Nghiên cứu sự lưu hành của Porcine Parvovirus (PPV) ở lợn tại Hà Nội và vùng phụ cận

Nghiên cứu sự lưu hành của virus parvovirus porcine (PPV) ở lợn nuôi tại Hà Nội và vùng lân cận, cung cấp thông tin quan trọng cho ngành chăn nuôi.

• Tác giả: Đặng Thị Cẩm Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Giáp
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Lưu Hành Của Porcine Parvovirus (PPV) Ở Lợn Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• THESIS ABSTRACT
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ PORCINE PARVOVIRUS
• 3.2. Sự nhân lên của virus
• 3.3. Hiện tượng gây ngưng kết hồng cầu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Porcine Parvovirus PPV Nguyên Nhân Tác Hại

Hội chứng rối loạn sinh sản (RLSS) ở lợn là một vấn đề phức tạp, gây ra bởi nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả vi khuẩn, virus và các yếu tố môi trường. Porcine Parvovirus (PPV) là một trong những tác nhân virus quan trọng gây ra RLSS, đặc biệt là trước khi bệnh Tai xanh (PRRS) trở nên phổ biến. PPV gây bệnh chủ yếu ở lợn nái và lợn con theo mẹ, có khả năng lây nhiễm và phá hủy phôi thai và bào thai. Virus này có mặt ở khắp mọi nơi và gây ra hội chứng thai chết lưu và khô thai ở lợn. PPV còn được biết đến như một yếu tố kích hoạt trong sinh bệnh học của hội chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa do Porcine circovirus type 2 gây ra. Việc nghiên cứu về PPV là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về dịch tễ học và tác động của nó đối với ngành chăn nuôi lợn.

1.1. Lịch Sử Phát Hiện và Phân Bố của PPV trên Thế Giới

Porcine Parvovirus (PPV) được phân lập lần đầu tiên từ những thai ướp, thai sảy. Bằng phương pháp nghiên cứu gây bệnh thực nghiệm cho lợn con và lợn nái có chửa, nhiều nhà khoa học đã chỉ rõ PPV gây RLSS với đặc tính lây nhiễm gây chết phôi, chết thai và thường ở lợn mẹ không có triệu chứng lâm sàng. Bệnh phát triển chủ yếu ở lợn mẹ có huyết thanh âm tính và nhiễm virus theo đường mũi, miệng vào giai đoạn đầu mang thai, hậu quả là hợp tử bị nhiễm qua nhau thai trước khi chúng có khả năng đáp ứng miễn dịch. Sự lây nhiễm PPV ngoài thời kỳ mang thai không có ý nghĩa, vì PPV không gây bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào ngoài gây chết phôi, chết thai. Qua nhiều nghiên cứu cho thấy PPV phân bố rộng rãi ở đàn lợn khắp nơi trên thế giới, là bệnh có tính chất địa phương.

1.2. Đặc Điểm Cấu Trúc và Khả Năng Nhân Lên của Virus PPV

PPV là một trong những virus trần hình khối đa diện đều có kích thước nhỏ. Đường kính của virion từ 18-26nm. Lõi một sợi đơn DNA. Capsid là lớp vỏ, trực tiếp bao lấy lõi DNA của virus. Capsid của PPV gồm 32 capxome xếp theo kiểu đối xứng hình cầu chặt chẽ tạo thành các mặt đa diện bao quanh lõi DNA. Capsid có chức năng chính bảo vệ lõi DNA khỏi tác động của môi trường, ngoài ra capsid còn tham gia hấp thụ virus vào tế bào thụ cảm. Sự nhân lên của PPV khi nuôi cấy nhân tạo đặc trưng là hiện tượng diệt tế bào (cytocidal) đặc trưng bởi sự kết đặc nhân tế bào (pyknosis) và dung giải tế bào (lysis of cell).

II. Thách Thức PPV Gây Rối Loạn Sinh Sản Ở Lợn Như Thế Nào

PPV gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với khả năng sinh sản của lợn, đặc biệt là ở lợn nái. Virus có khả năng lây nhiễm và phá hủy phôi thai và bào thai, dẫn đến thai chết lưu, khô thai, và giảm số lượng lợn con sinh ra. Sự lây nhiễm PPV thường xảy ra ở lợn mẹ có huyết thanh âm tính và nhiễm virus theo đường mũi, miệng vào giai đoạn đầu mang thai. Hậu quả là hợp tử bị nhiễm qua nhau thai trước khi chúng có khả năng đáp ứng miễn dịch. Ngoài ra, PPV còn được biết đến như một yếu tố kích hoạt trong sinh bệnh học của hội chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa do Porcine circovirus type 2 gây ra. Do đó, việc kiểm soát và phòng ngừa PPV là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe sinh sản của đàn lợn và giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

2.1. Cơ Chế Lây Nhiễm và Tác Động của PPV Lên Phôi Thai

Sự lây nhiễm PPV thường xảy ra ở lợn mẹ có huyết thanh âm tính và nhiễm virus theo đường mũi, miệng vào giai đoạn đầu mang thai. Hậu quả là hợp tử bị nhiễm qua nhau thai trước khi chúng có khả năng đáp ứng miễn dịch. Sự lây nhiễm PPV ngoài thời kỳ mang thai không có ý nghĩa, vì PPV không gây bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào ngoài gây chết phôi, chết thai. PPV có khả năng lây nhiễm và phá hủy phôi thai và bào thai, dẫn đến thai chết lưu, khô thai, và giảm số lượng lợn con sinh ra.

2.2. Vai Trò của PPV Trong Hội Chứng Còi Cọc Sau Cai Sữa PMWS

PPV còn được biết đến như là một yếu tố kích hoạt trong sinh bệnh học của hội chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa do Porcine circovirus type 2 gây ra (PCV2). Căn bệnh Porcine parvovirus (PPV) được xếp vào giống Parvovirus (tiếng Latin parvus = nhỏ bé) thuộc họ Parvoviridae. PPV được xác định là ngoài nguyên nhân gây RLSS ở lợn còn góp phần khiến cho lợn nhiễm Porcine circovirus type 2 (PCV2) mắc chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa (postweaning multisystemic wasting syndrome, PMWS).

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Xác Định PPV Bằng Huyết Thanh Học PCR

Nghiên cứu về sự lưu hành của Porcine Parvovirus (PPV) ở lợn tại Hà Nội và vùng phụ cận sử dụng các phương pháp huyết thanh học và PCR để xác định sự có mặt của virus và kháng thể kháng virus. Phương pháp huyết thanh học, bao gồm phản ứng ngưng kết hồng cầu (HA) và phản ứng ngăn trở ngưng kết hồng cầu (HI), được sử dụng để phát hiện và định lượng kháng thể kháng PPV trong huyết thanh lợn. Phương pháp PCR được sử dụng để phát hiện trực tiếp virus PPV trong mẫu huyết thanh. Kết hợp cả hai phương pháp này giúp cung cấp một cái nhìn toàn diện về sự lưu hành của PPV trong đàn lợn.

3.1. Quy Trình Lấy Mẫu Máu và Chuẩn Bị Huyết Thanh Xét Nghiệm PPV

Mẫu máu được lấy ở vịnh tĩnh mạch cổ của lợn (2- 3ml/cá thể), sau đó được để đông tự nhiên trong syringe. Mẫu huyết thanh bảo quản ở -20oC cho đến khi xét nghiệm. Kháng nguyên chuẩn porcine parvovirus (PPV) được tiến hành bằng phương pháp ELISA. Phương pháp tách ADN tổng số Tách chiết ADN tổng số từ mẫu bệnh phẩm của lợn nhiễm bệnh.

3.2. Kỹ Thuật PCR Phát Hiện PPV và Phân Tích Di Truyền

Sử dụng cặp mồi đặc hiệu PPVF/PPVR dùng phát hiện PPV. Mối quan hệ di truyền của PPV được xây dựng dựa trên một phần trình tự gen mã hóa protein NS1, sử dụng phần mềm MEGA6. Phương pháp PCR phát hiện PPV Sử dụng cặp mồi đặc hiệu PPVF/PPVR dùng phát hiện PPV. Mối quan hệ di truyền của PPV được xây dựng dựa trên một phần trình tự gen mã hóa protein NS1, sử dụng phần mềm MEGA6.

IV. Kết Quả Tỷ Lệ Lưu Hành PPV Cao Ở Lợn Nuôi Tại Hà Nội

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ lưu hành Porcine Parvovirus (PPV) ở lợn nuôi tại Hà Nội và vùng phụ cận là rất cao. Phần lớn các mẫu huyết thanh xét nghiệm đều dương tính với kháng thể kháng PPV, cho thấy sự tiếp xúc rộng rãi của đàn lợn với virus này. Tỷ lệ dương tính huyết thanh học cao hơn ở các đàn lợn có quy mô lớn, cho thấy quy mô chăn nuôi có thể ảnh hưởng đến sự lây lan của PPV. Ngoài ra, kết quả PCR cũng cho thấy sự hiện diện của virus PPV trong một số mẫu huyết thanh, xác nhận sự lưu hành của virus trong đàn lợn.

4.1. Tỷ Lệ Dương Tính Huyết Thanh Học và Ảnh Hưởng của Quy Mô Chăn Nuôi

Có 94,51% (155/164) số mẫu dương tính với kháng thể PPV. Những đàn lợn có quy mô lớn thì tỷ lệ dương tính cao (P<0,05). Ở những trại có mức quy mô đàn phổ biến từ 100 – 500 con và từ 500 – 1000 và >1000 con thì tỷ lệ lưu hành kháng thể kháng PPV trong huyết thanh cao nhất.

4.2. Kết Quả PCR Xác Nhận Sự Lưu Hành Của Virus PPV Trong Huyết Thanh

Trong tổng số 18 mẫu huyết thanh xét nghiệm, có 10/18 mẫu dương tính với PPV và có 8/18 mẫu âm tính với PPV. Kết quả phân tích cây phát sinh chủng loại cho thấy 10 chủng PPV được giải trình tự trong nghiên cứu này thuộc về nhóm 1.

V. Ứng Dụng Giải Pháp Kiểm Soát PPV Để Nâng Cao Năng Suất

Việc kiểm soát Porcine Parvovirus (PPV) là rất quan trọng để nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi lợn. Các biện pháp kiểm soát bao gồm tiêm phòng vaccine cho lợn nái để bảo vệ phôi thai và bào thai khỏi sự lây nhiễm của virus. Ngoài ra, cần thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại và quản lý đàn lợn chặt chẽ để giảm thiểu sự lây lan của PPV. Việc hiểu rõ về dịch tễ học và đặc điểm sinh học phân tử của PPV cũng giúp cho việc phát triển các chiến lược kiểm soát hiệu quả hơn.

5.1. Lịch Tiêm Phòng Vaccine PPV Hiệu Quả Cho Lợn Nái

Việc tiêm phòng vaccine cho lợn nái là một biện pháp quan trọng để bảo vệ phôi thai và bào thai khỏi sự lây nhiễm của virus. Cần tuân thủ lịch tiêm phòng vaccine PPV hiệu quả để đảm bảo lợn nái có đủ kháng thể bảo vệ.

5.2. Vệ Sinh Chuồng Trại và Quản Lý Đàn Lợn Để Giảm Lây Lan PPV

Thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại và quản lý đàn lợn chặt chẽ để giảm thiểu sự lây lan của PPV. Đảm bảo chuồng trại sạch sẽ, thông thoáng và có hệ thống thoát nước tốt. Quản lý đàn lợn theo quy trình, cách ly lợn bệnh và thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ.

VI. Kết Luận Nghiên Cứu PPV Tiếp Tục Đóng Góp Cho Ngành Chăn Nuôi

Nghiên cứu về Porcine Parvovirus (PPV) tiếp tục đóng góp quan trọng cho ngành chăn nuôi lợn. Việc xác định sự lưu hành của PPV và hiểu rõ về đặc điểm sinh học phân tử của virus giúp cho việc phát triển các chiến lược kiểm soát và phòng ngừa hiệu quả hơn. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các loại vaccine PPV khác nhau và tìm hiểu về vai trò của PPV trong các bệnh phức hợp ở lợn.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về PPV và Các Bệnh Phức Hợp

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các loại vaccine PPV khác nhau và tìm hiểu về vai trò của PPV trong các bệnh phức hợp ở lợn. Cần có thêm nhiều nghiên cứu về sự tương tác giữa PPV và các virus khác, chẳng hạn như PCV2, để hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh và phát triển các biện pháp kiểm soát hiệu quả hơn.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Giám Sát Dịch Tễ PPV Trong Tương Lai

Việc giám sát dịch tễ PPV là rất quan trọng để theo dõi sự thay đổi của virus và phát hiện sớm các chủng virus mới. Cần có một hệ thống giám sát dịch tễ hiệu quả để thu thập thông tin về sự lưu hành của PPV và các yếu tố nguy cơ liên quan. Thông tin này sẽ giúp cho việc đưa ra các quyết định về kiểm soát và phòng ngừa PPV một cách kịp thời và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc, Việt Nam từng đạt quy mô đàn lợn 27,6 triệu con, đứng thứ 4 trên toàn thế giới, cùng tốc độ nhập khẩu lợn giống tăng trưởng 90,6% trong năm 2015. Đi kèm với sự phát triển nhanh chóng của ngành chăn nuôi là áp lực dịch bệnh ngày càng phức tạp, trong đó Porcine Parvovirus (PPV) là tác nhân truyền nhiễm hàng đầu gây hội chứng rối loạn sinh sản với các bệnh tích đặc trưng như sảy thai, thai chết lưu và khô thai. Bên cạnh đó, PPV còn đóng vai trò là yếu tố kích hoạt nguy hiểm kết hợp cùng Porcine Circovirus type 2 (PCV2) làm bùng phát hội chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa. Dù gây tổn thất kinh tế nặng nề, các nghiên cứu dịch tễ chuyên sâu về PPV tại miền Bắc vẫn còn hạn chế sau thời kỳ bùng nổ dịch Tai xanh.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Đặng Thị Cẩm Nhung tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam được triển khai nhằm xác định chính xác mức độ lưu hành của kháng thể kháng PPV và sự hiện diện của virus trong máu đàn lợn, đồng thời phân tích đặc điểm sinh học phân tử của các chủng virus thực địa. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 12/2015 đến tháng 05/2017 trên địa bàn thành phố Hà Nội và 5 tỉnh phụ cận gồm Hải Dương, Hưng Yên, Hòa Bình, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc. Kết quả đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp bộ dữ liệu dịch tễ chuẩn xác trên 340 mẫu lợn thịt tại 88 trang trại, làm cơ sở khoa học vững chắc để các nhà chăn nuôi điều chỉnh lịch tiêm phòng vaccine, tối ưu hóa quy trình an toàn sinh học và giảm thiểu tỷ lệ thai gỗ xuống dưới 1%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết virus học cấu trúc và cơ chế sinh bệnh học của họ Parvoviridae. Virus PPV là virus trần dạng khối đa diện đều, đường kính 18-26 nm, mang hệ gen là sợi đơn DNA có trọng lượng phân tử 1,4x10^6 Dalton, chiếm 26,5% trọng lượng hạt virion. Vỏ capsid cấu tạo từ 32 capsomer chịu trách nhiệm gắn kết thụ thể tế bào cảm thụ và quyết định tính kháng nguyên. Khi xâm nhập cơ thể lợn nái chưa có miễn dịch ở nửa đầu thai kỳ, virus vượt qua hàng rào nhau thai, tấn công hệ mạch quản và gây chết phôi hàng loạt.

Bên cạnh đó, đề tài tích hợp lý thuyết miễn dịch học dịch thể liên quan đến động học kháng thể mẹ truyền. Kháng thể thụ động từ sữa đầu chỉ bảo hộ lợn con trong 30 ngày đầu đời, sau thời gian này sự xuất hiện của kháng thể là bằng chứng của đáp ứng miễn dịch chủ động khi phơi nhiễm mầm bệnh. Các khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt gồm phản ứng ngăn trở ngưng kết hồng cầu (HI), đơn vị ngưng kết kháng nguyên (HAU), protein phi cấu trúc NS1 và hội chứng còi cọc sau cai sữa (PMWS).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên với tổng quy mô 340 mẫu huyết thanh lợn thịt từ 40 đến 80 ngày tuổi thu thập từ 88 trang trại tại 6 tỉnh thành phía Bắc. Trong đó, 24 trang trại có quy mô trên 100 con đóng góp 107 mẫu và 64 trang trại quy mô từ 100 con trở xuống đóng góp 233 mẫu; kết hợp khảo sát đối chứng 164 mẫu từ lợn nái và lợn con. Nhóm lợn thịt được lựa chọn làm đối tượng trọng tâm vì đây là nhóm không được tiêm phòng vaccine PPV, giúp phản ánh trung thực tình trạng lưu hành tự nhiên.

Quy trình phân tích trong phòng thí nghiệm được thực hiện đồng bộ:

• Chuẩn hóa phản ứng HI bằng dung dịch hồng cầu chuột lang 0,5% và xử lý triệt để yếu tố ngưng kết không đặc hiệu của huyết thanh bằng hồng cầu 10% qua đêm ở 4 độ C.
• Tách chiết DNA tổng số bằng dung dịch đệm sucrose kết hợp Proteinase K và hỗn hợp phenol-chloroform-isoamyl alcohol tỷ lệ 25:24:1.
• Khuếch đại đoạn gen NS1 dài 265 bp bằng kỹ thuật PCR với cặp mồi đặc hiệu PPVF/PPVR qua 40 chu kỳ nhiệt tại nhiệt độ bắt mồi 57,1 độ C.
• Xây dựng cây phát sinh chủng loại bằng phần mềm MEGA6 theo phương pháp Neighbor-Joining kết hợp mô hình Tajima-Nei với 1000 lần lặp bootstrap để xác định quan hệ tiến hóa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu đã chuẩn hóa thành công các thông số kỹ thuật cho phản ứng HI. Nồng độ hồng cầu chuột lang tối ưu được xác định chính xác là 0,5% với mật độ 203,86 ± 47,61 x 10^4 tế bào/ml. Thời gian tương tác giữa kháng nguyên và kháng thể được rút ngắn xuống 20 phút thay vì 4 giờ mà vẫn duy trì độ nhạy với hiệu giá kháng thể 1/8.

Thứ hai, kết quả giám sát huyết thanh học trên 340 mẫu lợn thịt ghi nhận tỷ lệ dương tính trung bình lên tới 86,76% (295/340 mẫu), hiện diện tại 87/88 trang trại khảo sát (chiếm 98,86%). Trong các mẫu dương tính, 73,82% mẫu tập trung ở mức hiệu giá thấp (1/16 đến 1/512) và 12,94% mẫu đạt mức hiệu giá cao trên 1/512. Tỷ lệ lưu hành có sự phân hóa đáng kể giữa các địa phương với mức ý nghĩa p = 0,035, trong đó tỉnh Hòa Bình dẫn đầu với 28,82%, tiếp theo là Hải Dương với 16,76% và Hà Nội với 15,88%.

Thứ ba, kỹ thuật PCR trên 18 mẫu huyết thanh đại diện đã phát hiện 10 mẫu dương tính với DNA của virus PPV, chiếm tỷ lệ 55,56%. Phân tích trình tự đoạn gen NS1 kích thước 265 bp của 10 chủng phân lập ký hiệu từ P1 đến P9 và P11 cho thấy 100% chủng nghiên cứu đều thuộc về Nhóm di truyền 1 (Group 1), có độ tương đồng nucleotide rất cao với chủng vaccine chuẩn NADL-2 và các chủng thực địa từ Trung Quốc.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua bảng phân bố tần suất hiệu giá kháng thể và biểu đồ cột so sánh tỷ lệ nhiễm giữa các quy mô chuồng nuôi. Sự hiện diện của 86,76% mẫu lợn thịt mang kháng thể đặc hiệu là chỉ dấu dịch tễ rõ ràng cho thấy virus PPV đang tồn lưu và lây truyền liên tục trong môi trường chuồng trại. Do kháng thể thụ động từ lợn mẹ tiêu biến hoàn toàn sau 30 ngày tuổi và lợn thịt không có chỉ định tiêm vaccine, nguồn kháng thể này chỉ có thể hình thành từ quá trình lây nhiễm tự nhiên.

Tỷ lệ lưu hành phát hiện trong nghiên cứu này tương đồng với các công bố quốc tế tại Đan Mạch (100% số trại) và Ý (78,9% đến 91,4%), đồng thời cao hơn mức 50-60% từng ghi nhận ở lợn nái Việt Nam trong các giai đoạn trước. Đáng chú ý, việc 55,56% mẫu huyết thanh chứa virus sống chỉ ra rằng lợn thịt đang đóng vai trò vật chủ mang trùng bài thải virus qua phân và dịch tiết, tạo nguồn lây nhiễm thường trực đe dọa đàn nái hậu bị chưa có miễn dịch.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, thiết lập lịch tiêm phòng vaccine phòng bệnh khô thai bắt buộc cho 100% đàn lợn nái hậu bị trước khi phối giống. Bác sĩ thú y và chủ trang trại cần thực hiện nghiêm ngặt phác đồ 2 mũi tiêm bằng vaccine vô hoạt với liều 2-5 ml/con: mũi 1 lúc 22 tuần tuổi và mũi 2 lúc 27 tuần tuổi, kết hợp tiêm nhắc lại cho lợn nái đang khai thác trước khi phối giống 2 tuần nhằm duy trì hiệu giá kháng thể bảo hộ trên 1:640.

Thứ hai, áp dụng quy chuẩn chẩn đoán nhanh HI cải tiến tại các cơ sở kiểm nghiệm. Chi cục Chăn nuôi và Thú y các tỉnh cần chuyển đổi quy trình chuẩn độ kháng thể sang nồng độ hồng cầu 0,5% với thời gian ủ 20 phút, giúp cắt giảm 90% thời gian xét nghiệm và tăng công suất xử lý mẫu lên gấp 3 lần trong vòng 6 tháng tới.

Thứ ba, tăng cường giám sát an toàn sinh học và kiểm soát nguồn lợn hậu bị thay thế. Các trang trại quy mô trên 100 con tại Hà Nội, Hòa Bình và Hải Dương cần tổ chức cách ly nghiêm ngặt lợn hậu bị mới nhập đàn trong tối thiểu 30 ngày, định kỳ lấy mẫu kiểm tra huyết thanh học cho ít nhất 10% tổng đàn mỗi quý.

Thứ tư, kiểm soát chặt chẽ chất lượng tinh dịch lợn đực giống và vệ sinh chuồng nuôi định kỳ. Hợp tác xã và trạm truyền giống phải ứng dụng kỹ thuật PCR kiểm tra 100% đực giống nhằm ngăn ngừa lây truyền qua đường sinh dục, kết hợp phun sát trùng chuồng trại 2 lần mỗi tuần để giảm tỷ lệ hao hụt do thai gỗ xuống dưới 1% trong toàn chu kỳ khai thác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm chủ trang trại và nhà quản lý chăn nuôi quy mô lớn: Luận văn cung cấp phác đồ tiêm phòng vaccine chi tiết và phương pháp quản lý đàn nái hậu bị, giúp giảm tỷ lệ sảy thai truyền nhiễm và gia tăng 10-15% số lợn con cai sữa khỏe mạnh trên mỗi nái mỗi năm.

Nhóm bác sĩ thú y thực hành và kỹ thuật viên phòng xét nghiệm: Cung cấp quy trình chuẩn hóa phản ứng HI 20 phút và kỹ thuật PCR phát hiện nhanh đoạn gen NS1 265 bp, hỗ trợ chẩn đoán phân biệt chính xác PPV với dịch tả lợn cổ điển, PRRS và PCV2.

Nhóm giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Thú y: Là tài liệu học thuật giá trị về phương pháp khảo sát dịch tễ học thực địa, kỹ thuật tách chiết DNA trên bệnh phẩm máu và quy trình phân tích phát sinh loài bằng phần mềm MEGA6.

Nhóm cán bộ quản lý dịch tễ và hoạch định chính sách thú y: Cung cấp nguồn số liệu thực chứng trên 340 mẫu tại 6 tỉnh trọng điểm, làm cơ sở xây dựng hướng dẫn kỹ thuật phòng chống bệnh sinh sản trên lợn ở quy mô cấp vùng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao lợn thịt 40-80 ngày tuổi không tiêm vaccine vẫn có tỷ lệ dương tính kháng thể lên tới 86,76%? Kháng thể mẹ truyền qua sữa đầu tiêu biến hoàn toàn sau 30 ngày tuổi. Việc 295/340 mẫu lợn thịt có hiệu giá HI từ 1/16 trở lên chứng minh đàn lợn đã phơi nhiễm tự nhiên với virus tồn lưu trong môi trường nuôi, kích thích cơ thể tự sản sinh kháng thể chủ động.

Quy trình phản ứng HI tối ưu trong luận văn mang lại cải tiến kỹ thuật gì? Nghiên cứu đã xác định nồng độ hồng cầu chuột lang 0,5% là tối ưu và rút ngắn thời gian ủ kháng nguyên với huyết thanh từ 4 giờ xuống 20 phút mà không làm thay đổi hiệu giá 1/8. Đồng thời, bước hấp phụ hồng cầu 10% giúp loại trừ hoàn toàn các yếu tố ngưng kết không đặc hiệu.

Virus PPV gây ra những tổn thất kinh tế điển hình nào cho cơ sở chăn nuôi? Virus xâm nhập lợn nái mang thai trước 70 ngày, gây chết phôi, khô thai và làm tăng tỷ lệ thai gỗ từ 1% đến 4%. Đối với lợn sau cai sữa, PPV đóng vai trò là yếu tố đồng nhiễm kích hoạt hội chứng còi cọc PMWS do PCV2, khiến lợn chậm lớn và tăng chi phí thức ăn.

Đặc điểm di truyền của các chủng virus PPV phát hiện tại Việt Nam như thế nào? Giải trình tự đoạn gen NS1 dài 265 bp trên 10 chủng phân lập từ P1 đến P9 và P11, kết hợp phân tích cây phát sinh loài trên MEGA6 với 1000 lần lặp bootstrap, khẳng định 100% chủng đều thuộc Nhóm di truyền 1, tương đồng cao với chủng chuẩn NADL-2 từ Mỹ.

Lịch tiêm vaccine phòng bệnh PPV cho lợn nái hậu bị được thực hiện như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất? Lợn hậu bị cần được tiêm 2 mũi vaccine vô hoạt với liều 2-5 ml/con: mũi thứ nhất vào 22 tuần tuổi và mũi thứ hai vào 27 tuần tuổi, đảm bảo hoàn thành trước khi phối giống tối thiểu 2-3 tuần để tạo miễn dịch bảo hộ với hiệu giá kháng thể trên 1:640.

Kết luận

• Xác định tỷ lệ lưu hành kháng thể kháng PPV ở lợn thịt đạt 86,76% trên 340 mẫu tại 87/88 trang trại thuộc Hà Nội và 5 tỉnh phụ cận.
• Chuẩn hóa thành công phản ứng HI với nồng độ hồng cầu chuột lang 0,5% và thời gian phản ứng 20 phút, tối ưu hóa năng suất chẩn đoán.
• Xác định 55,56% mẫu huyết thanh kiểm tra dương tính với DNA virus PPV thông qua phản ứng PCR khuếch đại gen NS1 265 bp.
• Khẳng định 100% chủng PPV phân lập tại miền Bắc thuộc Nhóm di truyền 1 trên cây phát sinh chủng loại di truyền học.
• Khuyến nghị các cơ sở chăn nuôi triển khai ngay phác đồ tiêm phòng 2 mũi cho lợn hậu bị và kiểm soát an toàn sinh học toàn diện để bảo vệ năng suất sinh sản đàn lợn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) - năm 2009, Việt Nam đứng thứ 4 thế giới về chăn nuôi lợn với 27,6 triệu con. Tổng cục Hải quan cho biết, năm 2015 số lượng đàn heo giống nhập khẩu cả nước là 2.146 con, tăng 90,6% so với năm 2014. Bên cạnh sự phát triển về chăn nuôi, tình hình dịch bệnh xảy ra ở đàn lợn cũng gây không ít khó khăn cho chăn nuôi. Ở Việt Nam, trước năm 2007, Porcine parvovirus (PPV) và Porcine pseudorabies virus được xác định là nguyên nhân virus gây hội chứng rối loạn sinh sản (RLSS) ở lợn (Trần Duy Khanh, 2004).

Tuy nhiên, kể từ khi bệnh Tai xanh xuất hiện, có rất ít nghiên cứu liên quan tới PPV được thực hiện. Porcine parvovirus gây bệnh chủ yếu trên lợn nái và lợn con theo mẹ với khả năng lây nhiễm và phá hủy cả phôi thai và bào thai. Virus được xác định bởi kháng thể có trong huyết thanh hoặc kháng nguyên virus trong bào thai, nó có mặt ở khắp mọi nơi (Van Leengoed, 1983) và gây ra hội chứng thai chết lưu và khô thai ở lợn (Mengeling, 2000). Ngày nay, PPV còn được biết đến như là một yếu tố kích hoạt trong sinh bệnh học của hội chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa do porcine circovirus type 2 gây ra (Ellis et al.

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Xác định sự lưu hành của Porcine Parvovirus (PPV) ở lợn nuôi tại Hà Nội và vùng phụ cận” nhằm: - Xác định sự lưu hành (huyết thanh học và virus) của PPV ở đàn lợn nuôi tại các khu vực nghiên cứu; - Tìm hiểu một số đặc điểm sinh học phân tử của PPV ở đàn lợn tại khu vực nghiên cứu. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI - Đề tài này đã cung cấp bằng chứng huyết thanh học về sự lưu hành phổ biến của PPV ở lợn thịt (đối tượng không được sử dụng vacxin phòng bệnh do PPV gây ra). Các kết quả thu được đã góp phần làm giàu thêm hiểu biết về đặc điểm dịch tễ học của virus lưu hành ở nước ta. 1 - Đề tài này nghiên cứu sự lưu hành PPV dưới hai khía cạnh: huyết thanh học và virus.

Trong bối cảnh PPV được chứng minh là yếu tố kích hoạt quan trọng trong sinh bệnh học của hội chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa, việc chỉ ra mức độ lưu hành phổ biến của PPV ở đàn lợn sẽ là cơ sở khoa học quan trọng cho việc điều chỉnh lịch sử dụng vacxin phòng bệnh ở lợn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ PORCINE PARVOVIRUS Hội chứng rối loạn sinh sản (RLSS) ở lợn là thuật ngữ dùng để chỉ các hiện tượng vô sinh, tỷ lệ thụ thai thấp, rối loạn chu kỳ động dục, sảy thai, thai chết lưu, thai ướp, thai gỗ, thai dị hình, lợn con đẻ ra chết yểu,. Ngày nay khái niệm về RLSS được mở rộng hơn, nó bao gồm tất cả những hiện tượng sinh sản không bình thường, như phối giống nhiều lần nhưng không thụ thai, lợn mẹ chậm động dục, chửa giả, thời gian chửa kéo dài, số lượng lợn con mỗi lứa đẻ ít.

RLSS ở lợn là một hội chứng hết sức phức tạp, do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Các nguyên nhân gây RLSS ở lợn thường được đề cập như: vi khuẩn Brucella, xoắn khuẩn Leptospira, virus Aujeszky, virus dịch tả lợn, Parvovirus, nấm mốc và độc tố nấm mốc, rối loạn nội tiết, cơ quan sinh dục không bình thường (dị dạng), thời tiết, .