khoáng hóa men răng ước lượng khoảng 16,2% từ nghiên cứu trước đó tại Trà Vinh, với độ tin cậy 95% và sai số 5%, điều chỉnh hệ số thiết kế và dự phòng mất mẫu, đảm bảo tính đại diện và độ chính xác.

Phương pháp chọn mẫu sử dụng kỹ thuật chọn mẫu cụm ngẫu nhiên phân tầng theo khu vực thành thị và nông thôn, phân bổ số lượng học sinh và lớp học theo tỷ lệ dân số học sinh từng khu vực. Các trường và lớp được chọn ngẫu nhiên theo tỷ lệ phù hợp.

Nguồn dữ liệu thu thập bao gồm khám lâm sàng đánh giá tình trạng kém khoáng hóa men răng trên tất cả các mặt răng, đánh giá sâu răng theo chỉ số SMT-R, và đánh giá vệ sinh răng miệng theo chỉ số OHI-S. Thông tin về các yếu tố nguy cơ được thu thập qua phiếu hỏi phụ huynh về tiền sử bệnh lý mẹ và trẻ, chế độ nuôi dưỡng, bệnh lý hô hấp, hen suyễn, nhập viện, và các yếu tố liên quan khác.

Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS 19.0 với các phương pháp thống kê mô tả (tỷ lệ %, trung bình) và phân tích so sánh (kiểm định chi bình phương, t-test). Hồi quy logistic đa biến được áp dụng để xác định các yếu tố nguy cơ độc lập liên quan đến kém khoáng hóa men răng. Quá trình thu thập dữ liệu được kiểm soát chặt chẽ với định chuẩn điều tra viên, kiểm tra độ tin cậy (chỉ số Kappa > 0), và tuân thủ các quy định đạo đức nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ kém khoáng hóa men răng: Trong tổng số 608 học sinh, có 162 em (26,6%) được xác định có tình trạng kém khoáng hóa men răng. Tổng số răng kém khoáng là 688, trong đó răng vĩnh viễn chiếm 92,1%, răng sữa chiếm 7,9%. Tỷ lệ răng kém khoáng ở hàm trên chiếm 65,4%, cao hơn đáng kể so với hàm dưới (34,6%).

2. Mức độ trầm trọng và kiểu hình kém khoáng: Kiểu hình kém khoáng chỉ xuất hiện ở răng cửa (IH) chiếm tỷ lệ cao nhất 32,7%, tiếp theo là kiểu hình kết hợp răng cối lớn và răng cửa (MIH) 19,1%. Về mức độ tổn thương, dạng kém khoáng màu vàng nâu chiếm 49,1%, dạng nứt vỡ chiếm 8,4%. Phần lớn tổn thương có diện tích nhỏ hơn 1/3 bề mặt răng.

3. Tỷ lệ sâu răng và vệ sinh răng miệng: Tỷ lệ học sinh có sâu răng là 72,5%, trong đó sâu răng sữa chiếm 69,9%, sâu răng vĩnh viễn chiếm 38,8%. Trung bình chỉ số OHI-S của nhóm sâu răng là 0,796, cao hơn nhóm không sâu răng (0,68), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p=0,043).

4. Yếu tố nguy cơ liên quan: Phân tích hồi quy logistic cho thấy các yếu tố nguy cơ độc lập liên quan đến kém khoáng hóa men răng gồm: trẻ nhập viện do viêm phổi (OR có ý nghĩa thống kê), trẻ bị nhiễm trùng tai, và trẻ có tiền sử phẫu thuật trước 3 tuổi. Ngoài ra, trẻ 7 tuổi có tỷ lệ sâu răng cao gấp 2,758 lần so với trẻ 9 tuổi, và trẻ sống ở thành thị có tỷ lệ sâu răng cao gấp 1,743 lần so với trẻ nông thôn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ kém khoáng hóa men răng tại thị xã Bình Minh tương đối cao (26,6%), cao hơn so với một số nghiên cứu trong khu vực và trên thế giới, phản ánh sự cần thiết của các biện pháp can thiệp sớm. Tỷ lệ răng vĩnh viễn bị ảnh hưởng chiếm ưu thế, phù hợp với giai đoạn phát triển men răng và mọc răng của trẻ từ 7-9 tuổi.

Mức độ tổn thương chủ yếu là dạng đốm đục màu vàng nâu và diện tích tổn thương nhỏ, tương tự các nghiên cứu quốc tế, cho thấy tổn thương men răng có thể tiến triển nếu không được xử lý kịp thời. Tỷ lệ sâu răng cao và mối liên quan giữa sâu răng với kém khoáng hóa men răng cũng được khẳng định, phù hợp với cơ chế bệnh sinh khi men răng kém khoáng dễ bị tổn thương và sâu răng phát triển nhanh hơn.

Yếu tố nguy cơ như viêm phổi, nhiễm trùng tai và phẫu thuật trong giai đoạn dưới 3 tuổi được xác định có liên quan chặt chẽ với kém khoáng hóa men răng, phù hợp với giả thuyết về ảnh hưởng của các bệnh lý toàn thân và biến cố sinh nở đến quá trình khoáng hóa men răng. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại Thái Lan, Brazil và Nhật Bản, đồng thời khẳng định vai trò của chăm sóc sức khỏe toàn diện cho trẻ nhỏ trong phòng ngừa MIH.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ kém khoáng hóa theo kiểu hình, bảng phân tích hồi quy logistic các yếu tố nguy cơ, và biểu đồ so sánh chỉ số OHI-S giữa nhóm sâu răng và không sâu răng, giúp minh họa rõ nét mối liên hệ giữa các biến số nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chương trình khám sàng lọc và phát hiện sớm kém khoáng hóa men răng: Thực hiện định kỳ tại các trường tiểu học, đặc biệt tập trung vào nhóm học sinh 7-9 tuổi nhằm phát hiện sớm tổn thương men răng, giảm thiểu tiến triển sâu răng và các biến chứng. Thời gian thực hiện: hàng năm; Chủ thể thực hiện: ngành y tế phối hợp với ngành giáo dục.

2. Xây dựng chương trình giáo dục sức khỏe răng miệng cho học sinh và phụ huynh: Tập trung nâng cao nhận thức về vệ sinh răng miệng đúng cách, tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng hợp lý và phòng ngừa các bệnh lý hô hấp ở trẻ nhỏ. Thời gian: liên tục; Chủ thể: nhà trường, y tế học đường.

3. Phát triển các biện pháp can thiệp nha khoa bảo tồn chuyên biệt cho trẻ bị kém khoáng hóa: Áp dụng các kỹ thuật phục hồi men răng, sử dụng vật liệu trám phù hợp, giảm đau và tăng cường tái khoáng hóa men răng. Thời gian: theo nhu cầu điều trị; Chủ thể: các cơ sở y tế chuyên khoa Răng Hàm Mặt.

4. Nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ y tế và giáo viên: Tổ chức tập huấn, định chuẩn kỹ thuật chẩn đoán và xử lý kém khoáng hóa men răng, đồng thời phối hợp chặt chẽ trong công tác chăm sóc sức khỏe học đường. Thời gian: hàng năm; Chủ thể: Trường Đại học Y Dược, Sở Y tế, Sở Giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ Răng Hàm Mặt và chuyên gia nha khoa: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu dịch tễ học và các yếu tố nguy cơ giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa kém khoáng hóa men răng ở trẻ em.

2. Nhà hoạch định chính sách y tế và giáo dục: Thông tin về tỷ lệ mắc và các yếu tố liên quan hỗ trợ xây dựng chương trình nha khoa học đường, phân bổ nguồn lực và lập kế hoạch chăm sóc sức khỏe răng miệng cho học sinh.

3. Giáo viên và cán bộ y tế học đường: Nghiên cứu giúp hiểu rõ về tình trạng sức khỏe răng miệng của học sinh, từ đó tổ chức các hoạt động giáo dục và can thiệp phù hợp tại trường học.

4. Phụ huynh và cộng đồng: Cung cấp kiến thức về nguyên nhân, biểu hiện và cách phòng tránh kém khoáng hóa men răng, giúp nâng cao nhận thức và chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ tại gia đình.

Câu hỏi thường gặp

1. Kém khoáng hóa men răng là gì và có ảnh hưởng như thế nào đến trẻ em?
   Kém khoáng hóa men răng là tình trạng men răng bị suy giảm khoáng chất, làm giảm độ cứng và tăng nguy cơ tổn thương như nứt vỡ, sâu răng. Ở trẻ em, điều này gây đau nhức, khó chịu và ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai cũng như tâm lý.

2. Tỷ lệ kém khoáng hóa men răng ở trẻ em Việt Nam hiện nay ra sao?
   Theo nghiên cứu tại thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long, tỷ lệ kém khoáng hóa men răng ở học sinh 7-9 tuổi là khoảng 26,6%, tương đối cao so với một số khu vực khác, cho thấy đây là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm.

3. Những yếu tố nguy cơ nào liên quan đến kém khoáng hóa men răng?
   Các yếu tố nguy cơ chính gồm bệnh lý viêm phổi, nhiễm trùng tai, phẫu thuật trong giai đoạn dưới 3 tuổi, cùng với các biến cố sinh nở và chế độ nuôi dưỡng không đầy đủ canxi-phốt pho.

4. Làm thế nào để phòng ngừa kém khoáng hóa men răng ở trẻ?
   Phòng ngừa bao gồm chăm sóc sức khỏe toàn diện cho mẹ và trẻ, đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ, phòng tránh các bệnh lý hô hấp, duy trì vệ sinh răng miệng tốt và khám răng định kỳ để phát hiện sớm.

5. Kém khoáng hóa men răng có thể điều trị được không?
   Mặc dù kém khoáng hóa men răng không thể hoàn toàn ngăn ngừa, các biện pháp nha khoa bảo tồn như phục hồi men răng, tái khoáng hóa và chăm sóc chuyên biệt có thể giảm thiểu tổn thương và cải thiện chất lượng cuộc sống cho trẻ.

Kết luận

• Tỷ lệ kém khoáng hóa men răng ở học sinh 7-9 tuổi tại thị xã Bình Minh là 26,6%, với phần lớn tổn thương ở răng vĩnh viễn và hàm trên.
• Mức độ tổn thương chủ yếu là dạng đốm đục màu vàng nâu, diện tích tổn thương nhỏ, dễ tiến triển nếu không được can thiệp.
• Tỷ lệ sâu răng cao (72,5%) và có mối liên quan chặt chẽ với tình trạng kém khoáng hóa men răng.
• Các yếu tố nguy cơ quan trọng gồm viêm phổi, nhiễm trùng tai và phẫu thuật trong giai đoạn dưới 3 tuổi.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chương trình phòng ngừa và điều trị kém khoáng hóa men răng tại địa phương, góp phần nâng cao sức khỏe răng miệng cho trẻ em.

Next steps: Triển khai các chương trình khám sàng lọc định kỳ, giáo dục sức khỏe răng miệng và nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ y tế học đường.

Các cơ quan y tế, giáo dục và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để giảm thiểu tác động của kém khoáng hóa men răng, bảo vệ sức khỏe răng miệng cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về đặc điểm giải phẫu, sinh lý của răng và men răng 1. Tổng quan về đặc điểm giải phẫu, sinh lý của răng 1. Đặc điểm giải phẫu của răng Răng là một bộ phận nằm trong hệ thống nhai.

Hệ thống nhai bao gồm răng, nha chu, xương hàm, khớp thái dương hàm, các cơ nhai, các dây thần kinh, mạch máu, hệ thống tuyến nước bọt, hệ thống môi- má- lưỡi [3], [8]. Cơ quan răng được coi là đơn vị cấu tạo và chức năng của bộ răng, bao gồm răng và nha chu răng là bộ phận chính, trực tiếp nhai nghiền thức ăn, gồm men răng, ngà răng và tủy răng. Mỗi răng có phần thân răng và chân răng. Giữa phần thân răng và chân răng là đường cổ răng (cổ răng giải phẫu), còn gọi là đường nối men cement.

Thân răng được bao bọc bởi men răng, chân răng được cement bao phủ. Nha chu là phần mô mềm bao trong miệng, bao quanh xương ổ răng, răng và giữ kín răng. Mô nha chu bao gồm mô nướu dính và nướu rời, có tác dụng bao bọc và nâng đỡ răng đứng vững trên cung hàm [3], [8]. Nướu răng bao quanh cổ răng tạo thành bờ, gọi là cổ răng sinh lý.

Phần răng thấy được trong miệng là thân răng lâm sàng. Thân răng bao gồm men, ngà răng (men cứng) và tủy răng (men mềm) [3], [8]. - Men răng: có nguồn gốc ngoại bì, là tổ chức cứng nhất cơ thể. Lớp men phủ thân răng thường là dãy mỏng không đều, chỗ dày nhất là núm răng (hơn 1,5mm), ở vùng cổ, men răng mỏng dần và tận cùng bằng một cạnh góc nhọn.

Bên ngoài men răng có phủ một lớp hữu cơ gọi là mảng thứ phát. Lúc răng mới mọc, men răng còn non, có tới 30% chất hữu cơ và nước. Dần dần men rang già đi, chất vô cơ tăng dần, có thể là do các tinh thể sắp xếp lại sát nhau hơn, mặt khác men răng cũng ngấm các chất vi lượng chủ yếu là fluor làm cho apatit 4 chuyển thành fluoroapatit. Men bao phủ thân răng, hầu như không có cảm giác [3], [8].

- Ngà răng: là một tổ chức chiếm khối lượng chủ yếu ở thân răng, trong điều kiện bình thường ngà răng không lộ ra ngoài, và được bao phủ hoàn toàn bởi men răng và xương răng. Ngà răng ít cứng hơn men răng, gồm 70% vô cơ, 30% hữu cơ và nước, ngà liên tục từ thân đến chân răng, tận cùng ở chóp răng (apex), trong lòng chứa buồng tủy và ống tủy. Ngà có cảm giác vì chứa các ống thần kinh Tomes. Ngà răng cứng nhất được thấy ở khoảng cách tủy 0,4 đến 0,6mm cho tới khoảng giữa lớp ngà, ở gần tủy, ngà răng mềm hơn, ở vùng ngoại vi tương đối mềm.

Ngà răng tự nhiên có màu vàng nhạt, có độ đàn hồi cao. Ngà răng xốp và có tính thẩm [3], [8]. - Tủy răng: là liên kết lỏng lẻo trong buồng và ống tủy, là đơn vị sống chủ yếu của răng. Trong tủy có mạch máu, thần kinh, bạch mạch.Có một loại tế bảo đặc biệt là các tạo ngà bào xếp thành một hàng ở sát vách tủy.

Các tạo ngà bảo liên tục tạo ra ngà bào (ngà thứ phát) làm cho hốc tủy ngày càng hẹp lại [3], [8]. Men răng Ngà răng Nướu Tủy răng Chân răng Dây chằng nha chu Cement Xương ổ răng Hình 1. Cấu trúc của răng Nguồn: Trần Đình Tuyển [8] 5 1. Đặc điểm sinh lý mọc răng Khi thân răng được hình thành răng bắt đầu mọc và tiếp diễn trong suốt đời của răng.

Răng mọc lên được, một phần do chân răng cấu tạo dài ra, một phần do sự tăng trưởng của xương hàm. Khi chân răng được cấu tạo hoàn tất, răng vẫn tiếp tục mọc lên được, nhờ vào sự bồi đắp liên tục chất cement ở chóp chân răng. Mỗi răng có lịch thời gian mọc và vị trí nhất định trên cung hàm, nhờ vậy các răng ở hàm trên và dưới sắp xếp thứ tự và ăn khớp với nhau. Chân răng được hình thành và hoàn tất sau 3 năm kể từ thời điểm răng mọc (hiện tượng đóng chóp).

Tuổi đóng chóp = tuổi mọc răng + 3 [8]. Có hai thời kỳ mọc răng: - Thời kỳ mọc răng sữa: Răng sữa mọc vào trong khoang miệng khoảng tháng thứ 6 sau khi sinh. Đến 2 hoặc 3 tuổi, trẻ em có đủ bộ răng sữa gồm 20 răng (10 răng hàm trên và 10 răng hàm dưới). Ngoài chức năng ăn nhai, phát âm, răng sữa đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển của xương hàm và giữ đóng vị trí cho răng vĩnh viễn mọc lên sau này.

Chân răng sữa tiêu dần đi khi đến tuổi thay, răng vĩnh viễn thay thế mọc lên thay vào vị trí răng sữa. Trẻ em từ 6-11 tuổi hiện diện cả răng sữa và răng vĩnh viễn trên cung hàm, gọi là răng hỗn hợp [8]. - Thời kỳ mọc răng vĩnh viễn: Mầm răng vĩnh viễn, một số được hình thành trong thời kỳ bảo thai, từ tháng thứ 3 đến 5, số còn lại hình thành sau khi sinh đến tháng thứ 9. Riêng mầm răng khôn hình thành lúc 4 tuổi.

Răng vĩnh viễn được lắng đọng chất men, ngà (sự khoáng hóa) bắt đầu từ lúc sinh ra đến 6 - 7 tuổi. Riêng mầm răng khôn lắng đọng chất men lúc 10 tuổi. Răng vĩnh viễn bắt đầu mọc để thay thế dần răng sữa khi trẻ được 6 tuổi. Khi trẻ 12 - 13 tuổi, tất cả răng sữa sẽ được thay thế bằng răng vĩnh viễn.

Lúc 17 - 21 tuổi có đủ bộ răng vĩnh viễn gồm 32 răng [8]. Tổng quan về men răng 1. Men răng Men răng là sản phẩm cuối cùng và trưởng thành từ sản phẩm ban đầu của nguyên bào men là khuôn men. Nhưng đó thật sự là một quá trình rất phức tạp của hoạt động tế bào và khoáng hóa nội bào từng đợt và có cấu trúc gần như thuần khiết.

Men răng là kết quả của các quá trình diễn ra đồng thời trong mỗi mầm răng: nó trải qua 4 giai đoạn làm cho lượng khoáng chất tăng cao, lắng đọng thành phần vô cơ, giảm thành phần nước, protein [7]. Men răng là mầm răng cối lớn thứ nhất và các răng cửa vĩnh viễn thường bắt đầu khoáng hóa trong giai đoạn thai kì và hoàn thành đến khoảng 3 tuổi (Bảng 1. Thời gian khoáng hóa răng cối lớn thứ nhất và răng cửa Bắt đầu Hoàn thành Mọc răng khoáng hóa thân răng Hàm Hàm Hàm Hàm Hàm Hàm trên dưới trên dưới trên dưới Răng 3 tháng 3 tháng 4,5 tuổi 3,5 tuổi 7 tuổi 6 tuổi cửa giữa tuổi tuổi Răng 11 tháng 3 tháng 5,5 tuổi 4 tuổi 8 tuổi 7,5 tuổi cửa bên tuổi tuổi Răng cối Tháng Tháng Gần 4 lớn thứ thứ 8 thứ 8 4,5 tuổi 6 tuổi 6 tuổi tuổi nhất thai kì thai kì Nguồn: Taylor [64] Thành phần của men răng: men răng cấu tạo bởi nhiều thành phần, ban đầu chiếm khoảng 50% là nước sau đó giảm dần theo quá trình khoáng hoá, khuôn protein chủ yếu là các protein và một lượng nhỏ carbonhydrat cùng chất béo. Các thành phần tinh thể, amino acid của protein và một số ít vi lượng [7].

Phân loại bất thường phát triển men răng Các bất thường phát triển men răng hình thành trước khi răng mọc lên trên miệng trong thời kì tạo men, thể tích men răng hoặc chất lượng khoáng hóa men răng điều có thể bị ảnh hưởng hoặc đôi khi hoặc kết hợp cả hai. Nghiên cứu của Robert A.Colby và cộng sự năm 1961 sử dụng thuật ngữ loạn sản men để nói đến hai dạng bất thường của men răng trong quá trình phát triển [4]: - Kém khoáng hóa : do một yếu tố nào đó ức chế sự trưởng thành của men răng, sự vôi hóa men răng. - Thiểu sản men : là kết quả của sự xáo trộn trong giai đoạn tạo khuôn hữu cơ của men răng. Ngoài các yếu tố nêu trên có vài nguyên nhân thuộc về môi trường, bệnh toàn thân và di truyền đều có thể là bệnh căn của cả 2 loại bệnh trên.

Thuật ngữ sinh men bất toàn được dùng cho thiểu sản men di truyền. Ủy ban sức khỏe răng miệng, nghiên cứu và dịch tễ học của Liên đoàn nha khoa quốc tế (FDI, 1992) đã phân loại bất thường phát triển men răng thành ba nhóm chính: đục men khu trú, đục men lan tỏa và thiểu sản men [4], [41]. - Đục men khu trú: là một khiếm khuyết do sự kém khoáng hóa men răng, độ dày của men răng bình thường nhưng độ trong của men răng có sự thay đổi. Các tổn thương này có ranh giới rõ ràng với vùng men bình thường.

Màu sắc của men răng thay đổi từ trắng, vàng đến nâu. - Đục men lan tỏa: là tổn thương làm cho độ đục của men răng thay đổi nhưng độ dày men răng bình thường. Ranh giới độ đục với men răng lành không rõ ràng. Fluor được xem là nguyên nhân chính gây ra đục men lan toả.

Về mặt mô học, đục men lan tỏa là bất thường có lớp dưới bề mặt kém khoáng hóa được che phủ bởi lớp men bề mặt khoáng hóa tốt ở trên. Các bất thường này là 8 kết quả tổn thương ở mức độ nhẹ nhưng kéo dài, liên quan đến sự ngừng trưởng thành men. - Thiểu sản men: là những xáo trộn xảy ra trong giai đoạn hình thành khung hữu cơ. Men răng bị mỏng, bề mặt lỗ chỗ, xù xì không đều, có hoặc không có các rãnh dọc và các rãnh khía.

Màu sắc có thể thay đổi khi thì bình thường hoặc màu vàng, nâu sẫm, màu sắc này phụ thuộc vào độ mỏng của men răng và mức độ ánh sáng xuyên qua lớp ngà bên dưới. Tổn thương này xảy ra do bị tác động trong giai đoạn bài tiết của sự tạo khuôn men. Kém khoáng hóa men răng 1. Khái niệm về kém khoáng hóa men răng Theo tiêu chuẩn được chấp nhận rộng rãi của Hiệp hội Nha khoa trẻ em Châu Âu, kém khoáng hóa men răng là tình trạng kém khoáng hóa trên răng cối lớn vĩnh viễn thứ nhất và có thể phát hiện trên răng cửa vĩnh viễn [45].

Một lưu ý quan trọng là Flour không hề liên quan đến tổn thương này [64]. Có nhiều mức độ kém khoáng hóa hay gặp từ nhẹ như đốm đục trắng, vàng, nâu đến nặng như gây mất chất, vỡ men răng. Đặc điểm lâm sàng của kém khoáng hóa men răng Qua nghiên cứu và khám lâm sàng chúng ta gặp những tổn thương của kém khoáng hóa như sau: - Mất chất, vỡ men răng: Khi men răng bị kém khoáng thì bề dày men không thay đổi chỉ có độ cứng và độ kém khoáng hóa bị ảnh hưởng.