Nghiên Cứu Thành Phần Sâu Mọt Hại Thóc Giống Tại Kho Vũ Chính, Thái Bình

Tài liệu nghiên cứu Luận văn thành phần sâu mọt hại thóc giống tại kho vũ chính thái bình đặc điểm sinh học sinh thái, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Lê Thị Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Thu Giang
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Thành phần sâu mọt hại thóc giống tại kho Vũ Chính, Thái Bình; đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Bình

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• Trích yếu luận văn
• Thesis abstract
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu
• 2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.2.1. Nghiên cứu về thiệt hại do sâu mọt gây ra đối với hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản
• 2.2.2. Nghiên cứu về thành phần côn trùng gây hại hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản
• 2.2.3. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus
• 2.2.4. Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ sâu mọt trong kho bảo quản
• 2.3. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.1. Nghiên cứu về thiệt hại do sâu mọt gây ra đối với hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản
• 2.3.2. Nghiên cứu về thành phần côn trùng gây hại hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản
• 2.3.3. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus
• 2.3.4. Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ sâu mọt trong kho bảo quản
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.4.1. Điều tra thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản
• 3.4.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của mọt gạo (Sitophilus oryzae Linnaeus)
• 3.4.3. Đánh giá hiệu lực của thuốc Phosphine đối với mọt gạo
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp điều tra thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình
• 3.5.2. Điều tra diễn biến mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình
• 3.5.3. Phương pháp kiểm tra tỷ lệ nảy mầm của mẫu hạt giống (TCVN 8548:2011)
• 3.5.4. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học và sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae (Linnaeus)
• 3.5.5. Công thức tính toán
• 3.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.5.7. Phương pháp bảo quản và xử lý mẫu vật
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình năm 2016
• 4.2. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học và sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae
• 4.2.1. Nghiên cứu đặc điểm hình thái của mọt gạo Sitophilus oryzae
• 4.2.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae
• 4.2.3. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Sâu Mọt Hại Thóc Giống Nhận Diện Tác Hại

Tổn thất sau thu hoạch đối với lúa gạo ở Việt Nam thuộc hàng cao nhất châu Á, dao động từ 9-17%, thậm chí 20-30% tùy khu vực và mùa vụ. Ước tính thiệt hại khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi năm. Trong khi đó, tỷ lệ này ở các nước châu Á khác thấp hơn nhiều. Sản lượng lúa hàng năm của Việt Nam đạt khoảng 35,87 triệu tấn. Giảm mất mát trong sản xuất, bảo quản và chế biến nông sản, đặc biệt là thóc giống, là ưu tiên hàng đầu. Thóc giống đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, cần giống năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh. Tổng công ty giống cây trồng Thái Bình bảo quản khoảng 15.000 tấn giống lúa các loại, coi trọng công tác bảo quản do tác hại của sâu mọt rất lớn. Trong số các loài sâu mọt phổ biến, mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus gây hại nghiêm trọng. Việc bảo quản lúa giống, tránh gây hại trước khi gieo trồng, quyết định đến cơ cấu, diện tích gieo trồng. Nghiên cứu sâu mọt hại thóc giống và biện pháp phòng trừ là yêu cầu cấp bách.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Thóc Giống Trong Nền Nông Nghiệp

Thóc giống là yếu tố then chốt quyết định năng suất và chất lượng lúa gạo. Việc bảo quản thóc giống đúng cách giúp duy trì khả năng nảy mầm và sức sống của cây trồng. Các giống lúa năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh là nền tảng cho một vụ mùa bội thu. Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp bảo quản thóc giống hiệu quả là vô cùng quan trọng.

1.2. Thiệt Hại Kinh Tế Do Sâu Mọt Hại Thóc Giống Gây Ra

Sâu mọt hại thóc giống gây ra những thiệt hại kinh tế đáng kể cho người nông dân và ngành nông nghiệp. Chúng không chỉ làm giảm số lượng thóc giống mà còn ảnh hưởng đến chất lượng, làm giảm khả năng nảy mầm và sức sống của cây trồng. Ước tính, thiệt hại do sâu mọt gây ra có thể lên đến hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.

1.3. Giới Thiệu Về Kho Vũ Chính Thái Bình và Vấn Đề Sâu Mọt

Kho Vũ Chính, Thái Bình là một trong những kho bảo quản thóc giống lớn của Tổng công ty giống cây trồng Thái Bình. Tuy nhiên, kho cũng đối mặt với vấn đề sâu mọt hại thóc giống, đặc biệt là mọt gạo Sitophilus oryzae. Việc nghiên cứu và tìm ra các giải pháp phòng trừ sâu mọt hiệu quả tại kho Vũ Chính có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ nguồn thóc giống của tỉnh Thái Bình.

II. Thách Thức Xác Định Thành Phần Sâu Mọt Tại Kho Vũ Chính

Mục tiêu nghiên cứu là nắm bắt thành phần côn trùng gây hại thóc giống bảo quản, đi sâu vào nghiên cứu đặc điểm sinh thái, sinh học của mọt gạo trên một số loại thóc giống. Từ đó, đề xuất biện pháp quản lý nhằm hạn chế sự gây hại của mọt gạo Sitophilus oryzae đối với thóc giống trong quá trình bảo quản, đảm bảo chất lượng hạt giống và tỷ lệ nảy mầm. Nghiên cứu tập trung vào xác định thành phần côn trùng và mức độ phổ biến tại kho Vũ Chính, Thái Bình; xác định đặc điểm sinh học, sinh thái học của mọt gạo; đánh giá hiệu lực của thuốc Phosphine đối với mọt gạo.

2.1. Phương Pháp Điều Tra Thành Phần Sâu Mọt Hại Thóc Giống

Việc điều tra thành phần sâu mọt hại thóc giống được thực hiện theo QCVN 01-141 (BNN&PTNT, 2013). Phương pháp này bao gồm việc thu thập mẫu thóc giống từ các vị trí khác nhau trong kho, phân loại và định danh các loài sâu mọt có mặt. Mức độ phổ biến của từng loài được đánh giá dựa trên số lượng cá thể thu được.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Phân Loại và Định Danh Sâu Mọt

Việc phân loại và định danh sâu mọt đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu rộng về côn trùng học. Một số loài sâu mọt có hình thái tương đồng, gây khó khăn trong việc phân biệt. Ngoài ra, sự biến đổi hình thái của sâu mọt trong quá trình phát triển cũng là một thách thức đối với việc định danh chính xác.

2.3. Ảnh Hưởng Của Điều Kiện Môi Trường Đến Thành Phần Sâu Mọt

Điều kiện môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng có ảnh hưởng lớn đến thành phần sâu mọt trong kho bảo quản. Một số loài sâu mọt thích nghi với môi trường khô nóng, trong khi những loài khác lại ưa thích môi trường ẩm ướt. Sự thay đổi của điều kiện môi trường có thể dẫn đến sự thay đổi trong thành phần sâu mọt.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Mọt Gạo

Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái học của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus theo phương pháp nhân nuôi cá thể. Các chỉ số sinh học được xử lý và tính toán trên phần mềm Microsoft Excel và chương trình xử lý thống kê IRRISTAT 5.0. Hao hụt trọng lượng được tính theo Kenton and Carl (1978). Đánh giá hiệu lực của thuốc Phosphine đối với mọt gạo.

3.1. Quy Trình Nhân Nuôi Cá Thể Mọt Gạo Trong Phòng Thí Nghiệm

Quy trình nhân nuôi cá thể mọt gạo được thực hiện trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ về nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. Các cá thể mọt gạo được nuôi trong các hộp chứa riêng biệt, cung cấp thức ăn là thóc giống đã được khử trùng. Quá trình sinh trưởng và phát triển của mọt gạo được theo dõi và ghi chép hàng ngày.

3.2. Các Chỉ Số Sinh Học Của Mọt Gạo Được Nghiên Cứu

Các chỉ số sinh học của mọt gạo được nghiên cứu bao gồm thời gian phát triển của các giai đoạn (trứng, ấu trùng, nhộng, trưởng thành), tỷ lệ sống sót của các giai đoạn, sức sinh sản của con cái và tuổi thọ của con trưởng thành. Các chỉ số này được thu thập và phân tích để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố môi trường và loại thóc giống đến sự phát triển của mọt gạo.

3.3. Đánh Giá Mức Độ Hao Hụt Trọng Lượng Thóc Giống Do Mọt Gạo

Mức độ hao hụt trọng lượng thóc giống do mọt gạo gây ra được đánh giá bằng cách so sánh trọng lượng của thóc giống bị nhiễm mọt với trọng lượng của thóc giống không bị nhiễm mọt sau một thời gian bảo quản nhất định. Công thức của Kenton and Carl (1978) được sử dụng để tính toán tỷ lệ hao hụt trọng lượng.

IV. Kết Quả Thành Phần Sâu Mọt Hại Thóc Tại Kho Vũ Chính

Thành phần sâu mọt trong kho thóc tại kho thóc giống Vũ Chính, Thái Bình gồm 11 loài thuộc 7 họ, 2 bộ Coleoptera và Lepidoptera. Trong đó, có 2 loài phổ biến là mọt gạo Sitophilus oryzae và mọt đục hạt nhỏ Rhyzopertha dominica Fabricius. Ở nhiệt độ 30,5°C, ẩm độ 70,1%, vòng đời của mọt gạo nuôi trên thóc giống TBR225 trung bình là 40,27 ngày, trên thóc giống Nhị ưu 838 là 40,53 ngày, và dài nhất trên thóc giống Bắc thơm 7 là 45,17 ngày. Sức sinh sản của mọt gạo là 92,50 quả/con cái. Khi có thóc giống TBR225, thời gian sống của trưởng thành đực và cái tương ứng là 36,3 và 47,0 ngày.

4.1. Danh Sách Các Loài Sâu Mọt Được Xác Định

Nghiên cứu đã xác định được 11 loài sâu mọt khác nhau trong kho thóc giống Vũ Chính. Các loài này thuộc 2 bộ Coleoptera (cánh cứng) và Lepidoptera (cánh vẩy). Trong đó, mọt gạo Sitophilus oryzae và mọt đục hạt nhỏ Rhyzopertha dominica Fabricius là hai loài phổ biến nhất.

4.2. Mức Độ Phổ Biến Của Mọt Gạo và Mọt Đục Hạt Nhỏ

Mọt gạo Sitophilus oryzae và mọt đục hạt nhỏ Rhyzopertha dominica Fabricius được ghi nhận là hai loài sâu mọt có mức độ phổ biến cao nhất trong kho thóc giống Vũ Chính. Điều này cho thấy chúng là những đối tượng gây hại chính đối với thóc giống trong quá trình bảo quản.

4.3. Ảnh Hưởng Của Loại Thóc Giống Đến Vòng Đời Mọt Gạo

Nghiên cứu cho thấy loại thóc giống có ảnh hưởng đến vòng đời của mọt gạo. Vòng đời của mọt gạo nuôi trên thóc giống Bắc thơm 7 dài hơn so với thóc giống TBR225 và Nhị ưu 838. Điều này có thể là do sự khác biệt về thành phần dinh dưỡng và cấu trúc của các loại thóc giống khác nhau.

V. Ứng Dụng Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Mọt Hại Thóc Giống Hiệu Quả

Để phòng trừ sâu mọt hại thóc giống hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp tổng hợp, bao gồm: Vệ sinh kho tàng sạch sẽ, loại bỏ nguồn thức ăn của sâu mọt. Sử dụng các loại bao bì kín để ngăn chặn sự xâm nhập của sâu mọt. Kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm trong kho bảo quản. Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật an toàn và hiệu quả. Áp dụng các biện pháp sinh học như sử dụng thiên địch của sâu mọt.

5.1. Vệ Sinh Kho Tàng và Kiểm Soát Điều Kiện Môi Trường

Vệ sinh kho tàng là biện pháp quan trọng hàng đầu trong phòng trừ sâu mọt hại thóc giống. Cần thường xuyên quét dọn, loại bỏ các loại thóc rơi vãi và các vật liệu hữu cơ khác có thể là nguồn thức ăn cho sâu mọt. Kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm trong kho bảo quản cũng rất quan trọng, vì điều kiện môi trường thích hợp sẽ tạo điều kiện cho sâu mọt phát triển.

5.2. Sử Dụng Thuốc Bảo Vệ Thực Vật An Toàn và Hiệu Quả

Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là một trong những biện pháp phòng trừ sâu mọt hại thóc giống hiệu quả. Tuy nhiên, cần lựa chọn các loại thuốc an toàn cho người sử dụng và môi trường. Tuân thủ đúng liều lượng và thời gian cách ly theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Ưu tiên sử dụng các loại thuốc có nguồn gốc sinh học.

5.3. Áp Dụng Biện Pháp Sinh Học Sử Dụng Thiên Địch

Áp dụng biện pháp sinh học là một giải pháp thân thiện với môi trường trong phòng trừ sâu mọt hại thóc giống. Sử dụng các loài thiên địch như ong mắt đỏ, bọ xít để tiêu diệt sâu mọt. Biện pháp này giúp giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và bảo vệ hệ sinh thái trong kho bảo quản.

VI. Kết Luận Giải Pháp Quản Lý Sâu Mọt Hại Thóc Giống Bền Vững

Nghiên cứu đã xác định được thành phần sâu mọt hại thóc giống tại kho Vũ Chính, Thái Bình, cũng như đặc điểm sinh học, sinh thái học của mọt gạo. Kết quả này là cơ sở để xây dựng quy trình bảo quản hạt lúa giống, giữ được chất lượng trong quá trình bảo quản. Đề xuất biện pháp phòng chống mọt gạo Sitophilus oryzae gây hại trên thóc giống bảo quản, góp phần giảm tổn thất trong quá trình bảo quản thóc giống.

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính

Nghiên cứu đã xác định được 11 loài sâu mọt gây hại thóc giống tại kho Vũ Chính, trong đó mọt gạo và mọt đục hạt nhỏ là phổ biến nhất. Vòng đời của mọt gạo phụ thuộc vào loại thóc giống. Các biện pháp phòng trừ tổng hợp, bao gồm vệ sinh kho tàng, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và áp dụng biện pháp sinh học, là cần thiết để quản lý sâu mọt hiệu quả.

6.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Quản Lý Sâu Mọt Bền Vững

Để quản lý sâu mọt hại thóc giống bền vững, cần kết hợp các biện pháp phòng trừ khác nhau. Vệ sinh kho tàng thường xuyên, kiểm soát điều kiện môi trường, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và áp dụng biện pháp sinh học. Đồng thời, cần theo dõi và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ để điều chỉnh kịp thời.

6.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Sâu Mọt Hại Thóc Giống

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về sâu mọt hại thóc giống có thể tập trung vào việc tìm kiếm các giống lúa có khả năng chống chịu sâu mọt tốt hơn. Nghiên cứu các biện pháp sinh học mới, an toàn và hiệu quả hơn. Đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sự phát triển của sâu mọt và tìm ra các giải pháp thích ứng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tổn thất sau thu hoạch đối với ngành lúa gạo tại Việt Nam hiện dao động trong khoảng từ 9% đến 17%, cá biệt có những khu vực và mùa vụ lên tới 20% đến 30%, gây thiệt hại ước tính khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi năm. Riêng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch ghi nhận ở mức 13,7%, tương đương khoảng 635 triệu USD mỗi năm, trong đó khâu bảo quản tại kho chiếm tới 2,6% tổng mức thiệt hại. Côn trùng gây hại trong kho dự trữ là tác nhân trực tiếp phá hủy phôi hạt, làm suy giảm nghiêm trọng phẩm chất thương phẩm và đặc biệt là làm mất khả năng nảy mầm của hạt giống. Trong đó, loài mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus là đối tượng dịch hại nguy hiểm và phổ biến hàng đầu.

Nghiên cứu được triển khai nhằm xác định toàn diện thành phần sâu mọt hại thóc giống, đánh giá chi tiết đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của mọt gạo trên các giống lúa chủ lực, đồng thời kiểm chứng hiệu lực phòng trừ của biện pháp hóa học. Phạm vi khảo sát được thực hiện tại hệ thống kho Vũ Chính thuộc Công ty Cổ phần Tổng công ty Giống cây trồng Thái Bình – đơn vị quản lý và lưu trữ khoảng 15.000 tấn thóc giống mỗi năm – trong khung thời gian từ tháng 02/2016 đến tháng 12/2016. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu để xây dựng quy trình kỹ thuật bảo quản hạt giống tối ưu, giúp kiềm chế tỷ lệ hao hụt khối lượng từ mức trên 20% xuống dưới 1%, đồng thời bảo tồn tỷ lệ nảy mầm đạt chuẩn quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng hệ thống lý thuyết sinh thái học côn trùng kho và lý thuyết tương tác giữa dịch hại với vật chủ trong môi trường bảo tồn nhân tạo. Các mô hình nghiên cứu tập trung vào cơ chế phân hóa giữa nhóm côn trùng gây hại nguyên phát và thứ phát, cùng quy luật cạnh tranh sinh tồn liên loài giữa mọt gạo (Sitophilus oryzae) và mọt đục hạt nhỏ (Rhizopertha dominica).

Khung lý thuyết của luận văn làm rõ các khái niệm cốt lõi:

• Vòng đời côn trùng kho: Khoảng thời gian sinh trưởng hoàn chỉnh từ giai đoạn trứng, sâu non, nhộng đến khi trưởng thành vũ hóa và bắt đầu sinh sản thế hệ kế tiếp.
• Sức sinh sản thực tế: Tổng số lượng trứng hữu hiệu được đẻ bởi một cá thể mọt cái trong suốt chu kỳ sống sinh lý.
• Hao hụt khối lượng chất khô: Tỷ lệ phần trăm tổn thất khối lượng hạt thóc sau một khoảng thời gian bảo quản dưới tác động cắn phá của quần thể sâu mọt.
• Tỷ lệ nảy mầm sinh lý: Tỷ lệ phần trăm số hạt nảy mầm bình thường tạo thành cây mầm hoàn chỉnh trong điều kiện kiểm nghiệm tiêu chuẩn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thực nghiệm thu thập trực tiếp tại hệ thống kho Vũ Chính và phòng thí nghiệm thuộc Bộ môn Côn trùng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam trong thời gian từ tháng 02/2016 đến tháng 12/2016. Phương pháp điều tra hiện trường tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-141:2013/BNNPTNT về phương pháp lấy mẫu kiểm dịch thực vật. Mật độ mọt được theo dõi định kỳ 7 ngày/lần trên 5 giống lúa đại diện gồm TBR225, BC15, Bắc thơm số 7, Thái Xuyên 111 và Nhị ưu 838 bằng phương pháp lấy mẫu 5 điểm chéo góc với cỡ mẫu 1 kg thóc/điểm.

Thí nghiệm kiểm tra tỷ lệ nảy mầm áp dụng Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8548:2011 với cỡ mẫu 400 hạt cho mỗi công thức, lặp lại 4 lần (100 hạt/lần) trên giấy nảy mầm chuyên dụng ở nhiệt độ phòng 25°C. Các thí nghiệm xác định đặc điểm hình thái và thời gian phát dục sử dụng phương pháp nhân nuôi cá thể với cỡ mẫu 30 cá thể/pha phát dục và 10 cặp đực cái theo dõi sức sinh sản. Thí nghiệm đánh giá hiệu lực của thuốc xông hơi Phosphine được bố trí 5 công thức với liều lượng từ 1 g/m³ đến 4 g/m³, quy mô 100 cá thể mọt trưởng thành cho mỗi lần lặp lại (lặp lại 3 lần) trong thể tích 1 m³. Toàn bộ số liệu sinh học được phân tích phương sai ANOVA và kiểm định Duncan thông qua phần mềm IRRISTAT 5.0 và bảng tính Excel chuyên dụng nông nghiệp nhằm đảm bảo độ chính xác thống kê ở mức xác suất tin cậy P = 0,95.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận 11 loài sâu mọt gây hại thóc giống thuộc 7 họ và 2 bộ côn trùng (Coleoptera chiếm 10 loài và Lepidoptera chiếm 1 loài). Trong đó, mọt gạo Sitophilus oryzae và mọt đục hạt nhỏ Rhizopertha dominica là hai loài chiếm ưu thế tuyệt đối với độ bắt gặp trên 75%. Mật độ mọt gạo trong kho tăng lũy tiến qua các kỳ điều tra, đạt đỉnh điểm vào ngày 06/7/2016. Mật độ trung bình cao nhất xuất hiện trên giống TBR225 đạt 13,0 con/kg và BC15 đạt 11,3 con/kg; thấp nhất trên giống Bắc thơm 7 đạt 5,8 con/kg và Thái Xuyên 111 đạt 5,9 con/kg.

Ở điều kiện nhiệt độ 30,5°C và độ ẩm không khí 70,1%, vòng đời trung bình của mọt gạo ngắn nhất trên giống TBR225 là 40,27 ± 2,37 ngày, tiếp đến là giống Nhị ưu 838 là 40,53 ± 2,75 ngày và kéo dài nhất trên giống Bắc thơm 7 là 45,17 ± 2,29 ngày. Kích thước trưởng thành cái đạt chiều dài trung bình 3,00 ± 0,12 mm, lớn hơn cá thể đực đạt 2,91 ± 0,11 mm. Sức sinh sản trung bình của mọt cái đạt 92,50 ± 5,89 trứng/cá thể. Khi có thức ăn, tuổi thọ của mọt cái đạt 47,0 ngày và mọt đực đạt 36,3 ngày; khi nhịn đói, tuổi thọ giảm mạnh xuống còn 10,1 ngày ở con cái và 6,4 ngày ở con đực.

Mức độ gây hại biểu hiện rõ rệt sau 90 ngày bảo quản: tỷ lệ hao hụt khối lượng cao nhất ở giống TBR225 là 21,92%, giống BC15 là 17,35%, giống Nhị ưu 838 là 13,14%, trong khi giống Thái Xuyên 111 chỉ hao hụt 8,39%. Đáng chú ý, mật độ nhiễm chỉ từ 1 đến 10 cặp mọt ban đầu đã phá hủy hoàn toàn phôi mầm, khiến tỷ lệ nảy mầm của giống BC15 và Nhị ưu 838 sau 90 ngày giảm sâu xuống mức không còn đạt tiêu chuẩn hạt giống để gieo trồng.

Thảo luận kết quả

Diễn biến mật độ mọt gạo và mức độ hao hụt khối lượng giữa các giống lúa có thể được mô tả trực quan thông qua biểu đồ đường và biểu đồ cột. Biểu đồ đường thể hiện rõ xu thế bùng phát mật độ từ ngày bảo quản thứ 70 trở đi, trong khi biểu đồ cột so sánh mức hao hụt cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa các loại hình kho: kho thường ghi nhận mức tổn thất cao nhất với 23,80%, kho kỹ thuật đạt 13,02%, còn kho lạnh hoàn toàn không xảy ra hao hụt khối lượng (0,00%).

Sự khác biệt về khả năng phát triển của mọt gạo trên từng giống lúa bắt nguồn từ cấu trúc vỏ trấu và hàm lượng dinh dưỡng nội nhũ. Giống TBR225 và BC15 có kết cấu hạt mềm, tạo điều kiện thuận lợi cho ấu trùng đục sâu vào bên trong, rút ngắn vòng đời và gia tăng nhanh chóng kích thước quần thể. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của FAO và CABI khi chỉ ra rằng ngũ cốc có độ ẩm và dinh dưỡng phù hợp sẽ khiến mức tổn thất tăng vọt lên từ 20% đến 40%. Thử nghiệm thuốc xông hơi Phosphine chứng minh hiệu lực tiêu diệt đạt 100% ở thời điểm 3 ngày sau xử lý với liều lượng 4 g PH3/m³, khẳng định đây là biện pháp hóa học có độ chuẩn xác và hiệu quả cao để xử lý triệt để mọt gạo trong kho kín.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuyển đổi và nâng cấp công nghệ bảo quản sang hệ thống kho lạnh: Ban lãnh đạo doanh nghiệp giống cây trồng cần đầu tư và ưu tiên đưa các giống lúa mẫn cảm như TBR225 và BC15 vào bảo quản trong kho lạnh (duy trì nhiệt độ ≤ 15°C và độ ẩm không khí ≤ 50%). Mục tiêu đặt ra là duy trì tỷ lệ hao hụt khối lượng ở mức 0,00% và bảo tồn tỷ lệ nảy mầm trên 85% sau 180 ngày lưu kho; lộ trình triển khai hoàn thiện trong vòng 6 đến 12 tháng tới.
2. Chuẩn hóa quy trình khử trùng xông hơi bằng thuốc Phosphine: Đội ngũ kỹ thuật viên quản lý kho cần áp dụng quy trình xông hơi Phosphine định kỳ với liều lượng chuẩn 4 g PH3/m³ trong thời gian ủ kín 72 giờ ngay khi mật độ mọt chạm ngưỡng 5 con/kg. Giải pháp này cam kết đạt hiệu lực diệt trừ 100% mọt trưởng thành và ấu trùng trong vòng 3 ngày sau xử lý; thực hiện ngay trong từng chu kỳ bảo quản định kỳ hàng năm.
3. Phân loại rủi ro và thiết lập chế độ giám sát theo đặc tính giống: Bộ phận kiểm soát chất lượng (KCS) cần phân nhóm kho riêng biệt giữa các giống kháng mọt tốt (Bắc thơm 7, Thái Xuyên 111) và giống dễ nhiễm (TBR225, BC15). Thực hiện lấy mẫu kiểm tra định kỳ 7 ngày/lần theo quy chuẩn QCVN 01-141:2013/BNNPTNT để phát hiện sớm các ổ dịch phát sinh; áp dụng liên tục và xuyên suốt trong toàn bộ thời gian vận hành kho.
4. Kiểm soát độ ẩm hạt và vệ sinh cơ giới kho tàng: Cán bộ kho bãi cần tiến hành sấy hạ thủy phần thóc giống đạt ngưỡng an toàn dưới 13% trước khi nhập kho, đồng thời phun thuốc sát trùng tiêu độc toàn bộ bề mặt sàn và tường kho rỗng bằng các chế phẩm được cấp phép. Giải pháp này giúp triệt tiêu triệt để nguồn mọt chuyển tiếp giữa các vụ mùa; hoàn thành tối thiểu 15 ngày trước khi tiếp nhận lô hàng mới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý kho và kỹ thuật viên bảo quản nông sản: Cung cấp thông số chính xác về nhiệt độ, ẩm độ và liều lượng hóa chất xông hơi Phosphine để ứng dụng trực tiếp vào quy trình kiểm soát dịch hại kho trên quy mô công nghiệp.
2. Doanh nghiệp và tập đoàn sản xuất, kinh doanh giống cây trồng: Hỗ trợ dữ liệu thực chứng về mức độ mẫn cảm của 5 giống lúa thương mại phổ biến, giúp các nhà quản trị xây dựng phương án luân chuyển và bảo vệ nguồn vốn hàng hóa hàng chục tỷ đồng mỗi năm.
3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Bảo vệ thực vật: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về phương pháp nhân nuôi cá thể, kỹ thuật đo đạc kích thước hình thái học và mô hình xử lý dữ liệu thống kê sinh học bằng phần mềm IRRISTAT.
4. Cơ quan kiểm dịch thực vật và hoạch định chính sách nông nghiệp: Cung cấp dẫn liệu thực tế về 11 loài sâu mọt phổ biến tại miền Bắc, phục vụ công tác xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia và quản lý an toàn sinh học sau thu hoạch.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao giống lúa TBR225 và BC15 lại bị mọt gạo cắn phá nặng hơn các giống khác? Do cấu tạo vỏ trấu của giống TBR225 và BC15 có độ khép kín thấp hơn cùng hàm lượng nội nhũ mềm giàu dinh dưỡng, tạo điều kiện cho mọt cái dễ dàng đục lỗ đẻ trứng. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh vòng đời mọt trên TBR225 ngắn nhất (40,27 ngày), dẫn đến tốc độ bùng nổ mật độ lên tới 27 con/kg sau 5 tháng.

2. Nhiệt độ và độ ẩm kho ảnh hưởng trực tiếp thế nào đến sức tàn phá của mọt gạo? Nhiệt độ ấm (khoảng 30,5°C) và ẩm độ cao (trên 70%) là môi trường tối ưu cho mọt sinh sản và rút ngắn vòng đời. Ở kho thường với nhiệt ẩm độ tự nhiên, tỷ lệ hao hụt thóc lên tới 23,80%, trong khi kho lạnh kiểm soát nhiệt độ dưới 15°C làm mọt đình dục hoàn toàn, đưa mức hao hụt về 0%.

3. Liều lượng xông hơi Phosphine nào cho hiệu quả diệt mọt cao nhất mà vẫn an toàn? Liều lượng tối ưu được chứng minh qua thực nghiệm là 4 g PH3/m³ trong thùng xông hơi kín khí 72 giờ. Liều lượng này đạt hiệu lực tiêu diệt 100% mọt gạo ở thời điểm 3 ngày sau xử lý mà không làm ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng sinh lý của hạt lúa.

4. Mật độ mọt gạo bao nhiêu thì hạt giống mất hoàn toàn khả năng nảy mầm? Thực nghiệm cho thấy chỉ cần mật độ lây nhiễm ban đầu từ 1 đến 10 cặp mọt trên 100 g thóc giống, sau 90 ngày bảo quản ở điều kiện kho thường, toàn bộ hạt giống của cả hai giống BC15 và Nhị ưu 838 đều bị phá hủy phôi mầm và không đạt tiêu chuẩn nảy mầm làm giống.

5. Thời gian sống của mọt gạo trưởng thành kéo dài bao lâu khi không có thức ăn? Trong điều kiện thiếu hụt thức ăn hoàn toàn, mọt gạo đực chỉ sống được trung bình 6,4 ngày và mọt cái sống được 10,1 ngày. Khi có sự hiện diện của thóc giống làm nguồn thức ăn, tuổi thọ sinh lý kéo dài đáng kể, đạt 36,3 ngày ở con đực và 47,0 ngày ở con cái.

Kết luận

• Xác định đầy đủ thành phần gồm 11 loài sâu mọt hại thóc giống tại Thái Bình, trong đó Sitophilus oryzae và Rhizopertha dominica là hai loài gây hại nguyên phát nguy hiểm nhất với độ bắt gặp trên 75%.
• Làm rõ đặc tính sinh học của mọt gạo với vòng đời từ 40,27 đến 45,17 ngày, sức đẻ trứng bình quân 92,50 quả/con cái và xác định giống lúa TBR225 có mức độ mẫn cảm cao nhất với tỷ lệ hao hụt đạt 21,92%.
• Chứng minh tính ưu việt của mô hình kho lạnh trong việc triệt tiêu hoàn toàn sự phát triển của mọt gạo (tỷ lệ hao hụt đạt 0,00%), vượt trội so với kho thường (hao hụt 23,80%).
• Khẳng định hiệu lực diệt trừ tuyệt đối 100% của thuốc xông hơi Phosphine ở liều lượng 4 g PH3/m³ sau 3 ngày xử lý, cung cấp giải pháp can thiệp hóa học kịp thời và hiệu quả.
• Cảnh báo ngưỡng lây nhiễm từ 1 đến 10 cặp mọt sẽ làm vô hiệu hóa hoàn toàn tỷ lệ nảy mầm của hạt giống sau 90 ngày bảo quản.

Trong giai đoạn 3 đến 6 tháng tới, các cơ sở bảo quản cần tiến hành rà soát lại toàn bộ hệ thống kho tàng, ứng dụng công nghệ kho kỹ thuật hoặc kho lạnh và chuẩn hóa quy trình xông hơi Phosphine định kỳ. Quý bạn đọc, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm có thể khai thác trực tiếp các thông số kỹ thuật trong luận văn để nâng cao năng lực bảo quản và bảo vệ nguồn hạt giống quốc gia một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ THỊ HUYỀN THÀNH PHẦN SÂU MỌT HẠI THÓC GIỐNG TẠI KHO VŨ CHÍNH, THÁI BÌNH; ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI CỦA MỌT GẠO SITOPHILUS ORYZAE LINNAEUS Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật Mã số: 60.12 Giảng viên hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Thu Giang NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng được sử dụng hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Huyền i LỜI CẢM ƠN Để đề tài được hoàn thành tốt, trong suốt thời gian thực tập, nghiên cứu, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của Giáo viên hướng dẫn, của các tập thể, cá nhân, sự động viên của gia đình và bạn bè.

Trước tiên tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Hồ Thị Thu Giang - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã dành cho tôi sự chỉ dẫn và giúp đỡ tận tình trong suốt thời gian thực tập và nghiên cứu hoàn thành đề tài. Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của tập thể các thầy, cô giáo bộ môn Côn trùng - Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn của mình đến tất cả bạn bè, người thân và gia đình đã luôn động viên và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành nghiên cứu này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Huyền ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn.

ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu ngoài nước.

Nghiên cứu về thiệt hại do sâu mọt gây ra đối với hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản. Nghiên cứu về thành phần côn trùng gây hại hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus. Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ sâu mọt trong kho bảo quản.

Tình hình nghiên cứu trong nước. Nghiên cứu về thiệt hại do sâu mọt gây ra đối với hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản. Nghiên cứu về thành phần côn trùng gây hại hạt ngũ cốc dự trữ trong kho bảo quản. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus.

Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ sâu mọt trong kho bảo quản. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều tra thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản. Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của mọt gạo (Sitophilus oryzae Linnaeus).

Đánh giá hiệu lực của thuốc Phosphine đối với mọt gạo. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình. Điều tra diễn biến mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình.

Phương pháp kiểm tra tỷ lệ nảy mầm của mẫu hạt giống (TCVN 8548:2011). Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh vật học và sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae (Linnaeus). Công thức tính toán. Phương pháp xử lý số liệu.

Phương pháp bảo quản và xử lý mẫu vật. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Thành phần sâu mọt hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình năm 2016. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học và sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae.

Nghiên cứu đặc điểm hình thái của mọt gạo Sitophilus oryzae. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái học của loài mọt gạo Sitophilus oryzae. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

57 Tài liệu tham khảo. 63 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt ĐBG Độ bắt gặp Đ/C Đối chứng QCVN Quy chuẩn Việt Nam SN Sâu non STĐ Số trứng đẻ STT Số thứ tự TB Trung bình TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TLNM Tỷ lệ nẩy mầm vi DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Thành phần sâu mọt gây hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình năm 2016. Diễn biến mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống khác nhau tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình.

Kích thước các pha phát dục của mọt gạo Sitophilus oryzae. Thời gian phát dục của mọt gạo Sitophilus oryzae trên 3 loại thóc giống khác nhau. Tỉ lệ chết ở các pha phát dục trước trưởng thành của mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống khác nhau. Sức sinh sản của mọt gạo Sitophilus oryzae trên thóc giống TBR225.

Ảnh hưởng của các loại thóc giống đến số lượng của loài mọt gạo Sitophilus oryzae. Trọng lượng hao hụt của các loại thóc giống do mọt gạo gây ra sau thời gian bảo quản khác nhau. Ảnh hưởng của các loại hình kho bảo quản đến khả năng gia tăng số lượng của loài mọt gạo Sitophilus oryzae. Trọng lượng hao hụt của thóc giống TBR225 do mọt gạo gây ra ở các loại hình kho bảo quản.

Ảnh hưởng của mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae đến trọng lượng hao hụt của thóc giống TBR225. Ảnh hưởng của mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae đến tỷ lệ nẩy mầm của thóc giống TBR225 trong quá trình bảo quản. Ảnh hưởng của sự hiện diện của thóc giống TBR225 đến thời gian sống của trưởng thành mọt gạo Sitophilus oryzae. Sức tăng trưởng quần thể của loài mọt gạo trong điều kiện sống cạnh tranh với và mọt đục hạt nhỏ.

Hiệu lực của thuốc phosphine với mọt gạo Sitophilus oryzae. 56 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Các loại hình kho bảo quản tại Kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình. Các loài côn trùng gây hại thóc giống bảo quản tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình năm 2016.

Triệu chứng gây hại của mọt gạo Sitophilus oryzae. Diễn biến mật độ mọt gạo Sitophilus oryzae trên các loại thóc giống khác nhau tại kho Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình. Trứng của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus. Sâu non của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus.

Nhộng của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus. Trưởng thành của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus. Tập tính sinh sản của mọt gạo Sitophilus oryzae trong ngày. Ảnh hưởng của các loại thóc giống đến số lượng của loài mọt gạo Sitophilus oryzae.

Trọng lượng hao hụt của thóc giống TBR225 do mọt gạo Sitophilus oryzae gây ở các loại hình kho bảo quản. Hạt nẩy mầm của 2 giống lúa BC15 và Nhị Ưu 838. 53 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Thị Huyền Tên Luận văn: “Thành phần sâu mọt hại thóc giống tại kho Vũ Chính, Thái Bình; đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus ’’ Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Xác định thành phần côn trùng gây hại thóc giống bảo quản đi sâu vào nghiên cứu đặc điểm sinh thái, sinh học của mọt gạo trên một số loại thóc giống từ đó để có biện pháp đề xuất ra biện pháp quản lý nhằm hạn chế sự gây hại của mọt gạo Sitophilus oryzae đối với thóc giống trong quá trình bảo quản để đảm bảo chất lượng hạt giống giữ được tỷ lệ nẩy mầm của hạt giống. Phương pháp nghiên cứu Thành phần côn trùng và mức độ phổ biến của chúng trong kho thóc giống tại Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnhThái Bình theo QCVN 01-141 (BNN&PTNT, 2013).

Nghiên cứu đặc điểm đặc điểm sinh học, sinh thái học của mọt gạo Sitophilus oryzae Linnaeus theo phương pháp nhân nuôi cá thể. Các chỉ số sinh học được xử lý và tính toán trên phần mềm Microsoft Excel và chương trình xử lý thống kê IRRISTAT 5.0 Hao hụt trọng lượng theo Kenton and Carl (1978). Đánh giá hiệu lực của thuốc Phosphine đối với mọt gạo. Kết quả chính và kết luận Thành phần sâu mọt trong kho thóc tại kho thóc giống Vũ Chính, thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình gồm 11 loài 7 họ, 2 bộ Coleoptera và Lepidoptera trong đó có 2 loài là mọt gạo Sitophilus oryzae và mọt đục hạt nhỏ Rhyzopertha dominica Fabricius có mức độ phổ biến thường.

Ở nhiệt độ 30,50C, ẩm độ 70,1% vòng đời của mọt gạo Sitophilus oryzae nuôi trên thóc giống TBR225 trung bình là 40,27± 2,37 ngày tiếp theo trên thóc giống Nhị ưu 838 trung bình là 40,53 ± 2,75 ngày, vòng đời dài nhất trên thóc giống Bắc thơm 7 trung bình là 45,17 ± 2,29 ngày. Sức sinh sản của mọt gạo là 92,50 ± 5,89 quả/con cái, Khi có sự hiện diện của thóc giống TBR225 thì thời gian sống trung bình của trưởng thành đực và cái tương ứng là 36,3 và 47,0 ngày khi không có thức ăn thời gian sống trung bình của trưởng thành đực và cái của mọt gạo trung bình là 6,4 ngày và 10,10 ngày. Thời gian sống của trưởng thành cái kéo dài hơn trưởng thành đực. ix - Trong kho bảo quản thóc giống mật độ mọt gạo S.

Oryzae trên các loại thóc giống TBR225, BC15, Thái Xuyên 111, Bắc thơm 7, Nhị ưu 838 tăng dần qua các kỳ điều tra cao nhất là giống TBR225 13,0 con/kg thấp nhất là thóc giống Bắc thơm 7 là 5,8 con/kg. Số lượng trưởng thành mọt gạo vũ hóa tăng sau thời gian bảo quản 90 ngày. Trọng lượng hao hụt của thóc giống TBR225 là 21,92%, tiếp theo là BC15 là 17,35%, Nhị ưu 838, Bắc thơm 7 và Thái Xuyên 111 là 13,14%, 9,50% và 8,39%. Ở cả 2 loại thóc giống Nhị ưu 838, BC15 khi bị mọt lây nhiễm từ 1-10 cặp đều không đạt tiêu chuẩn làm giống sau 90 ngày bảo quản.