Luận văn nghiên cứu một số đặc điểm bệnh dịch tả lợn châu phi tại tỉnh quảng ninh và đề xuất biện pháp phòng chống

Chuyên khảo phân tích Luận văn nghiên cứu một số đặc điểm bệnh dịch tả lợn châu phi tại tỉnh quảng ninh và đề xuất biện, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Đặng Thị Thư
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Hồng Phúc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi Tại Quảng Ninh: Đặc Điểm Và Biện Pháp Phòng Chống
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Những nghiên cứu về bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Tại Việt Nam
• 1.2. Dịch tễ học bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.3. Loài, lứa tuổi mắc bệnh
• 1.4. Con đường truyền lây
• 1.5. Cơ chế sinh bệnh
• 1.6. Triệu chứng, bệnh tích của bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.7. Chẩn đoán bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.8. Chẩn đoán phân biệt
• 1.9. Các phương pháp xét nghiệm phòng thí nghiệm
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Thực trạng chăn nuôi lợn của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2016 - 2020
• 2.2.2. Kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm của lợn nghi mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 2.2.3. Diễn biến của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.4. Tình hình lợn tiêu hủy do dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.5. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi theo mùa tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.6. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh theo phương thức chăn nuôi
• 2.2.7. Nghiên cứu tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh theo loại lợn
• 2.2.8. Công tác phòng chống dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.9. Xây dựng bản đồ dịch tễ lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.10. Một số đặc điểm bệnh lý của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.11. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp áp dụng để nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và vẽ biểu đồ
• 2.3.2. Phương pháp xét nghiệm mẫu
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm bệnh lý của bệnh
• 2.3.4. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh DTLCP tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.3.6. Một số tham số thống kê
• 2.3.7. So sánh mức độ sai khác giữa 2 số trung bình
• 2.3.8. Phương pháp xây dựng bản đồ
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng chăn nuôi lợn của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2016 - 2020
• 3.2. Kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm của lợn nghi mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.3. Diễn biến của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh
• 3.4. Tình hình lợn tiêu hủy do dịch tả châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh
• 3.5. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi theo mùa tại tỉnh Quảng Ninh
• 3.6. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh theo phương thức chăn nuôi
• 3.7. Nghiên cứu tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh theo loại lợn
• 3.8. Công tác phòng chống dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 3.9. Công tác phòng chống dịch bệnh cấp trung ương
• 3.10. Công tác phòng chống dịch bệnh chung của tỉnh Quảng Ninh
• 3.11. Thiệt hại kinh tế do dịch bệnh gây ra
• 3.12. Xây dựng bản đồ dịch tễ lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 3.13. Một số đặc điểm bệnh lý của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 3.13.1. Triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 3.13.2. Sự thay đổi một số chỉ tiêu huyết học của lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 3.13.3. Biến đổi bệnh lý đại thể của lợn mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.13.4. Biến đổi bệnh lý vi thể của lợn mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.14. Đề xuất biện pháp phòng chống dịch bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 3.14.1. Triển khai đồng bộ các giải pháp phòng chống DTLCP
• 3.14.2. Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh DTLCP giai đoạn 2020-2025
• 3.14.3. Các giải pháp tổng thể phòng, chống dịch bệnh
• 3.14.3.1. Hướng dẫn, giám sát việc nuôi tái đàn lợn
• 3.14.3.2. Giải pháp về cơ chế, chính sách
• 3.14.3.3. Phát triển ngành chăn nuôi khác
• 3.14.3.4. Về công tác kiểm dịch
• 3.14.3.5. Kiện toàn hệ thống thú y
• 3.14.3.6. Giải pháp về thông tin tuyên truyền, báo cáo dịch
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Dịch Tả Lợn Châu Phi tại Quảng Ninh Thách Thức

Dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, gây ra bởi virus DNA sợi đôi thuộc họ Asfarviridae. Bệnh có đặc điểm lây lan nhanh trên loài lợn, xảy ra ở mọi lứa tuổi, mọi loại lợn, với tỷ lệ chết cao, có thể lên đến 100%. Theo Chỉ thị 04/CT-TTg, DTLCP đã xâm nhiễm vào Việt Nam và lây lan nhanh chóng. Quảng Ninh, với vị trí chiến lược quan trọng và đường biên giới dài với Trung Quốc, đối mặt với nguy cơ cao. Việc vận chuyển, buôn bán động vật và sản phẩm động vật phức tạp càng làm tăng rủi ro. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh lý của DTLCP tại Quảng Ninh là cần thiết để đưa ra các biện pháp phòng chống hiệu quả. Mục tiêu của nghiên cứu này là xác định đặc điểm của DTLCP tại Quảng Ninh và đề xuất biện pháp phòng chống. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin về dịch tễ và giúp xây dựng công tác phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm hiệu quả.

1.1. Tình hình dịch tễ học Dịch Tả Lợn Châu Phi trên thế giới

Bệnh Dịch tả lợn châu Phi (ASF) được Montgomery báo cáo lần đầu ở Kenya năm 1921. Sau đó nhanh chóng lan sang các quốc gia châu Phi. Sau đó, ASF vượt ra khỏi biên giới châu Phi, có mặt lần đầu ở Trung Âu vào năm 1957 và tái xuất hiện ở Georgia vào năm 2007. Năm 2007, dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) vào Georgia qua cảng và lan sang các nước láng giềng như Armenia và Azerbaijan. Dịch lan sang Nga, Ukraine và các nước châu Âu khác. Tại Châu Á, Trung Quốc là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi DTLCP, từ tháng 8/2018.

1.2. Sự xâm nhập và lây lan Dịch Tả Lợn Châu Phi tại Việt Nam

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, từ ngày 01/02 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra tại nhiều tỉnh thành phố, trong đó có Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Nội, Hà Nam và Hải Dương. Tổng số lợn bị mắc bệnh và tiêu hủy là 4.231 con, với tổng trọng lượng tiêu hủy hơn 297 tấn. Đến tháng 3/2019, dịch đã lan ra 23 tỉnh thành, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi. Cần phải có công tác phòng chống bệnh tốt.

II. Nghiên Cứu Triệu Chứng Dịch Tả Lợn Châu Phi tại Quảng Ninh

Nghiên cứu tập trung vào việc mô tả các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích trên lợn nhiễm virus DTLCP tại Quảng Ninh. Các triệu chứng thường gặp bao gồm sốt cao, bỏ ăn, da ửng đỏ hoặc tím tái, đặc biệt ở vùng tai, mõm, và bụng. Lợn bệnh cũng có thể có biểu hiện khó thở, chảy máu cam, tiêu chảy hoặc táo bón, và suy nhược nhanh chóng. Bệnh tích đại thể thường thấy là xuất huyết ở nhiều cơ quan nội tạng như lách, thận, hạch lympho, và phổi. Các kết quả này cung cấp thông tin quan trọng để chẩn đoán sớm và phân biệt DTLCP với các bệnh khác có triệu chứng tương tự.

2.1. Đặc điểm triệu chứng lâm sàng Dịch Tả Lợn Châu Phi ở lợn

Các triệu chứng lâm sàng của DTLCP rất đa dạng và phụ thuộc vào độc lực của virus, giống lợn và giai đoạn bệnh. Sốt cao (40.5-42°C) là một trong những dấu hiệu đầu tiên. Tiếp theo là bỏ ăn, lờ đờ, da ửng đỏ hoặc tím tái, đặc biệt ở vùng tai, mõm và bụng. Lợn có thể có biểu hiện khó thở, chảy máu cam, tiêu chảy hoặc táo bón, và suy nhược nhanh chóng dẫn đến tử vong. Tỷ lệ chết có thể lên đến 100%.

2.2. Nghiên cứu các bệnh tích đại thể ở lợn nhiễm bệnh DTLCP

Bệnh tích đại thể thường thấy ở lợn nhiễm DTLCP bao gồm xuất huyết ở nhiều cơ quan nội tạng như lách (lách to, đen), thận (xuất huyết điểm), hạch lympho (sưng to, xuất huyết), phổi (phù, xuất huyết), và tim (xuất huyết màng ngoài tim). Ngoài ra, có thể thấy dịch tích tụ trong các khoang cơ thể. Các bệnh tích này là cơ sở quan trọng để chẩn đoán bệnh tại các cơ sở thú y.

2.3. Phân tích sự thay đổi huyết học ở lợn bị nhiễm DTLCP

Nghiên cứu cũng chỉ ra sự thay đổi huyết học ở lợn nhiễm DTLCP. Cụ thể, số lượng hồng cầu giảm, bạch cầu giảm (đặc biệt là lympho bào), và tiểu cầu giảm. Các chỉ số này phản ánh tình trạng tổn thương tế bào máu và rối loạn đông máu do virus gây ra. Việc theo dõi các chỉ số huyết học có thể giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh và hiệu quả điều trị (nếu có).

III. Biện Pháp Phòng Chống Dịch Tả Lợn Châu Phi Tại Quảng Ninh

Các biện pháp phòng chống DTLCP cần được triển khai một cách đồng bộ và quyết liệt. Quan trọng nhất là tăng cường an toàn sinh học trong chăn nuôi, bao gồm kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc lợn giống, thức ăn, và nước uống; vệ sinh tiêu độc chuồng trại thường xuyên; và hạn chế tối đa việc tiếp xúc giữa lợn nuôi và lợn rừng hoặc các động vật hoang dã khác. Ngoài ra, cần tăng cường giám sát dịch bệnh, phát hiện sớm các ổ dịch và xử lý kịp thời theo quy định. Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người chăn nuôi về DTLCP cũng đóng vai trò quan trọng.

3.1. Áp dụng chăn nuôi lợn an toàn sinh học để phòng chống ASF

Chăn nuôi an toàn sinh học là biện pháp quan trọng nhất để phòng chống DTLCP. Điều này bao gồm việc xây dựng chuồng trại cách ly, kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện ra vào, sử dụng thức ăn và nước uống đảm bảo chất lượng, vệ sinh tiêu độc chuồng trại thường xuyên, và quản lý chất thải đúng cách. Ngoài ra, cần thực hiện nghiêm ngặt quy trình kiểm dịch động vật và sản phẩm động vật.

3.2. Tăng cường công tác giám sát Dịch Tễ học và báo cáo dịch bệnh

Giám sát dịch bệnh là yếu tố then chốt để phát hiện sớm các ổ dịch và ngăn chặn sự lây lan. Cần tăng cường lấy mẫu xét nghiệm, đặc biệt ở các khu vực có nguy cơ cao. Đồng thời, cần có cơ chế báo cáo dịch bệnh nhanh chóng và chính xác từ cơ sở đến các cấp quản lý. Thông tin về tình hình dịch bệnh cần được công khai minh bạch để người chăn nuôi và cộng đồng chủ động phòng tránh.

3.3. Các biện pháp kiểm soát vận chuyển và buôn bán lợn hiệu quả

Vận chuyển và buôn bán lợn là một trong những con đường lây lan DTLCP nhanh nhất. Cần kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển lợn và sản phẩm lợn, đảm bảo chỉ vận chuyển lợn khỏe mạnh, có nguồn gốc rõ ràng, và được kiểm dịch đầy đủ. Xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển, buôn bán lợn trái phép.

IV. Ứng Dụng Bản Đồ Dịch Tễ Dịch Tả Lợn Châu Phi tại Quảng Ninh

Việc xây dựng bản đồ dịch tễ là một công cụ hữu ích để theo dõi diễn biến và phân bố của DTLCP tại Quảng Ninh. Bản đồ này cho phép xác định các vùng có nguy cơ cao, các ổ dịch hiện tại, và đường lây lan của bệnh. Dựa trên bản đồ dịch tễ, các cơ quan chức năng có thể đưa ra các quyết định chính sách và biện pháp can thiệp phù hợp, nhằm kiểm soát và dập tắt dịch bệnh một cách hiệu quả. Bản đồ dịch tễ nên được cập nhật thường xuyên và công khai để người dân và các nhà quản lý có thể dễ dàng tiếp cận thông tin.

4.1. Phân tích diễn biến Dịch Tả Lợn Châu Phi theo mùa tại Quảng Ninh

Nghiên cứu cho thấy DTLCP có xu hướng bùng phát mạnh hơn vào một số mùa nhất định trong năm, thường là vào mùa đông xuân, khi thời tiết lạnh và ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho virus tồn tại và lây lan. Việc nắm bắt được quy luật này giúp các cơ quan chức năng chủ động triển khai các biện pháp phòng chống dịch bệnh sớm hơn, giảm thiểu thiệt hại.

4.2. Đánh giá ảnh hưởng của phương thức chăn nuôi đến Dịch Tễ

Phương thức chăn nuôi cũng ảnh hưởng đáng kể đến tình hình dịch tễ DTLCP. Các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, không đảm bảo an toàn sinh học, thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với các trang trại chăn nuôi quy mô lớn, áp dụng các biện pháp phòng bệnh nghiêm ngặt. Do đó, cần tập trung hỗ trợ các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ nâng cao năng lực phòng bệnh.

4.3. Xây dựng bản đồ dịch tễ theo loại lợn bị nhiễm Dịch Tả Lợn Châu Phi

Một số loại lợn có thể có khả năng kháng bệnh cao hơn so với các loại khác. Việc xây dựng bản đồ dịch tễ theo loại lợn giúp xác định các giống lợn dễ mắc bệnh và có nguy cơ lây lan bệnh cao, từ đó có các biện pháp can thiệp phù hợp. Điều này có thể bao gồm việc khuyến khích chăn nuôi các giống lợn kháng bệnh hoặc áp dụng các biện pháp phòng bệnh đặc biệt cho các giống lợn dễ mắc bệnh.

V. Hỗ Trợ Người Chăn Nuôi và Phát Triển Chăn Nuôi Bền Vững

Người chăn nuôi chịu thiệt hại nặng nề do DTLCP. Cần có chính sách hỗ trợ kịp thời và hiệu quả cho người chăn nuôi bị thiệt hại, bao gồm hỗ trợ tài chính, kỹ thuật, và con giống để tái đàn. Đồng thời, cần khuyến khích phát triển các hình thức chăn nuôi bền vững, an toàn sinh học, và thân thiện với môi trường. Việc đa dạng hóa vật nuôi cũng là một giải pháp để giảm thiểu rủi ro do dịch bệnh gây ra.

5.1. Chính sách hỗ trợ người chăn nuôi bị thiệt hại do Dịch Tả Lợn Châu Phi

Cần có chính sách hỗ trợ rõ ràng và kịp thời cho người chăn nuôi bị thiệt hại do DTLCP. Điều này có thể bao gồm việc bồi thường thiệt hại do tiêu hủy lợn, hỗ trợ vay vốn ưu đãi để tái đàn, và cung cấp các dịch vụ tư vấn kỹ thuật miễn phí. Việc hỗ trợ người chăn nuôi giúp họ vượt qua khó khăn và tiếp tục sản xuất.

5.2. Phát triển mô hình chăn nuôi lợn theo hướng an toàn và bền vững

Cần khuyến khích phát triển các mô hình chăn nuôi lợn theo hướng an toàn sinh học và bền vững. Điều này bao gồm việc áp dụng các biện pháp quản lý dịch bệnh hiệu quả, sử dụng thức ăn và nước uống đảm bảo chất lượng, và quản lý chất thải đúng cách. Ngoài ra, cần khuyến khích chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ và thân thiện với môi trường.

5.3. Đa dạng hóa vật nuôi để giảm rủi ro do Dịch Tả Lợn Châu Phi

Việc đa dạng hóa vật nuôi là một giải pháp để giảm thiểu rủi ro do dịch bệnh gây ra. Thay vì chỉ tập trung vào chăn nuôi lợn, người chăn nuôi có thể chăn nuôi thêm các loại vật nuôi khác như gà, vịt, bò, hoặc dê. Điều này giúp họ có thêm nguồn thu nhập và giảm thiểu thiệt hại nếu lợn bị mắc bệnh.

VI. Kiểm Soát Dịch Tả Lợn Châu Phi Hướng Đi và Tương Lai

Kiểm soát DTLCP là một thách thức lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, người chăn nuôi, và cộng đồng. Cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các biện pháp phòng chống và điều trị bệnh hiệu quả hơn, bao gồm phát triển vắc xin và thuốc điều trị. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm phòng chống dịch bệnh. Hy vọng rằng, với sự nỗ lực của tất cả các bên, chúng ta sẽ kiểm soát được DTLCP và bảo vệ ngành chăn nuôi lợn của Việt Nam.

6.1. Đầu tư nghiên cứu và phát triển vắc xin phòng Dịch Tả Lợn Châu Phi

Việc phát triển vắc xin là một trong những giải pháp quan trọng nhất để phòng chống DTLCP. Tuy nhiên, việc phát triển vắc xin an toàn và hiệu quả là một thách thức lớn. Cần đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và phát triển vắc xin, đồng thời hợp tác với các tổ chức quốc tế để đẩy nhanh quá trình này.

6.2. Nâng cao năng lực hệ thống thú y để kiểm soát dịch bệnh tốt hơn

Hệ thống thú y đóng vai trò quan trọng trong việc phòng chống và kiểm soát dịch bệnh. Cần nâng cao năng lực của hệ thống thú y, bao gồm đào tạo cán bộ thú y, trang bị cơ sở vật chất hiện đại, và tăng cường khả năng giám sát dịch bệnh. Hệ thống thú y cần có khả năng phát hiện sớm, ứng phó nhanh chóng, và điều tra dịch bệnh hiệu quả.

6.3. Hợp tác quốc tế để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm phòng chống ASF

DTLCP là một bệnh truyền nhiễm toàn cầu, đòi hỏi sự hợp tác quốc tế để phòng chống và kiểm soát. Cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như FAO, OIE, và các quốc gia khác để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, và nguồn lực. Việc hợp tác quốc tế giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bệnh và có các biện pháp phòng chống hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi rút DNA sợi đôi thuộc họ Asfarviridae gây ra, có khả năng lây lan nhanh và tỷ lệ chết lên đến 100%. Từ khi xuất hiện lần đầu tại Việt Nam vào đầu năm 2019, dịch bệnh đã nhanh chóng lan rộng ra nhiều tỉnh thành, trong đó tỉnh Quảng Ninh là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề do vị trí địa lý chiến lược, giáp biên giới Trung Quốc và gần các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Quảng Ninh, ổ dịch đầu tiên được phát hiện tại thị xã Đông Triều vào ngày 6/3/2019, sau đó lan rộng ra toàn tỉnh với 162/186 xã, phường có dịch, buộc tiêu hủy hơn 141.000 con lợn trong năm 2019.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định một số đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh DTLCP tại tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2019-2020, đồng thời đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả nhằm hạn chế thiệt hại kinh tế và ổn định ngành chăn nuôi lợn địa phương. Nghiên cứu tập trung vào các yếu tố như diễn biến dịch bệnh theo mùa, theo phương thức chăn nuôi, loại lợn mắc bệnh, cũng như phân tích các chỉ tiêu huyết học và bệnh tích đại thể, vi thể của lợn nhiễm bệnh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm, góp phần bảo vệ ngành chăn nuôi và phát triển kinh tế nông nghiệp tại Quảng Ninh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu dịch tễ học bệnh truyền nhiễm, đặc biệt tập trung vào bệnh dịch tả lợn châu Phi do vi rút ASFV gây ra. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết dịch tễ học bệnh truyền nhiễm: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự lây lan của vi rút trong quần thể lợn, bao gồm con đường truyền bệnh, đặc điểm vật chủ, môi trường và các biện pháp kiểm soát dịch bệnh.

2. Mô hình sinh bệnh học của vi rút ASFV: Nghiên cứu cơ chế xâm nhập, nhân lên và gây tổn thương của vi rút trong cơ thể lợn, từ đó giải thích các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể, vi thể.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: vi rút ASFV, tỷ lệ chết, phương thức chăn nuôi (truyền thống và công nghiệp), xét nghiệm realtime PCR, bệnh tích đại thể và vi thể, chỉ tiêu huyết học (hồng cầu, bạch cầu, huyết sắc tố).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh từ tháng 1/2019 đến tháng 6/2020, với đối tượng là lợn nuôi mắc và nghi mắc bệnh DTLCP. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 14 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh.

• Nguồn dữ liệu: Tổng hợp số liệu từ Cục Thống kê, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ninh, báo cáo nhanh dịch bệnh, phiếu điều tra dịch tễ tại các hộ chăn nuôi, kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm gửi đến Trung tâm Thú y vùng II và Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương.

• Phương pháp lấy mẫu: Lấy mẫu huyết thanh và mẫu bệnh phẩm (hạch lympho, phủ tạng như lách, thận) từ lợn nghi mắc bệnh theo quy trình an toàn sinh học. Mẫu được bảo quản lạnh và vận chuyển đến phòng xét nghiệm trong vòng 24 giờ.

• Phương pháp xét nghiệm: Sử dụng kỹ thuật realtime PCR để phát hiện gen vi rút ASFV dựa trên vùng gen P72 ổn định, với độ nhạy và độ đặc hiệu cao. Kết quả xét nghiệm được đánh giá dựa trên giá trị ngưỡng chu kỳ (Ct).

• Phân tích dịch tễ học: Điều tra dịch tễ học hồi cứu, xây dựng bản đồ dịch tễ bằng phần mềm MapInfo V17, phân tích diễn biến dịch theo mùa, theo phương thức chăn nuôi và loại lợn.

• Phương pháp nghiên cứu bệnh lý: Quan sát triệu chứng lâm sàng, đo các chỉ tiêu huyết học bằng máy phân tích tự động, mổ khám bệnh tích đại thể, làm tiêu bản tổ chức học nhuộm Hematoxylin-Eosin để quan sát bệnh tích vi thể dưới kính hiển vi.

• Xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm Minitab để tính toán số trung bình, sai số, độ lệch chuẩn và so sánh mức độ sai khác giữa các nhóm bằng kiểm định t.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng chăn nuôi và diễn biến dịch bệnh: Tổng đàn lợn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2016-2018 tăng từ 417.524 lên 423.000 con, nhưng năm 2019 giảm mạnh còn khoảng 228.000 con do dịch DTLCP bùng phát. Trong năm 2019, có 162/186 xã, phường (87,1%) xuất hiện dịch, tiêu hủy 141.915 con lợn, chiếm 32,93% tổng đàn. Tỷ lệ dương tính mẫu xét nghiệm là 73,77%, dao động từ 46,31% (Móng Cái) đến 100% (Cô Tô).

2. Diễn biến dịch theo mùa: Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào mùa hè (79,13%), tiếp theo là mùa xuân (75,62%), thấp nhất vào mùa đông (17,48%). Dịch bệnh bùng phát mạnh từ tháng 3 đến tháng 7/2019, sau đó giảm dần nhờ các biện pháp kiểm soát.

3. Ảnh hưởng của phương thức chăn nuôi: Tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở các hộ chăn nuôi truyền thống (nuôi thả, tận dụng thức ăn thừa) so với chăn nuôi công nghiệp (chuồng kín hoặc chuồng hở). Ví dụ, tại huyện Ba Chẽ, tỷ lệ mắc bệnh ở phương thức truyền thống là 60%, trong khi ở chuồng kín chỉ khoảng 10-20%.

4. Bệnh tích và chỉ tiêu huyết học: Lợn mắc bệnh có biểu hiện sốt cao, thâm tím da, tiêu chảy có máu, giảm hồng cầu và bạch cầu rõ rệt so với lợn khỏe. Bệnh tích đại thể gồm xuất huyết đa cơ quan, lá lách to, thận xuất huyết điểm, phù nề hạch lympho. Bệnh tích vi thể cho thấy tổn thương hoại tử và xuất huyết ở các mô.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dịch bệnh bùng phát và lan rộng nhanh tại Quảng Ninh là do đặc điểm vi rút ASFV có sức đề kháng cao, tồn tại lâu ngoài môi trường và trong sản phẩm thịt lợn chưa nấu chín, cùng với phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ, mật độ cao, điều kiện vệ sinh kém. So với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ mắc bệnh và mức độ thiệt hại tại Quảng Ninh tương đồng với các vùng dịch khác như Georgia, Trung Quốc, cho thấy tính chất nguy hiểm và khó kiểm soát của bệnh.

Việc phân tích diễn biến dịch theo mùa cho thấy mùa hè và xuân là thời điểm dịch bùng phát mạnh, phù hợp với điều kiện thời tiết nóng ẩm tạo thuận lợi cho vi rút phát triển. Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường giám sát và phòng chống dịch vào các mùa cao điểm.

Phương thức chăn nuôi truyền thống với chuồng hở, thả rông làm tăng nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh, trong khi chăn nuôi công nghiệp có biện pháp an toàn sinh học tốt hơn nên tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn. Điều này khuyến cáo cần chuyển đổi phương thức chăn nuôi để giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh.

Các chỉ tiêu huyết học và bệnh tích mô học cung cấp bằng chứng sinh học về mức độ tổn thương do vi rút ASFV gây ra, hỗ trợ chẩn đoán và đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh. Dữ liệu này có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh chỉ số huyết học giữa lợn bệnh và lợn khỏe, cũng như hình ảnh bệnh tích đại thể và vi thể minh họa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường kiểm soát và giám sát dịch bệnh: Thiết lập hệ thống giám sát chặt chẽ tại các vùng có nguy cơ cao, đặc biệt vào mùa xuân và hè, nhằm phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ổ dịch. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể: Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ninh.

2. Chuyển đổi phương thức chăn nuôi: Khuyến khích các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ chuyển sang mô hình chăn nuôi công nghiệp, áp dụng an toàn sinh học nghiêm ngặt, hạn chế nuôi thả và tận dụng thức ăn thừa. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể: UBND các huyện, thị xã, các tổ chức hỗ trợ nông dân.

3. Xây dựng và thực hiện kế hoạch tái đàn an toàn: Hướng dẫn kỹ thuật tái đàn, kiểm soát nguồn giống lợn nhập vào, đảm bảo không mang mầm bệnh. Thời gian thực hiện: ngay sau khi công bố hết dịch. Chủ thể: Chi cục Chăn nuôi và Thú y, các trại giống.

4. Tuyên truyền, đào tạo nâng cao nhận thức: Tổ chức các chương trình tập huấn, truyền thông về phòng chống DTLCP cho người chăn nuôi, cán bộ thú y và cộng đồng. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: Sở Nông nghiệp và PTNT, các tổ chức xã hội.

5. Hoàn thiện hệ thống kiểm dịch và xử lý chất thải: Thiết lập các chốt kiểm dịch nghiêm ngặt, xây dựng hệ thống xử lý chất thải chuồng trại đảm bảo tiêu độc khử trùng hiệu quả. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: chính quyền địa phương, các cơ quan thú y.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ thú y và chuyên gia dịch tễ học: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu chi tiết về dịch tễ và bệnh lý DTLCP tại Quảng Ninh, hỗ trợ công tác giám sát, chẩn đoán và phòng chống dịch.

2. Người chăn nuôi lợn: Hiểu rõ đặc điểm bệnh, cách phòng tránh và xử lý khi phát hiện dịch, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm thiệt hại kinh tế.

3. Nhà quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách, kế hoạch phòng chống dịch bệnh và phát triển ngành chăn nuôi bền vững.

4. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo thú y: Tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo, đồng thời làm tài liệu giảng dạy về dịch tễ học và bệnh truyền nhiễm trong ngành thú y.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh dịch tả lợn châu Phi có lây sang người không?
   Bệnh DTLCP không lây sang người, chỉ ảnh hưởng đến lợn. Tuy nhiên, người có thể mang mầm bệnh trên quần áo, dụng cụ và truyền sang lợn khác. Vì vậy, cần tuân thủ an toàn sinh học nghiêm ngặt.

2. Làm thế nào để phát hiện sớm bệnh DTLCP ở lợn?
   Phát hiện dựa trên triệu chứng sốt cao, thâm tím da, tiêu chảy có máu và xét nghiệm realtime PCR mẫu máu hoặc mô. Việc giám sát thường xuyên và lấy mẫu xét nghiệm tại các vùng nguy cơ cao là cần thiết.

3. Tại sao tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở phương thức chăn nuôi truyền thống?
   Phương thức truyền thống thường nuôi thả, chuồng hở, sử dụng thức ăn thừa, dễ tiếp xúc với mầm bệnh từ môi trường và động vật khác, trong khi chăn nuôi công nghiệp có biện pháp kiểm soát tốt hơn.

4. Có vắc xin phòng bệnh DTLCP không?
   Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh DTLCP hiệu quả. Do đó, biện pháp phòng chống chủ yếu là kiểm soát dịch tễ, tiêu hủy lợn bệnh và áp dụng an toàn sinh học.

5. Làm thế nào để tái đàn an toàn sau dịch?
   Tái đàn cần đảm bảo nguồn giống sạch bệnh, thực hiện kiểm dịch nghiêm ngặt, vệ sinh chuồng trại, theo dõi sức khỏe đàn mới và tuân thủ hướng dẫn của cơ quan thú y địa phương.

Kết luận

• Dịch tả lợn châu Phi đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi lợn tỉnh Quảng Ninh với tỷ lệ tiêu hủy lên đến 32,93% tổng đàn trong năm 2019.
• Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào mùa hè và xuân, phương thức chăn nuôi truyền thống làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh.
• Vi rút ASFV có sức đề kháng cao, gây tổn thương đa cơ quan, biểu hiện qua các chỉ tiêu huyết học và bệnh tích mô học đặc trưng.
• Các biện pháp phòng chống cần tập trung vào kiểm soát dịch tễ, chuyển đổi phương thức chăn nuôi, tái đàn an toàn và nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác phòng chống dịch bệnh và phát triển ngành chăn nuôi bền vững tại Quảng Ninh trong giai đoạn 2020-2025.

Các cơ quan chức năng và người chăn nuôi cần phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp phòng chống, giám sát dịch bệnh thường xuyên và áp dụng các biện pháp an toàn sinh học để ngăn chặn dịch tái phát.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Những nghiên cứu về bệnh dịch tả lợn châu Phi 1. Trên thế giới Bệnh dịch tả lợn châu Phi (African swine fever - ASF) được Montgomery báo cáo lần đầu ở Kenya năm 1921 và nhanh chóng lan sang các quốc gia châu Phi. Sau đó, ASF vượt ra khỏi biên giới châu Phi, có mặt lần đầu ở Trung Âu vào năm 1957 và tái xuất hiện ở Georgia vào năm 2007 (Gogin và cs., 2013; Halasa và cs.

Năm 2007, dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) vào Georgia qua cảng và lan sang các nước láng giềng như Armenia và Azerbaijan. Cuối năm đó, dịch xâm nhập Nga qua những con lợn rừng mắc bệnh ở biên giới với Georgia. Ban đầu, dịch chỉ ảnh hưởng đến quần thể lợn rừng phía nam nước này, sau đó lây sang lợn nuôi. Tính từ năm 2007 đến ngày 25/02/2019, Nga trải qua hai đợt bùng phát dịch tả lợn châu Phi tổng cộng đã có trên 1.000 ổ dịch xuất hiện tại 46 vùng của nước này, làm tổng cộng hơn 800.

Theo số liệu của FAO, từ năm 2007 đến giữa năm 2012, bệnh DTLCP đã gây ra tổn thất trực tiếp và gián tiếp tại nước này khoảng 30 tỷ Rúp (tương đương 1 tỷ USD) (Anonymous, 2012). Bản đồ tình hình bệnh dịch tả lợn châu Phi trên thế giới 2019 Nguồn: OIE (2019) 4 Hình 1. Bản đồ bùng phát dịch tả lợn châu Phi giai đoạn 2005-2010 Nguồn: FAO (2010) 17 ổ dịch công bố OIE 2005-2010 5 Ổ dịch chưa đủ thông tin 2010 Tháng 7/2012, Tổ chức Thú y Thế giới (OIE) nhận báo cáo của Ukraine về lần đầu tiên dịch xuất hiện trên lợn nuôi. Tháng 6/2013, Belarus bị ảnh hưởng.

Từ năm 2014 đến 2015, dịch tả lợn châu Phi tiếp tục xuất hiện ở các nước châu Âu nhưng chủ yếu ảnh hưởng tới lợn rừng. Năm 2017, dịch lan sang hai nước mới là Czech và Romania. Theo thống kê của OIE, tính từ năm 2017 đến ngày 18/2/2019, đã có 20 quốc gia báo cáo bệnh dịch tả lợn châu Phi, trong đó nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là Trung Quốc - nhà sản xuất thịt lợn lớn nhất thế giới. Tại Trung Quốc: Tháng 8/2018, Trung Quốc phát hiện ổ dịch đầu tiên tại tỉnh Hắc Long Giang.

Theo thông tin từ OIE và Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO), từ ngày 03/8/2018 đến ngày 03/3/2019, Trung Quốc thông báo tổng cộng có 110 ổ dịch xuất hiện tại 28 tỉnh. Bản đồ phân bố dịch tả lợn châu Phi ở Trung Quốc Nguồn: OIE (2018) Tại Đài Loan (Trung Quốc): Ngày 17/01/2019, đã phát hiện 01 con lợn rừng trên đảo Mẫu Đơn Giang (đảo không có người ở, đảo hoang) và đã được xét nghiệm cho kết quả dương tính với bệnh DTLCP. Kết quả giải trình tự gen của vi rút này tương đồng 100% với vi rút DTLCP tại Trung Quốc. Tại Mông Cổ: Ổ dịch đầu tiên được báo cáo vào ngày 15/01/2019.

Tính đến ngày 26/02/2019, tổng cộng đã có 10 ổ dịch xuất hiện tại 6 tỉnh. Bản đồ thể hiện phân bố của bệnh dịch tả lợn châu Phi (cập nhật vào ngày 18/8/2018) Nguồn: OIE và FAO (2018) 6 1. Tại Việt Nam Theo báo cáo về tình hình và công tác phòng, chống bệnh dịch tả châu Phi phục vụ Hội nghị trực tuyến triển khai các giải pháp cấp bách khống chế bệnh dịch tả lợn châu Phi, ngày 04/3/2019 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, từ ngày 01/2 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra tại 202 hộ, 64 thôn, 33 xã, 14 huyện của 7 tỉnh, thành phố (Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Nội, Hà Nam và Hải Dương); tổng số lợn bị mắc bệnh và tiêu hủy là 4.231 con, với tổng trọng lượng tiêu hủy hơn 297 tấn. Cụ thể tình hình dịch bệnh tại các địa phương như sau: Tại tỉnh Hưng Yên: Từ ngày 01/02 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra tại 57 hộ, 12 thôn, 8 xã, 5 huyện.323 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn.

Tại tỉnh Thái Bình: Từ ngày 13/02 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra tại 101 hộ, 33 thôn của 15 xã, 3 huyện.118 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Tại thành phố Hải Phòng: Từ ngày 18/02 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra tại 38 hộ, 15 thôn, 6 xã, 2 huyện. Toàn bộ 424 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Tại tỉnh Thanh Hóa: Từ ngày 22/02 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra ở 01 hộ chăn nuôi tại xã Định Long, huyện Yên Định.

Toàn bộ 226 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Tại thành phố Hà Nội: Từ ngày 22/02 - 02/3/2019, bệnh DTLCP đã được phát hiện tại 01 hộ chăn nuôi lợn rừng tại khu Đầm Lấm, phường Ngọc Thụy, Long Biên. Toàn bộ 25 con lợn rừng nuôi dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Tại tỉnh Hà Nam: Từ ngày 27/02 - 02/3/2019, bệnh DTLCP đã được phát hiện tại 01 hộ chăn nuôi lợn rừng tại xã Văn Xã, huyện Kim Bảng.

Toàn bộ 15 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Tại tỉnh Hải Dương: Từ ngày 01/3 - 02/3/2019, bệnh DTLCP đã được phát hiện tại 03 hộ chăn nuôi lợn tại xã Hiến Thành, huyện Kim Môn. Toàn bộ 107 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Bản đồ thể hiện sự phân bố dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam (cập nhật đến ngày 14/3/2019) Nguồn: Cục Thú y (2019) Từ ngày 01/02 - 27/3/2019, đã có 476 xã của 91 huyện, thuộc 23 tỉnh, thành phố (Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Nội, Hải Dương, Hà Nam, Hòa Bình, Điện Biên, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Ninh Bình, Nam Định, Lạng Sơn, Bắc Kạn, Sơn La, Nghệ An, Bắc Ninh, Thừa Thiên Huế, Lai Châu, Bắc Giang, Quảng Trị, Vĩnh Phúc) xuất hiện dịch tả lợn châu Phi, làm 73.000 con lợn bị nhiễm bệnh và phải tiêu hủy (Theo báo cáo nhanh tình hình bệnh dịch tả lợn châu Phi trên đàn lợn của Sở Nông nghệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ninh).

Bản đồ 17 tỉnh xuất hiện dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam và mức độ thiệt hại của ngành chăn nuôi. Nguồn: Cục Thú y (2019) 8 Theo báo cáo cập nhật hàng ngày của Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ninh, tính đến 16h ngày 2/6/2019, bệnh DTLCP đang xảy ra tại 3.464 xã, 335 huyện của 52 tỉnh, thành phố (gồm: Hà Nội, Hà Nam, Điện Biên, Ninh Bình, Nam Định, Sơn La, Lai Châu, Hòa Bình, Vĩnh Phúc, Yên Bái, Phú Thọ, Lào Cai, Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Hải Dương, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Bắc Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa, Quảng Nam, Đắk Nông, Đồng Nai, Bình Phước, Hậu Giang, Hà Giang, Vĩnh Long, Bình Dương, An Giang, Đồng Tháp, Tuyên Quang, Gia Lai, Kiên Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Cà Mau, Bạc Liêu, Tiền Giang, Bình Định và Kon Tum), tổng số lợn bị bệnh buộc phải tiêu hủy là 2. Ngoài ra, đã có 111 xã thuộc 60 huyện của 24 tỉnh, thành phố đã qua 30 ngày không phát sinh thêm lợn mắc bệnh. Tuy nhiên, cũng có 43 xã thuộc 14 tỉnh có dịch bệnh đã qua 30 ngày nhưng sau đó lại phát sinh lợn bệnh.

Chú thích: 1. BG-Bắc Giang; 16. QT-Quảng Trị; 2. BK-Bắc Kạn; 17.

BN-Bắc Ninh; 18. TB-Thái Bình; 4. TN-Thái Nguyên; 6. VP-Vĩnh Phúc; 7.

HD-Hải Dương; 22. HN-Hà Nam; 23. PT-Phú Thọ; 9. HP-Hải Phòng; 24.

Hưng Yên; Nam; 11. LC-Lai Châu; 25. KH-Khánh Hòa; 12. NA-Nghệ An; 27.BP-Bình Phước; 14.NB-Ninh Bình; 28.HG-Hậu Giang; 15.

QN-Quảng Ninh; 29. CB-Cao Bằng Hình 1. Bản đồ thể hiện sự phân bố dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam (cập nhật ngày 25/5/2019) Nguồn: Viện Thú y (2019) 9 Theo Cục Thú y từ đầu tháng 2/2019 đến ngày 11/2/2020, bệnh DTLCP đã xảy ra tại 8.548 xã thuộc 667 huyện của 63 tỉnh, thành phố với tổng số lợn tiêu hủy là 5.697 con; với tổng trọng lượng là 342. Trong đó, tháng 12/2019 đã buộc tiêu hủy 38.172 con, giảm 97% so với tháng 5/2019 (tháng cao điểm buộc phải tiêu hủy hơn 1,27 triệu con lợn); tháng 1/2020 buộc tiêu hủy 12.037 con (giảm 99% so với tháng 5/2019); tháng 2/2020 (đến ngày 11/2/2020) buộc phải tiêu hủy 6.

Theo công văn số 5319/BNN-TY ngày 11/8/2020 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc tổ chức triển khai Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh dịch tả lợn châu Phi, giai đoạn 2020-2025, từ đầu năm 2020 đến ngày 11/8/2020, bệnh dịch tả lợn châu Phi đã xảy ra tại 944 xã của 44 tỉnh, thành phố, buộc phải tiêu hủy trên 40. Cả nước còn 183 xã của 18 tỉnh, thành phố có dịch chưa qua 21 ngày. Nguy cơ bệnh DTLCP tái phát và lây lan diện rộng trong thời gian tới là rất cao, do đặc điểm của vi rút DTLCP rất nguy hiểm đối với lợn, có khả năng tồn tại lâu ngoài môi trường, đường lây truyền rất phức tạp; hiện chưa có thuốc, vắc xin phòng bệnh, trong khi tổng đàn lợn có thể tăng cao trong thời gian tới; việc buôn bán, vận chuyển lợn, sản phẩm lợn gia tăng; thời tiết thay đổi gây bất lợi cho đàn lợn, tạo điều kiện thuận lợi cho dịch bệnh phát triển. Do bệnh chưa có vắc xin phòng bệnh nên tỷ lệ chết 100%, vì vậy cần phải có công tác phòng chống bệnh tốt.

Những thông tin về dịch tễ bệnh vẫn thường xuyên được các cơ quan có chức năng báo cáo, điều này càng khẳng định thêm về tình hình diễn biến của bệnh DTLCP ở nước ta vẫn còn rất phức tạp và đang là vấn đề cần quan tâm, nó gây thiệt hại đáng kể cho chăn nuôi lợn trên diện rộng. Dịch tễ học bệnh dịch tả lợn châu Phi 1. Căn bệnh Bệnh dịch tả lợn châu Phi do vi rút ASF, thành viên duy nhất của họ Asfarvidae gây ra (Dixon và cs., 2013), ASF có khả năng gây chết lợn bị nhiễm với tỷ lệ lên tới 100% với các đặc trưng là sốt cao, xuất huyết đa cơ quan (FAO, 2017). Theo Báo cáo Hội thảo khoa học về bệnh dịch tả lợn châu Phi của Hội thú y Việt Nam năm 2019: 10 (1) Vi rút dịch tả lợn châu Phi là một DNA vi rút có cấu trúc phức tạp: Dạng hình khối nhiều mặt, có kích thước 200nm; Có vỏ bọc bên ngoài, đường kính 175- 215 nm; DNA sợi đôi, 170-190 kbp mã hóa hơn 170 protein.

Ảnh vi rút dưới kính hiển vi điện tử, B. Ảnh vi rút cắt ngang và C. Ảnh mặt ngoài vi rút) Nguồn: Cục Thú y (2019) Với 23-24 kiểu gen (genotype) khác nhau.