Chương 1 NHỮNG VAN DE CHUNG VE CHUAN BỊ XÉT XỬ SƠ THÂM VỤ ÁN DAN SỰ 1. Nhận thức chung về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án dân sự 1. Khái niệm chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án dân sự Đề làm rõ về khái niệm chuẩn bị xét xử sơ thầm vụ án dân sự, cần thiết phải làm rõ các khái niệm thành phần như: VADS, sơ thâm dân sự và chuẩn bi. Trước khi BLTTDS năm 2004 ra đời, trong Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vu án dân sự (PLTTGQCVADS), Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế (PLTTGQCVAKT) và Pháp lệnh giải quyết các tranh chấp lao động (PLTTGQOCTCLĐ) tôn tại ba khái niệm: vụ án dân sự (VADS), vụ án kinh tê, vụ án lao động và không có sự phân biệt giữa khái nệm VADS và việc dân sự.
Theo đó, VADS bao gồm những tranh chấp và những việc không có tranh chap vê dân sự và hôn nhân và gia đình. Năm 2004, BLTTDS được ban hành, quy định thủ tục t6 tụng chung dé giải quyết các vụ việc phát sinh từ quan hệ pháp luật dân sự. Trong đó, khái niệm vụ việc dân sự, gồm vụ án dân sự và việc dân sự. Khai niệm VADS dùng để chỉ các tranh chấp dân sự, tranh chấp về hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại và lao động được Tòa án thụ lý, giải quyết.
Khái niệm việc dan sự dùng dé chỉ các yêu cầu (không có tranh chấp) về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại và lao động được Tòa án thụ lý, giải quyết. Các tranh chấp về dân sự bao gồm các tranh chấp phát sinh từ quan hệ pháp luật dân sự, quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại và lao động được các cá nhân, cơ quan, tổ chức yêu cầu Tòa án giải quyết theo thủ tục TTDS nhằm bảo vệ lợi ích của mình hoặc của các chủ thé khác theo quy định. Vậy, VADS là tranh chấp về quyén và nghĩa vụ giữa các chủ thé trong quan hệ pháp luật dân sự, hôn nhán gia đình, kinh doanh thương mại, lao động do cơ quan, tô chức, ca nhán khởi kiện yêu câu Toa an có thâm quyên giải quyết theo thủ tục TTDS dé bảo vệ lợi ich của mình hoặc của cá nhân khác và được Tòa án thụ lý dé giải quyết. Trong lĩnh vực dân sự, khi tranh chấp dân sự phát sinh thì để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, các chủ thé có thé tự bảo vệ hoặc yêu cầu cơ quan nhà nước có thấm quyên bảo vệ, thông qua nhiều phương thức khác nhau, trong đó có hoạt động xét xử của Tòa án.
Tòa án nhân danh quyền lực nhà nước, xem xét, đánh giá và ra phán quyết quyết giải quyết tranh chấp và mâu thuẫn giữa các bên có lợi ích khác nhau. Đề bảo đảm tính thận trọng, chính xác, khách quan, đúng pháp luật của bản án, quyết định thì việc xét xử của Tòa án được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm chế độ xét xử sơ thâm và phúc thẩm. “Sơ thâm”, theo Dai từ điển Tiếng Việt là “xét xử lần đầu một vụ việc ở Tòa án cấp thấp”!. Với cách giải thích này thì sơ thấm VADS là việc xét xử lần đầu VADS tại Tòa án theo thủ tục TTDS.
Dưới góc độ khoa học pháp lý thì khái niệm sơ thắm VADS cũng được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau là “ø1ai đoạn sơ thâm VADS”, “chế định sơ thâm VADS”, “thủ tục xét xử sơ thâm VADS” và “cấp xét xử sơ thâm VADS”.