Luận văn: Điều tra thành phần nhện bắt mồi ăn nhện đỏ hại đậu rau tại Hà Nội - Triệu Đức Thuận

Nghiên cứu thành phần nhện bắt mồi ăn nhện đổ hại đậu rau tại Hà Nội, phân tích sinh học và sinh thái học hai loài thuộc họ Phytoseiidae.

• Tác giả: Triệu Đức Thuận
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Tùng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Điều Tra Thành Phần Nhện Bắt Mồi Ăn Nhện Đỏ Hại Đậu Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.9.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.9.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Những đóng góp mới, ý nghĩa của đề tài
• 1.10.1. Những đóng góp mới của đề tài
• 1.10.2. Ý nghĩa khoa học
• 1.10.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.11. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 1.11.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.11.1.1. Những nghiên cứu thành phần nhện nhỏ hại cây trồng trên thế giới
• 1.11.1.2. Những nghiên cứu thành phần nhện bắt mồi trên thế giới
• 1.11.1.3. Những nghiên cứu về nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae Koch
• 1.11.1.4. Những nghiên cứu về nhện bắt mồi thuộc họ Phytoseiidae
• 1.11.1.4.1. Nhện bắt mồi Neoseiulus longispinosus Evans
• 1.11.1.4.2. Những nghiên cứu về loài Neoseiulus californicus
• 1.11.1.4.3. Những nghiên cứu về loài Amblyseius largoensis
• 1.11.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.11.2.1. Những nghiên cứu về thành phần nhện hại trong nước
• 1.11.2.2. Những nghiên cứu về thành phần nhện bắt mồi
• 1.11.2.3. Những nghiên cứu về nhện hại cây trồng và nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae Koch
• 1.11.2.4. Những nghiên cứu về loài Neoseiulus longispinosus, Neoseiulus californicus và Amblyseius largoensis
• 1.12. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.12.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 1.12.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.12.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.12.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.12.4.1. Phương pháp điều tra thành phần và diễn biến mật độ nhện nhỏ hại trên đậu cove
• 1.12.4.2. Phương pháp nuôi nguồn nhện vật mồi
• 1.12.4.3. Phương pháp nuôi nguồn nhện bắt mồi
• 1.12.4.4. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm sinh học NBM
• 1.12.4.5. Phương pháp đo kích thước nhện bắt mồi
• 1.12.4.6. Phương pháp đánh giá sức ăn của NBM
• 1.12.4.7. Phương pháp xử lí và tính toán số liệu
• 1.13. Xử lý số liệu
• 1.14. Kết quả và thảo luận
• 1.14.1. Điều tra thành phần, diễn biến nhện hại và nhện bắt mồi trên đậu rau tại Văn Đức - Gia Lâm và Văn Giang- Hưng Yên
• 1.14.2. Điều tra thành phần nhện hại và nhện bắt mồi trên đậu cove và đậu đũa tại Văn Đức - Gia Lâm
• 1.14.3. Điều tra thành phần nhện hại và nhện bắt mồi trên đậu cove được canh tác bằng hai phương pháp khác nhau tại xã Thắng Lợi, huyện Văn Giang, Tỉnh Hưng Yên
• 1.14.4. Đặc điểm sinh học của nhện bắt mồi khi nuôi trên vật mồi là nhện đỏ 2 chấm T
• 1.14.5. Hình thái và kích thước các pha phát dục NBM ở thế hệ thứ 2 khi nuôi trên nhện đỏ hai chấm T
• 1.14.6. Thời gian phát dục nhện bắt mồi nuôi trên nhện đỏ 2 chấm T
• 1.14.7. Đánh giá sức ăn của nhện bắt mồi trên vật mồi nhện đỏ 2 chấm T
• 1.15. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Nhện Bắt Mồi Ăn Nhện Đỏ Tại Hà Nội

Nghiên cứu về nhện bắt mồi và vai trò của chúng trong việc kiểm soát nhện đỏ hại đậu tại Hà Nội là một lĩnh vực quan trọng trong nông nghiệp bền vững. Nhện đỏ hại đậu gây thiệt hại đáng kể cho năng suất và chất lượng cây trồng. Việc tìm hiểu về thành phần nhện có khả năng ăn nhện đỏ một cách tự nhiên là một hướng đi đầy hứa hẹn. Nghiên cứu này tập trung vào việc điều tra thành phần loài nhện có ích, đặc biệt là các loài nhện bắt mồi tự nhiên có khả năng kiểm soát quần thể nhện đỏ trên cây đậu tương và đậu nành tại khu vực Hà Nội. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các biện pháp phòng trừ nhện đỏ hiệu quả và thân thiện với môi trường, giảm sự phụ thuộc vào thuốc trừ sâu hóa học. Nghiên cứu này cũng góp phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học nhện trong hệ sinh thái nông nghiệp.

1.1. Tầm quan trọng của nhện bắt mồi trong nông nghiệp

Nhện bắt mồi đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các loài gây hại trong nông nghiệp, đặc biệt là nhện đỏ hại đậu. Chúng là thiên địch của nhện đỏ, giúp duy trì sự cân bằng sinh thái trong ruộng đậu. Việc sử dụng nhện bắt mồi tự nhiên là một biện pháp phòng trừ nhện đỏ sinh học hiệu quả, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người. Nghiên cứu về sinh thái học nhện giúp hiểu rõ hơn về vai trò của chúng trong hệ sinh thái nông nghiệp.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu về nhện bắt mồi

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định thành phần nhện bắt mồi có khả năng ăn nhện đỏ trên cây đậu tại Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc điều tra các ruộng đậu tương và đậu nành khác nhau, thu thập và phân loại thành phần loài nhện. Nghiên cứu cũng đánh giá hiệu quả của nhện bắt mồi trong việc kiểm soát quần thể nhện đỏ và ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến sự phát triển của chúng. Mục tiêu cuối cùng là tìm ra các loài nhện bắt mồi tiềm năng để ứng dụng trong các chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

II. Thách Thức Từ Nhện Đỏ Hại Đậu và Giải Pháp Sinh Học

Nhện đỏ hại đậu là một trong những loài gây hại quan trọng trên cây đậu, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc sử dụng thuốc trừ sâu hóa học để phòng trừ nhện đỏ có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người, cũng như dẫn đến tình trạng kháng thuốc của nhện đỏ. Do đó, việc tìm kiếm các giải pháp sinh học, đặc biệt là sử dụng nhện bắt mồi, là một hướng đi bền vững và hiệu quả. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tiềm năng của các loài nhện bắt mồi tự nhiên trong việc kiểm soát nhện đỏ trên cây đậu tại Hà Nội, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý dịch hại thân thiện với môi trường.

2.1. Tác hại của nhện đỏ đến năng suất và chất lượng đậu

Nhện đỏ gây hại bằng cách chích hút dịch cây, làm giảm khả năng quang hợp và sinh trưởng của cây đậu. Lá bị hại có thể bị vàng úa, rụng sớm, ảnh hưởng đến quá trình ra hoa và đậu quả. Mật độ nhện đỏ cao có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng đậu, làm giảm giá trị kinh tế của sản phẩm. Việc phòng trừ nhện đỏ kịp thời và hiệu quả là rất quan trọng để bảo vệ mùa màng.

2.2. Hạn chế của thuốc trừ sâu hóa học và sự cần thiết của giải pháp sinh học

Việc sử dụng thuốc trừ sâu hóa học để phòng trừ nhện đỏ có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực, bao gồm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và gây ra tình trạng kháng thuốc của nhện đỏ. Các giải pháp sinh học, như sử dụng nhện bắt mồi, là một lựa chọn thay thế an toàn và bền vững hơn. Nhện bắt mồi là thiên địch của nhện đỏ, giúp kiểm soát quần thể nhện đỏ một cách tự nhiên, giảm sự phụ thuộc vào thuốc trừ sâu hóa học.

2.3. Vai trò của biện pháp sinh học trong phòng trừ nhện đỏ

Biện pháp sinh học, đặc biệt là sử dụng nhện bắt mồi, đóng vai trò quan trọng trong việc phòng trừ nhện đỏ một cách bền vững. Nhện bắt mồi có khả năng tìm kiếm và tiêu diệt nhện đỏ một cách hiệu quả, giúp duy trì sự cân bằng sinh thái trong ruộng đậu. Việc nghiên cứu và ứng dụng các loài nhện bắt mồi tự nhiên là một hướng đi đầy tiềm năng trong việc quản lý dịch hại trên cây đậu.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Thành Phần Nhện Bắt Mồi Tại Hà Nội

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp điều tra và phân tích thành phần nhện hiện đại để xác định các loài nhện bắt mồi có mặt trên cây đậu tại Hà Nội. Các phương pháp bao gồm thu thập mẫu nhện, phân loại và định danh loài, đánh giá mật độ và phân bố của nhện bắt mồi và nhện đỏ, cũng như nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái của các loài nhện bắt mồi quan trọng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin chi tiết về đa dạng sinh học nhện và vai trò của chúng trong việc kiểm soát nhện đỏ trên cây đậu.

3.1. Quy trình thu thập và phân loại mẫu nhện trên cây đậu

Mẫu nhện được thu thập từ các ruộng đậu tương và đậu nành khác nhau tại Hà Nội bằng các phương pháp như rung cây, sử dụng bàn chải và hút chân không. Mẫu nhện được bảo quản trong cồn 70% và sau đó được phân loại và định danh loài dưới kính hiển vi. Các tiêu bản nhện được lưu giữ để tham khảo và so sánh.

3.2. Đánh giá mật độ và phân bố của nhện bắt mồi và nhện đỏ

Mật độ và phân bố của nhện bắt mồi và nhện đỏ được đánh giá bằng cách đếm số lượng nhện trên một số lượng lá nhất định. Các chỉ số thống kê được sử dụng để phân tích sự phân bố của nhện và mối tương quan giữa mật độ nhện bắt mồi và nhện đỏ. Bản đồ phân bố nhện được xây dựng để thể hiện sự phân bố không gian của các loài nhện khác nhau.

3.3. Nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái của nhện bắt mồi

Đặc điểm sinh học và sinh thái của các loài nhện bắt mồi quan trọng được nghiên cứu trong điều kiện phòng thí nghiệm. Các chỉ tiêu như thời gian phát triển, tỷ lệ sống sót, khả năng sinh sản và sức ăn mồi được đánh giá. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng cũng được kiểm soát để đánh giá ảnh hưởng của chúng đến sự phát triển của nhện bắt mồi.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Thành Phần Nhện Bắt Mồi Tại Hà Nội

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự đa dạng về thành phần nhện bắt mồi trên cây đậu tại Hà Nội. Các loài nhện bắt mồi phổ biến bao gồm Neoseiulus longispinosus, Amblyseius largoensis và Neoseiulus californicus. Mật độ của các loài nhện bắt mồi này có sự biến động theo thời gian và địa điểm, phụ thuộc vào mật độ nhện đỏ và các yếu tố môi trường. Nghiên cứu cũng đánh giá hiệu quả của nhện bắt mồi trong việc kiểm soát nhện đỏ và tiềm năng ứng dụng của chúng trong các chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

4.1. Xác định các loài nhện bắt mồi phổ biến trên cây đậu

Nghiên cứu đã xác định được một số loài nhện bắt mồi phổ biến trên cây đậu tại Hà Nội, bao gồm Neoseiulus longispinosus, Amblyseius largoensis và Neoseiulus californicus. Các loài này được tìm thấy trên nhiều ruộng đậu khác nhau và có khả năng ăn nhện đỏ một cách hiệu quả.

4.2. Đánh giá sự biến động mật độ nhện bắt mồi theo thời gian và địa điểm

Mật độ của các loài nhện bắt mồi có sự biến động theo thời gian và địa điểm, phụ thuộc vào mật độ nhện đỏ và các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. Mật độ nhện bắt mồi thường tăng lên khi mật độ nhện đỏ tăng, cho thấy khả năng phản ứng của nhện bắt mồi đối với sự gia tăng của con mồi.

4.3. Hiệu quả của nhện bắt mồi trong kiểm soát nhện đỏ hại đậu

Nghiên cứu đã đánh giá hiệu quả của nhện bắt mồi trong việc kiểm soát nhện đỏ trên cây đậu. Kết quả cho thấy rằng sự hiện diện của nhện bắt mồi có thể làm giảm đáng kể mật độ nhện đỏ và giảm thiệt hại do nhện đỏ gây ra. Nhện bắt mồi đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng sinh thái trong ruộng đậu.

V. Ứng Dụng Nhện Bắt Mồi Trong Phòng Trừ Nhện Đỏ Hiệu Quả

Dựa trên kết quả nghiên cứu, việc ứng dụng nhện bắt mồi trong phòng trừ nhện đỏ trên cây đậu là một giải pháp đầy tiềm năng. Các biện pháp như bảo tồn và khuyến khích sự phát triển của nhện bắt mồi tự nhiên, cũng như thả thêm nhện bắt mồi vào ruộng đậu, có thể giúp kiểm soát quần thể nhện đỏ một cách hiệu quả và bền vững. Việc kết hợp sử dụng nhện bắt mồi với các biện pháp quản lý dịch hại khác, như sử dụng thuốc trừ sâu sinh học, có thể mang lại hiệu quả cao hơn.

5.1. Biện pháp bảo tồn và khuyến khích nhện bắt mồi tự nhiên

Các biện pháp bảo tồn và khuyến khích sự phát triển của nhện bắt mồi tự nhiên bao gồm tạo môi trường sống thuận lợi cho nhện bắt mồi, như trồng các loại cây có hoa để cung cấp nguồn thức ăn và nơi trú ẩn cho chúng. Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu hóa học để tránh gây hại cho nhện bắt mồi. Sử dụng các biện pháp canh tác bền vững để duy trì sự đa dạng sinh học trong ruộng đậu.

5.2. Thả thêm nhện bắt mồi vào ruộng đậu để kiểm soát nhện đỏ

Việc thả thêm nhện bắt mồi vào ruộng đậu là một biện pháp hiệu quả để kiểm soát quần thể nhện đỏ. Các loài nhện bắt mồi như Neoseiulus longispinosus và Amblyseius largoensis có thể được nhân nuôi và thả vào ruộng đậu để tăng cường khả năng kiểm soát nhện đỏ.

5.3. Kết hợp nhện bắt mồi với các biện pháp quản lý dịch hại khác

Việc kết hợp sử dụng nhện bắt mồi với các biện pháp quản lý dịch hại khác, như sử dụng thuốc trừ sâu sinh học và các biện pháp canh tác bền vững, có thể mang lại hiệu quả cao hơn trong việc kiểm soát nhện đỏ trên cây đậu. Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) là một phương pháp tiếp cận toàn diện, kết hợp nhiều biện pháp khác nhau để kiểm soát dịch hại một cách hiệu quả và bền vững.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Về Nhện Bắt Mồi Tương Lai

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về thành phần nhện bắt mồi và vai trò của chúng trong việc kiểm soát nhện đỏ trên cây đậu tại Hà Nội. Kết quả nghiên cứu cho thấy tiềm năng lớn của việc ứng dụng nhện bắt mồi trong phòng trừ nhện đỏ một cách bền vững. Các hướng nghiên cứu trong tương lai bao gồm đánh giá hiệu quả của nhện bắt mồi trong điều kiện thực tế, nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái của các loài nhện bắt mồi khác, và phát triển các biện pháp nhân nuôi và thả nhện bắt mồi hiệu quả.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu về thành phần nhện bắt mồi

Nghiên cứu đã xác định được một số loài nhện bắt mồi phổ biến trên cây đậu tại Hà Nội, bao gồm Neoseiulus longispinosus, Amblyseius largoensis và Neoseiulus californicus. Các loài này có khả năng ăn nhện đỏ một cách hiệu quả và đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát quần thể nhện đỏ.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về nhện bắt mồi

Các hướng nghiên cứu tiếp theo bao gồm đánh giá hiệu quả của nhện bắt mồi trong điều kiện thực tế, nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái của các loài nhện bắt mồi khác, và phát triển các biện pháp nhân nuôi và thả nhện bắt mồi hiệu quả. Nghiên cứu cũng cần tập trung vào việc đánh giá tác động của các yếu tố môi trường đến sự phát triển của nhện bắt mồi.

6.3. Tiềm năng ứng dụng nhện bắt mồi trong nông nghiệp bền vững

Việc ứng dụng nhện bắt mồi trong phòng trừ nhện đỏ là một giải pháp đầy tiềm năng trong nông nghiệp bền vững. Nhện bắt mồi giúp kiểm soát quần thể nhện đỏ một cách tự nhiên, giảm sự phụ thuộc vào thuốc trừ sâu hóa học và bảo vệ môi trường. Việc nghiên cứu và ứng dụng nhện bắt mồi cần được đẩy mạnh để góp phần vào sự phát triển của nông nghiệp bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong canh tác nông nghiệp hiện đại, nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae Koch) thuộc họ Tetranychidae là một trong những đối tượng dịch hại nguy hiểm hàng đầu, tấn công trên 120 loài thực vật và gây thiệt hại năng suất từ 20% đến trên 50% đối với các vùng chuyên canh rau màu. Tại các vùng sản xuất đậu rau trọng điểm quanh Hà Nội và Hưng Yên, việc lạm dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học như Ortus 5SC, Pegasus 500SC hay Comite 73EC với tần suất 3 đến 5 lần mỗi vụ đã dẫn đến tình trạng bùng phát tính kháng thuốc, làm gia tăng dư lượng độc chất trong nông sản và tiêu diệt nghiêm trọng quần thể thiên địch tự nhiên.

Nhằm giải quyết bài toán cấp bách về an toàn thực phẩm và phát triển nông nghiệp bền vững, đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Bảo vệ thực vật thực hiện điều tra toàn diện thành phần nhện bắt mồi ăn nhện đỏ hại đậu rau tại Hà Nội và vùng phụ cận trong giai đoạn 2019 - 2020. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá chi tiết đặc điểm sinh học, sinh thái học, lập bảng sống và khả năng tiêu thụ con mồi của hai loài nhện bắt mồi bản địa thuộc họ Phytoseiidae gồm Neoseiulus longispinosus (Evans) và Amblyseius largoensis (Muma), đặt trong sự đối chứng khoa học với loài nhện bắt mồi đã được thương mại hóa toàn cầu là Neoseiulus californicus (McGregor).

Phạm vi nghiên cứu thực địa được triển khai xuyên suốt từ tháng 3 năm 2019 đến tháng 3 năm 2020 trên các vùng trồng đậu cove (Phaseolus vulgaris) và đậu đũa tại xã Văn Đức (huyện Gia Lâm, Hà Nội) và xã Thắng Lợi (huyện Văn Giang, Hưng Yên). Các thí nghiệm sinh học chuyên sâu được tiến hành tại phòng thí nghiệm Bộ môn Côn trùng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác định được loài thiên địch bản địa có tỷ lệ tăng tự nhiên đạt 0,342 ngày^-1, mở ra triển vọng cắt giảm từ 60% đến 80% lượng thuốc trừ nhện hóa học, tối ưu hóa quy trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM trên cây đậu rau.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết phân loại chức năng sinh thái họ Phytoseiidae của McMurtry và cộng sự (2013). Họ Phytoseiidae hiện có hơn 2.709 loài được mô tả trên thế giới, phân bổ trong 91 giống thuộc 3 phân họ, trong đó phân họ Amblyseiinae chiếm số lượng lớn nhất với 1.748 loài. Dựa trên phổ thức ăn, các loài nhện bắt mồi được chia thành 4 nhóm sinh thái:

• Nhóm chuyên tính vừa (Type II): Điển hình là loài Neoseiulus longispinosus, chuyên săn bắt các loài nhện nhỏ thuộc họ Tetranychidae như Tetranychus urticae, Tetranychus cinnabarinus và Panonychus citri.
• Nhóm đa thực (Type III): Điển hình là loài Amblyseius largoensis, có phổ thức ăn rộng từ nhện nhỏ hại cây, bọ phấn đến bọ trĩ và phấn hoa.

Bên cạnh đó, đề tài ứng dụng lý thuyết bảng sống và động thái quần thể của Birch (1948) để lượng hóa sức tăng trưởng tự nhiên của thiên địch. Các khái niệm và chỉ số cốt lõi bao gồm:

• Tỷ lệ sinh sản ròng (R0): Số lượng cá thể cái con bình quân do một cá thể cái sinh ra trong suốt vòng đời.
• Tỷ lệ tăng tự nhiên (rm): Tốc độ gia tăng nội tại của quần thể trong điều kiện môi trường không bị giới hạn.
• Thời gian một thế hệ (T): Khoảng thời gian trung bình giữa hai thế hệ liên tiếp.
• Thời gian nhân đôi quần thể (DT): Số ngày cần thiết để quy mô quần thể tăng gấp đôi.
• Giới hạn gia tăng (λ): Hệ số tăng trưởng số lượng cá thể trong một đơn vị thời gian.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu thực địa tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-38:2010/BNNPTNT về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây trồng. Việc điều tra thành phần loài được thực hiện với tần suất 1 tháng/lần, khảo sát 10 điểm ngẫu nhiên, mỗi điểm lấy 10 lá trên cây đậu cove và đậu đũa. Diễn biến mật độ được theo dõi định kỳ 7 ngày/lần trên 10 điểm chéo góc, thu thập mẫu lá ở 3 tầng tán (lá non, lá bánh tẻ, lá già) với tổng số 100 lá mỗi đợt điều tra.

Nghiên cứu đặc điểm sinh học được thiết lập thông qua phương pháp nuôi cá thể trong lồng mica Munger cải tiến 6 lớp với kích thước 4x4 cm, độ dày khoang nuôi 0,3 cm và đường kính khoang 2,0 cm. Thí nghiệm được duy trì ổn định trong tủ định ôn ở nhiệt độ 25 độ C, ẩm độ tương đối 60% - 70% và chu kỳ chiếu sáng 16 giờ sáng : 8 giờ tối. Cỡ mẫu đánh giá sức ăn gồm 10 lần lặp lại cho mỗi công thức thức ăn (40 trứng hoặc 20 cá thể ấu trùng/trưởng thành nhện đỏ hai chấm). Kích thước các pha phát dục được chụp và đo chính xác qua phần mềm chuyên dụng Axio Vision Rel 4.8 trên kính hiển vi soi nổi với độ phóng đại 40 lần.

Dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS phiên bản 20. Phân phối chuẩn của dữ liệu được kiểm định thông qua phép thử Kolmogorov-Smirnov. Đối với dữ liệu thỏa mãn phân phối chuẩn, kiểm định ANOVA một yếu tố kết hợp phép so sánh hậu kiểm Tukey và Tamhane được sử dụng ở mức ý nghĩa p <= 0,05. Với dữ liệu không tuân theo phân phối chuẩn, kiểm định phi tham số Kruskal-Wallis và Mann-Whitney U được áp dụng. Tỷ lệ giới tính thế hệ F2 được phân tích bằng mô hình tuyến tính tổng quát Generalized Linear Model (GLM nhị phân). Sai số chuẩn của tỷ lệ tăng tự nhiên rm được ước tính bằng thuật toán Jackknife theo phương pháp của Meyer (1986). Việc kết hợp đồng bộ các phương pháp phân tích này đảm bảo loại bỏ sai số hệ thống, mang lại độ chính xác cao cho các chỉ tiêu sinh học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình điều tra thực địa và thử nghiệm nuôi sinh học, luận văn đã ghi nhận 4 phát hiện khoa học quan trọng:

Thứ nhất, cấu trúc thành phần loài trên đồng ruộng cho thấy sự chiếm ưu thế tuyệt đối của nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae) trong nhóm dịch hại, với mức độ phổ biến tăng mạnh từ 50% - 75% ở tháng 4 lên trên 75% ở tháng 5. Nhóm thiên địch ghi nhận 3 loài nhện bắt mồi gồm Neoseiulus longispinosus, Amblyseius largoensis và Amblyseius tamatavensis. Trong đó, loài bản địa Neoseiulus longispinosus đạt mức độ xuất hiện cao nhất từ 25% đến 75% tại tất cả các điểm điều tra.

Thứ hai, biến động mật độ nhện hại và nhện bắt mồi diễn biến đồng pha theo các giai đoạn sinh trưởng của cây đậu. Mật độ thấp nhất ở giai đoạn cây con 2-3 lá (T. urticae từ 4,91 đến 7,06 con/lá; N. longispinosus từ 1,20 đến 1,56 con/lá) và tăng dần đạt đỉnh cao nhất ở giai đoạn thu hoạch quả lần cuối (T. urticae đạt 16,28 con/lá trên ruộng VietGAP và 14,64 con/lá trên ruộng truyền thống; N. longispinosus đạt tương ứng 3,44 con/lá và 2,81 con/lá). Tỷ lệ nhện đỏ hai chấm trên nhện bắt mồi N. longispinosus dao động ổn định trong khoảng 3,84:1 đến 5,15:1.

Thứ ba, loài bản địa Neoseiulus longispinosus sở hữu thời gian phát dục ngắn nhất và sức đẻ trứng vượt trội. Vòng đời trung bình của N. longispinosus chỉ là 4,04 ngày, rút ngắn 26,0% so với Neoseiulus californicus (5,46 ngày) và ngắn hơn 27,1% so với Amblyseius largoensis (5,54 ngày). Tổng sức đẻ trứng của trưởng thành cái N. longispinosus đạt mức kỷ lục 35,88 quả/con cái, cao hơn 70,2% so với N. californicus (21,08 quả) và cao hơn 83,6% so với A. largoensis (19,54 quả).

Thứ tư, chỉ số tăng trưởng quần thể và sức tiêu thụ con mồi của N. longispinosus hoàn toàn áp đảo hai loài còn lại. Tỷ lệ tăng tự nhiên rm của N. longispinosus đạt 0,342 ngày^-1, cao gấp 2,41 lần so với loài đối chứng thương mại N. californicus (rm = 0,142 ngày^-1) và cao gấp 1,59 lần so với A. largoensis (rm = 0,215 ngày^-1). Sức ăn trứng và nhện non của N. longispinosus cái trưởng thành cũng duy trì ở mức cao nhất trong 3 loài thử nghiệm.

Thảo luận kết quả

Khả năng khống chế dịch hại vượt trội của Neoseiulus longispinosus bắt nguồn từ sự thích nghi sinh thái và đặc điểm hình thái học. Kích thước cơ thể trưởng thành cái N. longispinosus rất nhỏ gọn (chiều dài 0,303 mm và chiều rộng 0,245 mm), nhỏ hơn đáng kể so với N. californicus (chiều dài 0,409 mm) và A. largoensis. Đặc điểm này giúp N. longispinosus dễ dàng di chuyển, luồn lách qua các lớp màng tơ dày đặc do nhện đỏ hai chấm tạo ra trên mặt dưới của lá đậu để tiếp cận ổ trứng và ấu trùng.

So sánh với các công bố quốc tế, chỉ số rm = 0,342 ngày^-1 của N. longispinosus nuôi trên T. urticae ở 25 độ C cao hơn rõ rệt so với nhiều loài nhện bắt mồi thương phẩm ngoại nhập (thường dao động từ 0,160 đến 0,285 ngày^-1). Mặc dù Amblyseius largoensis có tổng lượng trứng đẻ (19,54 quả) thấp hơn N. californicus (21,08 quả), nhưng tỷ lệ tăng tự nhiên của A. largoensis vẫn đạt 0,215 ngày^-1 nhờ tỷ lệ sống sót cao và thời gian tiền sinh sản ngắn.

Khi so sánh hai phương thức canh tác tại Hưng Yên, mật độ nhện hại và thiên địch trên ruộng VietGAP đều cao hơn ruộng canh tác truyền thống (mật độ đỉnh của T. urticae là 16,28 con/lá so với 14,64 con/lá; N. longispinosus là 3,44 con/lá so với 2,81 con/lá). Nguyên nhân do ruộng VietGAP sử dụng thuốc đúng thời gian cách ly và hạn chế thuốc độc phổ rộng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hệ thiên địch sinh sôi. Tuy nhiên, do nông dân chưa can thiệp phóng thả thiên địch đúng ngưỡng gây hại kinh tế, quần thể nhện đỏ vẫn bùng phát mạnh vào thời kỳ thu hoạch.

Để trực quan hóa các kết luận trên trong các báo cáo khoa học, dữ liệu nên được biểu diễn dưới dạng biểu đồ đường kết hợp hai trục tung (Dual-axis Line Chart) thể hiện mối tương quan mật độ giữa T. urticae và N. longispinosus qua 11 đợt điều tra thực địa. Bên cạnh đó, một biểu đồ cột nhóm (Clustered Bar Chart) so sánh trực tiếp vòng đời, tổng số trứng và tỷ lệ rm giữa 3 loài nhện bắt mồi sẽ làm nổi bật ưu thế sinh thái của loài thiên địch bản địa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các dẫn liệu thực nghiệm, đề tài đưa ra 4 giải pháp hành động cụ thể nhằm thúc đẩy ứng dụng nhện bắt mồi vào thực tiễn sản xuất:

Thứ nhất, thiết lập quy trình nhân nuôi hàng loạt loài nhện bắt mồi bản địa Neoseiulus longispinosus. Viện Bảo vệ thực vật phối hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam triển khai mô hình nuôi bán công nghiệp sử dụng nhện kho Carpoglyphus lactis và cám gà úm C225 làm nguồn thức ăn thay thế. Mục tiêu đạt công suất nhân nuôi từ 500.000 đến 1.000.000 cá thể nhện bắt mồi mỗi tháng, giảm 40% chi phí sản xuất so với việc nhập khẩu các dòng thiên địch thương mại, thực hiện hoàn thiện trong giai đoạn 2024 - 2025.

Thứ hai, chuẩn hóa kỹ thuật phóng thả nhện bắt mồi trên các vùng chuyên canh rau đạt chuẩn VietGAP. Các Hợp tác xã nông nghiệp tại Gia Lâm (Hà Nội) và Văn Giang (Hưng Yên) tiến hành phóng thả N. longispinosus với định mức 3 đến 5 cá thể/m2 ngay khi mật độ nhện đỏ hai chấm chạm ngưỡng 2 đến 3 con/lá ở giai đoạn cây leo giàn. Biện pháp này hướng tới mục tiêu kiểm soát mật độ dịch hại dưới 5 con/lá trong suốt chu kỳ thu hoạch và cắt giảm 70% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong 6 tháng đầu vụ Xuân Hè hàng năm.

Thứ ba, chuyển đổi cơ cấu thuốc bảo vệ thực vật sang các hoạt chất sinh học chọn lọc. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật các địa phương hướng dẫn nông dân loại bỏ hoàn toàn các loại thuốc trừ nhện gốc hóa học độc hại cao (như Pyridaben, Propargite), thay thế bằng dầu khoáng sinh học và chế phẩm sinh học nguồn gốc vi sinh liều thấp khi mật độ dịch hại vượt ngưỡng kiểm soát sinh học. Mục tiêu bảo toàn tối thiểu 85% quần thể thiên địch họ Phytoseiidae ngoài tự nhiên trong suốt vụ gieo trồng.

Thứ tư, biên soạn tài liệu và tổ chức tập huấn kỹ năng nhận diện thiên địch cho nông dân. Trung tâm Khuyến nông các tỉnh tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn mỗi năm (vào quý 1 và quý 4) cho 500 lượt cán bộ khuyến nông cơ sở và 2.000 hộ nông dân sản xuất rau an toàn. Nội dung tập trung vào kỹ năng sử dụng kính lúp cầm tay có độ phóng đại từ 20x đến 40x để phân biệt nhện bắt mồi có ích với nhện gây hại, giúp 90% hộ canh tác chủ động xác định đúng thời điểm can thiệp sinh học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Bảo vệ thực vật, Côn trùng học và Nông nghiệp sinh thái. Người đọc sẽ tiếp cận quy trình chuẩn hóa phương pháp nuôi cá thể bằng lồng mica Munger cải tiến và phương pháp phân tích bảng sống theo mô hình Birch (1948) trên phần mềm SPSS 20 để ứng dụng trực tiếp vào các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Nhóm thứ hai là các nhà khoa học, chuyên viên nghiên cứu tại các Viện Bảo vệ thực vật, Viện Di truyền Nông nghiệp và các trường Đại học khối Nông - Lâm - Sinh. Luận văn cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về các thông số sinh học (rm = 0,342 ngày^-1, vòng đời 4,04 ngày, sức sinh sản 35,88 trứng) phục vụ đánh giá đa dạng sinh học và phát triển các loài thiên địch bản địa.

Nhóm thứ ba là kỹ sư nông nghiệp, cán bộ quản lý chất lượng và chủ trang trại canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc hữu cơ. Tài liệu cung cấp cơ sở định lượng về tỷ lệ cân bằng sinh thái (1 thiên địch kiểm soát 3,84 đến 5,15 nhện hại), giúp xây dựng lịch trình phóng thả sinh học chính xác, giảm thiểu chi phí đầu vào từ 30% đến 50%.

Nhóm thứ tư là các doanh nghiệp công nghệ sinh học nông nghiệp và sản xuất vật tư bảo vệ thực vật. Dữ liệu luận văn khẳng định tiềm năng thương mại hóa vượt trội của dòng nhện bản địa Neoseiulus longispinosus so với dòng nhập ngoại Neoseiulus californicus, làm tiền đề cho các dự án đầu tư nhà máy nhân nuôi thương mại quy mô công nghiệp tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Loài nhện bắt mồi Neoseiulus longispinosus có ưu điểm gì vượt trội so với loài thương mại Neoseiulus californicus? Loài bản địa Neoseiulus longispinosus có tỷ lệ tăng tự nhiên rm đạt 0,342 ngày^-1, cao gấp 2,41 lần so với Neoseiulus californicus (0,142 ngày^-1). Đồng thời, vòng đời của chúng chỉ mất 4,04 ngày (ngắn hơn 1,42 ngày) và sức đẻ trứng đạt 35,88 quả/cái (cao hơn 70,2%), giúp quần thể tăng trưởng cực nhanh để khống chế dịch hại kịp thời.

Tại sao mật độ nhện hại và nhện bắt mồi trên ruộng VietGAP lại cao hơn ruộng canh tác truyền thống? Ruộng canh tác VietGAP tuân thủ nghiêm ngặt thời gian cách ly và hạn chế thuốc hóa học phổ rộng, tạo môi trường thuận lợi giúp nhện bắt mồi sinh trưởng tốt hơn (đạt 3,44 con/lá so với 2,81 con/lá). Tuy nhiên, do chưa kết hợp biện pháp phóng thả thiên địch nhân tạo ngay từ đầu vụ, mật độ nhện đỏ hai chấm vẫn phát triển mạnh đạt đỉnh 16,28 con/lá.

Nguồn thức ăn nào thích hợp nhất để duy trì và nhân nuôi nhện bắt mồi trong điều kiện nhân tạo? Nhện hại kho Carpoglyphus lactis nuôi trên cám gà úm C225 hoặc phấn hoa cỏ nến Typha latifolia là hai nguồn thức ăn thay thế tối ưu nhất. Các nguồn thức ăn này giúp giảm chi phí nhân sinh khối, duy trì tỷ lệ sống sót trên 80% mà không làm suy giảm sức sinh sản của nhện bắt mồi họ Phytoseiidae.

Kích thước nhỏ bé của Neoseiulus longispinosus mang lại lợi thế sinh học gì? Trưởng thành cái Neoseiulus longispinosus có kích thước nhỏ gọn (0,303 x 0,245 mm). Cấu trúc cơ thể thon nhỏ này cho phép chúng di chuyển linh hoạt qua các màng tơ dày đặc của Tetranychus urticae, tiếp cận và tiêu thụ triệt để các ổ trứng nằm sâu dưới gân lá mà các loài bắt mồi kích thước lớn khó xâm nhập.

Lồng mica Munger cải tiến mang lại lợi ích gì trong nghiên cứu sinh thái nhện nhỏ? Lồng Munger cải tiến 6 lớp với khoang nuôi đường kính 2,0 cm và hệ thống thông khí bằng kim côn trùng số 00 giúp cố định độ ẩm, ngăn ngừa nhện trốn thoát và cho phép theo dõi chi tiết từng cá thể dưới kính hiển vi soi nổi 40x mà không làm xáo trộn tập tính sinh học tự nhiên.

Kết luận

Tổng kết các kết quả nghiên cứu khoa học từ luận văn thạc sĩ chuyên ngành Bảo vệ thực vật:

• Điều tra và định danh chính xác 2 loài nhện hại (Tetranychus urticae, Tetranychus cinnabarinus) cùng 3 loài nhện bắt mồi họ Phytoseiidae (Neoseiulus longispinosus, Amblyseius largoensis, Amblyseius tamatavensis) trên đậu rau tại Hà Nội và Hưng Yên.
• Khẳng định Neoseiulus longispinosus là loài thiên địch bản địa ưu thế nhất với tỷ lệ tăng tự nhiên đạt mức kỷ lục 0,342 ngày^-1 và thời gian phát dục thế hệ cực ngắn 4,04 ngày.
• Chứng minh tính vượt trội về sức đẻ trứng (35,88 quả/cái) và khả năng ăn nhện đỏ của N. longispinosus so với loài thương mại nhập khẩu N. californicus (21,08 quả/cái và rm = 0,142 ngày^-1).
• Xác định diễn biến mật độ trên đồng ruộng VietGAP đạt đỉnh 3,44 con/lá đối với thiên địch và 16,28 con/lá đối với nhện hại, chứng minh tính cấp thiết của việc chủ động phóng thả bổ sung.
• Xây dựng thành công quy trình thí nghiệm sinh học chuẩn xác bằng lồng mica Munger cải tiến và phương pháp phân tích bảng sống theo Birch (1948).

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở khoa học thực chứng vững chắc khẳng định tiềm năng thương mại hóa dòng nhện bắt mồi bản địa Neoseiulus longispinosus tại Việt Nam. Trong lộ trình 2024 - 2026, các cơ quan chuyên môn cần đẩy mạnh nghiên cứu sản xuất sinh khối công nghiệp và chuyển giao kỹ thuật diện rộng. Kính mời các viện nghiên cứu, hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp kết nối ứng dụng kết quả đề tài nhằm xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRIỆU ĐỨC THUẬN ĐIỀU TRA THÀNH PHẦN NHỆN BẮT MỒI ĂN NHỆN ĐỎ HẠI ĐẬU RAU TẠI HÀ NỘI VÀ PHỤ CẬN NĂM 2019; NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI HỌC CỦA HAI LOÀI NHỆN BẮT MỒI THUỘC HỌ PHYTOSEIIDAE Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 8.12 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Đức Tùng NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2020 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2020 Tác giả luận văn Triệu Đức Thuận i c LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của khoa Nông Học, các thầy cô giáo trong Bộ môn Côn Trùng, gia đình và cùng toàn thể bạn bè.

Tôi xin đặc biệt cảm ơn PGS. Nguyễn Đức Tùng, người đã hết sức tận tình, chu đáo trực tiếp hướng dẫn, động viên, chỉ bảo, truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô Bộn môn Côn Trùng, Khoa Nông Học, Trường Học viện Nông Nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn một cách tốt nhất. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến những người thân trong gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ và tạo mọi điều điện thuận lợi để có thể yên tâm trong suốt quá trình học tập và thực tập tốt nghiệp! Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Triệu Đức Thuận ii c MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa của đề tài. Những đóng góp mới của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu ngoài nước.

Những nghiên cứu thành phần nhện nhỏ hại cây trồng trên thế giới. Những nghiên cứu thành phần nhện bắt mồi trên thế giới. Những nghiên cứu về nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae Koch. Những nghiên cứu về nhện bắt mồi thuộc họ Phytoseiidae.

Nhện bắt mồi Neoseiulus longispinosus Evans. Những nghiên cứu về loài Neoseiulus californicus. Những nghiên cứu về loài Amblyseius largoensis. Tình hình nghiên cứu trong nước.

Những nghiên cứu về thành phần nhện hại trong nước. Những nghiên cứu về thành phần nhện bắt mồi. Những nghiên cứu về nhện hại cây trồng và nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae Koch. Những nghiên cứu về loài Neoseiulus longispinosus, Neoseiulus californicus và Amblyseius largoensis.

Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đốı tượng và vật lıệu nghıên cứu. Địa đıểm và thờı gıan nghıên cứu. Nộı dung nghıên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thành phần và diễn biến mật độ nhện nhỏ hại trên đậu cove. Phương pháp nuôi nguồn nhện vật mồi. Phương pháp nuôi nguồn nhện bắt mồi.

Phương pháp nghiên cứu đặc điểm sinh học NBM. Phương pháp đo kích thước nhện bắt mồi. Phương pháp đánh giá sức ăn của NBM. Phương pháp xử lí và tính toán số liệu.

Xử lý số lıệu. Kết quả và thảo luận. Điều tra thành phần, diễn biến nhện hại và nhện bắt mồi trên đậu rau tại Văn Đức - Gia Lâm và Văn Giang- Hưng Yên. Điều tra thành phần nhện hại và nhện bắt mồi trên đậu cove và đậu đũa tại Văn Đức - Gia Lâm.

Điều tra thành phần nhện hại và nhện bắt mồi trên đậu cove được canh tác bằng hai phương pháp khác nhau tại xã Thắng Lợi, huyện Văn Giang, Tỉnh Hưng Yên. Đặc điểm sinh học của nhện bắt mồi khi nuôi trên vật mồi là nhện đỏ 2 chấm T. Hình thái và kích thước các pha phát dục NBM ở thế hệ thứ 2 khi nuôi trên nhện đỏ hai chấm T. Thời gian phát dục nhện bắt mồi nuôi trên nhện đỏ 2 chấm T.

Đánh giá sức ăn của nhện bắt mồi trên vật mồi nhện đỏ 2 chấm T. Kết luận và đề nghị. 53 Tài liệu tham khảo. 54 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt BNN&PTNT Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật DT Thời gian nhân đôi quần thể IPM Quản lý dịch hại tổng hợp NBM Nhện bắt mồi R0 Tỷ lệ sinh sản rm Tỷ lệ tăng tự nhiên T Thời gian 1 thế hệ λ Giới hạn gia tăng quần thể vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 4.

Thành phần nhện bắt mồi và nhện hại trên đậu cove tại Văn Đức- Gia Lâm vụ Xuân hè 2019. Diễn biến mật độ nhện hại và nhện bắt mồi trên đậu cove tại Văn Đức- Gia Lâm vụ Xuân hè năm 2019. Thành phần nhện bắt mồi và nhện hại trên đậu đũa tại Văn Đức- Gia Lâm vụ Xuân hè 2019. Diễn biến mật độ nhện hại và nhện bắt mồi trên đậu đũa tại Văn Đức - Gia Lâm vụ Xuân hè năm 2019.

Thành phần NBM và nhện hại trên cây đậu cove trồng bằng phương thức canh truyền thống tại xã Thắng Lợi, Văn Giang, Hưng Yên vụ Xuân Hè 2019. Diễn biến mật độ nhện bắt mồi và nhện đỏ hai chấm trên đậu cove trồng bằng phương pháp truyền thống tại xã Thắng Lợi - Văn Giang - Hưng Yên vụ Xuân hè 2019. Thành phần nhện bắt mồi và nhện đỏ hại trên cây đậu cove trồng theo tiêu chuẩn VietGap tại Văn Giang - Hưng Yên vụ Xuân Hè 2019. Diễn biến mật độ nhện bắt mồi và nhện đỏ hai chấm trên đậu cove trồng theo tiêu chuẩn VietGap tại xã Thắng Lợi - Văn Giang - Hưng Yên vụ Xuân hè 2019.

Chiều dài các pha phát dục của ba loài nhện bắt mồi nuôi bằng nhện đỏ 2 chấm T. Chiều rộng các pha phát dục của ba loài nhện bắt mồi nuôi bằng nhện đỏ 2 chấm T. Thời gian phát dục các pha của nhện đực ba loài nhện bắt mồi nuôi bằng nhện đỏ 2 chấm T. Thời gian phát dục các pha của nhện cái ba loài nhện bắt mồi nuôi bằng nhện đỏ 2 chấm T.

Một số chỉ tiêu về sinh sản của ba loài nhện bắt mồi nuôi bằng nhện đỏ 2 chấm T. Bảng sống của nhện bắt mồi Neoseiulus californicus nuôi bằng nhện đỏ 2 chấm T. Bảng sống của nhện bắt mồi Amblyseius largoensis nuôi bằng nhện đỏ 2 chấm T. Bảng sống của nhện bắt mồi Neoseiulus longispinosus khi nuôi trên nhện đỏ hai chấm T.

Một số chỉ tiêu về sức tăng quần thể của ba loài nhện bắt mồi nuôi bằng nhện đỏ hai chấm T. Khả năng ăn các pha nhện đỏ 2 chấm T.urticae của nhện trưởng thành cái ba loài nhện bắt mồi. 50 viii c DANH MỤC HÌNH Hình 3. Dụng cụ để nuôi sinh học nhện bắt mồi.

Khay nuôi nguồn nhện vật mồi. Hộp và khay nuôi nguồn nhện bắt mồi. Lồng mika, tủ định ôn, khay dùng để nuôi sinh học NBM. Ruộng đậu cove tại Văn Đức- Gia Lâm.

Ruộng đậu cove tại Văn Giang - Hưng Yên. Hình thái các pha phát dục của nhện bắt mồi N. Hình thái các pha phát dục của nhện bắt mồi A. Hình thái các pha phát dục của nhện bắt mồi N.

Nhịp điệu sinh sản của ba loài nhện bắt mồi nuôi bằng nhện đỏ 2 chấm T. 44 ix c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Triệu Đức Thuận Tên luận văn: Điều tra thành phần nhện bắt mồi ăn nhện đỏ hại đậu rau tại Hà Nội và phụ cận năm 2019; nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái học của hai loài nhện bắt mồi thuộc họ Phytoseiidae. Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 8.12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Điều tra thành phần nhện bắt mồi họ Phytoseiidae, đi sâu nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái một số loài nhện bắt mồi ăn nhện đỏ nhằm tìm ra loài nhện bắt mồi tiềm năng nhất trong phòng chống nhện đỏ hại đậu rau. Phương pháp nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu: - Nhện đỏ 2 chấm Tetranychus urticae hại đậu - Cây đậu cô ve lùn Phaseolus vulgaris dùng nuôi nhện đỏ Đối tượng nghiên cứu: - NBM Neoseiulus longispinosus, NBM Amblyseius largoensis và NBM Neoseiulus californicus Phương pháp nghiên cứu: - Điều tra thành phần nhện bắt mồi họ Phytoseiidae trên cây đậu rau.

Điều tra theo quy chuẩn QCVN 01-38:2010/BNNPTNT. - Điều tra diễn biến mật độ nhện đỏ và loài nhện bắt mồi ăn nhện đỏ trên cây đậu rau dưới sự ảnh hưởng của 1 số yếu tố sinh thái khác nhau theo quy chuẩn QCVN 01-38:2010/BNNPTNT - Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của nhện bắt mồi N. californicus ăn nhện đỏ hai chấm theo phương pháp nuôi cá thể trong lồng mica cải tiến của Nguyen & cs. Sức tăng quần thể được tiến hành theo phương pháp của Birch (1948).

Kết quả chính và kết luận 1. Trên cây đậu cô ve, đậu đũa tại Gia Lâm, Hà Nội và Văn Giang, Hưng Yên chúng tôi thu thập được 2 loài nhện hại và 3 loài nhện bắt mồi trong đó nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae và NBM N. longispinosus xuất hiện phổ biến nhất. longispinosus và NBM A.

largoensis thấp nhất ở giai đoạn cây con 2-3 lá sau đó tăng dần đạt cao nhất khi cây cho quả lần cuối và giảm khi cây già dần và chết đi. Mật độ nhện hại và nhện bắt mồi trên ruộng đậu cove trồng theo tiêu chuẩn VietGap cao hơn so với ruộng trồng thường. Trong ba loài nhện bắt mồi nghiên cứu, trưởng thành cái NBM N. longispinosus có kích thước nhỏ nhất (0,303 x 0,245 mm), trong khi đó kích thước của NBM A.

largoensis và NBM N. californicus không có sự khác biệt rõ rệt (trừ chiều dài của trưởng thành cái N. californicus 0,409 mm lớn hơn A. Trong ba loài, NBM N.

longispinosus phát triển nhanh nhất với vòng đời 4,04 (ngày), tốc độ phát triển của NBM N. californicus và NBM A. largoensis là không khác biệt với vòng đời lần lượt là 5,46 (ngày) và 5,54 (ngày).