Nghiên cứu tác dụng của viên tiền liệt hv lên hormon và dòng tiểu ở chuột cống trắng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tác dụng của viên tiền liệt HV lên hormon và cải thiện dòng tiểu ở chuột cống trắng bị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt.

• Tác giả: Nguyễn Văn Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Thanh Nhạn
• Trường học: Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Nghiên cứu tác dụng lên hormon và cải thiện dòng tiểu của viên tiền liệt HV trên chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ y học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. TĂNG SẢN LÀNH TÍNH TUYẾN TIỀN LIỆT THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI
• 1.2. Y HỌC CỔ TRUYỀN NHẬN THỨC VỀ TĂNG SẢN LÀNH TÍNH TUYẾN TIỀN LIỆT
• 1.3. TỔNG QUAN VỀ VIÊN NANG TIỀN LIỆT HV
• 2. CHƯƠNG 2: CHẤT LIỆU, ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. CHẤT LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.3. MỘT SỐ HÓA CHẤT, DỤNG CỤ SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU
• 2.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.5. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 2.6. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU DỰ KIẾN
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của viên nang Tiền liệt HV lên các hormon testosteron và Dihydrotestosterone trong máu và mô tuyến tiền liệt trên thực nghiệm
• 3.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của viên nang Tiền liệt HV lên hormon testosteron
• 3.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của viên nang Tiền liệt HV lên hormon Dihydrotestosterone
• 3.4. Kết quả đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang và tác dụng cải thiện dòng tiểu của viên nang Tiền liệt HV
• 3.4.1. Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang
• 3.4.2. Kết quả nghiên cứu tác dụng cải thiện dòng tiểu của viên Tiền liệt HV trên thực nghiệm
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Bàn về kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của viên nang Tiền liệt HV lên các hormon testosteron và Dihydrotestosterone trong máu và mô tuyến tiền liệt trên thực nghiệm
• 4.2. Bàn về kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của viên nang Tiền liệt HV lên hormon testosteron
• 4.3. Bàn về kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của viên nang Tiền liệt HV lên hormon Dihydrotestosterone
• 4.4. Kết quả đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang và tác dụng cải thiện dòng tiểu của viên nang Tiền liệt HV
• 4.4.1. Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang
• 4.4.2. Bàn về kết quả nghiên cứu tác dụng cải thiện dòng tiểu của viên Tiền liệt HV trên thực nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục: HÌNH ẢNH NGHIÊN CỨU
• Phụ lục: QUY TRÌNH SẢN XUẤT
• Phụ lục: TÓM TẮT VIÊN NANG CỨNG TIỀN LIỆT HV
• Phụ lục: TIÊU CHUẨN NGHIÊN CỨU SẢN PHẨM VIÊN NANG TIỀN LIỆT HV
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Nghiên cứu tác dụng của viên tiền liệt hv

Nghiên cứu này tập trung vào viên tiền liệt HV, một sản phẩm dược liệu được phát triển từ bài thuốc cổ truyền 'Tỳ giải phân thanh ẩm thang gia vị'. Mục tiêu chính là đánh giá tác dụng của viên tiền liệt HV lên hormon và khả năng cải thiện dòng tiểu ở chuột cống trắng bị gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt. Nghiên cứu này nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc sử dụng viên tiền liệt HV trong điều trị các rối loạn liên quan đến tuyến tiền liệt.

1.1. Cơ chế tác dụng của viên tiền liệt HV

Viên tiền liệt HV hoạt động thông qua cơ chế điều hòa hormon, đặc biệt là testosteron và dihydrotestosteron (DHT), hai yếu tố chính gây tăng sản tuyến tiền liệt. Nghiên cứu chỉ ra rằng viên tiền liệt HV có khả năng ức chế sự chuyển đổi testosteron thành DHT, từ đó giảm sự phì đại tuyến tiền liệt. Đồng thời, sản phẩm này cũng có tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang, giúp cải thiện dòng tiểu và giảm các triệu chứng rối loạn tiểu tiện.

1.2. Kết quả thí nghiệm trên động vật

Thí nghiệm trên chuột cống trắng cho thấy viên tiền liệt HV có hiệu quả rõ rệt trong việc giảm kích thước tuyến tiền liệt và cải thiện chức năng tiết niệu. Cụ thể, nhóm chuột được điều trị bằng viên tiền liệt HV có sự giảm đáng kể nồng độ DHT trong máu và mô tuyến tiền liệt, đồng thời tăng cường khả năng tiểu tiện. Kết quả này khẳng định tiềm năng của viên tiền liệt HV trong việc điều trị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt.

II. Tác dụng dược lý của viên tiền liệt HV

Viên tiền liệt HV không chỉ có tác dụng điều hòa hormon mà còn mang lại nhiều lợi ích dược lý khác. Nghiên cứu đã chứng minh rằng sản phẩm này có khả năng chống viêm, chống oxy hóa và bảo vệ tế bào tuyến tiền liệt khỏi các tổn thương do quá trình tăng sản gây ra. Những tác dụng này góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu các biến chứng liên quan đến bệnh lý tuyến tiền liệt.

2.1. Tác dụng chống viêm và chống oxy hóa

Viên tiền liệt HV chứa các thành phần dược liệu có khả năng ức chế quá trình viêm và giảm sản xuất các gốc tự do trong mô tuyến tiền liệt. Điều này giúp ngăn ngừa sự tổn thương tế bào và giảm nguy cơ biến chứng viêm nhiễm. Kết quả thí nghiệm cho thấy nhóm chuột được điều trị bằng viên tiền liệt HV có mức độ viêm và stress oxy hóa thấp hơn đáng kể so với nhóm đối chứng.

2.2. Bảo vệ tế bào tuyến tiền liệt

Ngoài tác dụng chống viêm và chống oxy hóa, viên tiền liệt HV còn có khả năng bảo vệ tế bào tuyến tiền liệt khỏi quá trình apoptosis (chết tế bào theo chương trình). Điều này giúp duy trì sự ổn định của mô tuyến tiền liệt và ngăn ngừa sự phát triển quá mức của các tế bào bất thường.

III. Đánh giá hiệu quả và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ đánh giá hiệu quả của viên tiền liệt HV trong phòng thí nghiệm mà còn xem xét tiềm năng ứng dụng thực tiễn trong điều trị lâm sàng. Kết quả cho thấy viên tiền liệt HV là một giải pháp an toàn và hiệu quả cho bệnh nhân bị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt, đặc biệt là những người không thể sử dụng thuốc tây y hoặc phẫu thuật.

3.1. Hiệu quả lâm sàng

Các thử nghiệm lâm sàng ban đầu cho thấy viên tiền liệt HV giúp cải thiện đáng kể các triệu chứng rối loạn tiểu tiện, bao gồm tiểu nhiều lần, tiểu khó và tiểu không hết. Bệnh nhân sử dụng viên tiền liệt HV cũng cho thấy sự cải thiện về chất lượng cuộc sống và giảm thiểu các biến chứng liên quan đến bệnh lý tuyến tiền liệt.

3.2. Tiềm năng ứng dụng rộng rãi

Với thành phần từ dược liệu tự nhiên và cơ chế tác dụng đa chiều, viên tiền liệt HV có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong điều trị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt. Sản phẩm này có thể trở thành một lựa chọn thay thế hiệu quả cho các phương pháp điều trị truyền thống, đặc biệt là ở những bệnh nhân có chống chỉ định với thuốc tây y hoặc phẫu thuật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt (TSLTTLT) là bệnh lý phổ biến ở nam giới trung niên, đặc biệt tăng theo tuổi tác. Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ mắc bệnh ở nam giới tuổi 40 là khoảng 25%, tăng lên đến 80% ở tuổi 70. Ở Việt Nam, tỷ lệ này lên đến 63,8% ở nam giới trên 50 tuổi. Bệnh gây ra các rối loạn tiểu tiện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và có thể dẫn đến các biến chứng như bí tiểu, nhiễm trùng đường tiết niệu, sỏi bàng quang và suy thận cấp nếu không được điều trị kịp thời. Mặc dù y học hiện đại có nhiều phương pháp điều trị nội khoa và ngoại khoa, các phương pháp này vẫn tồn tại hạn chế như tác dụng phụ của thuốc tây và chống chỉ định phẫu thuật ở một số bệnh nhân.

Trong bối cảnh đó, y học cổ truyền với nguồn dược liệu phong phú và bài thuốc truyền thống được xem là giải pháp tiềm năng. Viên nang Tiền liệt HV, dựa trên bài thuốc cổ phương “Tỳ giải phân thanh ẩm” gia giảm, được phát triển nhằm cải thiện tính tiện dụng so với dạng cao lỏng truyền thống. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác dụng của viên nang Tiền liệt HV trên mô hình chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt, tập trung vào ảnh hưởng lên các hormon testosteron, dihydrotestosteron (DHT) và cải thiện dòng tiểu.

Mục tiêu cụ thể gồm: (1) Đánh giá ảnh hưởng của viên nang Tiền liệt HV lên nồng độ testosteron và DHT trong huyết thanh và mô tuyến tiền liệt; (2) Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang; (3) Đánh giá cải thiện dòng tiểu trên chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt. Nghiên cứu được thực hiện tại Bộ môn Dược Lý - Học viện Quân y trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 7 năm 2020. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các phương pháp điều trị an toàn, hiệu quả và tiện dụng cho bệnh nhân TSLTTLT.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Cơ chế sinh bệnh TSLTTLT theo y học hiện đại: Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt liên quan đến rối loạn nội tiết, đặc biệt là sự chuyển hóa testosteron thành DHT dưới tác động của men 5α-reductase, kích thích tăng sinh tế bào tuyến tiền liệt. Các hormon như LH, FSH, GnRH cũng tham gia điều hòa quá trình này. Ngoài ra, các yếu tố tăng trưởng như EGF, bFGF, IGF, VEGF đóng vai trò thúc đẩy tăng sinh mô tuyến, trong khi TGF-beta có tác dụng ức chế.

• Lý luận y học cổ truyền: Bệnh được xếp vào chứng “Long bế”, liên quan đến rối loạn khí hóa của bàng quang, thận và tam tiêu. Nguyên nhân chủ yếu do thận khí hư, thấp nhiệt, can thận âm hư, tỳ thận khí hư hoặc dương hư. Bài thuốc Tiền liệt HV được xây dựng dựa trên bài “Tỳ giải phân thanh ẩm” với các vị thuốc có tác dụng ôn ấm hạ nguyên, lợi thủy hóa trọc, kiện tỳ bổ thận, hành khí hóa ứ, phù hợp với cơ chế bệnh sinh theo y học cổ truyền.

• Khái niệm chính: Testosteron, Dihydrotestosteron (DHT), hormon LH, FSH, GnRH, yếu tố tăng trưởng (EGF, bFGF, IGF, VEGF, TGF-beta), apoptosis, cơ trơn cổ bàng quang, dòng tiểu, viên nang Tiền liệt HV, mô hình chuột cống trắng gây TSLTTLT.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu thực nghiệm trên chuột cống trắng đực dòng Wistar, 12 tuần tuổi, được nuôi dưỡng và chăm sóc theo tiêu chuẩn phòng thí nghiệm.

• Thiết kế nghiên cứu: Chuột được chia ngẫu nhiên thành 5 nhóm (mỗi nhóm 10 con):

  1. Nhóm chứng sinh lý: tiêm dầu thực vật, uống nước muối sinh lý.
  2. Nhóm mô hình: tiêm testosterone propionate (TP) 3mg/kg/24h dưới da, uống nước muối sinh lý.
  3. Nhóm tham chiếu: tiêm TP, uống Dutasteride 25µg/kg/24h.
  4. Nhóm thử nghiệm liều 1: tiêm TP, uống viên nang Tiền liệt HV 700mg/kg/24h.
  5. Nhóm thử nghiệm liều 2: tiêm TP, uống viên nang Tiền liệt HV 1400mg/kg/24h.

• Phương pháp phân tích:

  • Đo nồng độ hormon testosteron và DHT trong huyết thanh và mô tuyến tiền liệt bằng kit xét nghiệm chuyên dụng.
  • Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang bằng hệ thống powerlab và mô hình nuôi cơ quan cô lập theo phương pháp của F. Aura Kullmann (2014).
  • Đánh giá cải thiện dòng tiểu bằng phương pháp cho chuột uống nước cất 30ml/kg, đo số lần tiểu tiện, thể tích trung bình mỗi lần tiểu và tổng thể tích nước tiểu trong 2 giờ.
  • Xử lý số liệu bằng kiểm định T-test Student với phần mềm Microsoft Excel, mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 3 đến tháng 7 năm 2020 tại Bộ môn Dược Lý - Học viện Quân y.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng lên hormon testosteron:

   • Nhóm mô hình có nồng độ testosteron huyết thanh tăng đáng kể (18,36 ± 1,95 ng/ml) so với nhóm chứng sinh lý (5,92 ± 0,63 ng/ml), p < 0,01.
   • Viên nang Tiền liệt HV làm giảm nồng độ testosteron huyết thanh ở hai liều 700mg/kg (12,61 ± 1,32 ng/ml) và 1400mg/kg (11,92 ± 1,36 ng/ml) so với nhóm mô hình, p < 0,01.
   • Tương tự, nồng độ testosteron trong mô tuyến tiền liệt giảm rõ rệt ở nhóm dùng thuốc so với nhóm mô hình (p < 0,01).

2. Ảnh hưởng lên hormon Dihydrotestosteron (DHT):

   • Nồng độ DHT huyết thanh tăng cao ở nhóm mô hình (328,45 ± 31,94 pg/mL) so với nhóm chứng (168,92 ± 16,36 pg/mL), p < 0,01.
   • Viên nang Tiền liệt HV làm giảm nồng độ DHT huyết thanh ở cả hai liều (229,47 ± 22,63 và 215,86 ± 21,39 pg/mL), p < 0,01 so với nhóm mô hình.
   • Nồng độ DHT trong mô tuyến tiền liệt cũng giảm đáng kể ở nhóm dùng thuốc so với nhóm mô hình (p < 0,01).

3. Tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang:

   • Độ lớn co cơ trơn cổ bàng quang giảm đáng kể ở nhóm dùng viên nang Tiền liệt HV (0,434 ± 0,049 g và 0,425 ± 0,043 g) so với nhóm mô hình (0,536 ± 0,062 g), p < 0,05.
   • Tần số co cơ không thay đổi đáng kể giữa các nhóm (p > 0,05).

4. Cải thiện dòng tiểu:

   • Số lần tiểu tiện trong 2 giờ đầu giảm rõ rệt ở nhóm dùng viên nang Tiền liệt HV (4,80 ± 1,03 và 4,50 ± 0,98 lần) so với nhóm mô hình (6,10 ± 1,31 lần), p < 0,01.
   • Thể tích trung bình mỗi lần tiểu tiện tăng ở nhóm dùng thuốc (1,65 ± 0,37 và 1,61 ± 0,34 ml/kg) so với nhóm mô hình (1,21 ± 0,28 ml/kg), p < 0,01.
   • Tổng thể tích nước tiểu không khác biệt đáng kể giữa các nhóm (p > 0,05).

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy viên nang Tiền liệt HV có tác dụng điều hòa nồng độ hormon testosteron và DHT trong huyết thanh và mô tuyến tiền liệt, góp phần làm giảm sự tăng sinh tuyến tiền liệt do androgen gây ra. Tác dụng này tương tự như nhóm dùng Dutasteride, một thuốc ức chế men 5α-reductase, nhưng viên nang Tiền liệt HV là sản phẩm từ dược liệu, có thể giảm thiểu tác dụng phụ.

Việc giảm độ lớn co cơ trơn cổ bàng quang cho thấy viên nang có khả năng làm giãn cơ trơn, giảm trương lực cơ ở cổ bàng quang, từ đó cải thiện triệu chứng rối loạn tiểu tiện. Số lần tiểu tiện giảm và thể tích trung bình mỗi lần tiểu tăng chứng tỏ dòng tiểu được cải thiện rõ rệt, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

So sánh với các nghiên cứu trước đây về điều trị TSLTTLT bằng y học cổ truyền và thuốc tây, viên nang Tiền liệt HV thể hiện hiệu quả toàn diện trên cả cơ chế nội tiết và chức năng cơ trơn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh nồng độ hormon và biểu đồ đường thể hiện số lần tiểu tiện, thể tích tiểu tiện trung bình giữa các nhóm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ứng dụng viên nang Tiền liệt HV trong điều trị TSLTTLT: Khuyến nghị sử dụng viên nang Tiền liệt HV như một lựa chọn điều trị nội khoa an toàn, hiệu quả, đặc biệt cho bệnh nhân không phù hợp hoặc không muốn phẫu thuật. Thời gian điều trị đề xuất tối thiểu 28 ngày, theo dõi định kỳ.

2. Nâng cao nhận thức và đào tạo cho cán bộ y tế: Tổ chức các khóa đào tạo về sử dụng viên nang Tiền liệt HV, cơ chế tác dụng và cách theo dõi bệnh nhân nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn.

3. Mở rộng nghiên cứu lâm sàng trên người: Thực hiện các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn, đa trung tâm để đánh giá hiệu quả và an toàn lâu dài của viên nang Tiền liệt HV, đồng thời so sánh với các phương pháp điều trị hiện hành.

4. Phát triển sản phẩm và cải tiến quy trình sản xuất: Đẩy mạnh nghiên cứu phát triển viên nang Tiền liệt HV với công nghệ hiện đại nhằm nâng cao chất lượng, độ ổn định và tiện dụng cho người sử dụng. Chủ thể thực hiện là các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp dược liệu trong vòng 1-2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa tiết niệu và nội tiết: Nắm bắt cơ chế tác dụng và hiệu quả của viên nang Tiền liệt HV để tư vấn và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho bệnh nhân TSLTTLT.

2. Nhà nghiên cứu y học cổ truyền và dược liệu: Tham khảo kết quả nghiên cứu thực nghiệm và cơ sở khoa học để phát triển thêm các sản phẩm điều trị dựa trên y học cổ truyền.

3. Sinh viên, học viên cao học ngành y học cổ truyền và y học hiện đại: Học tập phương pháp nghiên cứu, phân tích dữ liệu và ứng dụng lý thuyết trong thực tiễn điều trị bệnh lý tăng sản lành tính tuyến tiền liệt.

4. Doanh nghiệp sản xuất dược phẩm và dược liệu: Đánh giá tiềm năng phát triển sản phẩm viên nang Tiền liệt HV, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm dựa trên nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Viên nang Tiền liệt HV có an toàn không?
   Nghiên cứu độc tính cấp và bán trường diễn trên chuột cho thấy viên nang không gây độc tính ở liều cao gấp nhiều lần liều lâm sàng, đảm bảo an toàn khi sử dụng.

2. Viên nang có tác dụng như thế nào trên hormon androgen?
   Viên nang làm giảm đáng kể nồng độ testosteron và DHT trong huyết thanh và mô tuyến tiền liệt, giúp kiểm soát sự tăng sinh tuyến tiền liệt.

3. Tác dụng cải thiện dòng tiểu của viên nang ra sao?
   Viên nang giảm số lần tiểu tiện, tăng thể tích trung bình mỗi lần tiểu, giúp giảm các triệu chứng rối loạn tiểu tiện do TSLTTLT.

4. Viên nang có thể thay thế hoàn toàn thuốc tây không?
   Viên nang là lựa chọn điều trị an toàn, hiệu quả, có thể dùng kết hợp hoặc thay thế trong một số trường hợp, nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

5. Thời gian điều trị tối ưu là bao lâu?
   Nghiên cứu thực nghiệm kéo dài 28 ngày cho thấy hiệu quả rõ rệt; thời gian điều trị trên người có thể cần điều chỉnh tùy theo tình trạng bệnh và hướng dẫn y tế.

Kết luận

• Viên nang Tiền liệt HV có tác dụng làm giảm nồng độ testosteron và DHT trong huyết thanh và mô tuyến tiền liệt trên mô hình chuột cống trắng gây TSLTTLT.
• Sản phẩm giúp giãn cơ trơn cổ bàng quang, giảm trương lực cơ, cải thiện rõ rệt các chỉ số dòng tiểu như số lần tiểu tiện và thể tích trung bình mỗi lần tiểu.
• Viên nang an toàn, không gây độc tính cấp và bán trường diễn ở liều cao trên động vật thí nghiệm.
• Nghiên cứu mở ra hướng phát triển sản phẩm y học cổ truyền tiện dụng, hiệu quả cho điều trị TSLTTLT.
• Đề xuất tiếp tục nghiên cứu lâm sàng trên người và phát triển sản phẩm trong vòng 1-2 năm tới để ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn.

Hãy liên hệ với các cơ sở y tế chuyên khoa hoặc đơn vị nghiên cứu để được tư vấn và cập nhật thông tin mới nhất về viên nang Tiền liệt HV trong điều trị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt (TSLTTLT) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng rối loạn tiểu tiện. Đây là một bệnh lành tính, ít gây ảnh hưởng đến tính mạng, nhưng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Bệnh hay gặp nhất ở nam giới trung niên và tăng dần theo tuổi Các nghiên cứu cho thấy, tại Hoa Kỳ mỗi năm có tới 1,2 triệu người đi khám về bệnh này, trong đó có tới 400.000 người phải can thiệp, tỷ lệ mắc tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ở tuổi 40 là 25 %, ở tuổi 70 là 80% [1]. Tại Pháp, nam giới trên 50 tuổi mắc bệnh chiếm tỷ lệ 35-40%.

Tại Thụy Điển có 0,15% dân số mổ tăng sản lành tính tuyến tiền liệt mỗi năm [2]. Ở Việt Nam, 63,8% nam giới trên 50 tuổi mắc bệnh này, trong 5 năm (1982- 1986), số bệnh nhân phẫu thuật tăng sản lành tính tuyến tiền liệt chiếm 11,8% tổng số bệnh nhân điều trị phẫu thuật tiết niệu tại bệnh viện Saint- Paul [3]. Theo điều tra của Trần Đức Thọ tại xã Chu Phan, Mê Linh, Hà Nội có 111 người bị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt trong tổng số 196 nam giới từ 50 tuổi trở lên được khám chiểm tỷ lệ 59,18%, bệnh tăng dần theo lứa tuổi, tỷ lệ tuổi mắc cao nhất ở lứa tuổi từ 75 đến 79 tuổi [4]. Hiện nay, tuổi thọ dân số ngày càng cao cũng là một trong những nguyên nhân khiến tỷ lệ nam giới mắc tăng sản lành tình tuyến tiền liệt cũng tăng theo.

Bệnh nhân cảm nhận được các triệu chứng của tăng sản lành tính tuyến tiền liệt chủ yếu ở giai đoạn sau của bệnh, khi đã có rối loạn tiểu tiện, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Giai đoạn này nếu không điều trị tích cực, đúng phác đồ sẽ gây nhiều biến chứng như chèn ép vào niệu đạo và cổ bàng quang do sự tăng về kích thước, khối lượng tuyến tiền liệt và tăng trương lực cơ trơn; hậu quả là gây nhiễm trùng đường niệu, sỏi bàng quang, bí tiểu và suy thận cấp [1]. 2 Y học hiện đại đã có nhiều phương pháp điều trị tăng sản lành tình tuyến tiền liệt, bằng cả nội khoa và ngoại khoa, với những hiệu quả nhất định. Tuy nhiên các phương pháp này đôi khi còn có những tồn tại như dị ứng thuốc tây y, hoặc chống chỉ định phẫu thuật [5].

Việt Nam với nguồn dược liệu phong phú, đa dạng cùng với vốn lý luận cơ bản y học cổ truyền vững chắc được lưu truyền từ ngàn đời xưa, các thế hệ sau đang kế thừa và phát triển những tinh túy của y học cổ truyền. “Tiền liệt HV” là bài thuốc nghiệm phương của Lê Thị Thanh Nhạn – Khoa thận - tiết niệu - Bệnh Viện Tuệ Tĩnh, được xây dựng trên cơ sở bài “Tỳ giải phân thanh ẩm” kết hợp với một số vị thuốc khác như Hoàng kỳ, Bán hạ chế, Trần bì, Hoài sơn, Kim anh tử …. ài thuốc được sử dụng điều trị hơn 10 năm theo phương pháp kê đơn truyền thống cho bệnh nhân tăng sản lành tính tuyến tiền liệt đạt kết quả tốt. Tuy nhiên, sử dụng thuốc dưới dạng cao lỏng theo phương pháp kê đơn và sắc thuốc truyền thống còn nhiều bất tiện như bảo quản khó khăn, bất cập cho người sử dụng khi phải di chuyển…Vì vậy, chúng tôi đã cải dạng sử dụng bài thuốc dưới dạng viên nang và có tên là “Tiền liệt HV”.

Để có thêm cơ sở khoa học, tính an toàn cho người bệnh sử dụng chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu tác dụng lên hormon và cải thiện dòng tiểu của viên nang tiền liệt HV trên chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt”, với các mục tiêu là: 1. Đánh giá ảnh hưởng của viên Tiền liệt HV lên các hormon testosteron và Dihydrotestosterone (DHT) trong máu và mô tuyến tiền liệt ở chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt. Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang và tác dụng cải thiện dòng tiểu của viên Tiền liệt HV trên chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ở chuột cống trắng. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

TĂNG SẢN LÀNH TÍNH TUYẾN TIỀN LIỆT THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI 1. Dịch tễ học tăng sản lành tính tuyến tiền liệt Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt là một bệnh lý phổ biến ở nam giới độ tuổi trung niên. Nhìn chung, bệnh lý này chiếm tỉ lệ 20% nam giới ở độ tuổi 41 - 50, 50% ở độ tuổi 51 - 60 và trên 90% khi > 80 tuổi. Tại Mỹ, khoảng 70% nam giới ở tuổi 60 - 69 và 80% nam giới trên 70 tuổi bị tác động bởi tăng sản lành tính tuyến tiền liệt, tỷ lệ mắc tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ở tuổi 40 là 25 %, ở tuổi 70 là 80% [6].

Tại Pháp, nam giới trên 50 tuổi mắc bệnh chiếm tỷ lệ 35-40%. Tại Thụy Điển có 0,15% dân số mổ tăng sản lành tính tuyến tiền liệt mỗi năm [2]. Tại Trung Quốc, tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ở người trên 50 tuổi chiểm 20%. Ở Việt Nam, theo Trần Đức Thọ và Đỗ Thị Khánh Hỷ, trong điều tra 1345 nam giới trên 45 tuổi, tỉ lệ mắc tăng sản lành tính tuyến tiền liệt là 61,2% và tăng dần theo lứa tuổi [4].

Một số khái niệm về tăng sản lành tính tuyến tiền liệt Tuyến tiền liệt hình dạng như hạt dẻ, hoặc hình nón, dẹt theo chiều trước sau, nặng khoảng 20g (ở trẻ sơ sinh, tuyến tiền liệt nặng khoảng 1g). Tuyến nằm ở trước chậu hông bé, trên hoành chậu hông, giữa hai cân cơ hậu môn, dưới bàng quang, sau khớp mu, trước trực tràng và dính chặt vào đáy bàng quang và đoạn đầu của niệu đạo nam, phần tuyến nằm phía dưới sau niệu đạo to hơn phần tuyến nằm phía trên niệu đạo [4], [6]. Ở người trung niên, tuyến tiền liệt có kích thước ngang gần đáy là 4cm, dày (chiều trước sau) là 2cm. 4 Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt là một loại u lành tính, là sự tăng sản và hình thành các khối tuyến chủ yếu ở vùng chuyển tiếp tuyến tiền liệt.

Từ đầu tận của nụ ống tuyến tiền liệt tăng sản rõ ràng hơn ở người tuổi cao. Khối u tuyến phát triển rộng và to lên, đẩy lùi chèn ép các vùng khác tạo thành vỏ bọc, bóc tách dễ dàng. Tuyến tiền liệt bình thường và tăng sản. Nguyên nhân, cơ chế sinh bệnh tăng sản lành tình tuyến tiền liệt Nguyên nhân gây tăng sản lành tính tiền liệt tuyến đến nay còn chưa được khẳng định rõ ràng nhưng vì xuất hiện ở những người cao tuổi và khi tinh hoàn còn chức năng nên đa số các nhà nghiên cứu cho rằng bệnh phát sinh do những rối loạn về nội tiết và tuổi cao [7].

(1) Yếu tố nội tiết Testosteron: Testosteron dưới xúc tác của men 5α - Reductase sẽ chuyển thành dihydrotestosteron (DHT) gắn vào màng tế bào tuyến tiền liệt làm phân chia nhân tế bào, gây tăng sinh và phì đại tuyến tiền liệt. Androgen: Cùng với Testosteron kiểm soát sự phát triển của tổ chức tuyến tiền liệt. Trên thực nghiệm nuôi cấy mô tuyến tiền liệt, người ta nhận 5 thấy chỉ có sự phát triển tế bào khi có mặt đủ 2 yếu tố Testosteron và Androgen. Estrogen: Cùng với Androgen kích thích trực tiếp sự sinh trưởng của tuyến tiền liệt.

Mặt khác ở đàn ông trên 50 tuổi tỉ lệ Testosteron/Estrogen có sự thay đổi, từ đó làm tăng nồng độ nội bào của DHT đồng thời tác động đến Prolactin làm tăng tiềm lực của Androgen dẫn đến tăng sinh tuyến tiền liệt. 5 Gonadotropin releasing Hormone (GH), Lutenizing Hormone (LH), Follicule Stimulating Hormone (FSH): Những Hormone hướng sinh dục tham gia kiểm soát Testosteron trong cơ chế điều hoà ngược âm tính đối với trục dưới đồi - tuyến yên thay đổi ở những người đàn ông trên 50 tuổi và có sự liên quan tới việc tăng sinh TTL [8],[9]. (2) Yếu tố tăng trưởng Các yếu tố này có tác dụng làm tăng trưởng các mô sợi, các mô tuyến lân cận hợp thành các nhân xơ quanh niệu đạo. Các nhân phát triển lớn dần, tạo thành BPH.

Các yếu tố tăng trưởng EGF, bFGF, IGF, VEGF có tính kích thích. Ngược lại yếu tố tăng trưởng chuyển đổi bêta (TGF) có tác dụng kìm hãm sự tăng sản của tuyến tiền liệt [9]. (3) Hiện tượng chết theo chương trình Đây là hiện tượng có tính di truyền của các tế bào có nhân, là cơ chế sinh lý chủ yếu để duy trì sự hằng định của mô tuyến bình thường. Trong bệnh tăng sản lành tính tuyền tiền liệt các tế bào biểu mô tuyến tiền liệt cần sự có mặt của các chất tăng trưởng để tồn tại.

Khi thiếu các chất này hoặc thiếu androgen, các tế bào biểu mô tuyến tiền liệt sẽ chết theo chương trình. Apoptosis giảm nhiều hơn là tăng sinh tế bào thường xảy ra khi tuyến tiền liệt tăng sản [10], [11], [12]. Triệu chứng của tăng sản lành tính tuyến tiền liệt 1. Triệu chứng lâm sàng (1) Triệu chứng cơ năng, gồm nhóm các triệu chứng do kích thích và nhóm các triệu chứng do chèn ép.

Các triệu chứng kích thích, do sự đáp ứng của bàng quang đối với chướng ngại vật ở cổ bàng quang, gồm đái nhiều lần, lúc đầu ban đêm, có thể gây mất ngủ và sau là đái nhiều lần ban ngày, làm cản trở sinh hoạt; Đi đái vội, không nhịn được, có khi đái són. Các triệu chứng do chèn ép, gồm đái khó, phải rặn đái, đứng lâu mới đái hết; Đái có tia nước tiểu yếu và nhỏ, có khi ra hai tia; Đái rớt nước tiểu về sau cùng; Đái xong vẫn còn cảm giác đái không hết. Trong giai đoạn có biến chứng, còn có thể gặp các biến chứng bí đái hoàn toàn hoặc bí đái không hoàn toàn; Đái đục và đái buốt khi có nhiễm khuẩn; Đái ra máu, do sỏi bàng quang hay viêm nhiễm nặng ở bàng quang (2) Triệu chứng thực thể Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt được phát hiện trong thăm khám lâm sàng như một khối u tròn đều, nhẵn đàn hồi, đồng nhất, không đau, còn rãnh giữa hay không sờ thấy, mật độ đồng đều, không có nhân rắn, ranh giới rõ rệt [3]. Triệu chứng cận lâm sàng (1) Xét nghiệm sinh hóa Xét nghiệm urê, creatinine máu và xét nghiệm vi khuẩn, kháng sinh đồ nước tiểu.

Xét nghiệm PSA (prostate specific antigen). Thường 1 gam mô tiền liệt tuyến tăng sản lành tính ≤ 4ng/ml (2) Siêu âm, là xét nghiệm cần làm trước khi phẫu thuật hay trong khi theo dõi điều trị ngoại khoa. Siêu âm có đầu dò trong trực tràng cho phép đo chính xác khối lượng u, phát hiện các điểm giảm âm của ung thư tuyến tiền liệt.