Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu về thụ tinh trong ống nghiệm 1. Khái niệm về thụ tinh trong ống nghiệm Thụ tinh trong ống nghiệm (TTTON) là phương pháp điều trị hiếm muộn cho những cặp vợ chồng không thể có thai một cách tự nhiên hoặc cho các cặp vợ chồng có tiền sử sản khoa nặng nề (sảy thai, thai lưu nhiều lần…để làm sinh thiết phôi tìm nguyên nhân). Khách hàng được kích thích buồng trứng để lấy được số noãn nhiều hơn chu kỳ tự nhiên (khoảng 8-10 noãn), khách hàng được lấy trứng qua đường âm đạo và máy siêu âm chuyên dụng, lấy tinh trùng của chồng lọc rửa vô trùng.
Có thể cấy tự nhiên (cho noãn và tinh trùng vào đĩa ống nghiệm để chúng tự thụ tinh), hoặc bắt tinh trùng bơm vào trứng để thụ tinh thành phôi. Các phôi thai sẽ được chuyển vào buồng tử cung cho người vợ vào ngày 2-3 hoặc ngày 5 sau chọc hút trứng [26]. Các chỉ định làm TTTON - Do người vợ: + Tắc vòi tử cung: Triệt sản, chửa ngoài tử cung, sau phá thai, viêm nhiễm đường sinh dục, các tai biến phẫu thuật ổ bụng khác gây dính tắc vòi tử cung… + Suy buồng trứng: Tuổi cao, suy buồng trứng bẩm sinh, sau mổ vô sinh Drilling buồng trứng không đúng kỹ thuật, các bệnh lý tại tuyến yên…có thể phải nhờ phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (xin noãn, xin phôi) + Bất thường đường sinh dục: Dị dạng đường sinh dục bẩm sinh, không có tử cung, bị cắt tử cung sau tai biến sản khoa… (mang thai hộ) + Một số bệnh lý toàn thân nặng (có khả năng kích thích buồng trứng nhưng không có khả năng mang thai) như: Tăng huyết áp, tiểu đường, …(mang thai hộ) + Bất thường nhiễm sắc thể: Đảo đoạn, chuyển đoạn, mất đoạn nhiễm sắc thể của cặp bố mẹ. + Tiền sử sản khoa nặng nề: Sảy thai, thai lưu, chửa trứng liên tiếp….
Quy trình làm TTTON Làm hồ Các xét Điều trị: Chọc hút - Chuyển - Dùng thuốc theo sơ bệnh nghiệm phác đồ noãn phôi án cơ bản - Cấp phát thuốc - Tiêm thuốc - Đông - Siêu âm theo dõi phôi nang noãn Trong quy trình thực hiện thụ tinh ống nghiệm, thời gian cho mỗi chu kỳ điều trị tùy thuộc vào phác đồ điều trị. Nếu khách hàng điều trị phác đồ dài thời gian điều trị khoảng một tháng sẽ kết thúc chu kỳ điều trị, còn nếu khách hàng điều trị phác đồ ngắn thời gian điều trị khoảng 15 đến 18 ngày sẽ kết thúc chu kỳ điều trị. Và mỗi chu kỳ điều trị bao gồm các bước sau: - Làm hồ sơ bệnh án + Lập số hồ sơ bệnh án + Hành chính: Họ tên vợ, chồng, địa chỉ, điện thoại …. + Tiền sử bản thân: Tiền sử sản khoa, ngoại khoa, phụ khoa, nội khoa + Tiền sử gia đình [3] - Các xét nghiệm cơ bản + Xét nghiệm huyết học: Tổng phân tích máu, đông máu, HIV, nhóm máu ABO, Rh + Sinh hóa: Xét nghiệm nội tiết, nước tiểu, glucose huyết… + Vi sinh: Gan, giang mai, kháng thể kháng lao, Chlamydia + Siêu âm: Đánh giá tử cung và hai buồng trứng (chủ yếu đếm nang thứ cấp 2 bên buồng trứng) [3] 6 - Điều trị theo các phác đồ trong TTTON + Phác đồ dài Khách hàng dùng thuốc đồng vận (Agonist) vào ngày 1 hoặc ngày 21 của chu kỳ kinh, duy trì 12-14 ngày.
Và bắt đầu dùng hormon kích thích nang trứng Follicle-stimulating hormone (FSH) khi tuyến yên bị ức chế hoàn toàn (dựa vào xét nghiệm FSH, Estradiol (E2), hormon kích thích thể vàng luteinizing hormone ( LH) Dùng FSH cho đến khi nang noãn đủ điều kiện để tiêm thuốc trưởng thành noãn [42]. + Phác đồ Antagonist Khách hàng dùng thuốc FSH vào ngày 2 của chu kỳ kinh, bắt đầu dùng antagonist vào ngày 5-6 tiêm FSH, duy trì các thuốc này cho đến khi tiêm thuốc trưởng thành noãn [42]. + Phác đồ ngắn Khách hàng dùng thuốc đồng vận (Agonist) vào ngày 2 chu kỳ kinh, từ ngày 3 chu kỳ kinh tiêm FSH đến ngày tiêm thuốc trưởng thành noãn [42]. - Tiêm thuốc Hầu các thuốc điều trị trong TTTON đều bảo quản ở nhiệt độ từ 2- 80C, việc tiêm thuốc do khách hàng lựa chọn tiêm tại bệnh viện hay tại nhà vì vậy có một số ưu nhược điểm sau: Tiêm tại nhà: Khách hàng không phải đến bệnh viện chờ đợi tiêm, tiết kiệm được thời gian nhưng các thuốc tiêm đôi khi không chính xác liều Tiêm tại viện: Liều thuốc tiêm chính xác, bảo quản thuốc đảm bảo, theo dõi sát được khách hàng trong suốt quá trình tiêm thuốc, phát hiện sớm các bất thường của khách hàng trong quá trình tiêm thuốc như dị ứng thuốc, dấu hiệu quá kích buồng trứng…Nhưng khó khăn khách hàng phải đến bệnh viện tiêm thuốc mất thời gian đi lại, chờ đợi… - Theo dõi nang noãn bằng siêu âm đường âm đạo Khách hàng được hẹn siêm âm tùy theo phác đồ điều trị + Phác đồ dài: Khách hàng được siêu âm vào ngày bắt đầu dùng thuốc ức chế tuyến yên (ngày 21 hoặc ngày 1 chu kỳ kinh), tiếp theo siêu âm vào ngày 13 dùng thuốc.
7 Nếu các xét nghiệm bình thường, khách hàng sẽ được dùng FSH, lần siêu âm tiếp theo là ngày 8 tiêm FSH, và các lần tiếp theo tùy thuộc vào sự phát triển của nang noãn, nếu nang nhỏ có thể cách ngày, nếu nang lớn có thể siêu âm hàng ngày. + Phác đồ ngắn: Khách hàng được siêu âm vào ngày dùng thuốc (ngày 2 chu kỳ kinh), tiếp siêu âm vào ngày 8 tiêm thuốc FSH, các siêu âm tiếp theo tùy thuộc vào sự phát triển của nang noãn + Phác đồ Antagonist: Khách hàng được siêu âm vào ngày dùng thuốc (ngày 2 chu kỳ kinh), tiếp siêu âm vào ngày 6 tiêm thuốc FSH, lần siêu âm tiếp theo là ngày 8 tiêm thuốc FSH, các siêu âm tiếp theo tùy thuộc vào sự phát triển của nang noãn. - Kích thích phóng noãn Sau khi khách hàng được theo dõi sự phát triển nang noãn bằng siêu âm, khi các nang noãn đạt tiêu chuẩn kích thước có nang noãn > 18mm. Khách hàng được dùng thuốc trưởng thành noãn.
Chọc hút noãn sau tiêm thuốc trưởng thành noãn 36- 38 giờ [26]. - Chọc hút noãn + Chọc hút noãn qua đường âm đạo + Thời gian chọc hút noãn sau khi tiêm thuốc kích thích trưởng thành noãn từ 36- 38h. + Các bước tiến hành: Dùng đầu dò âm đạo, máy siêu âm, giá đỡ kim, kim chọc hút noãn chuyên dụng qua đường âm đạo, đường dẫn kim chọc hút noãn tiếp cận đến buồng trứng, dùng kim chọc hút hút dịch nang noãn vào bơm tiêm 10ml chuyên dụng, sau đó chuyển bơm tiêm vừa hút dịch nang vào labo để tìm noãn, số noãn sẽ được thông báo liên tục cho đến khi kết thúc. - Chuyển phôi Khách hàng được chuyển phôi sau chọc hút noãn từ 2-5 ngày, phôi được hút vào Catherter chuyển phôi sau đó chuyển vào tử cung của người mẹ, theo dõi chuyển phôi dưới siêu âm, sau khi chuyển phôi vào buồng tử cung, Catherter sẽ được chuyển vào labo để kiểm tra lại lần cuối cùng xem có sót phôi không 8 - Đông phôi Sau khi chuyển phôi xong, bác sỹ labo sẽ đánh giá chất lượng của số phôi còn lại, khả năng phôi còn dư đông lạnh được sẽ thông báo cho khách hàng về số phôi đông lạnh, số tiền phải đóng, tư vấn các nguy cơ có thể xảy ra sau khi rã đông phôi thoái hóa.
Nếu khách hàng đồng ý, NVYT sẽ làm thủ tục đông phôi. - Thu viện phí, tiền thuốc, xét nghiệm Khách hàng của Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Quốc gia sẽ có khu vực thu phí riêng, 02 nhân viên kế toán thuộc phòng Tài chính kế toán sẽ ngồi cố định tại điểm thu tiền viện phí, thuốc, xét nghiệm cho khách hàng. Nhân viên kế toán thông báo giá tiền, tổng số tiền thu minh bạch, rõ ràng. Thu tiền viện phí, thuốc, xét nghiệm và trả lại tiền thừa cho khách hàng (nếu có) [3] - Cấp phát thuốc Sau khi đóng tiền thuốc, khách hàng được cấp phát thuốc tại khoa Dược của Bệnh viện, nhân viên cấp phát thuốc cho khách hàng TTTON cũng được cố định (02 nhân viên) Nhân viên khoa Dược kiểm tra đơn thuốc, hàm lượng thuốc, số lượng thuốc, hạn sử dụng và phát thuốc cho khách hàng.
Tư vấn, hướng dẫn cho khách hàng về đơn thuốc và số thuốc đã cấp [3]. Sự hài lòng của khách hàng trong công tác KCB 1. Khái niệm Sự hài lòng của khách hàng là khái niệm khó đo lường và phiên giải sự hài lòng của khách hàng gồm rất nhiều cấu phần mang tính chủ quan của người đánh giá (bị ảnh hưởng bởi sự mong đợi, nhu cầu và ước muốn cá nhân). Sự hài lòng của khách hàng trong công tác KCB là những nhu cầu, mong muốn nhằm thỏa mãn các yêu cầu của mỗi cá nhân.
Sự hài lòng cũng tùy thuộc vào vị thế của mỗi người. Sự hài lòng khách hàng có thể được định nghĩa như là một đánh giá cá nhân về DVYT mà không thể đánh giá bằng quan sát trực tiếp, là quan điểm chủ quan của khách hàng và đánh giá đa chiều về chất lượng DVYT. Do vậy chưa có khái niệm thống nhất về sự hài lòng của khách hàng trong công tác chăm sóc sức khỏe, tuy nhiên có một số khái niệm dưới đây được sử dụng khá rộng rãi 9 Theo tác giả Linder – Pelz S. Khái niệm này nhấn mạnh đến khía cạnh tâm lý của khách hàng, mà điều này lại phụ thuộc nhiều vào tâm trạng của khách hàng tại thời điểm điều tra.
Burke năm 2003 cho rằng “Sự hài lòng của khách hàng được sử dụng phổ biến trong việc đo lường chất lượng dịch vụ y tế và đây như là một cách thức để đánh giá dịch vụ thông qua đo lường nhận thức của khách hàng” khái niệm này của Burke đã được nhiều nhà nghiên cứu khẳng định là phù hợp bởi nó không chỉ mang lại tính khái quát mà còn thể hiện rõ ràng chức năng của sự hài lòng khách hàng và đặc tính tự nhiên của khái niệm này dựa trên nhận thức của khách hàng [39]. Mục tiêu đo lường sự hài lòng Đo lường sự hài lòng của khách hàng để biết được ý kiến, những mong đợi, cảm nhận của khách hàng về chất lượng dịch vụ và đánh giá xem các ý kiến phản hồi từ khách hàng sử dụng các dịch vụ như thế nào đối với dịch vụ mà cơ sở y tế đã cung cấp.