Nghiên cứu thử nghiệm nhân giống cây lát hoa bằng phương pháp gieo hạt chusrasia taburaris

Nắm vững kỹ thuật nhân giống cây Lát Hoa qua gieo hạt. Hướng dẫn chi tiết các bước từ chuẩn bị hạt giống đến chăm sóc cây con phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Công Hải
• Người hướng dẫn: Pgs.ts Đặng Văn Hà
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp Đô Thị
• Đề tài: Nghiên Cứu Thử Nghiệm Nhân Giống Cây Lát Hoa Bằng Phương Pháp Gieo Hạt (Chukrasia Tabularis)
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khám phá giá trị và cách nhân giống cây lát hoa hiệu quả

Cây Lát hoa, với tên khoa học là Chukrasia tabularis, là một loài cây gỗ lớn thuộc họ Xoan (Meliaceae), có giá trị kinh tế và cảnh quan vượt trội. Gỗ Lát hoa được xếp vào nhóm gỗ quý (Nhóm I tại Việt Nam) nhờ màu sắc nâu đỏ đặc trưng, vân gỗ cuộn xoáy tinh tế và độ bền cao, có khả năng chống mối mọt tự nhiên. Vì vậy, gỗ Lát hoa là vật liệu cao cấp trong sản xuất đồ nội thất sang trọng như tủ bếp, giường ngủ, kệ tivi. Ngoài giá trị lấy gỗ, cây Lát hoa còn được ưa chuộng trồng làm cây công trình, cây bóng mát đô thị nhờ tán lá đẹp, thân thẳng và khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu Việt Nam. Việc phát triển các mô hình nhân giống lâm nghiệp cho loài cây này không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn góp phần vào việc phủ xanh đất trống, đồi trọc và nâng cao hiệu quả kinh tế trồng lát hoa. Hiện nay, có nhiều phương pháp nhân giống khác nhau, bao gồm các phương pháp nhân giống vô tính như giâm hom hay nuôi cấy mô thực vật, và phương pháp hữu tính là gieo hạt. Trong đó, nhân giống bằng hạt là kỹ thuật truyền thống, dễ thực hiện, chi phí thấp và tạo ra cây con có bộ rễ cọc khỏe mạnh, khả năng thích nghi cao. Tuy nhiên, phương pháp này cũng tồn tại nhược điểm là cây con có thể bị phân ly tính trạng, không giữ được hoàn toàn đặc tính của cây mẹ. Do đó, các nghiên cứu khoa học lâm nghiệp tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình gieo hạt để nâng cao chất lượng giống cây trồng.

1.1. Đặc điểm sinh thái và giá trị kinh tế của cây gỗ lớn này

Chukrasia tabularis là cây ưa sáng nhưng giai đoạn non lại ưa bóng nhẹ. Cây sinh trưởng nhanh trong 5 năm đầu và sau đó chậm dần. Trong tự nhiên, cây phân bố ở các khu rừng hỗn giao lá rộng, ở độ cao từ 300 – 1600m. Về giá trị kinh tế, gỗ Lát hoa có độ cứng chắc cao, dẻo dai, dễ gia công. Khả năng chịu lực, chịu nhiệt và chống mối mọt tốt giúp các sản phẩm từ gỗ Lát hoa có độ bền vượt thời gian. Đặc biệt, vân gỗ dày, cuộn thành từng lớp tạo nên vẻ đẹp thẩm mỹ độc đáo, mang lại không gian sang trọng và ấm cúng. Đây là một trong những lâm sản ngoài gỗ có giá trị cao, được ứng dụng rộng rãi từ nội thất cao cấp đến các công trình cảnh quan đô thị.

1.2. So sánh ưu và nhược điểm của phương pháp gieo hạt

Phương pháp nhân giống cây lát hoa bằng hạt có nhiều ưu điểm nổi bật. Kỹ thuật này đơn giản, dễ áp dụng, không đòi hỏi công nghệ phức tạp. Chi phí sản xuất cây giống thấp, hệ số nhân giống cao, cho phép tạo ra số lượng lớn cây con trong thời gian ngắn. Cây con từ hạt có bộ rễ cọc phát triển mạnh, giúp cây bám chắc vào đất và có tuổi thọ cao. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất là khả năng phân ly di truyền, khiến cây con có thể không giữ được 100% đặc tính tốt của cây mẹ. Ngoài ra, cây trồng từ hạt thường ra hoa, kết trái muộn hơn so với các phương pháp nhân giống vô tính như giâm cành hay nuôi cấy mô.

II. Bí quyết tăng tỷ lệ nảy mầm khi gieo hạt cây lát hoa

Thách thức lớn nhất trong kỹ thuật gieo ươm cây Lát hoa bằng hạt là đảm bảo tỷ lệ nảy mầm cao và đồng đều. Tỷ lệ này chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nhiều yếu tố, bao gồm chất lượng hạt giống, kỹ thuật xử lý và điều kiện môi trường. Hạt giống phải được thu hái từ những cây mẹ khỏe mạnh, không sâu bệnh, trên 10 tuổi. Quả chín vào khoảng tháng 11 đến tháng 1, khi vỏ chuyển từ màu xanh sang nâu sẫm. Chất lượng hạt suy giảm nhanh nếu không được bảo quản đúng cách. Một yếu tố then chốt khác là việc lựa chọn giá thể ươm cây. Giá thể không chỉ là môi trường nâng đỡ cây mà còn cung cấp độ ẩm, không khí và dinh dưỡng ban đầu. Một giá thể lý tưởng cần có độ tơi xốp, khả năng thoát nước tốt để tránh úng rễ nhưng vẫn giữ được độ ẩm cần thiết. Theo nghiên cứu của Nguyễn Công Hải (2018), các công thức phối trộn giá thể khác nhau cho kết quả sinh trưởng cây con khác biệt rõ rệt. Đất gieo hạt cần được làm kỹ, lên luống cao và khử trùng để loại bỏ mầm bệnh. Việc không đảm bảo các điều kiện tối ưu này có thể dẫn đến tỷ lệ nảy mầm thấp, cây mầm yếu, dễ bị sâu bệnh hại cây Lát hoa tấn công và tỷ lệ sống sau khi ra bầu không cao. Do đó, việc nghiên cứu và chuẩn hóa quy trình từ xử lý hạt giống đến chuẩn bị giá thể là vô cùng cần thiết.

2.1. Yếu tố môi trường ảnh hưởng đến tỷ lệ nảy mầm của hạt

Nhiệt độ và độ ẩm là hai yếu tố môi trường quyết định đến sự thành công của quá trình nảy mầm. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nhiệt độ trung bình tối ưu cho hạt Lát hoa nảy mầm dao động trong khoảng 19-23°C và độ ẩm không khí từ 65-72%. Nếu nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, quá trình sinh hóa bên trong hạt sẽ bị ức chế, làm giảm tỷ lệ nảy mầm. Độ ẩm của giá thể phải luôn được duy trì ở mức vừa phải, tránh tình trạng quá khô hoặc quá úng. Ánh sáng cũng là một nhân tố cần lưu ý; giàn che tại vườn ươm cây giống giúp khuếch tán ánh sáng, tránh ánh nắng trực tiếp gay gắt có thể làm khô hạt.

2.2. Tầm quan trọng của việc lựa chọn giá thể ươm cây phù hợp

Việc lựa chọn giá thể ươm cây có vai trò quyết định đến sự sinh trưởng cây con. Một giá thể tốt phải đảm bảo độ tơi xốp, thoáng khí, giữ ẩm tốt và cung cấp đủ dinh dưỡng. Các thành phần như đất, trấu hun, xơ dừa, phân chuồng hoai mục khi được phối trộn theo tỷ lệ hợp lý sẽ tạo ra một môi trường sống lý tưởng cho bộ rễ non phát triển. Giá thể kém chất lượng, bị nén chặt sẽ cản trở rễ phát triển, gây úng nước và tạo điều kiện cho nấm bệnh phát sinh, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống và chất lượng của giống cây trồng.

III. Hướng dẫn kỹ thuật xử lý hạt giống cây lát hoa tối ưu

Quy trình xử lý hạt giống đóng vai trò cực kỳ quan trọng, quyết định trực tiếp đến khả năng và tốc độ nảy mầm của hạt. Mục tiêu của giai đoạn này là phá vỡ trạng thái ngủ nghỉ của hạt, làm mềm vỏ, khử trùng bề mặt và kích thích phôi phát triển. Theo tài liệu nghiên cứu của Nguyễn Công Hải (2018), một quy trình chuẩn hóa đã được áp dụng và cho kết quả rất khả quan. Đầu tiên, hạt giống được ngâm trong dung dịch thuốc tím (KMnO4) nồng độ 0,05% trong khoảng 10 phút. Bước này có tác dụng diệt trừ các loại nấm mốc và vi khuẩn bám trên vỏ hạt, ngăn ngừa bệnh tật cho cây mầm sau này. Sau khi khử trùng, hạt được vớt ra, rửa sạch và tiếp tục ngâm trong nước ấm khoảng 45°C từ 1-2 giờ. Quá trình này giúp vỏ hạt mềm ra, tạo điều kiện cho nước và không khí thấm vào bên trong, kích hoạt các enzyme cần thiết cho sự nảy mầm. Những hạt trương lên sẽ được vớt ra và ủ trong túi vải ẩm. Các hạt chưa trương sẽ tiếp tục được xử lý. Việc kiểm tra và giữ ẩm cho túi vải hàng ngày là cần thiết. Thông thường, sau 2-3 ngày ủ, hạt sẽ bắt đầu nứt nanh và sẵn sàng cho việc gieo vào vườn ươm cây giống.

3.1. Quy trình chọn lọc và ngâm ủ hạt giống cây lát hoa

Chất lượng hạt giống là tiền đề cho một vụ ươm thành công. Cần chọn những hạt mẩy, màu cánh dán, không bị sâu bệnh hay lép. Quy trình ngâm ủ chi tiết bao gồm: khử trùng bằng thuốc tím 0,05% trong 10 phút, rửa sạch, sau đó ngâm nước ấm 45°C trong 1-2 giờ. Các hạt trương đều được chọn để ủ trong túi vải ẩm, thoáng khí. Hàng ngày cần rửa chua bằng nước sạch để loại bỏ các chất ức chế sinh trưởng và giữ cho túi vải luôn đủ ẩm. Quá trình này giúp hạt nảy mầm đồng đều và nhanh chóng.

3.2. Điều kiện nhiệt độ độ ẩm lý tưởng cho vườn ươm cây giống

Môi trường tại vườn ươm cây giống ảnh hưởng lớn đến kết quả. Dựa trên số liệu theo dõi, nhiệt độ trung bình ngày dao động từ 19,3°C đến 22,67°C và độ ẩm trung bình từ 65,33% đến 71,67% là điều kiện lý tưởng. Luống gieo cần được che phủ bằng giàn che để giảm cường độ ánh sáng mặt trời và giữ ẩm cho đất. Việc tưới nước cần thực hiện đều đặn vào sáng sớm và chiều tối, đảm bảo đất luôn đủ ẩm nhưng không bị sũng nước. Một môi trường được kiểm soát tốt sẽ thúc đẩy tỷ lệ nảy mầm cao, đạt trên 90%.

IV. Phương pháp nghiên cứu giá thể ươm cây Lát Hoa tối ưu

Để xác định công thức giá thể tối ưu cho sự sinh trưởng cây con Lát hoa, một thí nghiệm đã được bố trí với ba công thức phối trộn khác nhau. Mục tiêu là đánh giá ảnh hưởng của tỷ lệ các thành phần trong giá thể ươm cây đến tỷ lệ sống và các chỉ tiêu sinh trưởng của cây sau khi ra bầu. Các thành phần chính được sử dụng bao gồm: đất vườn, trấu hun, xơ dừa và phân chuồng hoai mục. Tất cả nguyên liệu đều được xử lý cẩn thận trước khi phối trộn để loại bỏ mầm bệnh và các chất độc hại. Đất được phơi ải, trấu được hun vàng và xơ dừa được ngâm xả chát. Thí nghiệm được tiến hành bằng cách cấy những cây mầm 30 ngày tuổi, khỏe mạnh, đã ra lá thật vào các bầu chứa giá thể theo từng công thức. Mỗi công thức được lặp lại nhiều lần để đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả. Kỹ thuật cấy cây đòi hỏi sự cẩn thận để tránh làm tổn thương bộ rễ non. Cây con sau khi cấy được đặt trong nhà lưới, che nắng và tưới nước giữ ẩm thường xuyên để giúp cây nhanh chóng phục hồi và thích nghi với môi trường mới. Đây là một bước quan trọng trong nghiên cứu khoa học lâm nghiệp nhằm tìm ra giải pháp kỹ thuật hiệu quả cho sản xuất giống cây trồng.

4.1. Ba công thức phối trộn giá thể ươm cây trong thí nghiệm

Thí nghiệm bao gồm ba công thức (CTTN) với tỷ lệ phối trộn khác nhau: CTTN 1 (40% Đất + 20% Trấu + 20% xơ dừa + 20% phân), CTTN 2 (50% Đất + 20% Trấu + 20% xơ dừa + 10% phân), và CTTN 3 (60% Đất + 20% Trấu + 10% xơ dừa + 10% phân). Sự khác biệt về tỷ lệ đất, xơ dừa và phân hữu cơ nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của chúng đến độ tơi xốp, khả năng giữ ẩm và hàm lượng dinh dưỡng của giá thể ươm cây.

4.2. Kỹ thuật cấy và chăm sóc cây con Lát Hoa sau khi ra bầu

Việc chăm sóc cây con sau khi cấy vào bầu là giai đoạn quyết định tỷ lệ sống. Cây con đạt 30 ngày tuổi, khỏe mạnh sẽ được bứng nhẹ nhàng từ luống gieo, tránh làm đứt rễ. Bầu đã chứa sẵn giá thể và được tưới ẩm. Dùng que tạo một lỗ ở giữa bầu, đặt cây con vào sao cho cổ rễ ngang với mặt bầu, sau đó lấp đất và ấn nhẹ. Trong 1-2 tuần đầu, cây cần được che chắn cẩn thận để tránh nắng gắt và mưa lớn. Tưới nước giữ ẩm thường xuyên và theo dõi sự phát triển của sâu bệnh hại cây lát hoa để có biện pháp can thiệp kịp thời.

V. Đánh giá hiệu quả sinh trưởng cây lát hoa từ gieo hạt

Kết quả nghiên cứu đã cung cấp những bằng chứng khoa học rõ ràng về hiệu quả của phương pháp gieo hạt và ảnh hưởng của các loại giá thể đến sinh trưởng cây con Lát hoa. Về khả năng nảy mầm, thí nghiệm ghi nhận một kết quả rất tích cực. Sau 3 ngày gieo, tỷ lệ nảy mầm đã đạt 50,6% và tăng lên 90,67% sau 7 ngày. Điều này cho thấy chất lượng hạt giống tốt và kỹ thuật xử lý hạt giống được áp dụng là hoàn toàn phù hợp. Sau 15 ngày, tỷ lệ sống của cây mầm đạt 80%, một con số khả quan cho giai đoạn đầu. Khi đánh giá ảnh hưởng của giá thể sau khi ra bầu, Công thức 2 (CTTN2) đã chứng tỏ sự vượt trội rõ rệt. Cụ thể, sau 30 ngày, tỷ lệ sống của cây ở CTTN2 là 84,4%, cao hơn đáng kể so với CTTN1 (74,4%) và CTTN3 (64,4%). Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lá và kích thước lá ở CTTN2 cũng luôn dẫn đầu. Cây ở công thức này phát triển khỏe mạnh, đồng đều. Ngược lại, CTTN3 với tỷ lệ đất cao và ít chất hữu cơ hơn cho thấy cây phát triển chậm, yếu và có tỷ lệ chết cao nhất. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc cân bằng giữa độ thoáng khí và dinh dưỡng trong giá thể ươm cây.

5.1. Phân tích tỷ lệ nảy mầm và tỷ lệ sống của cây con Lát hoa

Số liệu cho thấy, với điều kiện nhiệt độ và độ ẩm được kiểm soát, tỷ lệ nảy mầm của hạt Lát hoa rất cao, đạt đỉnh điểm 90,67% chỉ sau 7 ngày. Tỷ lệ sống của cây con sau khi ra bầu chịu ảnh hưởng lớn từ thành phần giá thể. Công thức có sự cân bằng tốt giữa đất, chất hữu cơ (xơ dừa, phân) và chất tạo độ thoáng (trấu hun) như CTTN2 cho tỷ lệ sống cao nhất (84,4%), đáp ứng tiêu chuẩn cây giống chất lượng.

5.2. So sánh chỉ số sinh trưởng cây con trên các loại giá thể

Chỉ số sinh trưởng cây con được đo lường qua chiều cao, số lá và kích thước lá. Sau 30 ngày, cây trồng trên CTTN2 đạt chiều cao trung bình 11 cm và có 11 lá, vượt trội so với CTTN1 (10 cm, 10 lá) và CTTN3 (8 cm, 6 lá). Kích thước lá ở CTTN2 cũng lớn nhất. Điều này chứng tỏ công thức giá thể của CTTN2 cung cấp môi trường dinh dưỡng và vật lý tối ưu cho bộ rễ phát triển, từ đó thúc đẩy sự tăng trưởng của toàn bộ cây.

5.3. Biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại cây lát hoa hiệu quả

Trong giai đoạn vườn ươm, cây Lát hoa chủ yếu bị tấn công bởi hai đối tượng chính là sâu ăn lá và bệnh nấm mốc. Tỷ lệ cây bị hại cao nhất vào khoảng 20 ngày sau khi ra bầu. Để phòng trừ sâu bệnh hại cây lát hoa, cần thường xuyên kiểm tra vườn, loại bỏ lá bệnh và sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học hoặc hóa học an toàn như ANVIL 5SC khi cần thiết. Việc giữ cho vườn ươm thông thoáng, sạch sẽ và tránh tưới nước quá nhiều vào chiều tối cũng giúp hạn chế sự phát triển của nấm bệnh.

VI. Ứng dụng kết quả nhân giống cây lát hoa vào thực tiễn

Kết quả từ nghiên cứu thử nghiệm này mang lại giá trị ứng dụng cao, cung cấp một quy trình kỹ thuật gieo ươm chuẩn hóa và hiệu quả cho việc nhân giống cây lát hoa. Việc xác định được công thức giá thể tối ưu (50% Đất vườn + 20% Trấu + 20% xơ dừa + 10% phân hoai mục) là một đóng góp quan trọng, giúp các vườn ươm cây giống và cơ sở sản xuất lâm nghiệp có thể chủ động tạo ra nguồn cây giống chất lượng cao với tỷ lệ sống tốt. Quy trình này không chỉ dễ áp dụng mà còn sử dụng các vật liệu địa phương, dễ tìm, giúp giảm chi phí sản xuất. Việc áp dụng rộng rãi phương pháp này sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về giống cây trồng Lát hoa cho các chương trình trồng rừng kinh tế, phát triển cảnh quan đô thị và phục hồi hệ sinh thái. Nhìn về tương lai, việc nhân rộng mô hình này sẽ mang lại hiệu quả kinh tế trồng lát hoa đáng kể, tạo ra nguồn thu nhập bền vững cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, cần tiếp tục các nghiên cứu khoa học lâm nghiệp sâu hơn để cải thiện các đặc tính di truyền của giống, kết hợp với các phương pháp nhân giống vô tính để tạo ra những cây giống ưu việt, sạch bệnh và có năng suất cao hơn.

6.1. Kết luận về phương pháp nhân giống cây lát hoa hiệu quả nhất

Phương pháp nhân giống bằng hạt, kết hợp với kỹ thuật xử lý hạt bằng nước ấm và sử dụng giá thể theo công thức CTTN2 (50% Đất + 20% Trấu + 20% xơ dừa + 10% phân) được chứng minh là hiệu quả nhất. Phương pháp này đảm bảo tỷ lệ nảy mầm cao (trên 90%) và tỷ lệ sống của cây con sau khi ra bầu đạt trên 84%. Cây con sinh trưởng khỏe mạnh, đồng đều, đáp ứng tốt các tiêu chuẩn cây giống để đưa vào sản xuất.

6.2. Tiềm năng và hiệu quả kinh tế trồng lát hoa quy mô lớn

Với giá trị gỗ cao và nhu cầu lớn từ thị trường nội thất và xây dựng, việc phát triển trồng Lát hoa quy mô lớn mang lại tiềm năng kinh tế rất lớn. Việc chủ động được nguồn giống chất lượng cao từ kết quả nghiên cứu này sẽ là nền tảng vững chắc để mở rộng diện tích trồng. Hiệu quả kinh tế trồng lát hoa không chỉ đến từ việc bán gỗ mà còn từ việc bán cây giống, cây công trình. Đây là hướng đi bền vững, góp phần vào sự phát triển của ngành nhân giống lâm nghiệp Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Xã hội ngày càng phát triển, tốc độ đô thị hóa tăng nhanh kéo theo các hoạt động xây dựng phát triển ồ ạt. Tình trạng xây dựng không có quy hoạch một cách tùy tiện khiến cho mỹ quan đô thị bộ mặt kiến trúc cảnh quan suy thoái, lộn xộn…môi trƣờng sinh thái bị ô nhiễm và xuống cấp ảnh hƣởng xấu đến đời sống của ngƣời dân. Vì vậy, vai trò của cây xanh ngày càng trở nên quan trọng.Cây xanh có vai trò vô cùng to lớn trong cuộc sống của chúng ta. Từ xa xƣa đến nay, cuộc sống của loài ngƣời luôn gắn bó và không thể tách rời khỏi thiên nhiên.

Thế nên, bất kể ai khi đứng trƣớc các yếu tố tạo nên thiên nhiên (nƣớc, cỏ cây hoa lá, núi non…) đều cảm thấy tâm hồn nhẹ nhàng và thƣ thái, nhƣ tìm đƣợc chốn yên bình sau khoảng thời gian ồn ào vội vã của cuộc sống. Đất nƣớc ta đang trên đà đi lên công nghiệp hóa và hiện đại hóa, các nhà máy, cơ quan, xí nghiệp, các cơ sở sản xuất.mọc lên ngày càng nhiều và vấn đề ô nhiễm môi trƣờng là điều không thể tránh khỏi. Dƣới sự phát triển và tác động của con ngƣời, các yếu tố thuộc về tự nhiên, thiên nhiên đang dần bị mất đi. Khí hậu thay đổi, thời tiết bất thƣờng cộng với nhiều nguồn ô nhiễm (nguồn nƣớc, rác thải, khói bụi, tiếng ồn…) gây ra cho con ngƣời những bất lợi về sức khỏe đặc biệt là về yếu tố tinh thần.

Hơn lúc nào hết, cây xanh có vai trò vô cùng quan trọng. Ngoài ra, vẻ đẹp thẩm mỹ cây xanh còn có tác dụng kiểm soát giao thông. Việc kiểm soát giao thông bao gồm cả xe cơ giới và ngƣời đi bộ. Các bụi thấp, bờ dậu, đƣờng viền cây xanh trong vƣờn hoa công viên vừa có tác dụng trang trí vừa có tác dụng định hƣớng cho ngƣời đi bộ.

Hàng cây bên đƣờng có tác dụng định hƣớng, nhất là vào ban đêm sự phản chiếu của các gốc cây đƣợc sơn vôi trắng là những tín hiệu chỉ dẫn cho ngƣời đi đƣờng. Số lƣợng cành nhánh chặt tỉa và đốn hạ những cây già cỗi không còn tác dụng là nguồn cung cấp gỗ củi cho dân dụng. Cây Lát hoa là loại cây cho nhiều mục đích khác nhau: trồng rừng kinh tế, làm đai phòng hộ che chắn cho các trang trại cây ăn quả chuối, ổi, cam chanh…, làm đai bao để phát triển bền vững vƣờn hộ và đặc biệt là tận dụng khả 1 năng tỏa bóng và ngoại hình tán lá đẹp để thiết kế trồng làm cây tôn tạo cảnh quan, cây xanh đô thị. Do khi trƣởng thành, cây có bạnh khá lớn nên chịu đƣợc gió bão tốt, khá thích hợp với những tỉnh thành thƣờng xuyên có gió bão vào mùa đông, nhất là khu vực miền Trung.

Tuy nhiên, cũng do gốc có bạnh nên chỉ thích hợp với những vỉa hè rộng hoặc trồng trong công viên, khuôn viên công sở. Tuy nhiên mỗi loài cây trồng đều có những yêu cầu nhất định về giá thể để cây có thể sinh trƣởng và phát triển tốt nhất, với cây Lát hoa cũng vậy. Cần phải có những giá thể tốt để tạo nên môi trƣờng dinh dƣỡng đảm bảo giúp cây phát triển, mang lại giá trị cảnh quan và kinh tế. Vậy giá thể nào thích hợp với cây Lát hoa Để tìm đƣợc loại giá thể phù hợp với cây Lát Hoa góp phần ứng dụng ngày một rộng rãi loài cây này tong cuộc sống con ngƣời, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “ Nghiên cứu thử nghiệm nhân giống cây Lát hoa( chukrasia tabularis) bằng phƣơng pháp gieo hạt ” 2 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Giới thiệu về đối tƣợng nghiên cứu Lát hoa (danh pháp khoa học: Chukrasia tabularis) là một loài thực vật có hoa thuộc chi Lát (Chukrasia), họ Xoan (Meliaceae).

mô tả khoa học năm 1830. Vốn có nguồn gốc từ nhiều nƣớc châu Á, bao gồm cả Việt Nam, Lát hoa là loài cây gỗ rừng - cây thƣờng xanh đƣợc trồng rộng rãi ở nhiều nơi ngoài vùng nguyên sản nhƣ Cameroon, Costa Rica, Nigeria, Puerto Rico, Nam Phi, Hoa Kỳ… Ở Việt nam, Lát hoa thƣờng phân bố tự nhiên ở các tỉnh Bắc miền Trung và miền Bắc, từ Lạng Sơn đến Hà Tĩnh và hiện nay đƣợc trồng làm cây bóng mát hoặc trồng thành rừng kinh tế ở một số nơi.1: Hình ảnh cây Lát Hoa 3 * Đặc điểm hình thái Lát hoa có thân thẳng, khi trƣởng thành có thể cao 30 m, đƣờng kính thân lên tới cả 100 cm; lá kép lông chim 1 lần chẵn, cuống chung dài 30-40 cm, mang 7-10 đôi lá chét mọc cách hoặc gần đối, dài 10-12 cm, rộng 5-6 cm, hình xoan hay mũi mác, đầu có mũi nhọn; hoa tự hình chùy ở đầu cành, mọc thẳng, về sau rủ dần xuống và có lông; hoa hoa lƣỡng tính, màu vàng nhạt, đài có lông, tràng 5 cánh xòe rộng, mép cuốn lại, phủ lông mịn ở mặt ngoài. * Đặc điểm sinh thái Cây ƣa sáng sống lâu, giai đoạn non ƣa bóng, sinh trƣởng nhanh tới 5 tuổi, từ tuổi thứ 6 trở đi sinh trƣởng trung bình tới chậm. Phân bổ tự nhiên ở rừng hỗn giao lá rộng thƣờng xanh hoặc rụng lá, cũng thƣờng rải rác ở thảm thực vật thƣa thớt.

Độ cao phân bổ từ 300 – 1600 m núi đất tới núi đá vôi.2 Ứng dụng của cây Lát Hoa 1.1 Ứng dụng Lát hoa trong cảnh quan 4 Hình 1.2: Cây Lát Hoa đƣợc trồng để tạo cảnh quan trên đƣờng Nguyễn Chí Thanh - thành phố Hà Nội 5 Hình 1. Cây Lát Hoa đƣờng trồng để tạo cảnh quan trong khuôn viên ký túc xá Đại Học Lâm Nghiệp 1.2 Ứng dụng cây Lát Hoa trong trang trí nội thất – Gỗ tự nhiên lát hoa là 1 loại gỗ thuộc những loại gỗ quý, thuộc cây gỗ nhóm 1. – Gỗ có độ cứng, chắc chắn cao, khá dẻo dai. Đặc điểm này giúp cho việc gia công gỗ trở nên vô cùng đơn giản.

– Gỗ có độ bền sử dụng cao. Độ ổn định cao: + Khả năng chịu lực, chịu nhiệt và chịu ẩm tốt. + Có khả năng đề kháng cực tốt dƣới sự xâm nhập của mối mọt. Với loại gỗ đƣợc xử lý tẩm sấy kỹ lƣỡng có khả năng hạn chế tối đa tình trạng cong vênh, nứt nẻ và co ngót.

Thích hợp tốt với điều kiện khí hậu tại Việt Nam. 6 – Giá trị thẩm mỹ: gỗ tự nhiên lát hoa có màu nâu đỏ, ánh hồng, hệ thống đƣờng vân đẹp, đồ sộ, tinh tế, đó là những đƣờng vân dày đƣợc cuộn từng lớp, thớ khá mịn. Vân của gỗ lát hoa đẹp, sắp xếp đầy ngẫu hứng, chúng tạo nên 1 bức tranh vô cùng sống động. Màu sắc của gỗ lát hoa khá bền, chúng không bị biến đổi theo sự tàn phá của thời gian.

Những sản phẩm đƣợc làm từ gỗ lát hoa mang sự đẳng cấp của 1 siêu phẩm. Chúng đƣợc hội tụ đầy đủ những yếu tố về độ bền, tính thẩm mỹ với màu sắc đẹp, trang nhã mang đến 1 không gian sang trọng và ấm cúng. – Gỗ cây lát hoa khá đẹp, đẹp từ màu sắc đến các thớ, vân gỗ. Chính vì vậy, loại gỗ này đƣợc ứng dụng phổ biến trong lĩnh vực nội thất.

Từ xƣa đến nay, đồ nội thất bằng gỗ lát hoa đƣợc coi là sản phẩm cao cấp. Chúng thích hợp với những không gian sang trọng. Các sản phẩm nội thất làm từ gỗ lát hoa có sự đa dạng về mẫu mã màu sắc cũng nhƣ kiểu dáng. – Một số ứng dụng của loại gỗ này trong nội thất là: tủ bếp, giƣờng ngủ, kệ ti vi, tủ quần áo,… + Nội thất phòng ngủ đƣợc làm từ gỗ lát hoa mang đến 1 bức tranh hoàn hảo.

Chúng tạo cho bạn 1 cảm giác vô cùng thoải mái và bình yên.3 Cơ sở lý luận của phƣơng pháp nhân giống bằng hạt 1.1 Ưu nhược điểm của phướng pháp nhân giống từ hạt * Ƣu điểm: - Kỹ thuật đơn giản, dễ làm. - Chi phí lao động thấp, giá thành cây con thấp. - Hệ số nhân giống cao. - Tuổi thọ của cây trồng bằng hạt thƣờng cao.

- Cây trồng bằng hạt có khả năng thích ứng rộng rãi với điều kiện ngoại cảnh. * Nhƣợc điểm: - Khó giữ đƣợc đặc tính của cây mẹ. - Dễ thoái hóa giống. - Cây trồng từ hạt thƣờng ra hoa, kết quả muộn.

7 Vì vậy, nhận giống bằng hạt chỉ đƣợc áp dụng trong một số trƣờng hợp: - Gieo hạt lấy cây làm gốc ghép - Sử dung gieo hạt đối với những cây chƣa có phƣơng pháp tốt hơn. - Dùng trong công tác lai tạo chọn lọc giống.2 Hạt giống - Hạt giống: Thu hái hạt giống từ các rừng giống chuyển hóa đã đƣợc công nhận. Chọn cây mẹ trên 10 tuổi, có thân hình đẹp, không bị sâu bệnh để lấy giống. Quả chín từ tháng 11 đến tháng 1 năm sau.

Khi chín quả chuyển từ màu xanh sang nâu xẫm thì có thể thu hái đƣợc. Hạt chín có màu cánh dán. Quả thu về rải đều phơi dƣới nắng nhẹ, rỗi đập lấy hạt. Hạt phơi lại trong 2 ngày, đem cất trữ.

Hạt mới thu hái có tỉ lệ nẩy mầm 70-80%. Cứ 14-15 kg quả cho 1 kg hạt, 1 kg hạt có 60000-62000 hạt.3 Các phương pháp gieo hạt * Gieo ƣơm trên luống đất Đất gieo hạt phải đƣợc cày bừa kỹ, bón lót và lên thành các luống cao 10- 15cm, mặt luống rộng 0,8-1,0cm, khoảng cách giữa các luống 40-50cm. Các khâu chăm scs phải đƣợc làm thƣờng xuyên nhƣ tƣới nƣớc và giữ ẩm, nhổ cỏ, bón phân đặc biệt là theo dõi, phát hiện và phòng trừ bệnh kịp thời hiện nay có các hình thức gieo ƣơm trên luống nhƣ sau: - Gieo vãi đều: hạt rải đều trên toàn bộ diện tích gieo hạt. Phƣơng pháp này tận dụng không gian dinh dƣỡng, khó áp dụng cơ giới hóa trong gieo hạt và chăm sóc, thƣờng áp dụng cho các loại nhỏ.

- Gieo theo hàng: hạt đƣợc gieo vào các hàng đã đƣợc rạch sẵn, rãnh gieo rộng 2-5cm. Cự ly hàng phụ thuộc vào loại cây ƣơm và tuổi nuôi cây, thƣờng từ 15-20cm. Dễ sử dụng cơ giới hóa trong gieo hạt và chăm sóc, tiết kiệm hạt giống, dễ bứng cây đem trồng, có điều kiện thoáng khí nhƣ ánh sangstoots nên sinh trƣởng nhanh.