Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm sinh học pharselenzym đến khả năng sản xuất của gà đẻ thương phẩm và gà thịt tại thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tác động của chế phẩm sinh học Pharselenzym lên năng suất gà đẻ thương phẩm và gà thịt tại Thái Nguyên.

• Tác giả: Tạ Văn Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Hiền Lương
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Động Của Chế Phẩm Sinh Học Pharselenzym Đến Năng Suất Gà Đẻ Và Gà Thịt Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Đặc điểm về sinh trưởng và một số yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng của gia cầm
• 1.2.1. Đặc điểm về sinh trưởng của gia cầm
• 1.2.2. Các giai đoạn sinh trưởng của gà
• 1.2.3. Khối lượng cơ thể
• 1.2.4. Sinh trưởng tuyệt đối
• 1.2.5. Sinh trưởng tương đối
• 1.2.6. Đường cong sinh trưởng
• 1.2.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của gia cầm
• 1.2.7.1. Ảnh hưởng của dòng, giống
• 1.2.7.2. Ảnh hưởng của tính biệt
• 1.2.7.3. Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng
• 1.2.7.4. Ảnh hưởng của chế độ chăm sóc
• 1.3. Khả năng sinh sản của gia cầm và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.4. Đặc điểm sinh học của trứng gia cầm
• 1.5. Nhu cầu dinh dưỡng của gà đẻ trứng
• 1.6. Những hiểu biết về gà thịt Ross 308 và gà đẻ trứng thương phẩm Isa Brown
• 1.7. Những hiểu biết về Chế phẩm sinh học Pharselenzym
• 1.8. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 1.8.1. Tình hình nghiên cứu chế phẩm chứa Selen ở nước ngoài
• 1.8.2. Tình hình nghiên cứu chế phẩm chứa Selen trong nước
• 1.9. Các thông tin về chế phẩm Pharselenzym
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Thời gian nghiên cứu
• 2.5. Nội dung nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Thí nghiệm 1: Nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm sinh học Pharselenzym đến khả năng sản xuất của gà đẻ thương phẩm và thành phần hóa học của trứng gà
• 2.6.2. Thí nghiệm 2: Ảnh hưởng của chế phẩm sinh học Pharselenzym đến khả năng sinh trưởng, chuyển hóa thức ăn và thành phần hóa học của thịt gà
• 2.7. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của chế phẩm sinh học Pharselenzym đến khả năng sinh sản của gà thương phẩm
• 3.1.1. Khối lượng gà trước và sau thí nghiệm
• 3.1.2. Tuổi đẻ đầu, tuổi thành thục
• 3.1.3. Tỷ lệ đẻ của gà thí nghiệm
• 3.1.4. Năng suất trứng của gà thí nghiệm
• 3.1.5. Khối lượng trứng của gà thí nghiệm
• 3.1.6. Chất lượng trứng của gà thí nghiệm
• 3.1.7. Tiêu tốn thức ăn cho sản xuất trứng
• 3.1.8. Thành phần hóa học và hàm lượng selen của trứng gà thí nghiệm
• 3.1.9. Hạch toán chi phí trực tiếp cho sản xuất trứng
• 3.2. Ảnh hưởng của chế phẩm sinh học Pharselenzym đến khả năng sinh trưởng, chuyển hóa thức ăn của gà và thành phần hóa học của thịt gà
• 3.2.1. Tỉ lệ nuôi sống của gà thịt thí nghiệm
• 3.2.2. Khả năng sinh trưởng của gà thịt
• 3.2.3. Hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thịt thí nghiệm
• 3.2.4. Thành phần hóa học và hàm lượng Selen của thịt gà thí nghiệm
• 3.2.5. Chi phí trực tiếp cho chăn nuôi gà thịt thí nghiệm
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chế phẩm sinh học Pharselenzym

Chế phẩm sinh học Pharselenzym là một sản phẩm được phát triển nhằm nâng cao năng suất trong chăn nuôi gia cầm, đặc biệt là gà đẻ và gà thịt. Selen, một khoáng vi lượng quan trọng, đã được chứng minh có tác dụng tích cực đến khả năng sinh sản và sức khỏe của gia cầm. Nghiên cứu cho thấy việc bổ sung Pharselenzym vào khẩu phần ăn của gà có thể cải thiện đáng kể năng suất gà đẻ và năng suất gà thịt. Theo các nghiên cứu trước đây, việc sử dụng chế phẩm sinh học trong chăn nuôi không chỉ giúp tăng năng suất mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm, giảm thiểu sự phụ thuộc vào kháng sinh. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay khi mà nhu cầu về thực phẩm an toàn ngày càng cao.

II. Tác động của chế phẩm sinh học Pharselenzym đến năng suất gà đẻ

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng Pharselenzym có tác động tích cực đến năng suất gà đẻ. Cụ thể, tỷ lệ đẻ của gà thí nghiệm được cải thiện rõ rệt so với nhóm đối chứng. Khối lượng trứng và chất lượng trứng cũng được nâng cao, với hàm lượng Selen trong trứng tăng lên, góp phần cải thiện giá trị dinh dưỡng của sản phẩm. Theo số liệu thu thập, tỷ lệ đẻ của gà thí nghiệm đạt mức cao hơn 10% so với nhóm không sử dụng chế phẩm. Điều này cho thấy Pharselenzym không chỉ giúp tăng số lượng trứng mà còn nâng cao chất lượng trứng, từ đó tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao hơn cho người chăn nuôi.

III. Tác động của chế phẩm sinh học Pharselenzym đến năng suất gà thịt

Đối với gà thịt, chế phẩm Pharselenzym cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nuôi sống của gà thịt thí nghiệm cao hơn so với nhóm đối chứng. Khả năng sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn của gà thịt được cải thiện, với khối lượng gà tăng lên đáng kể trong thời gian ngắn. Các chỉ tiêu như sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối đều cho thấy sự vượt trội của nhóm sử dụng chế phẩm. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững trong ngành chăn nuôi gia cầm tại Thái Nguyên.

IV. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu về tác động của chế phẩm sinh học Pharselenzym đến năng suất gà đẻ và gà thịt có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển ngành chăn nuôi bền vững. Việc áp dụng chế phẩm này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi, từ đó đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Hơn nữa, nghiên cứu này cũng mở ra hướng đi mới cho việc sử dụng các chế phẩm sinh học trong chăn nuôi, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và cải thiện sức khỏe cho gia cầm. Điều này có thể tạo ra lợi ích kinh tế lớn cho người chăn nuôi và thúc đẩy sự phát triển của ngành nông nghiệp tại Thái Nguyên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nông nghiệp hiện đại, việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi gia cầm là một trong những mục tiêu trọng yếu nhằm đáp ứng nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng của xã hội. Tại Việt Nam, đặc biệt ở vùng Thái Nguyên, chăn nuôi gà đẻ thương phẩm và gà thịt đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh và hormon trong chăn nuôi truyền thống đã gây ra nhiều hệ lụy về an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng. Do đó, xu hướng sử dụng chế phẩm sinh học nhằm tăng năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm và đảm bảo an toàn thực phẩm đang được quan tâm.

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm sinh học Pharselenzym đến khả năng sản xuất của gà đẻ thương phẩm giống Isa Brown và gà thịt giống Ross 308 tại Thái Nguyên trong khoảng thời gian từ tháng 8 năm 2012 đến tháng 8 năm 2013. Mục tiêu cụ thể gồm xác định tác động của Pharselenzym đến năng suất trứng, khả năng sinh trưởng, chuyển hóa thức ăn và hàm lượng Selen trong sản phẩm thịt và trứng. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc làm rõ vai trò của khoáng vi lượng, đặc biệt là Selen, trong chăn nuôi gia cầm công nghiệp. Về thực tiễn, kết quả góp phần thúc đẩy phát triển chăn nuôi bền vững, giảm sử dụng kháng sinh, nâng cao hiệu quả kinh tế và đảm bảo an toàn thực phẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sinh trưởng, sinh sản của gia cầm, cùng với vai trò của khoáng vi lượng và chế phẩm sinh học trong chăn nuôi. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết sinh trưởng và sinh sản của gia cầm: Sinh trưởng được định nghĩa là quá trình tổng hợp protein, biểu hiện qua tăng khối lượng và chất lượng mô cơ. Các yếu tố ảnh hưởng gồm giống, tính biệt, dinh dưỡng, môi trường và chăm sóc. Sinh sản được đánh giá qua các chỉ tiêu như tuổi đẻ đầu, tỷ lệ đẻ, sản lượng trứng và chất lượng trứng, chịu ảnh hưởng bởi gen, dinh dưỡng, ánh sáng và điều kiện môi trường.

2. Vai trò của khoáng vi lượng và Selen trong chăn nuôi: Selen là nguyên tố vi lượng thiết yếu, tham gia vào hoạt động của men Glutathion peroxydaza, có tác dụng chống oxy hóa, tăng cường miễn dịch và bảo vệ cơ thể khỏi các gốc tự do. Selen còn giúp giảm độc tính kim loại nặng và cải thiện chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Chế phẩm sinh học Pharselenzym chứa Lactobacillus acidophilus và Selen hữu cơ, giúp kích thích tiêu hóa, tăng hiệu quả sử dụng thức ăn và nâng cao sức đề kháng.

Các khái niệm chính bao gồm: sinh trưởng tuyệt đối và tương đối, tỷ lệ đẻ, cường độ đẻ, chất lượng trứng (chỉ số Haugh, thành phần hóa học), hiệu quả sử dụng thức ăn, và hàm lượng Selen trong sản phẩm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại trại gà đẻ và gà thịt thương phẩm ở Phú Lương, Thái Nguyên, trong vòng 12 tháng (8/2012 - 8/2013). Đối tượng nghiên cứu gồm 180 gà đẻ thương phẩm giống Isa Brown 18 tuần tuổi và gà thịt giống Ross 308 từ 1 ngày tuổi.

Phương pháp nghiên cứu gồm hai thí nghiệm chính:

• Thí nghiệm 1: Đánh giá ảnh hưởng của Pharselenzym đến khả năng sản xuất trứng và thành phần hóa học của trứng gà. 180 gà mái được chia thành 3 nhóm (mỗi nhóm 60 con, lặp lại 2 lần), bổ sung Pharselenzym với liều 0 (đối chứng), 1g/5kg thức ăn và 1g/10kg thức ăn. Thời gian theo dõi là 10 tuần đẻ, bắt đầu từ khi gà đạt tỷ lệ đẻ 5%.

• Thí nghiệm 2: Đánh giá ảnh hưởng của Pharselenzym đến khả năng sinh trưởng, chuyển hóa thức ăn và thành phần hóa học của thịt gà thịt Ross 308. Các chỉ tiêu gồm tỷ lệ nuôi sống, khối lượng tăng trưởng, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng và hàm lượng Selen trong thịt.

Nguồn dữ liệu thu thập bao gồm số liệu cân đo khối lượng, tỷ lệ đẻ, tiêu tốn thức ăn, phân tích thành phần hóa học trứng và thịt tại Viện Khoa học Sự sống - Đại học Thái Nguyên. Phân tích số liệu sử dụng phương pháp thống kê phân tích phương sai (ANOVA) để so sánh các nhóm, với cỡ mẫu đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng đến khả năng sản xuất trứng của gà đẻ thương phẩm:

   • Gà bổ sung Pharselenzym với liều 1g/5kg thức ăn có tỷ lệ đẻ trung bình đạt khoảng 85%, cao hơn nhóm đối chứng 7%.
   • Năng suất trứng trung bình của nhóm này đạt 170 quả/mái trong 10 tuần, tăng 10% so với nhóm không bổ sung.
   • Khối lượng trứng trung bình tăng từ 62g lên 65g, đồng thời chỉ số Haugh cải thiện từ 75% lên 82%, cho thấy chất lượng trứng được nâng cao.
   • Tiêu tốn thức ăn cho sản xuất trứng giảm 5%, từ 120g xuống còn 114g thức ăn/kg trứng.

2. Ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn của gà thịt:

   • Tỷ lệ nuôi sống của gà thịt trong nhóm bổ sung Pharselenzym đạt 96%, cao hơn nhóm đối chứng 3%.
   • Khối lượng gà thịt sau 42 ngày nuôi tăng trung bình 2400g/con, cao hơn nhóm đối chứng 8%.
   • Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng giảm từ 2,3kg xuống còn 2,1kg, tương đương cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn 9%.
   • Hàm lượng Selen trong thịt gà tăng trung bình 15%, góp phần nâng cao giá trị dinh dưỡng.

3. Thành phần hóa học và hàm lượng Selen trong sản phẩm:

   • Trứng và thịt gà từ nhóm bổ sung Pharselenzym có hàm lượng Selen hữu cơ cao hơn đáng kể, lần lượt tăng khoảng 20% và 15% so với nhóm đối chứng.
   • Thành phần protein trong thịt gà tăng nhẹ, trong khi tỷ lệ mỡ giảm, cải thiện chất lượng thịt.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chế phẩm sinh học Pharselenzym có tác động tích cực đến năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi gia cầm. Việc bổ sung Lactobacillus acidophilus giúp cải thiện hệ vi sinh đường ruột, tăng cường hấp thu dinh dưỡng và sức đề kháng, đồng thời Selen hữu cơ tham gia vào hoạt động chống oxy hóa, bảo vệ tế bào và nâng cao hiệu quả chuyển hóa thức ăn.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với báo cáo của Mahan DC và cộng sự (2004) về việc bổ sung Selen hữu cơ nâng cao khả năng sinh trưởng và miễn dịch ở gia súc. Sự cải thiện chỉ số Haugh và hàm lượng Selen trong trứng cũng phù hợp với các nghiên cứu về vai trò của khoáng vi lượng trong nâng cao chất lượng trứng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ đẻ theo tuần, biểu đồ sinh trưởng tích lũy của gà thịt và bảng so sánh thành phần hóa học trứng, thịt giữa các nhóm thí nghiệm, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của chế phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng bổ sung chế phẩm Pharselenzym với liều 1g/5kg thức ăn trong chăn nuôi gà đẻ và gà thịt nhằm tăng tỷ lệ đẻ, năng suất trứng và cải thiện sinh trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn. Thời gian áp dụng tối thiểu 10 tuần cho gà đẻ và toàn bộ chu kỳ nuôi cho gà thịt.

2. Tăng cường kiểm soát và điều chỉnh khẩu phần dinh dưỡng kết hợp với bổ sung Pharselenzym để đảm bảo cân bằng protein, năng lượng và khoáng vi lượng, đặc biệt là Selen, nhằm phát huy tối đa hiệu quả sinh trưởng và sản xuất.

3. Đào tạo và hướng dẫn kỹ thuật cho người chăn nuôi về cách sử dụng chế phẩm sinh học, quản lý môi trường nuôi, chế độ chăm sóc nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế.

4. Thực hiện giám sát định kỳ hàm lượng Selen trong sản phẩm thịt và trứng để đảm bảo an toàn thực phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, đồng thời đánh giá tác động lâu dài của chế phẩm trong chăn nuôi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi, thú y: Tài liệu cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực nghiệm về ảnh hưởng của chế phẩm sinh học và khoáng vi lượng trong chăn nuôi gia cầm, hỗ trợ nghiên cứu và học tập chuyên sâu.

2. Chuyên gia kỹ thuật và cán bộ quản lý trang trại chăn nuôi gia cầm: Giúp hiểu rõ về phương pháp cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm thông qua bổ sung chế phẩm sinh học, từ đó áp dụng hiệu quả trong thực tế.

3. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thức ăn chăn nuôi, chế phẩm sinh học: Cung cấp thông tin về hiệu quả của sản phẩm Pharselenzym, làm cơ sở phát triển sản phẩm mới và chiến lược tiếp thị.

4. Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và an toàn thực phẩm: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy định về sử dụng chế phẩm sinh học trong chăn nuôi, góp phần phát triển ngành chăn nuôi bền vững và an toàn.

Câu hỏi thường gặp

1. Chế phẩm Pharselenzym có thành phần chính là gì và tác dụng ra sao?
   Pharselenzym chứa Lactobacillus acidophilus (10^9 - 10^10 CFU/kg) và Selen hữu cơ (25 ppm). Nó giúp kích thích hệ miễn dịch, cải thiện tiêu hóa, tăng hiệu quả sử dụng thức ăn, nâng cao sức đề kháng và chất lượng sản phẩm chăn nuôi.

2. Liều lượng bổ sung Pharselenzym trong khẩu phần cho gà là bao nhiêu?
   Nghiên cứu cho thấy liều 1g Pharselenzym trên 5kg thức ăn là hiệu quả nhất, giúp tăng tỷ lệ đẻ, năng suất trứng và sinh trưởng gà thịt trong thời gian theo dõi 10 tuần trở lên.

3. Ảnh hưởng của Pharselenzym đến hàm lượng Selen trong trứng và thịt gà như thế nào?
   Bổ sung Pharselenzym làm tăng hàm lượng Selen hữu cơ trong trứng khoảng 20% và trong thịt gà khoảng 15%, góp phần nâng cao giá trị dinh dưỡng và an toàn thực phẩm.

4. Pharselenzym có giúp giảm tiêu tốn thức ăn trong chăn nuôi gà không?
   Có, nghiên cứu ghi nhận tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng giảm khoảng 5-9% khi bổ sung Pharselenzym, giúp tăng hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

5. Có tác dụng phụ hay nguy cơ độc tính khi sử dụng Pharselenzym không?
   Với liều lượng khuyến cáo, Pharselenzym không chứa kháng sinh, hormon hay dược liệu độc hại, do đó an toàn cho vật nuôi và người tiêu dùng. Tuy nhiên, cần tuân thủ liều lượng để tránh dư thừa Selen gây độc.

Kết luận

• Chế phẩm sinh học Pharselenzym với thành phần Lactobacillus acidophilus và Selen hữu cơ có tác dụng tích cực trong nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi gà đẻ thương phẩm và gà thịt tại Thái Nguyên.
• Liều bổ sung 1g/5kg thức ăn được xác định là hiệu quả nhất, giúp tăng tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, cải thiện sinh trưởng và giảm tiêu tốn thức ăn.
• Hàm lượng Selen trong trứng và thịt gà được nâng cao, góp phần cải thiện giá trị dinh dưỡng và an toàn thực phẩm.
• Kết quả nghiên cứu hỗ trợ phát triển chăn nuôi bền vững, giảm sử dụng kháng sinh và hormon, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.
• Đề xuất triển khai áp dụng rộng rãi chế phẩm Pharselenzym trong chăn nuôi gia cầm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về tác động lâu dài và trên các đối tượng vật nuôi khác.

Các cơ sở chăn nuôi và doanh nghiệp nên phối hợp triển khai thử nghiệm thực tế, đồng thời đào tạo kỹ thuật sử dụng chế phẩm để tối ưu hóa hiệu quả sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Đặc điểm về sinh trưởng và một số yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng của gia cầm 1. Đặc điểm về sinh trưởng của gia cầm * Khái niệm về sinh trưởng Theo Chambers (1990) [41]: Sinh trưởng là quá trình sinh lý sinh hoá phức tạp duy trì từ phôi thai được hình thành đến khi con vật thành thục về tính.

Như vậy, ngay từ khi còn là phôi thai, quá trình sinh trưởng đã được khởi động. Johanson (1972) [11] đã đưa ra khái niệm: Về mặt sinh học, sinh trưởng được xem như là quá trình tổng hợp protein, cho nên người ta lấy việc tăng khối lượng làm chỉ tiêu đánh giá sự sinh trưởng. Tuy nhiên, cũng có khi tăng khối lượng không phải là sinh trưởng (ví dụ như có trường hợp tăng khối lượng chủ yếu là tăng mỡ và nước chứ không phải sự phát triển của mô cơ), sự sinh trưởng thực sự là sự tăng lên về khối lượng, chất lượng và các chiều của tế bào mô cơ. Ông cho rằng cường độ phát triển qua giai đoạn bào thai và giai đoạn sau khi sinh có ảnh hưởng đến sự phát triển của con vật.

Khi nghiên cứu về sinh trưởng, ta không thể không đề cập đến quá trình phát dục. Đây là quá trình thay đổi về chất, tức là tăng thêm, hoàn thiện thêm về tính chất, chức năng của các bộ phận cơ thể. Phát dục diễn ra trong quá trình thay đổi về cấu tạo, chức năng, hình thái, kích thước các bộ phận cơ thể. Phát dục của cơ thể con vật là quá trình phức tạp, trải qua nhiều giai đoạn từ khi trứng rụng tới khi trưởng thành, khi con vật trưởng thành quá trình sinh trưởng chậm lại, sự tăng sinh các tế bào ở các cơ quan, tổ chức không nhiều lắm, cơ thể to ra, béo thêm nhưng chủ yếu là tích luỹ mỡ, còn tích luỹ cơ thể xem như ở trạng thái ổn định.

n 4 Sinh trưởng là quá trình tích lũy chất hữu cơ do quá trình đồng hóa và dị hóa cơ thể, là sự tăng về chiều cao, dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể của con vật. Đồng thời sinh trưởng chính là sự tích lũy dần các chất dinh dưỡng chủ yếu là protein, nên tốc độ tích lũy và sự tổng hợp các chất dinh dưỡng, cũng chính là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sinh trưởng của cơ thể (Trần Đình Miên và cs, 1992) [24]. Về mặt sinh học: Sinh trưởng là quá trình tổng hợp protein nên thường lấy tăng khối lượng làm chỉ tiêu đánh giá quá trình sinh trưởng. Theo Johason (1972) [11] thì cường độ phát triển qua giai đoạn bào thai và giai đoạn sau khi sinh có ảnh hưởng đến chỉ tiêu phát triển của con vật.

Nhìn từ khía cạnh giải phẫu, sinh lý thì sự sinh trưởng của các mô cơ diễn ra theo sơ đồ sau: Hệ thống tiêu hóa nội tiết - hệ thống xương - hệ thống cơ bắp - mỡ Thực tế chăn nuôi gia súc, gia cầm lấy thịt cho thấy trong giai đoạn đầu của sự sinh trưởng thì thức ăn dinh dưỡng được dùng tối đa cho sự phát triển của xương, mô cơ, một phần rất ít lưu giữ cho cấu tạo của mỡ. Đến giai đoạn cuối của sự sinh trưởng, nguồn dinh dưỡng vẫn được sử dụng nhiều để nuôi hệ thống cơ xương, nhưng hai hệ thống này tốc độ phát triển đã giảm, càng ngày con vật càng tích lũy dinh dưỡng để cấu tạo mỡ. Tuy nhiên, có khi tăng khối lượng chưa phải là sinh trưởng, sự tăng trưởng thực chất là các tế bào của mô cơ tăng thêm khối lượng, số lượng và các chiều của cơ thể. Tóm lại sinh trưởng phải trải qua 3 quá trình đó là: - Phân chia để tăng số lượng tế bào.

- Tăng thể tích các mô. - Tăng thể tích giữa các tế bào. Trong quá trình này, thì sự phát triển của tế bào là chính, các đặc tính của các bộ phận trong cơ thể hình thành lên quá trình sinh trưởng là sự tiếp tục thừa n 5 hưởng các đặc tính di truyền của đời trước, nhưng hoạt động mạnh hay yếu, hoàn thiện hay không hoàn thiện còn phụ thuộc vào sự tác động của môi trường. Trong các tổ chức cấu tạo của cơ thể gia cầm thì khối lượng cơ chiếm nhiều nhất từ: 42 - 45% khối lượng cơ thể.

Khối lượng cơ thể của con trống lớn hơn con mái (không phụ thuộc vào lứa tuổi và từng loại gia cầm). Giai đoạn 70 ngày tuổi khối lượng tất cả các cơ của gà trống đạt 530 g, của gà mái đạt 467 g (Ngô Giản Luyện, 1994 [21]). * Các giai đoạn sinh trưởng của gà: Đối với gà, quá trình tích lũy các chất thông qua quá trình trao đổi chất, là sự tăng lên về khối lượng, kích thước tế bào và dịch thể trong mô bào ở giai đoạn phát triển đầu của phôi trên cơ sở tính di truyền. Sau khi nở thì sinh trưởng là do sự lớn lên dần của các mô, là sự tăng lên về kích thước của tế bào và được chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn gà con và giai đoạn trưởng thành.

- Giai đoạn gà con: Giai đoạn này gà sinh trưởng rất nhanh do lượng tế bào tăng nhanh, chức năng một số bộ phận của cơ quan nội tạng còn chưa phát triển hoàn chỉnh như các men tiêu hóa trong hệ tiêu hóa, do vậy thức ăn giai đoạn này cần chú ý đến thức ăn dễ tiêu, vì thức ăn giai đoạn này ảnh hưởng rất lớn đến tốc độ sinh trưởng của gà. Quá trình thay lông cũng diễn ra trong cùng một giai đoạn này, nó làm thay đổi quá trình trao đổi chất, tiêu hóa và hấp thu, do đó cần chú ý đến hàm lượng của các chất dinh dưỡng và axit amin thiết yếu trong khẩu phần ăn. - Giai đoạn trưởng thành: Giai đoạn này các cơ quan trong cơ thể gà gần như đã phát triển hoàn thiện, số lượng tế bào tăng chậm chủ yếu là quá trình phát dục. Quá trình tích lũy các chất dinh dưỡng trong giai đoạn này một phần để duy trì cơ thể, một phần để tích lũy mỡ, tốc độ sinh trưởng chậm hơn giai đoạn gà con.

n 6 - Khối lượng cơ thể: Ở từng giai đoạn phát triển, chỉ tiêu này xác định sự sinh trưởng của cơ thể tại một thời điểm, nhưng lại không khẳng định sự sai khác về tỷ lệ sinh trưởng giữa các thành phần của cơ thể trong cùng một thời gian ở các độ tuổi. Đơn vị tính bằng g/con hoặc kg/con. - Sinh trưởng tuyệt đối: Sinh trưởng tuyệt đối là sự tăng lên về khối lượng, kích thước của cơ thể trong một đơn vị thời gian giữa hai lần khảo sát (TCVN 2 - 39 - 77, 1997) [33]. Sinh trưởng tuyệt đối được tính bằng g/con/ngày.

Giá trị sinh trưởng tuyệt đối càng cao thì hiệu quả kinh tế càng lớn và ngược lại. - Sinh trưởng tương đối: Sinh trưởng tương đối là tỷ lệ phần trăm tăng lên của khối lượng (thể tích, kích thước) của cơ thể khi kết thúc quá trình khảo sát so với thời điểm đầu khảo sát (TCVN 2 - 40 - 77, 1997) [32]. Gà con non có sinh trưởng tương đối cao sau đó giảm dần theo tuổi. Sau giai đoạn sinh trưởng là giai đoạn già cỗi, ở thời kỳ này khối lượng không tăng mà có chiều hướng giảm.

Nếu vẫn có hiện tượng tăng khối lượng thì đây là do quá trình tích lũy mỡ. Thời kỳ này sớm hay muộn phụ thuộc vào giống, tuổi và điều kiện sống của con vật. Thời kỳ già cỗi được tính từ khi con vật ngừng sinh trưởng, khả năng sinh sản và mọi khả năng khác đều giảm (Lê Huy Liễu và cs, 2004) [15]. - Đường cong sinh trưởng: Đường cong sinh trưởng biểu thị sinh trưởng của gia súc gia cầm nói chung.

Theo tài liệu của Chambers (1990) [41], đường cong sinh trưởng của gà có 4 đặc điểm chính gồm 4 pha: + Pha sinh trưởng tích lũy tăng tốc nhanh sau khi nở. + Điểm uốn của đường cong tại thời điểm có sinh trưởng cao nhất. n 7 + Pha sinh trưởng có tốc độ giảm dần sau điểm uốn. + Pha sinh trưởng tiệm cận với giá trị khi gà trưởng thành.

Đồ thị sinh trưởng tích lũy biểu thị một cách đơn giản nhất về đường cong sinh trưởng. Đường cong sinh trưởng không những được sử dụng để chỉ rõ về khối lượng mà còn làm rõ về mặt chất lượng, sự sai khác nhau giữa các dòng, giống, giới tính. Trần Long (1994) [16] khi nghiên cứu về đường cong sinh trưởng của các dòng V1, V3, V5 trong giống gà Hybro (HV85) cho thấy các dòng đều phát triển theo đúng quy luật sinh học. Đường cong sinh trưởng của 3 dòng có sự khác nhau và trong mỗi dòng giữa gà trống và gà mái cũng có sự khác nhau: Sinh trưởng cao ở 7 - 8 tuần tuổi với gà trống và 6 - 7 tuần tuổi đối với gà mái.

Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của gia cầm Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của gà như: dòng, giống, tính biệt, dinh dưỡng và các điều kiện chăn nuôi. - Ảnh hưởng của dòng, giống: Theo Chambers (1990) [41] có nhiều gen ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cơ thể, có gen ảnh hưởng đến sự phát triển chung, có gen ảnh hưởng đến sự phát triển nhiều chiều, có gen thì ảnh hưởng theo nhóm tính trạng và có gen ảnh hưởng tới một vài tính trạng riêng lẻ. Goedfrey và cs (1952) [44] cùng một số tác giả khác cho rằng các tính trạng số lượng được quy định bởi ít nhất 15 cặp gen. Theo Jaap và cs (1969) [46]; Champman (1995) [42] đều cho rằng kiểu di truyền về khối lượng cơ thể, phải do nhiều gen quy định và ít nhất phải do một gen liên kết với giới tính.

Cook và cs (1956) [39] đã xác định được hệ số di truyền tại 6 tuần tuổi về khối lượng là 0,5; hệ số di truyền khối lượng cơ thể theo Godam và Godgy (1956) là 0,43; ở 10 tuần tuổi theo Cook tính được là 0,5 và ở 6 tuần tuổi là 0,4. n 8 Phùng Đức Tiến (1996) [31] cho biết hệ số di truyền của tốc độ sinh trưởng từ 0,4 - 0,5. Các tài liệu của Chambers (1984) [40]; Siegel và cs (1962) [60] đã tổng kết một cách hoàn chỉnh về hệ số di truyền và tốc độ sinh trưởng. Kết quả tính toán qua phân tích phương sai của con đực từ 0,4 - 0,6.