BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI DE TÀI KHOA HỌC CAP TRƯỜNG Chủ nhiệm dé tai: TS. Nguyễn Thi Yến Bộ môn Luật Thương mại, Khoa Pháp luật kinh tế Thứ ký dé tài: Ths.NCS Nguyễn Ngọc Anh Bộ môn Luật Thương mại, Khoa Pháp luật kinh tế HÀ NỘI, NĂM 2018 NHỮNG NGƯỜI THAM GIA THỰC HIỆN ĐÈ TÀI Chủ nhiệm đề tài: TS. Nguyễn Thị Yến Bộ môn Luật Thương mại - Khoa Pháp luật Kinh tế Thư ký đề tài: Ths.NCS Nguyễn Ngọc Anh Bộ môn Luật Thương mại - Khoa Pháp luật Kinh tế Các tác giả chuyên đề khoa học 1. Nguyễn Viết Tý và Ths.
Nguyễn Thị Minh Chuyên dé 1 Hà - Khoa Pháp luật Kinh tế 2. Nguyễn Thị Yến và Ths.NCS Nguyễn Ngọc Anh Chuyén dé 2 - Khoa Pháp luật Kinh tế 3. Nguyễn Thị Yến — Khoa Pháp luật Kinh tế va Chuyén dé 3 Ths. Nguyễn Văn Chương — Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì 4.
Trần Thị Bảo Ánh và Ths. Nguyễn Thị Minh Hà - Chuyén dé 4 Khoa Pháp luật Kinh tế 5.NCS Nguyễn Như Chính và Ths. Nguyễn Thị Chuyén dé 5 Huyền Trang - Khoa Pháp luật Kinh tế 6. Vũ Thi Hoa Như va Ths.
Lê Ngoc Anh - Khoa Chuyén dé 6 Pháp luật Kinh tế MỤC LỤC PHAN 1 - BAO CAO TONG QUAN PHAN 2 - CAC CHUYEN DE NGHIEN CUU 62 Chuyên dé 1: Những van đề lý luận về pha sản và pháp luật về phá san 63 Chuyên dé 2: Các chủ thé tham gia quan hệ pháp luật phá sản — thực tiễn thi 90 hành và kiến nghị hoàn thiện Chuyên đề 3: Thủ tục nộp, thụ lý đơn, mở thủ tục phá sản, hội nghị chủ nợ 112 trong giải quyết phá sản — Thực tiễn thi hành và kiến nghị hoàn thiện Chuyên dé 4: Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh — Thực tiễn thi hành 133 và kiến nghị hoàn thiện Chuyên đề 5: Thủ tục tuyên bố phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã — 157 Thực tiễn thi hành và kiến nghị hoàn thiện Chuyên đề 6: Thủ tục thi hành quyết định tuyên bố phá sản đối với doanh 182 nghiệp, hợp tác xã — Thực tiễn thi hành và kiến nghị hoàn thiện Danh mục tài liệu tham khảo 214 PHAN 1 BAO CAO TONG QUAN BAO CAO TONG QUAN DE TAI KHOA HOC CAP TRUONG "Thue tiễn thi hành Luật Phá sản năm 2014 va kiến nghị hoàn thiện" PHAN MO DAU 1. Tinh cấp thiết của dé tài Phá sản là hệ quả tất yếu của hoạt động kinh doanh trong nên kinh tế thi trường. Khi các doanh nghiệp, hợp tác xã (DN, HTX) không thé cạnh tranh trên thị trường, các chủ thể này sẽ bị phá sản, chấm dứt hoạt động kinh doanh, hoàn tất các nghĩa vụ bằng tổng số tài sản còn lại của mình. Việc phá sản đối với DN, HTX kéo theo nhiều hệ luy, vì có thể DN, HTX đó đã không thể thanh toán hết các khoản nợ do mình tạo ra, kéo theo sự phá sản tiềm năng của nhiều doanh nghiệp do không nhận được hoặc nhận không đủ khoản nợ của mình.
Vì thế, Luật Phá sản (LPS) của Việt Nam từ khi ban hành đã có nhiều quy định nhằm bảo vệ quyền lợi cho các chủ nợ, doanh nghiệp mac no, người lao động và các chủ thé có liên quan. Cũng vi lẽ đó, việc nghiên cứu các quy định của LPS, về thực tiễn thực thi LPS từ khi Luật ra đời đến nay luôn là vấn đề thời sự, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Với bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu đề tài xuất phát từ một số lý do cấp thiết sau: Một là: Xuất phat từ bối cảnh thực tiễn hiện nay của Việt Nam Bối cảnh và điều kiện phát triển của nền kinh tế thị trường day cơ hội nhưng cũng không ít những thách thức. Hoạt động cạnh tranh khốc liệt giữa các doanh nghiệp trong xu thế hội nhập tất yếu dẫn đến hậu quả những doanh nghiệp không đủ năng lực sẽ bị đào thải khỏi thị trường.
Mặc dù LPS đã được xây dựng và ban hành từ năm 1993, nhưng có thé đánh giá một cách khái quát rằng, cho đến thời điểm hiện tại, tỷ lệ DN, HTX bị yêu cầu mở thủ tục phá sản còn ít, chưa phản ánh đúng thực trạng tài chính thực tế của các chủ thé kinh doanh. Tình trạng nhiều doanh nghiệp thua lỗ nhưng không được xử lý 4 băng thủ tục phá sản mà lại xử lý bằng thủ tục thu hồi nợ dân sự, thủ tục hành chính và các thủ tục khác vẫn còn phô biến. Theo kết qua công bố trong Doing Business 2008, về thủ tục cham dứt hoạt động kinh doanh (trong đó có thủ tục phá sản), Việt Nam xếp thứ 124 trên tổng số 178 nền kinh tế thế giới; thủ tục phá sản vẫn bị coi là kéo đài (trung bình là 05 năm), hiệu quả thu hôi nợ thấp (thông thường chủ nợ chỉ thu hồi khoảng 18% sỐ nợ)”. Điều đó có nghĩa rằng, mục đích hỗ trợ các DN, HTX chưa đạt được những kết quả và ý nghĩa trên thực tế.
Hai là: Xuất phát từ boi cảnh thực trạng pháp luật về phá sản Có thể nói, mặc dù các chế định liên quan đến phá sản đã xuất hiện từ khá sớm tại Việt Nam trong các đạo luật cổ”, nhưng hệ thống pháp luật về phá sản của Việt Nam hình thành và phát triển muộn hơn so với các nước khác. Phải đến đầu những năm 1990, khi các chế định pháp lý về doanh nghiệp, đầu tư, kinh doanh được hình thành cơ bản thì đến năm 1993, chế định về phá sản mới được hình thành. Tuy nhiên luật này được xây dựng trong điều kiện nước ta mới chuyên sang cơ chế quản lý kinh tế thị trường nên bộc lộ nhiều bất cập, không phù hợp với thực tế khách quan. Khắc phục tình trạng đó, LPS năm 2004 ra đời.
Sau một thời gian áp dụng, LPS năm 2004 cũng thé hiện nhiều điểm chưa phù hợp với thực trạng nền kinh tế. Vì vậy, tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội XIII, LPS năm 2014 đã chính thức được thông qua ngày 19/06/2014 và có hiệu lực thi hành ké từ ngày 01/01/2015, thay thế cho LPS năm 2004. Đây có thé coi là bước tiến đáng kế của Việt Nam trong việc hoàn thiện pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tạo cơ sở pháp lý cho cộng đồng doanh ' Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật trung ương (2014), Đặc san tuyên truyền pháp luật, Chủ dé Pháp luật phá sản tại Việt Nam — Một số van dé lý luận và thực tiễn, Hà Nội, 2014, trang 28. ? Bộ Tư pháp, Trung tâm tư vấn pháp luật và bồi dưỡng nghiệp vụ, GTZ (MPI-GTZ SME DEVELOPMENT PROGRAM) (2008), Thuc trạng pháp luật về phá sản và việc hoàn thiện môi Sung pháp luật về kinh doanh tại Việt Nam, trang 27.
> Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật trung ương (2014), Đặc san tuyên truyền pháp luật, Chủ dé Pháp luật phá sản tại Việt Nam — Một số vấn đề lý luận và thực tiên, Hà Nội, trang 12,13. 5 nghiệp trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết. LPS năm 2014 là văn bản luật hoàn chỉnh và đầy đủ nhất trong việc giải quyết các vẫn đề phá sản của doanh nghiệp”. Tuy nhiên, LPS năm 2014 vẫn chưa tạo ra "lá chắn an toàn” cho các nhà kinh doanh, chưa phải là sự lựa chọn tốt nhất cho các chủ thể bị xâm phạm về quyền lợi khi DN, HTX mất khả năng thanh toán.
Do vậy, nghiên cứu về phá sản, pháp luật phá sản và thực tiễn thi hành LPS từ khi được ban hành, nhất là đối với LPS hiện hành nhằm đánh giá những mặt ưu điểm cũng như những hạn ché, tồn tại của pháp luật phá sản trong quá trình triển khai trên thực tiễn là công trình nghiên cứu cần thiết, có ý nghĩa thời sự trong bối cảnh hiện nay. Ba là: Xuất phát từ nhu câu của đào tạo của Trường Hiện nay, trong chương trình đào tạo cử nhân chất lượng cao của trường Đại học Luật Hà Nội, cụ thê là môn học Luật Phá sản và giải quyết tranh chấp trong kinh doanh, chế định phá san là một nội dung chính dé giảng dạy và nội dung này đang thu hút sự quan tâm nhiều sinh viên khi họ mong muốn được lựa chọn đề tài này để học tập, nghiên cứu. Hơn thế nữa, pháp luật về phá sản đang được triển khai giảng dạy với tư cách là một vấn đề trong Luật Thương mại 1 - môn học bắt buộc của hệ dao tạo chính quy, vừa làm vừa học, liên thông. Do vậy, việc nghiên cứu đề tài là cơ sở lý luận, học thuật quan trọng; là tài liệu để giảng viên, học viên, sinh viên nghiên cứu, hoc tập — bố sung nguồn học liệu cho môn học Luật Thương mại; là tài liệu hữu ích cho những người làm thực tiễn; là công trình nghiên cứu góp phan thiết thực cho công tác lập pháp trong bối cảnh đề tài này hiện còn rất mới trong giới luật học Việt Nam.
Tình hình nghiên cứu đề tài LPS năm 2014 mới có hiệu lực thi hành được hơn 03 năm. Các công trình nghiên cứu về thực tiễn thi hành LPS một cách toàn diện chưa có. Một * Hội đồng phối hợp pho biến, giáo dục pháp luật trung ương (2014), Đặc san tuyên truyền pháp luật, Chủ đề Pháp luật phá sản tại Việt Nam — Một số van đề lý luận và thực tiên, Hà Nội. 6 số công trình nghiên cứu trong nước đã triển khai nghiên cứu về khía cạnh thực tiễn thi hành LPS năm 2014 nhưng mới chỉ dừng lại ở một vài vẫn đề cụ thé như thi hành án, hành nghề quan lý, thanh lý tài sản.
Có thé kế đến một số công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài nghiên cứu khoa học như sau: 2. Tài liệu tiéng Việt - Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Viện Nghiên cứu lập pháp, Trung tâm nghiên cứu khoa học (10/2013), Chuyén dé nghiên cứu: Kinh nghiệm nước ngoài về phá sản doanh nghiệp, Hà Nội: Công trình đề cập đến hai nội dung cơ bản là khái quát chung về pháp luật phá sản ở các nước, một số bài học kinh nghiệm nước ngoài về pháp luật phá sản cho Việt Nam. Công trình đã giới thiệu chung về pháp luật phá sản các nước theo chủ đề: thir nhát, tên gọi và phạm vi điều chỉnh; Thi? hai, tiêu chí xác định một doanh nghiệp lâm vào tinh trạng pha sản; 7 ba, cơ quan có thầm quyên giải quyết phá sản và mục dich của việc tiến hành thủ tục giải quyết pha sản; Thi?