Luận án tiến sĩ nghiên cứu thực trạng và đề xuất sử dụng hiệu quả đất trồng cà phê huyện cư mgar phục vụ tái canh cây cà phê tỉnh đắk lắk

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nghiên cứu thực trạng và đề xuất sử dụng hiệu quả đất trồng cà phê huyện cư mgar phục vụ tái canh, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề

• Tác giả: Đặng Thị Thúy Kiều
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Bình
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất sử dụng hiệu quả đất trồng cà phê huyện Cư M’gar phục vụ tái canh cây cà phê tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận án
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Đóng góp mới của luận án
• 1.11. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.11.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.11.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.12. Tổng quan tài liệu
• 1.12.1. Cơ sở lý luận về sử dụng đất trồng cà phê
• 1.12.2. Sử dụng đất nông nghiệp và hiệu quả sử dụng đất
• 1.12.3. Yêu cầu sử dụng đất của cây cà phê và một số cây trồng xen
• 1.13. Phương pháp
• 1.13.1. Đánh giá đất và nghiên cứu ứng dụng
• 1.13.1.1. Đánh giá đất ở Việt Nam
• 1.13.1.2. Đánh giá đất trên thế giới
• 1.13.1.3. Đánh giá đất theo FAO
• 1.13.1.4. Một số công trình nghiên cứu ứng dụng đánh giá đất theo FAO ở Việt Nam
• 1.14. Tình hình sử dụng đất trồng cà phê và tái canh cà phê trên thế giới và Việt Nam
• 1.14.1. Tình hình sử dụng đất trồng cà phê
• 1.14.2. Tình hình tái canh cà phê của một số nước trên thế giới và Việt Nam
• 1.15. Nhận xét chung về tổng quan tài liệu và hướng nghiên cứu của đề tài
• 1.15.1. Nhận xét chung về tổng quan tài liệu
• 1.15.2. Hướng nghiên cứu của đề tài
• 1.16. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.16.1. Nội dung nghiên cứu
• 1.16.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.16.2.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 1.16.2.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.16.2.3. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 1.16.2.4. Phương pháp lựa chọn và theo dõi mô hình
• 1.16.2.5. Phương pháp lấy mẫu đất, phúc tra bản đồ thổ nhưỡng
• 1.16.2.6. Phương pháp phân tích đất
• 1.16.2.7. Phương pháp xử lý số liệu, tổng hợp và phân tích
• 1.16.2.8. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất trồng cà phê
• 1.16.2.9. Phương pháp đánh giá thích hợp đất đai theo FAO
• 1.16.2.10. Phương pháp phân tích SWOT
• 1.16.2.11. Phương pháp xây dựng bản đồ
• 1.17. Kết quả và thảo luận
• 1.17.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất trồng cà phê tại huyện Cư M’gar
• 1.17.1.1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 1.17.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 1.17.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến sử dụng đất trồng cà phê trên địa bàn huyện Cư M’gar
• 1.17.2. Thực trạng sử dụng đất trồng cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2005 - 2016
• 1.17.2.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp và đất trồng cà phê tại huyện Cư M’gar giai đoạn 2005 – 2016
• 1.17.2.2. Thực trạng canh tác cà phê tại huyện Cư M’gar
• 1.17.2.3. Đánh giá hiệu quả các loại sử dụng đất trồng cà phê
• 1.17.2.4. Đánh giá tình hình tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2011-2016
• 1.17.3. Phân hạng thích hợp đất đai phục vụ tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk
• 1.17.3.1. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai
• 1.17.3.2. Phân hạng thích hợp đất đai đối với các loại sử dụng đất cà phê
• 1.17.4. Kết quả theo dõi một số mô hình sử dụng đất trồng cà phê
• 1.17.4.1. Lựa chọn các mô hình theo dõi
• 1.17.4.2. Đánh giá hiệu quả các mô hình trồng cà phê
• 1.17.5. Phân tích những thuận lợi và khó khăn trong sử dụng đất trồng cà phê huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk theo công cụ SWOT
• 1.17.6. Đề xuất sử dụng đất khi tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk
• 1.17.6.1. Cơ sở đề xuất sử dụng đất tái canh cà phê
• 1.17.6.2. Đề xuất định hướng sử dụng đất trồng cà phê khi tái canh
• 1.17.6.3. Một số giải pháp sử dụng hiệu quả đất tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk
• 1.18. Kết luận và kiến nghị
• Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất trồng cà phê tại huyện Cư M'gar, tỉnh Đắk Lắk. Mục tiêu chính là xác định thực trạng sử dụng đất và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong bối cảnh tái canh cây cà phê. Đất trồng cà phê đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp của địa phương, do đó việc quản lý và sử dụng hiệu quả là rất cần thiết. Theo nghiên cứu, việc áp dụng các kỹ thuật trồng cà phê hiện đại có thể giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời bảo vệ môi trường. Đặc biệt, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc tái canh cà phê cần được thực hiện trên những diện tích đất có điều kiện phù hợp để đảm bảo thành công.

II. Tình hình sử dụng đất trồng cà phê

Tình hình sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Cư M'gar giai đoạn 2005-2016 cho thấy sự gia tăng diện tích đất trồng cà phê. Theo số liệu thống kê, diện tích đất trồng cà phê đã tăng lên đáng kể, tuy nhiên, hiệu quả sử dụng đất vẫn chưa đạt yêu cầu. Nghiên cứu chỉ ra rằng có khoảng 88,67% diện tích tái canh cà phê thành công, trong khi 11,33% không thành công do nhiều nguyên nhân như điều kiện đất đai không phù hợp và kỹ thuật canh tác chưa đúng. Việc phân tích các giống cà phê và điều kiện khí hậu cũng cho thấy ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, việc áp dụng các giải pháp bảo vệ môi trường trong canh tác cà phê là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

III. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất trồng cà phê tại huyện Cư M'gar cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các loại hình sử dụng đất. Các mô hình trồng cà phê xen với các cây khác như bơ và sầu riêng cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn so với mô hình trồng thuần. Cụ thể, mô hình cà phê xen bơ có hiệu quả kinh tế tốt nhất, trong khi mô hình cà phê thuần có hiệu quả thấp nhất. Điều này cho thấy rằng việc áp dụng các kỹ thuật trồng cà phê xen có thể giúp tăng cường năng suất và hiệu quả kinh tế cho nông hộ. Hơn nữa, việc phân tích SWOT cho thấy các điểm mạnh và cơ hội trong việc phát triển mô hình trồng cà phê xen, đồng thời cũng chỉ ra những thách thức mà nông dân phải đối mặt.

IV. Đề xuất giải pháp sử dụng đất

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số giải pháp được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất trồng cà phê tại huyện Cư M'gar. Đầu tiên, cần tăng cường công tác quản lý đất đai và áp dụng các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc tái canh cà phê. Thứ hai, việc đào tạo kỹ thuật canh tác cho nông dân là rất quan trọng để họ có thể áp dụng đúng các kỹ thuật trồng cà phê hiện đại. Cuối cùng, cần có các chương trình khuyến khích nông dân tham gia vào các mô hình trồng cà phê xen để tăng cường hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ ĐẶNG THỊ THÚY KIỀU NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT SỬ DỤNG HIỆU QUẢ ĐẤT TRỒNG CÀ PHÊ HUYỆN CƯ M’GAR PHỤC VỤ TÁI CANH CÂY CÀ PHÊ TỈNH ĐẮK LẮK LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP – 2018 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ ĐẶNG THỊ THÚY KIỀU NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT SỬ DỤNG HIỆU QUẢ ĐẤT TRỒNG CÀ PHÊ HUYỆN CƯ M’GAR PHỤC VỤ TÁI CANH CÂY CÀ PHÊ TỈNH ĐẮK LẮK Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 9.03 Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN QUANG DŨNG HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận án Đặng Thị Thúy Kiều i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của thầy cô, bạn bè và người thân, tập thể và cá nhân những nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực trong và ngoài ngành.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng đến: PGS. Vũ Thị Bình và TS. Nguyễn Quang Dũng là những Cô/Thầy đã hướng dẫn hết mực nhiệt tình chỉ dạy giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành luận án. Tập thể lãnh đạo và các thầy, cô Khoa Quản lý đất đai, Bộ môn Quy hoạch đất đai, Ban Quản lý Đào tạo, Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Có được những thành quả trong luận án là được sự giúp đỡ nhiệt tình của lãnh đạo và cán bộ: Phân Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp miền Trung, Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp, Viện Khoa học và Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên, Trung tâm Nghiên cứu đất, Phân bón và Môi trường Tây Nguyên, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Đắk Lắk, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, Cục Thống kê tỉnh Đắk Lắk, Trung tâm Khí tượng Thủy văn tỉnh Đắk Lắk, Chi cục Thống kê huyện Cư M’gar, UBND huyện Cư M’gar, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Cư M’gar đã cử người phối hợp và cung cấp số liệu cho luận án, các hộ gia đình chọn làm mô hình. Tôi cũng xin cám ơn đến các đồng nghiệp nơi tôi đang công tác tại trường Đại học Tây Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình nghiên cứu. Cuối cùng tôi muốn được cám ơn những người thân trong gia đình tôi đã luôn chia sẻ và tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi thực hiện công trình nghiên cứu. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận án Đặng Thị Thúy Kiều ii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

ix Trích yếu luận án. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận về sử dụng đất trồng cà phê. Sử dụng đất nông nghiệp và hiệu quả sử dụng đất. Yêu cầu sử dụng đất của cây cà phê và một số cây trồng xen.

Phương pháp Đánh giá đất và nghiên cứu ứng dụng Đánh giá đất ở Việt Nam. Đánh giá đất trên thế giới. Đánh giá đất theo FAO. Một số công trình nghiên cứu ứng dụng đánh giá đất theo FAO ở Việt Nam.

Tình hình sử dụng đất trồng cà phê và tái canh cà phê trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sử dụng đất trồng cà phê. Tình hình tái canh cà phê của một số nước trên thế giới và Việt Nam. Nhận xét chung về tổng quan tài liệu và hướng nghiên cứu của đề tài.

Nhận xét chung về tổng quan tài liệu. Hướng nghiên cứu của đề tài. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất trồng cà phê tại huyện Cư M’gar. Đánh giá thực trạng sử dụng đất trồng cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2005-2016. Phân hạng thích hợp đất đai phục vụ tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk. Theo dõi một số mô hình sử dụng đất trồng cà phê.

Phân tích những thuận lợi và khó khăn trong sử dụng đất trồng cà phê huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk theo công cụ SWOT. Đề xuất sử dụng đất khi tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp.

Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp lựa chọn và theo dõi mô hình. Phương pháp lấy mẫu đất, phúc tra bản đồ thổ nhưỡng.

Phương pháp phân tích đất. Phương pháp xử lý số liệu, tổng hợp và phân tích. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất trồng cà phê. Phương pháp đánh giá thích hợp đất đai theo FAO.

Phương pháp phân tích SWOT. Phương pháp xây dựng bản đồ. Kết quả và thảo luận. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất trồng cà phê tại huyện Cư M’gar.

Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến sử dụng đất trồng cà phê trên địa bàn huyện Cư M’gar. Thực trạng sử dụng đất trồng cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2005 - 2016.

Tình hình sử dụng đất nông nghiệp và đất trồng cà phê tại huyện Cư M’gar giai đoạn 2005 – 2016. Thực trạng canh tác cà phê tại huyện Cư M’gar. Đánh giá hiệu quả các loại sử dụng đất trồng cà phê. Đánh giá tình hình tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2011-2016.

Phân hạng thích hợp đất đai phục vụ tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. Phân hạng thích hợp đất đai đối với các loại sử dụng đất cà phê. Kết quả theo dõi một số mô hình sử dụng đất trồng cà phê.

Lựa chọn các mô hình theo dõi. Đánh giá hiệu quả các mô hình trồng cà phê. Phân tích những thuận lợi và khó khăn trong sử dụng đất trồng cà phê huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk theo công cụ SWOT. Đề xuất sử dụng đất khi tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk.

Cơ sở đề xuất sử dụng đất tái canh cà phê. Đề xuất định hướng sử dụng đất trồng cà phê khi tái canh. Một số giải pháp sử dụng hiệu quả đất tái canh cà phê tại huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk. Kết luận và kiến nghị.

141 Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án. 142 Tài liệu tham khảo. 152 v DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng việt CCN Cây công nghiệp DTTN Diện tích tự nhiên ĐVHC Đơn vị hành chính ICO Hiệp hội Cà phê thế giới (International Coffee Organization) IPM Chương trình quản lý dịch hại tổng hợp (Integrated Pests Management) FAO Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (Food and Agriculture Organization of the United Nations) LUT Loại sử dụng đất (Land Use Type) TTg Thủ tướng TB Trung bình QĐ Quyết định STT Số thứ tự UBND Ủy ban nhân dân VICOFA Hiệp hội Cà phê-Ca cao Việt Nam (Vietnam Coffee and Coca asociation) vi DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 2. Yêu cầu sử dụng đất đối với cây cà phê vối.

Yêu cầu sử dụng đất của cây tiêu. Yêu cầu sử dụng đất đối với cây sầu riêng. Yêu cầu sử dụng đất của cây bơ. Diện tích các cấp thích hợp một số cây trồng vùng Tây Nguyên.

Diện tích, năng suất, sản lượng cà phê Việt Nam giai đoạn 2005-2016. Diện tích tái canh cà phê tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2011-2016. Kế hoạch tái canh cà phê của tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2016-2020. Thực trạng các mô hình trồng cà phê chọn theo dõi tại huyện Cư M’gar.

Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các LUT cà phê huyện Cư M’gar. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội của các LUT cà phê huyện Cư M’gar. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường của các LUT cà phê huyện Cư M’gar. Phân tích SWOT các loại sử dụng đất cà phê tại huyện Cư M’gar.

Thống kê diện tích tự nhiên theo độ dốc huyện Cư M’gar. Tổng hợp các loại đất của huyện Cư M’gar. Hiện trạng dân số huyện Cư M’gar năm 2016. Hiện trạng sử dụng đất huyện Cư M’gar năm 2016.

Hiện trạng các LUT cà phê huyện Cư M’gar năm 2016. Diện tích cà phê huyện Cư M’gar phân theo độ tuổi. Biến động diện tích cà phê huyện Cư M’gar giai đoạn 2005-2016. Hiệu quả kinh tế của các LUT cà phê trên địa bàn huyện Cư M’gar.

Đánh giá hiệu quả kinh tế các LUT cà phê tại huyện Cư M’gar. Đánh giá hiệu quả xã hội của các LUT cà phê huyện Cư M’gar. Đánh giá hiệu quả môi trường của các LUT cà phê huyện Cư M’gar. Tổng hợp hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các LUT cà phê tại huyện Cư M’gar.

Diện tích tái canh cà phê huyện Cư M’gar giai đoạn 2011-2016. Tỷ lệ diện tích tái canh cà phê thành công của nông hộ tại huyện Cư M’gar. Các chỉ tiêu và phân cấp xây dựng bản đồ đơn vị đất đai huyện Cư M’gar. Đặc tính của các đơn vị đất đai huyện Cư M’gar.

Tổng hợp các đơn vị đất đai theo loại đất tại huyện Cư M’gar. Yêu cầu sử dụng đất của các LUT cà phê huyện Cư M’gar. Mức độ thích hợp đất đai của LUT cà phê thuần tại huyện Cư M’gar. Mức độ thích hợp đất đai của LUT cà phê xen tiêu tại huyện Cư M’gar .