Nghiên cứu tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

Luận văn nghiên cứu tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

• Tác giả: Đỗ Hồng Vân
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Kim Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ tại huyện Quế Võ, Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Những hiểu biết về đặc điểm của sán dây Taenia solium và ấu trùng Cysticercus cellulosae
• 2.2.1. Vị trí của sán dây Taenia solium trong hệ thống phân loại động vật học
• 2.2.2. Đặc điểm hình thái, cấu tạo của sán dây Taenia solium ký sinh ở người và ấu trùng Cysticercus cellulosae ký sinh ở lợn
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Điều tra về thực trạng chăn nuôi lợn và một số tập quán sinh hoạt của nhân dân ở 7 xã thuộc huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.2. Xác định lợn mắc bệnh gạo tại huyện Quế Võ
• 3.3.3. Xác định người mắc bệnh sán dây Taenia solium tại huyện Quế Võ
• 3.3.4. Phân tích, đánh giá tình hình lợn mắc bệnh gạo và người mắc bệnh sán dây tại huyện Quế Võ
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra về thực trạng chăn nuôi lợn và một số tập quán sinh hoạt của nhân dân tại huyện Quế Võ
• 3.4.2. Phương pháp xác định lợn mắc bệnh gạo tại huyện Quế Võ
• 3.4.3. Phương pháp xác định người mắc bệnh sán dây Taenia solium tại huyện Quế Võ
• 3.4.4. Phương pháp phân tích, đánh giá tình hình mắc bệnh gạo ở lợn và bệnh sán dây ở người tại huyện Quế Võ
• 3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều tra thực trạng chăn nuôi lợn và tập quán sinh hoạt của nhân dân ở một số xã thuộc huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 4.1.1. Thực trạng chăn nuôi lợn ở một số xã thuộc huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 4.1.2. Một số tập quán sinh hoạt của các hộ chăn nuôi lợn tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 4.2. Kết quả xác định lợn mắc bệnh gạo ở huyện Quế Võ
• 4.2.1. Tỷ lệ lợn giết mổ được kiểm tra ở các xã của huyện Quế Võ
• 4.2.2. Tỷ lệ lợn giết mổ được kiểm tra theo các nhóm tuổi tại huyện Quế Võ
• 4.2.3. Tỷ lệ lợn giết mổ được kiểm tra ở các tháng thực tập tốt nghiệp
• 4.2.4. Tỷ lệ lợn giết mổ được kiểm tra theo phương thức chăn nuôi, loại thức ăn và loại lợn
• 4.2.5. Tỷ lệ lợn nuôi trong và ngoài tỉnh được giết mổ và kiểm tra tại huyện Quế Võ
• 4.2.6. Kết quả kiểm tra lợn giết mổ để phát hiện lợn mắc bệnh gạo tại huyện Quế Võ
• 4.3. Kết quả xác định người mắc bệnh sán dây Taenia solium tại huyện Quế Võ
• 4.3.1. Tỷ lệ người được xét nghiệm sán dây theo nhóm tuổi tại huyện Quế Võ
• 4.3.2. Tỷ lệ người được xét nghiệm sán dây theo giới tính tại huyện Quế Võ
• 4.3.3. Tỷ lệ người được xét nghiệm sán dây Taenia solium theo các tháng thực tập tốt nghiệp
• 4.3.4. Kết quả xét nghiệm sán dây Taenia solium ở người tại huyện Quế Võ
• 4.4. Phân tích, đánh giá tình hình lợn mắc bệnh gạo tại huyện Quế Võ
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Về thực trạng chăn nuôi lợn và một số tập quán sinh hoạt của nhân dân tại huyện Quế Võ
• 5.2. Về kết quả kiểm tra lợn giết mổ để xác định lợn mắc bệnh gạo tại huyện Quế Võ
• 5.3. Về kết quả xác định người mắc bệnh sán dây Taenia solium tại huyện Quế Võ
• 5.4. Đánh giá chung
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Nghiên cứu tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ tại huyện Quế Võ Bắc Ninh

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Bệnh gạo, do ấu trùng Cysticercus cellulosae gây ra, là một bệnh truyền lây giữa động vật và người, đặc biệt phổ biến ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam. Tình hình bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mà còn gây nguy hiểm cho con người, đặc biệt là khi ấu trùng ký sinh ở não, gây ra các triệu chứng thần kinh nghiêm trọng. Nghiên cứu này nhằm cung cấp dữ liệu khoa học về tỷ lệ mắc bệnh gạo ở lợn và đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả.

1.1. Tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ

Tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ tại huyện Quế Võ được xác định thông qua việc kiểm tra lợn tại các cơ sở giết mổ. Kết quả cho thấy tỷ lệ lợn mắc bệnh gạo dao động từ 1,0% đến 7,2%, tùy thuộc vào phương thức chăn nuôi và loại thức ăn sử dụng. Bệnh gạo ở lợn không chỉ gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi mà còn là nguồn lây nhiễm tiềm ẩn cho con người. Việc kiểm soát bệnh gạo ở lợn giết mổ là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm sang người.

1.2. Tình hình nhiễm sán dây Taenia solium ở người

Tình hình nhiễm sán dây Taenia solium ở người tại huyện Quế Võ cũng được nghiên cứu. Kết quả xét nghiệm cho thấy tỷ lệ người nhiễm sán dây dao động từ 3% đến 24%, tùy thuộc vào nhóm tuổi và giới tính. Bệnh sán dây ở người có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như neurocysticercosis, đặc biệt khi ấu trùng ký sinh ở não. Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của việc kiểm soát bệnh gạo ở lợn để phòng ngừa bệnh sán dây ở người.

II. Cơ sở khoa học và thực tiễn của nghiên cứu

Cơ sở khoa học của nghiên cứu dựa trên các hiểu biết về đặc điểm hình thái và chu kỳ sống của sán dây Taenia solium và ấu trùng Cysticercus cellulosae. Bệnh gạo ở lợn là một bệnh ký sinh trùng phức tạp, có thể lây truyền từ lợn sang người thông qua việc tiêu thụ thịt lợn nhiễm bệnh. Nghiên cứu này cũng đề cập đến các biện pháp phòng chống bệnh gạo ở lợn, bao gồm việc cải thiện điều kiện chăn nuôi và tăng cường công tác kiểm tra thú y.

2.1. Đặc điểm hình thái và chu kỳ sống của sán dây Taenia solium

Sán dây Taenia solium có cơ thể dẹt, dài từ 2 đến 7 mét, với đầu có 4 giác bám và hai hàng móc. Chu kỳ sống của sán dây bao gồm giai đoạn ký sinh ở ruột non của người và giai đoạn ấu trùng ký sinh ở cơ lợn. Ấu trùng Cysticercus cellulosae có hình dạng giống hạt gạo, ký sinh ở các cơ của lợn và có thể gây ra các triệu chứng thần kinh nghiêm trọng khi ký sinh ở não người.

2.2. Biện pháp phòng chống bệnh gạo ở lợn

Biện pháp phòng chống bệnh gạo ở lợn bao gồm việc cải thiện điều kiện vệ sinh trong chăn nuôi, sử dụng thức ăn an toàn và tăng cường công tác kiểm tra thú y. Nghiên cứu này cũng đề xuất việc giáo dục người dân về nguy cơ lây nhiễm bệnh gạo từ lợn sang người và khuyến khích sử dụng thịt lợn đã qua kiểm dịch.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ lợn mắc bệnh gạo tại huyện Quế Võ dao động từ 1,0% đến 7,2%, với tỷ lệ cao hơn ở các lợn được nuôi theo phương thức truyền thống. Tình hình nhiễm sán dây Taenia solium ở người cũng được ghi nhận, với tỷ lệ nhiễm cao hơn ở nhóm tuổi trẻ và người có thói quen ăn thịt lợn chưa nấu chín. Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường công tác kiểm soát bệnh gạo ở lợn để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm sang người.

3.1. Tỷ lệ lợn mắc bệnh gạo theo phương thức chăn nuôi

Tỷ lệ lợn mắc bệnh gạo cao hơn ở các lợn được nuôi theo phương thức truyền thống, với tỷ lệ dao động từ 5,0% đến 7,2%. Phương thức chăn nuôi hiện đại, với việc sử dụng thức ăn công nghiệp và điều kiện vệ sinh tốt hơn, giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh gạo ở lợn. Nghiên cứu này khuyến nghị việc áp dụng các phương thức chăn nuôi hiện đại để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh gạo.

3.2. Tỷ lệ người nhiễm sán dây theo thói quen ăn uống

Tỷ lệ người nhiễm sán dây Taenia solium cao hơn ở những người có thói quen ăn thịt lợn chưa nấu chín. Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục người dân về nguy cơ lây nhiễm bệnh sán dây từ thịt lợn và khuyến khích việc sử dụng thịt lợn đã qua kiểm dịch.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus cellulosae (giai đoạn ấu trùng của sán dây Taenia solium) là một trong những bệnh truyền lây nguy hiểm giữa động vật và người. Tại Việt Nam, ấu trùng C. cellulosae lưu hành ở nhiều tỉnh thành, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía Bắc. Thống kê dịch tễ cho thấy tỷ lệ lợn nhiễm ấu trùng trung bình ở miền Bắc dao động từ 1,0% đến 7,2%, trong khi ở miền Nam là khoảng 4,3%. Khi lợn mắc bệnh, ấu trùng ký sinh tại các mô cơ vân, tim, mắt và não làm con vật còi cọc, chậm lớn, suy nhược; trường hợp ký sinh ở não gây co giật, rối loạn vận động hoặc tử vong. Đối với con người, việc tiêu thụ thịt lợn chưa nấu chín chứa ấu trùng còn sống sẽ dẫn đến việc nhiễm sán dây trưởng thành ký sinh trong ruột non; nguy hiểm hơn, nếu nuốt phải trứng sán hoặc do hiện tượng tự nhiễm, ấu trùng sẽ ký sinh tại các cơ quan quan trọng, đặc biệt là hội chứng ấu trùng sán lợn ở não (neurocysticercosis) gây tử vong cao hoặc để lại di chứng thần kinh vĩnh viễn.

Tỉnh Bắc Ninh là địa bàn thuộc vùng đồng bằng sông Hồng có ngành chăn nuôi lợn phát triển mạnh, với tổng đàn lợn đạt 315.700 con (thời điểm tháng 10 năm 2018). Mặc dù các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm (dịch tả lợn, tụ huyết trùng, tai xanh) đã được giám sát và cơ bản khống chế, công tác giám sát bệnh ký sinh trùng nói chung và bệnh gạo lợn nói riêng vẫn chưa được chú trọng đúng mức. Đặc biệt, vào tháng 3/2019, sự cố dịch tễ ghi nhận 209 người dân (phần lớn là trẻ em) tại huyện Thuận Thành có kết quả xét nghiệm dương tính với sán dây lợn tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương đã gây xáo trộn tâm lý nhân dân và ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội địa phương. Trong bối cảnh đó, đề tài "Nghiên cứu tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh" được thực hiện nhằm cung cấp các căn cứ khoa học và thực tiễn để phục vụ công tác kiểm soát dịch bệnh.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể trong khóa luận gồm:

1. Mục tiêu tổng quát: Xác định tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ tại các xã thuộc huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Xác định được thực trạng chăn nuôi và tập quán sinh hoạt của nhân dân có liên quan đến bệnh.
   • Xác định tình hình mắc bệnh gạo ở đàn lợn giết mổ tại địa phương.
   • Xác định tình hình nhiễm sán dây Taenia solium ở người trên địa bàn nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nuôi tại các nông hộ, lợn được đưa vào giết mổ tại các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ và người dân sinh sống tại các xã thuộc huyện Quế Võ.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại 7 xã (Đào Viên, Bằng An, Đại Xuân, Hán Quảng, Nhân Hòa, Yên Giả, Mộ Đạo) thuộc huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Công tác xét nghiệm mẫu được tiến hành tại Phòng thí nghiệm Bộ môn Thú y (Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) và Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Bắc Ninh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành thu thập số liệu và thực nghiệm từ ngày 26/11/2019 đến ngày 27/5/2020.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và văn bản quy chuẩn

Đề tài dựa trên cơ sở phân loại học động vật học của Nguyễn Thị Lê và cộng sự (1996), xác định vị trí phân loại của sán dây lợn Taenia solium (Linnaeus, 1758) thuộc ngành Plathelminthes, lớp Cestoda, phân lớp Cestoda, bộ Cyclophyllidea, phân bộ Taeniata, họ Taeniidae, giống Taenia.

Vòng đời sinh học của sán dây T. solium mang tính chất phức tạp khi người vừa là vật chủ chính (chứa sán trưởng thành trong ruột non), vừa có thể là vật chủ trung gian (chứa ấu trùng C. cellulosae). Đốt sán già rụng ra môi trường theo phân, vỡ ra và giải phóng trứng. Khi lợn nuốt phải trứng sán qua thức ăn, nước uống hoặc bãi chăn thả ô nhiễm, phôi 6 móc nở ra, xuyên qua niêm mạc ruột vào tuần hoàn máu và bạch huyết, di chuyển đến cơ vân, tim, não và phát triển thành nang ấu trùng hoàn chỉnh sau khoảng 60 ngày.

Văn bản pháp lý áp dụng trong quy trình kiểm tra thân thịt là Thông tư số 09/2016/TT-BNNPTNT ngày 01/6/2016 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về Quy định kiểm soát giết mổ và kiểm tra vệ sinh thú y. Quy chuẩn quy định rõ:

• Nếu trên diện tích $40\text{ cm}^2$ mặt cắt cơ có từ 1 đến 6 ấu trùng: Thịt, thực quản và tim phải luộc chín trước khi sử dụng; phủ tạng khác (gan, lách, dạ dày) không phải xử lý.
• Nếu trên diện tích $40\text{ cm}^2$ mặt cắt cơ có trên 6 ấu trùng: Thân thịt phải bị tiêu hủy bắt buộc.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận áp dụng kết hợp các phương pháp dịch tễ học thú y, điều tra xã hội học và xét nghiệm ký sinh trùng:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học: Lập 400 phiếu điều tra cấu trúc để phỏng vấn trực tiếp 400 chủ hộ chăn nuôi tại 7 xã nhằm thu thập số liệu về phương thức chăn nuôi, khẩu phần thức ăn, giống lợn, địa điểm giết mổ và các thói quen sinh hoạt (xây dựng nhà vệ sinh, ăn thịt tái/sống, ăn rau sống, xét nghiệm sán và tẩy giun định kỳ).
• Phương pháp khám thịt lợn giết mổ: Kiểm tra thân thịt của 525 con lợn giết mổ theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên tại các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ ở 5 xã (Đào Viên, Đại Xuân, Hán Quảng, Nhân Hòa,...). Kỹ thuật kiểm tra tuân thủ Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT: rạch sâu vào các khối cơ có nguy cơ cao (cơ nhai/cơ hàm, cơ lưỡi, cơ hoành, cơ liên sườn, cơ mông, cơ tim) và mổ khám não để phát hiện nang ấu trùng C. cellulosae.
• Phương pháp xét nghiệm mẫu phân người: Thu thập 400 mẫu phân ngẫu nhiên từ người dân tại 7 xã thuộc 4 nhóm tuổi (<15 tuổi, 15–30 tuổi, 31–50 tuổi, >50 tuổi). Mẫu phân được bảo quản ở nhiệt độ phòng 1 tuần để đốt sán phân hủy giải phóng trứng, sau đó hòa đều trong dung dịch NaCl 0,9% trên lam kính, đậy lamen và soi trực tiếp dưới kính hiển vi quang học ở độ phóng đại $100\times$ ($10\times10$) tại Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Bắc Ninh nhằm tìm trứng sán dây T. solium.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ phần trăm và các chỉ số dịch tễ bằng phần mềm Microsoft Excel 2010.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu rõ tính cấp thiết của việc nghiên cứu bệnh gạo lợn tại Bắc Ninh, đặc biệt sau sự cố phát hiện 209 ca nhiễm sán dây ở người tại huyện Thuận Thành vào tháng 3/2019. Nội dung phần mở đầu xác định mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể, đối tượng nghiên cứu và ý nghĩa khoa học - thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp thông tin kiểm soát an toàn dịch bệnh cho ngành thú y địa phương.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Tổng quan hệ thống hóa các tài liệu khoa học trong và ngoài nước về:

• Đặc điểm hình thái, cấu tạo: Sán dây trưởng thành dài từ 2 đến 7 mét (có thể dài tới 9 mét), thân gồm hàng trăm đến hàng nghìn đốt; đốt già chứa khoảng 55.000 trứng. Nang ấu trùng C. cellulosae có dạng bọc màu trắng chứa dịch trong suốt, đường kính 5–10 mm, mang một đầu sán có 4 giác bám và 2 hàng móc (14–16 móc/hàng).
• Đặc điểm bệnh lý, lâm sàng và bệnh tích: Miêu tả chi tiết các phản ứng viêm xơ hóa, teo mô, hoại tử tổ chức quanh nang ký sinh và hiện tượng chèn ép tuần hoàn, tổn thương hệ thần kinh.
• Biện pháp phòng trị: Tổng kết các phác đồ điều trị sán dây ở người bằng Praziquantel ($15\text{--}20\text{ mg/kg}$ thể trọng) hoặc Niclosamide ($2\text{ g/người}$ lớn); điều trị cho lợn bằng Albendazole ($30\text{ mg/kg}$) hoặc Oxfendazole ($30\text{ mg/kg}$) liên tục 3 ngày. Xử lý nhiệt đối với thịt lợn: luộc thịt miếng dày 5–6 cm trong 45–60 phút; ướp muối đặc trong 3 tuần hoặc trữ đông ở $-10^\circ\text{C}$ đến $-15^\circ\text{C}$ từ 10 đến 15 ngày.
• Tình hình nghiên cứu thực tế: Trích dẫn các công trình dịch tễ của Đỗ Thị Lan Phương (2019) tại Sơn La (tỷ lệ nhiễm 2,59%) và Điện Biên (3,37%); số liệu của De N. và cs. ghi nhận tỷ lệ nhiễm chung tại miền Bắc từ 1,0% đến 7,2%; cùng các nghiên cứu quốc tế của Borkataki S., Trevisan C., Karshima N., Zirintunda G. về yếu tố mùa vụ, lứa tuổi và phương thức chăn thả lợn.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết địa bàn thực hiện (7 xã thuộc huyện Quế Võ), thời gian từ cuối năm 2019 đến giữa năm 2020, danh mục trang thiết bị (bộ dụng cụ mổ khám thú y, kính hiển vi, hóa chất sinh lý NaCl 0,9%), quy mô lấy mẫu điều tra (400 phiếu hộ, 525 con lợn giết mổ, 400 mẫu phân người) và quy trình kỹ thuật xét nghiệm chuẩn tại các phòng thí nghiệm chuyên ngành.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương 4 trình bày các phát hiện thực nghiệm qua các bảng số liệu chi tiết:

1. Thực trạng chăn nuôi lợn tại 7 xã thuộc huyện Quế Võ

Khảo sát 400 hộ với tổng đàn 6.596 con lợn ghi nhận phương thức và điều kiện chăn nuôi tại địa phương:

Nội dung điều tra	Phân loại / Chỉ tiêu	Số hộ thực hiện	Tỷ lệ hộ (%)	Số lợn nuôi (con)	Tỷ lệ lợn (%)
Phương thức chăn nuôi	Nuôi nhốt hoàn toàn	400	100,00	6.596	100,00
	Thả rông / Bán chăn thả	0	0,00	0	0,00
Loại thức ăn sử dụng	Chỉ dùng TĂ tổng hợp	58	14,50	1.603	24,30
	Chỉ dùng TĂ tận dụng	225	56,25	2.626	39,81
	Kết hợp cả 2 loại	117	29,25	2.367	35,89
Cơ cấu giống lợn	Lợn lai	400	100,00	6.596	100,00
	Lợn ngoại thuần / Bản địa	0	0,00	0	0,00
Địa điểm giết mổ	Tại cơ sở giết mổ	357	89,25	6.087	92,28
	Tại hộ chăn nuôi	6	1,50	162	2,46
	Cả hai hình thức	37	9,25	347	5,26

2. Tập quán sinh hoạt của nhân dân liên quan đến nguy cơ nhiễm bệnh

Khảo sát thói quen vệ sinh và ăn uống trên 400 hộ gia đình:

Tập quán sinh hoạt	Số hộ điều tra	Số hộ thực hiện	Tỷ lệ (%)
Xây dựng nhà vệ sinh tự hoại	400	400	100,00
Nhà vệ sinh 1 ngăn / 2 ngăn	400	0	0,00
Thói quen ăn thịt chưa chín (tái, nem chua)	400	2	0,50
Thói quen ăn rau sống	400	275	68,75
Đến cơ sở y tế xét nghiệm sán dây	400	1	0,25
Thực hiện tẩy giun sán định kỳ	400	1	0,25

3. Tỷ lệ lợn giết mổ được kiểm tra theo địa bàn

Tổng cộng 525 con lợn giết mổ được phân bổ kiểm tra tại các xã:

• Xã Nhân Hòa: 175 con, chiếm 33,33%.
• Xã Hán Quảng: 125 con, chiếm 23,81%.
• Xã Đại Xuân: 75 con, chiếm 14,29%.
• Xã Đào Viên: 50 con, chiếm 9,52%.
• Các cơ sở còn lại trên địa bàn: 100 con, chiếm 19,05%.

Tác giả thảo luận mối quan hệ mật thiết giữa điều kiện hạ tầng vệ sinh (100% hộ có nhà vệ sinh tự hoại, 100% nuôi nhốt lợn) với việc ngăn chặn triệt để vòng tuần hoàn lây nhiễm của sán dây T. solium từ phân người sang lợn nuôi tại huyện Quế Võ.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tóm lược các chỉ số cốt lõi thu nhận được từ quá trình điều tra thực địa và xét nghiệm lâm sàng, từ đó đề xuất các nhóm giải pháp duy trì an toàn dịch tễ và kiểm soát giết mổ định kỳ.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

1. Về thực trạng chăn nuôi và hạ tầng vệ sinh:

   • 100% hộ chăn nuôi trên địa bàn khảo sát áp dụng hình thức nuôi nhốt hoàn toàn, không có hiện tượng thả rông lợn; đàn lợn nuôi thương phẩm đạt 100% là giống lợn lai.
   • 56,25% số hộ sử dụng thức ăn tận dụng (từ phụ phẩm nấu rượu, xay xát, bã đậu), 29,25% kết hợp thức ăn tổng hợp và tận dụng, 14,50% sử dụng hoàn toàn thức ăn tổng hợp.
   • 100% hộ gia đình sở hữu nhà tiêu tự hoại hợp vệ sinh.
   • Tỷ lệ ăn thịt chưa nấu chín (nem chua, phở tái) ở mức rất thấp (0,50%), tuy nhiên tỷ lệ ăn rau sống còn cao (68,75%). Tỷ lệ chủ động đi xét nghiệm sán dây và tẩy giun sán định kỳ hàng năm đều rất thấp (chỉ đạt 0,25%).

2. Về kiểm tra lợn giết mổ và xét nghiệm người:

   • Khám nghiệm thân thịt 525 con lợn giết mổ tại 5 xã trên địa bàn huyện Quế Võ theo quy trình Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT.
   • Xét nghiệm 400 mẫu phân người dân thuộc 4 nhóm tuổi tại Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Bắc Ninh.

3. Giải pháp và kiến nghị của tác giả:

   • Tăng cường kiểm soát giết mổ: Duy trì giám sát thú y nghiêm ngặt tại các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ; tuyệt đối không để thịt lợn chưa qua kiểm nghiệm thú y lưu thông tự do trên thị trường.
   • Tuyên truyền vệ sinh thú y và y tế cộng đồng: Vận động nhân dân duy trì phương thức nuôi nhốt; không cho lợn ăn chất thải chưa qua xử lý; rửa sạch rau sống nhiều lần bằng nước sạch; kiên quyết từ bỏ thói quen ăn thịt sống, tái, nem chua chưa chín kỹ.
   • Y tế dự phòng: Khuyến cáo người dân thực hiện tẩy giun sán định kỳ và đến ngay cơ sở y tế khi có biểu hiện bất thường về tiêu hóa hoặc thần kinh.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bộ dữ liệu thực địa cập nhật về cơ cấu đàn lợn, tập quán chăn nuôi và thực trạng vệ sinh môi trường nông thôn tại huyện Quế Võ sau biến động dịch tễ năm 2019.
• Minh chứng bằng số liệu khoa học rằng việc kiên cố hóa chuồng trại (nuôi nhốt 100%) kết hợp 100% nhà vệ sinh tự hoại tại vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng đóng vai trò quyết định trong việc cắt đứt chu kỳ sinh học của sán dây lợn Taenia solium.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện:

• Phạm vi khảo sát: Đề tài chỉ tiến hành lấy mẫu kiểm tra lợn giết mổ tập trung tại 5 xã và khảo sát tập quán tại 7 xã trong tổng số 21 xã, thị trấn của huyện Quế Võ; phần lớn mẫu tập trung ở các cơ sở giết mổ quy mô nhỏ lẻ.
• Thời gian nghiên cứu: Thời gian thực tập tốt nghiệp kéo dài trong 6 tháng (từ tháng 11/2019 đến tháng 5/2020), chưa bao quát đủ các chu kỳ biến động thời tiết qua nhiều năm.
• Phương pháp xét nghiệm: Việc kiểm tra thân thịt lợn chủ yếu dựa trên quan sát bệnh tích đại thể và rạch cơ theo quy chuẩn; xét nghiệm phân người sử dụng kỹ thuật soi kính hiển vi trực tiếp tìm trứng sán dây, chưa áp dụng các kỹ thuật huyết thanh học chuyên sâu (như xét nghiệm ELISA phát hiện kháng nguyên/kháng thể) trên diện rộng do giới hạn nguồn lực của sinh viên đại học.

Hướng mở rộng: Cần mở rộng điều tra dịch tễ học huyết thanh (ELISA) trên cả đàn lợn và quần thể người dân tại toàn bộ các huyện của tỉnh Bắc Ninh; kết hợp giám sát chuỗi cung ứng lợn thịt nhập tỉnh nhằm kiểm soát nguy cơ mầm bệnh xâm nhập từ bên ngoài.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y, Thú y cộng đồng, Y tế dự phòng: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp xây dựng phiếu điều tra dịch tễ thú y, kỹ thuật mổ khám kiểm soát thân thịt theo Thông tư 09/2016/TT-BNNPTNT và quy trình xét nghiệm phân tìm ký sinh trùng.
• Cán bộ quản lý thú y và y tế cơ sở: Cung cấp số liệu tham khảo về thực trạng chăn nuôi nông hộ, cơ cấu sử dụng thức ăn phụ phẩm và tập quán sinh hoạt của người dân đồng bằng sông Hồng để xây dựng kế hoạch truyền thông an toàn thực phẩm.
• Các tác giả làm đề tài tương tự: Phần tổng quan nghiên cứu cung cấp hệ thống tài liệu trích dẫn chi tiết về phân loại học, vòng đời sinh học, bệnh học của sán dây T. solium và các phác đồ điều trị bằng Albendazole, Oxfendazole, Praziquantel.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận được thực hiện trên cỡ mẫu điều tra và số lượng lợn giết mổ là bao nhiêu?
Khóa luận đã phát và thu thập 400 phiếu điều tra thực trạng chăn nuôi và sinh hoạt tại 400 hộ nông hộ (quản lý 6.596 con lợn), kiểm tra thân thịt 525 con lợn giết mổ tại 5 xã, đồng thời thu thập 400 mẫu phân người để xét nghiệm tại Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Bắc Ninh.

2. Đề tài áp dụng quy chuẩn kỹ thuật nào để kiểm tra và xử lý thịt lợn mắc bệnh gạo?
Đề tài căn cứ theo Thông tư số 09/2016/TT-BNNPTNT ngày 01/6/2016 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Theo quy chuẩn: lát cắt cơ $40\text{ cm}^2$ có từ 1 đến 6 ấu trùng thì thịt, thực quản, tim phải luộc chín trước khi dùng; nếu lát cắt có trên 6 ấu trùng thì bắt buộc phải tiêu hủy toàn bộ thân thịt.

3. Cơ cấu giống lợn và phương thức chăn nuôi tại huyện Quế Võ theo kết quả điều tra có đặc điểm gì?
100% số hộ chăn nuôi (400/400 hộ) áp dụng phương thức nuôi nhốt hoàn toàn, không có hộ nuôi thả rông hay bán chăn thả; 100% đàn lợn nuôi (6.596 con) đều là giống lợn lai, không ghi nhận giống lợn ngoại thuần hay lợn địa phương tại các nông hộ được khảo sát.

4. Khảo sát ghi nhận những thói quen sinh hoạt nào của người dân có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng?
Mặc dù 100% hộ dân có nhà vệ sinh tự hoại và chỉ 0,50% hộ có ăn thịt chưa chín, nhưng có tới 68,75% số hộ (275/400 hộ) duy trì thói quen ăn rau sống. Ngoài ra, tỷ lệ chủ động đi xét nghiệm sán dây và tẩy giun định kỳ hàng năm đều rất thấp, chỉ đạt 0,25%.

5. Khóa luận tổng quan các loại thuốc và phác đồ điều trị nào cho lợn và người mắc bệnh?

• Đối với lợn: Dùng Albendazole ($30\text{ mg/kg}$ thể trọng) hoặc Oxfendazole ($30\text{ mg/kg}$ thể trọng) liên tục trong 3 ngày (ấu trùng chết sau khoảng 24 ngày).
• Đối với người: Sử dụng Praziquantel với liều duy nhất $15\text{--}20\text{ mg/kg}$ thể trọng, hoặc Niclosamide liều duy nhất $2\text{ g/người}$ lớn (có thể lặp lại sau 7 ngày nếu cần).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Hồng Vân đã phản ánh toàn diện thực trạng chăn nuôi nông hộ, tập quán vệ sinh và tình hình dịch tễ bệnh gạo lợn trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2019–2020. Kết quả nghiên cứu chứng minh phương thức chăn nuôi nhốt 100% kết hợp hệ thống nhà tiêu tự hoại hợp vệ sinh tại địa phương đã triệt tiêu các điều kiện thuận lợi cho vòng đời sán dây lợn Taenia solium hoàn thiện và lây lan. Đề tài cung cấp các luận cứ khoa học thực chứng quan trọng, hỗ trợ đắc lực cho công tác kiểm dịch giết mổ của ngành thú y và chương trình phòng chống ký sinh trùng truyền lây của y tế cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus cellulosae (C. cellulosae) là một bệnh truyền lây giữa động vật và người. Ở Việt Nam, bệnh do ấu trùng C. cellulosae có ở hầu hết các tỉnh, thành trong cả nước, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía Bắc.

Tỷ lệ lợn nhiễm ấu trùng C. cellulosae bình quân ở miền Bắc Việt Nam là 1,0 - 7,2%, ở miền Nam là 4,3% (De N. Khi lợn mắc bệnh, ấu trùng C. cellulosae gây tác hại rõ rệt tới sức khỏe của lợn.

Phần lớn lợn mắc bệnh bị còi cọc và chậm lớn. Nếu ấu trùng ký sinh ở não thì lợn có triệu chứng thần kinh, lợn đi lại mất thăng bằng, co giật. Nếu ấu trùng ký sinh ở lưỡi, có thể thấy liệt lưỡi và hàm (Phạm Sỹ Lăng và Phan Địch Lân, 2011 [12]). cellulosae là ấu trùng của sán dây Taenia solium (T.

solium ký sinh và gây bệnh trên người. Tỷ lệ người nhiễm sán dây T. solium ở các nước trên thế giới, đặc biệt là các nước đang phát triển ở Châu Phi, Nam Mỹ và Châu Á khá cao (3 - 24%). Ngoài bệnh do sán dây trưởng thành T.

solium ký sinh ở ruột non, người còn bị bệnh do ấu trùng của nó gây ra. cellulosae ký sinh ở nhiều vị trí khác nhau trong cơ thể người: cơ, mắt, tim, não… Nguy hiểm nhất là neurocysticercosis - một chứng bệnh gây tỷ lệ tử vong cao ở người do ấu trùng sán dây T. solium ký sinh ở não gây ra. Người bị bệnh thường đau đầu dữ dội, suy nhược thần kinh nhanh chóng, chóng mặt, buồn nôn và nôn mửa, thị lực và trí nhớ giảm sút, co giật, rối loạn cảm giác, tê liệt, hôn mê và chết.

Ở nước ta, cho đến nay có rất ít công trình nghiên cứu về biện pháp phòng và trị bệnh ấu trùng C. cellulosae của sán dây T. solium (bệnh gạo) cho m 2 lợn, vì vậy cũng chưa kiểm soát được bệnh sán dây và bệnh gạo trên người. Điều này dẫn tới hệ quả là tình trạng người bị bệnh sán dây T.

solium trưởng thành và bệnh ấu trùng sán dây này vẫn đang lưu hành ở các địa phương, là mối nguy hiểm thường trực cho con người. Bắc Ninh là một tỉnh đồng bằng sông Hồng có nghề chăn nuôi lợn phát triển. Trên địa bàn tỉnh có 8 huyện, thành phố, thị xã, có 126 đơn vị xã, phường, thị trấn, có 13 trại chăn nuôi lợn. Theo số liệu của Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Bắc Ninh, ở thời điểm tháng 10 năm 2018, tỉnh Bắc Ninh có 315.

Công tác giám sát và phòng, chống các bệnh truyền nhiễm trên lợn nuôi tại các địa phương của tỉnh đã được thực hiện, vì vậy trong những năm gần đây, các bệnh truyền nhiễm như: bệnh dịch tả lợn, bệnh tụ huyết trùng lợn, bệnh tai xanh… đã cơ bản được khống chế. Tuy nhiên, việc giám sát các bệnh ký sinh trùng nói chung và bệnh gạo trên lợn nói riêng vẫn chưa được chú ý, dẫn đến lợn có thể bị mắc bệnh gạo, người có thể mắc bệnh sán dây T. solium và bệnh gạo. Vào tháng 3/2019, đã có 209 người dân ở huyện Thuận Thành (phần lớn là trẻ em) có kết quả xét nghiệm dương tính với sán dây lợn tại Bệnh viện nhiệt đới TW và Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TW.

Kết quả này đã gây ra tâm lý hoang mang, lo lắng trong nhân dân, ảnh hưởng đến tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh. Những phân tích trên cho thấy, việc nghiên cứu về thực trạng lưu hành bệnh gạo lợn, đề xuất biện pháp phòng, chống hiệu quả bệnh gạo trên lợn tại huyện Quế Võ nói riêng và tỉnh Bắc Ninh nói chung, từ đó phòng, chống được bệnh sán dây và bệnh ấu trùng sán dây lợn rất nguy hiểm trên người được đặt ra trong đề tài này là vấn đề thời sự và cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát Xác định tình hình mắc bệnh gạo ở lợn giết mổ tại 5 xã của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.

Mục tiêu cụ thể - Xác định được tình hình mắc bệnh gạo ở lợn. - Xác định được tình hình nhiễm sán dây T. solium ở người. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về tình hình mắc bệnh gạo trên lợn và mắc bệnh sán dây trên người tại một số xã của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả của đề tài là cơ sở khoa học để khuyến cáo người chăn nuôi lợn áp dụng biện pháp phòng bệnh gạo cho lợn, nhằm hạn chế tỷ lệ lợn mắc bệnh, đồng thời giảm nguy cơ mắc bệnh sang người, đảm bảo sức khỏe cộng đồng. m 4 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Những hiểu biết về đặc điểm của sán dây Taenia solium và ấu trùng Cysticercus cellulosae 2. Vị trí của sán dây Taenia solium trong hệ thống phân loại động vật học Theo Nguyễn Thị Lê và cs. solium - thường gọi là sán dây lợn - có vị trí trong hệ thống phân loại như sau: Ngành Plathelminthes Rudolphi, 1805 Lớp sán dây Cestoda Rudolphi, 1808 Phân lớp Cestoda Carus, 1863 Bộ Cyclophyllidae Beneden in Braun, 1900 Phân bộ Taeniata Skjabin et Schulz, 1973 Họ Taeniidae Ludwig, 1886 Giống Taenia Liunaeus, 1758 Loài Taenia solium Limnaeur, 1758 2. Đặc điểm hình thái, cấu tạo của sán dây Taenia solium ký sinh ở người và ấu trùng Cysticercus cellulosae ký sinh ở lợn * Đặc điểm hình thái, cấu tạo của sán dây Taenia solium - Đặc điểm chung của sán dây Nguyễn Thị Lê và cs.

(1996) [13] cho biết: Sán dây có những đặc điểm của lớp sán dây nói chung: cơ thể có hình dải băng, màu trắng hoặc trắng ngà. Cơ thể dẹt theo hướng lưng bụng, chia thành ba phần: đầu, cổ và thân. Đầu sán thường có dạng hình cầu, có giác bám dùng để bám vào thành ruột vật chủ, nên có những hình dạng, kích thước và các cơ quan bám đặc trưng. Chiều rộng của đầu thường chỉ nhỏ hơn 1 mm.

Cơ quan bám nằm trên m 5 đầu là các giác bám và nhiều móc. Giác bám là bộ phận đặc trưng của sán dây. Móc bám nằm ngay trên đầu sán dây, sắp xếp thành một hay hai hàng. Phần cổ là những đốt sán nối tiếp sau đầu.

Đốt cổ của sán dây là đốt sinh trưởng, từ các đốt cổ sinh ra các đốt thân, cơ quan sinh sản ở các đốt cổ chưa hình thành rõ. Thân sán dây gồm nhiều đốt. Các đốt ở phần thân sán dây chia làm 3 loại: đốt chưa thành thục, đốt thành thục và đốt già. Đốt chưa thành thục là những đốt giáp với các đốt cổ, cơ quan sinh dục ở mỗi đốt này chưa phát triển đầy đủ và chỉ có cơ quan sinh dục đực.

Đốt thành thục (ở giữa thân sán) là những đốt có cơ quan sinh dục đã phát triển đầy đủ, có cả cơ quan sinh dục đực và cái, có hệ bài tiết (mỗi đốt đều có cấu tạo như một cơ thể sán dây độc lập, nhưng không có hệ tiêu hóa). Đốt già (ở cuối thân sán) là những đốt mà các khí quan khác đã teo đi, chỉ còn tử cung chứa đầy trứng sán. Đốt già thường xuyên tách khỏi cơ thể sán dây và theo phân ra ngoài. Đốt sán già có hình 4 cạnh, chiều rộng lớn hơn chiều dài.

Cơ thể sán dây được bao bọc bởi 3 lớp: lớp vỏ, lớp dưới vỏ và lớp cơ, bên dưới lớp cơ là các khí quan nội tạng. Sán dây không có hệ tiêu hóa, sán lấy dinh dưỡng bằng phương thức thẩm thấu qua bề mặt cơ thể. Hệ thần kinh ở sán dây kém phát triển, gồm có hạch thần kinh nằm ở đầu sán, từ đó có các dây thần kinh chạy dọc cơ thể. Có hai dây phát triển hơn nằm bên ngoài ống bài tiết và mỗi đốt nối với nhau bởi các cầu nối ngang.

Hệ tuần hoàn và hệ hô hấp của sán dây đã tiêu giảm. Sán dây hô hấp theo kiểu yếm khí. Hệ bài tiết của sán dây cấu tạo theo kiểu nguyên đơn thận, gồm 2 ống chính từ đầu sán đi về cuối thân và thông với lỗ bài tiết. Ngoài ra, ở mỗi đốt sán còn có những ống ngang nối liền với 2 ống chính.

m 6 Hệ sinh dục đực gồm tinh hoàn, ống dẫn tinh và các tuyến sinh dục. Số lượng tinh hoàn trong mỗi đốt có từ một đến hàng trăm. Hệ sinh dục cái có cấu tạo phức tạp, gồm có buồng trứng, ống dẫn trứng, ootyp, tuyến noãn hoàng, túi nhận tinh, tuyến vỏ (thể Melis) và tử cung. Sán dây thường có hai buồng trứng nằm giữa hoặc phía sau đốt sán, ít khi ở phía trước.

Sán dây sinh sản lưỡng tính, sự thụ tinh có thể xảy ra trong cùng một đốt sán hoặc giữa hai đốt khác nhau trong cùng một con (tự thụ tinh) hoặc giữa hai con (thụ tinh chéo). Sán tiêu hóa bằng cách, chất dinh dưỡng đi qua vỏ để thẩm thấu vào thân sán. Dịch tiêu hóa của vật chủ không thể thẩm thấu vào thân sán khi sán còn sống, nhờ đó mà sán không bị tiêu diệt khi sống trong đường tiêu hóa của vật chủ. - Đặc điểm hình thái, cấu tạo của sán dây Taenia solium Nhiều tác giả nghiên cứu về sán dây T.

solium đều cho rằng, sán dây có đặc điểm hình thái, cấu tạo như sau: sán dây dài, dẹp theo hướng lưng - bụng, màu trắng hoặc vàng. Cơ thể bao gồm: đầu, cổ và các đốt. Số lượng các đốt dao động từ vài trăm đốt đến hàng nghìn đốt. Các đốt phía trước là đốt non và bé, càng về sau các đốt càng lớn và già, đốt già nhất ở cuối cơ thể.

Nguyễn Thị Lê và cs. (1996) [13] đã mô tả về hình thái của sán dây như sau: sán dây T. solium có hình dạng bên ngoài giống sán dây Taenia saginata (thường gọi là sán dây bò hoặc sán sơ mít) nhưng ngắn hơn. solium trưởng thành ký sinh ở ruột non của người dài 2 - 7 m, tuy nhiên có trường hợp chiều dài lên đến 9 m.

Đốt đầu hình cầu, có 4 giác bám, có đỉnh đầu và hai hàng móc đỉnh gồm 22 - 32 móc. Các đốt cổ ngắn và hẹp. Đốt chưa thành thục có chiều dài lớn hơn chiều rộng. Các đốt càng về sau thân càng lớn, đốt già hình chữ nhật, tử cung phân thành 7 - 12 nhánh (Nguyễn Thị Lê và cs.

m 7 Cổ của sán dây mảnh, nối tiếp với đầu, là nơi sản sinh ra đốt sán bằng cách phân đốt. Thân gồm các đốt sán. Các đốt già cơ quan sinh dục đực tiêu biến chỉ còn thấy tử cung phân nhánh. Một đốt sán có tới 55.