Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường nghiên cứu so sánh chế định doanh nghiệp xã hội trong hệ thống pháp luật của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho việt nam

Chuyên khảo luật học phân tích Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường nghiên cứu so sánh chế định doanh nghiệp xã hội trong hệ, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Ths. Phạm Minh Trang
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật doanh nghiệp xã hội
• Đề tài: Nghiên cứu so sánh chế định doanh nghiệp xã hội: Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam
• Loại tài liệu: đề tài nghiên cứu
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH SÁCH CAC TÁC GIÁ THAM GIA THUC HIEN DE TÀI
• 1. PHẦN THỨ NHẤT: BÁO CÁO TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. GIỚI THIỆU CHUNG
• 1.1.1. Sự cần thiết nghiên cứu đề tài
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu
• 1.1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.1.4. Mục đích nghiên cứu của đề tài
• 1.1.5. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 1.2. CÁC KẾT QUẢ CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Tổng quan về doanh nghiệp xã hội
• 1.2.1.1. Khái quát quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp xã hội
• 2. PHẦN THỨ HAI: CÁC CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. CHUYÊN ĐỀ 1: NGHIÊN CỨU SO SÁNH VỀ KHÁI NIỆM, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN VÀ VAI TRÒ CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI TRÊN THẾ GIỚI
• 2.2. CHUYÊN ĐỀ 2: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 2.3. CHUYÊN ĐỀ 3: NGHIÊN CỨU SO SÁNH VỀ THÀNH LẬP VÀ CHẤM DỨT HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI - KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• 2.4. CHUYÊN ĐỀ 4: NGHIÊN CỨU SO SÁNH CÁC LOẠI HÌNH DOANH NGHIỆP XÃ HỘI - KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• 2.5. CHUYÊN ĐỀ 5: NGHIÊN CỨU SO SÁNH VỀ TỔ CHỨC QUẢN LÝ VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI - KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về doanh nghiệp xã hội

Doanh nghiệp xã hội là mô hình kết hợp giữa hoạt động kinh doanh và mục tiêu xã hội, đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới và bắt đầu được quan tâm tại Việt Nam. Các doanh nghiệp này không chỉ hướng đến lợi nhuận mà còn tái đầu tư để gia tăng giá trị xã hội. Chế định doanh nghiệp xã hội đã được Luật Doanh nghiệp 2014 công nhận, nhưng vẫn cần hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn.

1.1. Khái niệm và đặc điểm

Doanh nghiệp xã hội được định nghĩa là tổ chức hoạt động vì mục tiêu xã hội, môi trường, với lợi nhuận không phải là mục đích cuối cùng. Các doanh nghiệp này thường tồn tại dưới nhiều hình thức pháp lý như công ty TNHH, hợp tác xã, hoặc quỹ từ thiện. Đặc điểm chung là hướng đến giải quyết các vấn đề xã hội và sử dụng lợi nhuận để tái đầu tư.

1.2. Quá trình hình thành và phát triển

Doanh nghiệp xã hội xuất hiện từ thế kỷ 17 tại Anh, với mô hình đầu tiên được thành lập để giải quyết vấn đề thất nghiệp. Từ đó, mô hình này lan rộng khắp châu Âu và thế giới. Tại Việt Nam, doanh nghiệp xã hội mới phát triển trong vài thập kỷ gần đây, nhưng đã có những bước tiến đáng kể, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục, y tế và môi trường.

II. Kinh nghiệm quốc tế về doanh nghiệp xã hội

Các quốc gia như Anh, Mỹ, và Hàn Quốc đã xây dựng chính sách doanh nghiệp xã hội hiệu quả, tạo điều kiện phát triển bền vững. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc ban hành luật riêng và hỗ trợ tài chính là yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp xã hội.

2.1. Mô hình tại Vương quốc Anh

Vương quốc Anh là quốc gia tiên phong trong phát triển doanh nghiệp xã hội, với hơn 70.000 doanh nghiệp hoạt động, đóng góp 24 tỷ bảng Anh vào nền kinh tế. Chính phủ Anh đã ban hành Chiến lược phát triển Doanh nghiệp xã hội từ năm 2002, nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp xã hội trong tăng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội.

2.2. Mô hình tại Hàn Quốc

Hàn Quốc đã xây dựng khung pháp lý doanh nghiệp xã hội từ năm 2007, với các chính sách ưu đãi về thuế và hỗ trợ tài chính. Các doanh nghiệp xã hội tại Hàn Quốc tập trung vào lĩnh vực giáo dục, y tế và hỗ trợ người khuyết tật, góp phần tạo việc làm và cải thiện chất lượng cuộc sống.

III. Bài học cho Việt Nam

Từ kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam cần hoàn thiện chế định doanh nghiệp xã hội bằng cách ban hành luật riêng và tăng cường hỗ trợ tài chính. Bài học cho Việt Nam bao gồm việc xây dựng chính sách ưu đãi, nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển các mô hình doanh nghiệp xã hội phù hợp với bối cảnh địa phương.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý

Việt Nam cần ban hành luật riêng về doanh nghiệp xã hội, quy định rõ các tiêu chí xác định và quyền lợi của doanh nghiệp. Đồng thời, cần có các chính sách ưu đãi về thuế và hỗ trợ tài chính để khuyến khích sự phát triển của mô hình này.

3.2. Phát triển mô hình phù hợp

Việt Nam nên học hỏi kinh nghiệm quốc tế để phát triển các mô hình doanh nghiệp xã hội phù hợp với bối cảnh địa phương. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm giáo dục, y tế, và hỗ trợ người yếu thế, góp phần giải quyết các vấn đề xã hội và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Nghiên Cứu So Sánh Chế Định Doanh Nghiệp Xã Hội: Kinh Nghiệm Quốc Tế và Bài Học Hoàn Thiện Pháp Luật Việt Nam

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu "Nghiên cứu so sánh chế định doanh nghiệp xã hội trong hệ thống pháp luật của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam" do nhóm tác giả thuộc Trường Đại học Luật Hà Nội (chủ nhiệm: TS. Nguyễn Toàn Thắng) thực hiện, tập trung giải quyết câu hỏi cốt lõi: Làm thế nào để xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý cho doanh nghiệp xã hội (DNXH) tại Việt Nam nhằm dung hòa giữa sứ mệnh phụng sự cộng đồng và phương thức kinh doanh thị trường?

Sử dụng phương pháp nghiên cứu luật học so sánh đa quốc gia kết hợp phân tích chuẩn tắc và thực nghiệm, đề tài tiến hành khảo sát toàn diện mô hình thể chế tại Vương quốc Anh, Ý, Slovenia, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore và Malaysia. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các quốc gia thành công đều thiết lập một hệ sinh thái pháp lý linh hoạt—từ mô hình công ty chuyên biệt (CIC ở Anh, L3C ở Mỹ), hợp tác xã xã hội (Ý), đến đạo luật phát triển riêng biệt kèm cơ chế chứng nhận (Hàn Quốc).

Đối chiếu với Việt Nam, quy định tại Điều 10 Luật Doanh nghiệp 2014 bộc lộ hạn chế khi chỉ bó hẹp DNXH trong các loại hình công ty truyền thống và thiếu cơ chế tài chính hỗ trợ thực chất. Công trình đưa ra hệ thống kiến nghị then chốt nhằm mở rộng hình thức pháp lý, chuẩn hóa cơ chế "tài sản khóa" (asset lock), ưu đãi tài khóa và hoàn thiện bộ máy quản lý chuyên trách cho DNXH Việt Nam.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng nhận thức và phát triển của doanh nghiệp xã hội

Trong kỷ nguyên phát triển bền vững, các mô hình tổ chức truyền thống đứng trước nhiều giới hạn: khu vực công đối mặt với áp lực ngân sách và bộ máy hành chính, khu vực phi lợi nhuận phụ thuộc nguồn tài trợ không ổn định, trong khi doanh nghiệp thương mại thuần túy thường tối đa hóa lợi nhuận mà xem nhẹ các chi phí ngoại ứng tiêu cực. Từ đó, mô hình "doanh nghiệp lai" (hybrid model)—sử dụng công cụ thị trường để giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường—đã trở thành xu thế tất yếu trên phạm vi toàn cầu.

Tại Việt Nam, sau giai đoạn Đổi mới (1986), hàng loạt mô hình tổ chức mang tính chất DNXH đã hình thành và phát triển mạnh mẽ (như KOTO, Tohe, Mai Handicrafts, Kym Việt...). Tuy nhiên, trước năm 2014, hệ thống pháp luật Việt Nam chưa từng chính thức định danh loại hình này. Các tổ chức buộc phải hoạt động dưới những vỏ bọc pháp lý phân tán như công ty TNHH, công ty cổ phần, hợp tác xã thủ công, quỹ từ thiện hoặc trung tâm trực thuộc hiệp hội.

Khoảng trống nghiên cứu và tính cấp thiết

Luật Doanh nghiệp 2014 lần đầu tiên quy định về DNXH tại Điều 10, được hướng dẫn bởi Nghị định 96/2015/NĐ-CP và Thông tư 04/2016/TT-BKHĐT. Dù vậy, các quy định này mới chỉ dừng lại ở mức độ khung, mang tính nguyên tắc chung. Thực tế cho thấy sau khi luật ban hành, số lượng doanh nghiệp đăng ký chính thức dưới quy chế DNXH chỉ chiếm con số rất khiêm tốn (khoảng hơn 20 doanh nghiệp), trong khi số lượng thực tế vận hành theo tinh thần này ước tính lên đến hàng nghìn đơn vị.

Khoảng trống nghiên cứu lớn nhất lúc bấy giờ là sự thiếu vắng một công trình nghiên cứu hệ thống, đối sánh đa chiều giữa kinh nghiệm lập pháp quốc tế (từ các nền kinh tế phát triển và đang phát triển) với thực tiễn Việt Nam. Đề tài nghiên cứu của Trường Đại học Luật Hà Nội xuất hiện đúng thời điểm nhằm cung cấp cơ sở lý luận và thực chứng vững chắc, phục vụ trực tiếp cho việc sửa đổi, bổ sung khung pháp lý về doanh nghiệp và các chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Đề tài được thiết kế theo phương pháp tiếp cận đa ngành, đặt trọng tâm vào phương pháp nghiên cứu luật học so sánh (Comparative Legal Studies) trên cả hai bình diện vi mô (so sánh từng điều khoản, chế định cụ thể) và vĩ mô (so sánh cấu trúc hệ thống chính sách và hệ sinh thái hỗ trợ).

1. Phân nhóm mẫu nghiên cứu quốc tế

Nhóm tác giả đã lựa chọn các quốc gia đại diện tiêu biểu cho các truyền thống pháp luật và mô hình kinh tế - xã hội khác nhau trên thế giới:

• Vương quốc Anh (Thông luật - Common Law): Quốc gia tiên phong với sự ra đời của hình thức Công ty vì lợi ích cộng đồng (Community Interest Company - CIC) và chiến lược phát triển hệ sinh thái "Big Society".
• Ý và Slovenia (Dân luật - Civil Law, Lục địa Châu Âu): Điển hình cho mô hình kinh tế đoàn kết, sử dụng chế định Hợp tác xã xã hội (Social Co-operatives) để giải quyết việc làm cho người yếu thế.
• Hợp chúng quốc Hoa Kỳ: Mô hình phát triển dựa trên sáng kiến thị trường tự do kết hợp các cấu trúc doanh nghiệp linh hoạt như Công ty trách nhiệm hữu hạn lợi nhuận thấp (L3C) và Benefit Corporation.
• Hàn Quốc và các nước Đông Nam Á (Thái Lan, Singapore, Malaysia): Đại diện cho khu vực Châu Á với các phương thức can thiệp chính sách từ trên xuống (Top-down), tiêu biểu là Luật Phát triển Doanh nghiệp Xã hội (SEPA 2007) của Hàn Quốc.

2. Kỹ thuật thu thập và phân tích dữ liệu

• Thu thập dữ liệu pháp lý và thực tiễn: Tiếp cận nguồn tài liệu sơ cấp gồm hệ thống luật, nghị định, tài liệu của các cơ quan quản lý (Companies House, HMRC Anh Quốc; Bộ Lao động và Việc làm Hàn Quốc, KoSEA; Bộ Lao động Ý) kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các tổ chức quốc tế uy tín (World Bank, OECD, European Commission, British Council, CIEM, CSIP).
• Kỹ thuật phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích tương đương chức năng (functional equivalence), quy nạp, diễn dịch và suy luận logic để làm rõ điểm tương đồng, dị biệt và điều kiện chuyển giao kinh nghiệm lập pháp vào thực tiễn Việt Nam.
• Tính hợp lệ và độ tin cậy: Khung nghiên cứu dựa trên các tiêu chí so sánh nhất quán: khái niệm, điều kiện xác định, hình thức tổ chức pháp lý, cơ chế phân phối lợi nhuận, tổ chức quản trị và trình tự gia nhập/rút lui khỏi thị trường.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Qua quá trình khảo sát và đối sánh, đề tài đã rút ra 4 phát hiện trọng tâm có ý nghĩa bước ngoặt đối với việc đánh giá chế định DNXH:

Tiêu chí đối sánh	Kinh nghiệm Quốc tế (Anh, Ý, Mỹ, Hàn Quốc...)	Thực trạng Pháp luật Việt Nam (Luật DN 2014)
Hình thức pháp lý	Mở rộng đa dạng: Công ty đặc thù (CIC, L3C), Hợp tác xã xã hội, Tổ chức phi lợi nhuận kinh doanh, Quỹ, Hiệp hội.	Thu hẹp: Chỉ công nhận 4 loại hình công ty (DNTN, Hợp danh, TNHH, Cổ phần).
Phân phối lợi nhuận	Cho phép chia cổ tức ở mức trần nhất định (CIC Anh ≤ 35%, Ý ≤ 80%) kết hợp cơ chế Asset Lock.	Bắt buộc giữ lại ít nhất 51% lợi nhuận để tái đầu tư; thiếu quy chế bảo vệ tài sản khóa khi giải thể.
Cơ quan quản lý	Cơ quan chuyên trách thẩm định tác động xã hội (Regulator of CICs Anh; KoSEA Hàn Quốc; Bộ Lao động Ý).	Cơ quan đăng ký kinh doanh thông thường; hoàn toàn dựa trên cơ chế tự kê khai và hậu kiểm lỏng lẻo.
Hệ sinh thái chính sách	Ưu đãi thuế sâu, quỹ đầu tư tác động (Big Society Capital), ưu tiên tối thiểu trong mua sắm công (Public Procurement).	Chưa có quy định ưu đãi cụ thể về thuế, vốn tín dụng hay ưu tiên chỉ định thầu/mua sắm công.

1. Hình thức pháp lý: Tiếp cận mở vs. Sự bó hẹp của Việt Nam

Đa số các quốc gia không gò ép DNXH vào một khuôn mẫu cứng nhắc. Tại Anh, DNXH có thể hoạt động dưới dạng CIC, công ty TNHH bảo lãnh, hợp tác xã công ích (BenComms) hay tổ chức từ thiện kinh doanh (CIO). Tại Ý, Luật Hợp tác xã xã hội 1991 là bệ phóng vững chắc nhất. Ngược lại, Điều 10 Luật Doanh nghiệp 2014 của Việt Nam chỉ thừa nhận các đơn vị đăng ký thành lập theo luật này, vô hình trung tước bỏ cơ hội tiếp cận địa vị pháp lý DNXH của hàng trăm hợp tác xã, quỹ xã hội, trung tâm đào tạo nghề phi lợi nhuận.

2. Cơ chế phân phối lợi nhuận và "Tài sản khóa" (Asset Lock)

Để ngăn chặn hiện tượng "tẩy xanh xã hội" (social washing) và trục lợi chính sách, pháp luật quốc tế thiết lập công cụ "tài sản khóa":

• Tại Anh, tài sản và lợi nhuận tích lũy của CIC chỉ được chuyển giao cho một CIC khác hoặc tổ chức từ thiện khi giải thể. Mức chi trả cổ tức cho cổ đông tư nhân bị khống chế nghiêm ngặt (dưới 35% tổng lợi nhuận).
• Việt Nam áp dụng tỷ lệ cố định: tái đầu tư ít nhất 51% tổng lợi nhuận hàng năm. Tuy nhiên, luật thiếu các điều khoản chế tài ràng buộc về tài sản khi DNXH tái cấu trúc, giải thể hoặc chuyển đổi trở lại thành doanh nghiệp thông thường, tạo lỗ hổng pháp lý lớn.

3. Cơ chế đăng ký và giám sát mục tiêu xã hội

Tại Hàn Quốc, việc thẩm định hồ sơ DNXH do Cục Khuyến khích Doanh nghiệp Xã hội (KoSEA) và Bộ Lao động & Việc làm thực hiện dựa trên tỷ lệ tạo việc làm thực tế cho đối tượng yếu thế (tối thiểu 30%). Trong khi đó, tại Việt Nam, thủ tục chủ yếu mang tính chất thông báo và ghi nhận hình thức tại Phòng Đăng ký kinh doanh mà không có cơ quan chuyên môn đánh giá, thẩm định tiêu chí tác động xã hội.

4. Đòn bẩy mua sắm công và ưu đãi tài chính

Tại Ý, ít nhất 20% nhu cầu dịch vụ công của chính quyền địa phương có thể được chỉ định cho các hợp tác xã xã hội. Tại Anh, Quỹ Vốn Xã hội Lớn (Big Society Capital Fund) đóng vai trò ngân hàng bán buôn cung cấp thanh khoản cho các dự án cộng đồng. Tại Việt Nam, các ưu đãi về thuế và tiếp cận vốn đầu tư công cho DNXH hầu như chưa được cụ thể hóa trong các đạo luật chuyên ngành (như Luật Thuế TNDN, Luật Đấu thầu).

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

1. Đóng góp về mặt học thuật và lý luận

• Hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết về "Khu vực kinh tế thứ ba" (Third Sector), làm sáng tỏ bản chất pháp lý của "doanh nghiệp lai" và phân định ranh giới khoa học giữa DNXH với doanh nghiệp thương mại có thực hiện Trách nhiệm xã hội (CSR) và tổ chức từ thiện thuần túy.
• Xây dựng hệ quy chiếu so sánh đa tiêu chí, đóng góp một tài liệu học thuật chuẩn mực phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về Pháp luật Thương mại và Pháp luật An sinh Xã hội tại các cơ sở đào tạo luật.

2. Đóng góp thực tiễn và kiến nghị chính sách

Nghiên cứu đề xuất lộ trình 4 bước hoàn thiện thể chế DNXH tại Việt Nam:

  Bước 1: MỞ RỘNG HÌNH THỨC PHÁP LÝ
  Thừa nhận hợp tác xã, quỹ, viện nghiên cứu phi lợi nhuận được mang quy chế DNXH.
  Bước 2: THIẾT LẬP CƠ CHẾ "TÀI SẢN KHÓA" (ASSET LOCK)
  Bảo vệ tài sản công cộng và khống chế rút vốn vì mục đích cá nhân khi giải thể.
  Bước 3: TỐI ƯU HÓA ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH & MUA SẮM CÔNG
  Miễn giảm thuế TNDN phần tái đầu tư; ban hành hạn ngạch đấu thầu dịch vụ công.
  Bước 4: THÀNH LẬP ĐƠN VỊ ĐIỀU PHỐI CHUYÊN TRÁCH
  Thành lập Hội đồng/Cục Hỗ trợ Doanh nghiệp xã hội liên bộ để thẩm định tác động.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cơ quan hoạch định chính sách và lập pháp (Quốc hội, Bộ KH&ĐT, Bộ Tư pháp, Bộ LĐ-TB&XH): Cung cấp luận cứ khoa học để sửa đổi Luật Doanh nghiệp, Luật Hợp tác xã, Luật Thuế TNDN và xây dựng các nghị định hướng dẫn thi hành đồng bộ.
• Doanh nhân xã hội, Quỹ đầu tư tác động và Tổ chức phi chính phủ (NGOs): Hướng dẫn nhận diện các rủi ro pháp lý, cách thức cấu trúc điều lệ, quản trị tài sản khóa và chiến lược tiếp cận nguồn vốn trong và ngoài nước.
• Học giả, Giảng viên và Sinh viên chuyên ngành Luật / Kinh tế: Nguồn tư liệu tham khảo giá trị phục vụ các học phần Luật Thương mại, Luật So sánh, Quản trị Doanh nghiệp và Kinh tế Phát triển.

---

FAQ - Các câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Điểm khác biệt lớn nhất giữa DNXH và Doanh nghiệp thương mại thông thường là gì?

Khác biệt cốt lõi nằm ở mục tiêu tối thượng: Doanh nghiệp thương mại tối đa hóa lợi nhuận cho chủ sở hữu, trong khi DNXH lấy việc giải quyết vấn đề xã hội/môi trường làm sứ mệnh xuyên suốt; hoạt động kinh doanh chỉ là phương tiện để tạo nguồn lực bền vững cho sứ mệnh đó.

2. Tại sao Việt Nam không nên giới hạn DNXH trong các loại hình công ty của Luật Doanh nghiệp?

Việc giới hạn loại trừ các hợp tác xã, hội, quỹ xã hội—những mô hình vốn dĩ có bản chất cộng đồng sâu sắc. Kinh nghiệm quốc tế (như Ý, Anh) cho thấy việc mở rộng cho phép hợp tác xã và tổ chức phi lợi nhuận đăng ký địa vị DNXH giúp huy động tối đa nguồn lực xã hội.

3. Khái niệm "Tài sản khóa" (Asset Lock) có vai trò gì đối với DNXH?

Asset Lock là điều khoản pháp lý ngăn chặn việc chia tài sản, quỹ thặng dư của DNXH cho cá nhân khi doanh nghiệp giải thể hoặc chuyển đổi loại hình, đảm bảo số tài sản này tiếp tục được chuyển giao cho một tổ chức xã hội khác phục vụ cộng đồng.

4. Doanh nghiệp thực hiện tốt CSR (Trách nhiệm xã hội) có phải là DNXH không?

Không. Doanh nghiệp làm CSR vẫn đặt mục tiêu chính là tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông và trích một phần kinh phí làm từ thiện. DNXH cam kết sứ mệnh xã hội ngay từ khi thành lập và tái đầu tư phần lớn lợi nhuận (từ 51% trở lên) cho mục tiêu này.

5. Giải pháp then chốt nào giúp khuyến khích DNXH tại Việt Nam phát triển thực chất?

Nhà nước cần ban hành chính sách ưu đãi thuế thực chất đối với phần lợi nhuận giữ lại tái đầu tư và tạo cơ chế ưu tiên mua sắm công đối với các sản phẩm, dịch vụ do DNXH cung cấp.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu đề tài của nhóm tác giả Trường Đại học Luật Hà Nội đã phác thảo bức tranh toàn cảnh và sâu sắc về chế định doanh nghiệp xã hội trên thế giới, qua đó chỉ rõ những điểm nghẽn thể chế tại Việt Nam. Việc hoàn thiện khung pháp lý cho DNXH không đơn thuần là sửa đổi các điều khoản kỹ thuật trong luật doanh nghiệp, mà là kiến tạo một hệ sinh thái đồng bộ—kết hợp hài hòa giữa công nhận pháp lý, quản trị tài sản khóa, đòn bẩy tài khóa và trách nhiệm giải trình.

Đã đến lúc các cơ quan lập pháp và quản lý nhà nước cần đưa ra những chính sách đột phá, biến DNXH trở thành một trụ cột vững chắc trong chiến lược phát triển kinh tế bền vững và bao trùm của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

DANH SÁCH CAC TÁC GIÁ THAM GIA THUC HIEN DE TÀI [———TT”———~————— — 7 TU ˆ ˆ ¬ NƠI CÔNG | CÁCH STT HO TEN TEN CHUYEN DE ‘ TAC THAM | — GIA Chuyên dé 1: Nghiên cứu so sánh về khái niệm, quá trình. _| Trường Đại học | Cộng tác 1 | ThS. Pham Minh Trang | hình thành, phát triên và vai Luật Hà Nội viên trò của doanh nghiệp xã hội trên thế giới Chuyên dé 2: Nghiên cứu Trường Đại học | Thư ký 2 ThS. Phạm Quy Dat 2 À.

` tông quan về doanh nghiệp xã Luật Hà Nội đề tại hội ô Việt Nam Chuyên dé 3: Nghiên cứu so ae sanh vé thanh lap va cham Trường Dai học | Cộng tác 3 | GV. Bui Thị Minh Trang đứt hoạt để ` ; LẦU gh EGE, Sale eat Luật Ha Nội viên nghiệp xã hội - Kinh nghiệm cho Việt Nam ThS. Đỗ Thị Anh Hồng | Chuyên đề 4: Nghiên cứu so nhờn Đại học | Công oo, số số os rường Dai hoc Ong tac 4 va ThS. Dang Thi Héng sánh các loại hình doanh a 5 Tuyển nghiệp xã hội - Kinh nghiệm Lmẩt Ha Ni vien cho Viét Nam —— - Chuyên dé 5: Nghiên cứu so : Xk ae ~ e Vi Chu - sánh về tô chức quan lý và | Trường Đại học 5 | TS.

Nguyễn Toàn Thăng. | nhiệm dé hoạt động của doanh nghiệp Luật Hà Nội xã hội - Kinh nghiệm cho tài Việt Nam a : ae ' at Chủ - - , Báo cáo tông quan về đề tài | Trường Đại học 6 | TS. Nguyên Toàn Thang nhiệm đề nghiên cứu Ì nật Hà Nội ˆ tal _—— AWG TN THỤ \ C: ci, ' ` 3a" MỤC LỤC PHAN THỨ NHẤT: BAO CAO TONG QUAN DE TÀI NGHIÊN CỨU.-- 5-5 5sc5e s52 3 GIỚI THIỆU CHUNG. 6 Hà TH HH ng HH TT Tà HH 3 I.

Sự cân thiết nghiên cứu để tài. Tinh hình nghiên CỨU. Phuong phap 20 i00 oo. Mục đích nghiên cứu của đề tate.

Phạm vi nghiên cứu của để tải. -c s55 712212122121 211111 212122121121 reg ray 8 CAC KET QUA CHÍNH CUA DE TÀII. Tong quan về doanh nghiệp xã hội. Khái quát quá trình hình thành va phát triển của doanh nghiệp xã hội.

Khai niệm doanh nghiệp xã hội. _ Phân biệt doanh nghiệp xã hội với các tổ chức dân sự và doanh nghiệp khác. Nghiên cứu so sánh các loại hình doanh nghiệp xã hội và kinh nghiệm doi với Việt NA. Doanh nghiệp xã hội dưới hinh thức công ty.- St s nh Hy nhe 35 2.

__ Doanh nghiệp xã hội dưới các hình thức khác .---c S21 22 22 xxx rehey 40 ILI. Nghiên cứu so sánh về thành lập, tổ chức hoạt động và cham đút hoạt động của doanh nghiệp xã hội và kinh nghiệm đối với Việt Nam. Thành lập doanh nghiệp xã hội. c0 1 v12 H* TH nHH HH TH khi 46 3.

— Tô chức hoạt ng pún diranh HghiÊNn Ni HỘLa eesnnoenntaainoanntttiiBariadh HH0 8080010. Tô chức lại và chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp xã hội. Nhận xét, đánh giá và đề xuất, Kién nghi. Vé khái niệm và các tiêu chí xác định doanh nghiệp xã hội.

_ Về hình thức pháp ly của doanh nghiệp xã hội. Véthanh lập, tô chức hoạt động và chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp xã hội.66 PHAN THỨ HAI: CÁC CHUYEN ĐỀ NGHIÊN CỨU. 2-22 22c22t S22 Excrerxrrrrerrrree 70 CHUYEN DE 1: NGHIÊN CỨU SO SANH VE KHÁI NIEM, QUA TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIEN VA VAI TRÒ CUA DOANH NGHIEP XÃ HỘI TREN THẺ GIỚI. 70 CHU YÊN DE 2: NGHIÊN CỨU TONG QUAN VE DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIET NAM CHUYEN DE 3: NGHIÊN CUU SO SANH VE THÀNH LAP VA CHAM DUT HOẠT DONG CUA DOANH NGHIEP XÃ HỘI - KINH NGHIEM CHO VIET NAM.

124 CHUYEN DE 4: NGHIÊN CUU SO SANH CÁC LOẠI HINH DOANH NGHIEP XÃ HỘI - KINH NGHIEM CHO VIET NAM. 222 2522 HH Hee 144 CHUYEN DE 5: NGHIEN CUU SO SANH VE TO CHUC QUAN LY VA HOAT DONG CUA DOANH NGHIEP XA HỘI - KINH NGHIEM CHO VIỆT NAM TÀI LIEU THAM KHAO .cccccsccsscescescecceecccascecccsccsscesecssessscescssecsccessestessecaccesacacsarenaeenses 194 Trang | 2 PHAN THỨ NHẤT: BAO CAO TONG QUAN DE TÀI NGHIÊN CỨU GIỚI THIEU CHUNG I. Sự cần thiết nghiên cứu dé tai Ở Việt Nam, trong những năm gan đây, các t6 chức, doanh nghiệp vận hành theo mô hình doanh nghiệp xã hội đã có những bước phát triên đáng kể. Những tô chức, doanh nghiệp nay thường được nhận diện như là mô hình kết hợp giữa doanh nghiệp với tô chức phi chính phu/phi lợi nhuận, hoạt động dưới các hình thức pháp lý khác nhau như công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cô phần, hợp tác xã, quỹ, hiệp hội, câu lạc bộ.

Dù tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau. các tổ chức, doanh nghiệp đều có đặc điểm chung là hướng đến thực hiện mục tiêu xã hội ngay từ khi thành lập, với sản xuất kinh doanh là phương thức hoạt động chủ đạo, nhưng lợi nhuận không phải là mục tiêu cuối cùng và được sử dụng để tái đầu tư nhăm gia tăng giá trị xã hội!. Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động của các tổ chức, doanh nghiệp nêu trên bao gồm hai nhóm văn bản quy phạm pháp luật chủ yếu: các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh doanh nghiệp, hợp tác xã và các văn bản quy phạm pháp luật điều chinh các tổ chức xã hội, t6 chức phi chính phủ, tổ chức từ thiện. Nhằm khuyến khích sự phát triển của mô hình doanh nghiệp hoạt động vi mục tiêu xã hội, giải quyết các vấn dé xã hội, môi trường, Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13 ngày 26 tháng 11 năm 2014 đã chính thức thừa nhận về pháp ly loại hình doanh nghiệp xã hội, quy định các tiêu chí để xác định doanh nghiệp xã hội cũng như một số quyền và nghĩa vụ riêng ngoài những quyên và nghĩa vụ chung quy định cho doanh nghiệp thông thường (điều 10).

Trên cơ sở quy định của Luật Doanh nghiệp, Chính phủ ban hành Nghị định số 96/2015/NĐ-CP ngày ! Theo khao sát sơ bộ tại ba thành phó lớn là Hà Nội, Đà Nẵng và Thành pho Hỗ Chi Minh, có tới hơn 1000 tô chức vận hành theo mo hình doanh nghiệp xã hội. Tham khảo Bristich Council, CIEM, Đại học kinh tế quốc dân, Điển hình doanh nghiệp xã hội tại Viet Nam, Hà Nội, 2016, tr. Trang |3 14 tháng 09 năm 2015 quy định chi tiết một số điêu của Luật Doanh nghiệp, trong đó có quy định về doanh nghiệp xã hội (từ điều 2 đến điêu 11); Bộ Kế hoạch vả Đầu tư ban hành Thông tư số 04/2016/TT-BKHĐT ngày 17 tháng 5 năm 2016 quy định các biêu mẫu văn bản sử dụng trong đăng ký doanh nghiệp xã hội. Nhìn chung, các văn bản pháp luật làm cơ sở cho thành lập, hoạt động của doanh nghiệp xã hội đã được ban hành; tuy nhiên, mới chỉ đề cập ở mức độ khái quát và chủ yếu mang tính nguyên tắc.

Doanh nghiệp xã hội là một loại hình doanh nghiệp tương đối mới ở Việt Nam; vì vậy, cần có những nghiên cứu cụ thể, góp phần kiến nghị hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh doanh nghiệp xã hội. Dé tài khoa học này được thực hiện nhằm nghiên cứu kinh nghiệm điều chỉnh bằng pháp luật đối với doanh nghiệp xã hội ở một số nước trên thế giới, từ đó rút ra một vài bài học cho Việt Nam trong xây dựng và hoàn thiện chế định doanh nghiệp xã hội. Mặt khác, những luận giải về phương diện lý luận cũng như về mô hình pháp luật điều chỉnh loại doanh nghiệp này có ý nghĩa quan trọng phục vụ cho hoạt động nghiên cứu và giảng dạy lĩnh vực luật thương mại và là một nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho những tổ chức, cá nhân quan tâm. Tình hình nghiên cứu Trên phương diện lý luận và thực tiễn, việc nghiên cứu về doanh nghiệp xã hội luôn là vấn đề mang tính thời sự vì mô hình doanh nghiệp này đã, đang phát trién mạnh mẽ ở nhiều quốc gia trên thé giới và mới bắt đầu phát triển ở Việt Nam.

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu của Việt Nam và nước ngoài, ở nhiều mức độ và dưới những hình thức thể hiện khác nhau, chủ yếu thông qua sách tham khảo và các bài báo khoa học, đã đề cập những vấn để pháp lý về doanh nghiệp xã hội. Có thê ké đến một số công trình nghiên cứu của các học giả nước ngoài như: Borzaga, Carlo and Jacques Defourny (Eds), The Emergence of Social Enterprise, Routledge Studies in the Management of voluntary and Non-Profit Organizations; London, Routledge, 2004; Evers, A.(eds), The Third Sector in Europe, Cheltenham, Edward Elgar, 2004; Nyssens, M.), Trang | 4 Social Enterprise. At the crossroads of market, public policies and civil society, London and New York: Routledge, 2006; Pestoff, V. (eds), Co- production: The Third Sector and the Delivery of Public Services, London and New York, Routledge, 2007; OECD, The changing boundaries of social enterprises, Paris, OECD Publishing, 2009; Pestoff, V.

(eds), New Public Governance, the Third Sector, and Co- Production, London and New York, Routledge, 2010; European Commission, A Map of Social Enterprises and Their Eco-systems in Europe, 2014; Anna Triponel & Natalia Agapitova, Legal frameworks for social enterprise: Lessons from a comparative study of Italia, Malaysia, South Korea, United Kingdom and United States, World Bank Group, 2016. Các công trình nghiên cứu của Việt Nam cũng đã dé cập va phân tích về doanh nghiệp xã hội. Ngoải một vài bài báo có liên quan, van dé nay dugc xem xét ở những khía cạnh khác nhau trong các sách báo về doanh nghiệp. Có thể nêu một số sách và các bài báo liên quan đến doanh nghiệp xã hội: Nguyễn Đình Cung, Lưu Minh Đức, Phạm Kiều Oanh, Trần Thị Hồng Gam, Doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam — Khái niệm, Bối cảnh và chính sách, Hà Nội, 2012; Vũ Phương Đông, “Doanh nghiệp xã hội Việt Nam — Cần một mô hình dé phát triển”, Tạp chí Luật học, số 9/2012, tr.

11-18; Lê Nguyễn Đoan Khôi, “Giải pháp phat triển doanh nghiệp xã hội qua các trường đại học tại Đồng bằng sông Cửu Long”, Top chí khoa học Trường Đại hoc Cần Thơ, số 31/2014, tr. 91-96; Trần Thị Minh Hiền, Doanh nghiệp xã hội theo pháp luật Việt Nam, Luan văn thạc sỹ luật học, Hà Nội, 2015; Vũ Thi Như Hoa, “Hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam về doanh nghiệp xã hội”. Tap chí Luật học, số 3/2015, tr. 31-36; Nguyễn Thị Yến, “Doanh nghiệp xã hội và giải pháp phát triển doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam”, Tap chi Luật học, số 11/2015, tr.

70-76; Đỗ Hải Hoàn, “Doanh nghiệp xã hội va các mô hình doanh nghiệp xã hội pho bién hién nay ở Việt Nam”, Tạp chi Kinh tế Châu A — Thái Binh Duong, số 12/2015, tr.