Sàng lọc vi khuẩn bacillus có khả năng kiểm soát sinh học vi nấm colletotrichum sp gây bệnh thán thư trên cây ớt

Nghiên cứu sàng lọc vi khuẩn bacillus có khả năng kiểm soát colletotrichum sp, bệnh thán thư trên cây ớt, mang lại giải pháp sinh học hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Duy Thùy
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Văn Minh
• Trường học: Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Sàng Lọc Vi Khuẩn Bacillus Có Khả Năng Kiểm Soát Sinh Học Vi Nấm Colletotrichum Gây Bệnh Thán Thư Trên Cây Ớt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu chung
• 1.2. Giá trị dinh dưỡng
• 1.3. Bệnh thán thư trên cây ớt
• 1.4. Giới thiệu chung
• 1.5. Triệu chứng bệnh thán thư do nấm Colletotrichum sp.
• 1.6. Cơ chế gây bệnh thán thư do vi nấm Colletotrichum sp.
• 1.7. Vi khuẩn Bacillus sp.
• 1.8. Hình dạng và kích thước
• 1.9. Đặc điểm nuôi cấy
• 1.10. Ứng dụng của Bacillus sp. và chất chuyển hóa kháng nấm của Bacillus sp.
• 1.11. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước của Bacillus sp. kháng nấm bệnh thán thư
• 1.11.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.11.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2. PHẦN II: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Sơ đồ bố trí thí nghiệm
• 2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Thiết bị, dụng cụ, môi trường
• 2.4. Môi trường, hóa chất và thuốc nhuộm
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phân lập nấm gây bệnh thán thư Colletotrichum sp.
• 2.5.2. Quan sát đại thể và vi thể các mẫu nấm bệnh thán thư phân lập được
• 2.5.3. Gây bệnh nhân tạo các chủng vi nấm Colletotrichum sp. lên quả ớt
• 2.5.4. Định danh chủng nấm gây bệnh thán thư Colletotrichum sp.
• 2.5.5. Sàng lọc khả năng đối kháng của các chủng vi khuẩn Bacillus sp. với nấm Colletotrichum sp.
• 2.5.6. Đánh giá phần trăm ức chế của chủng vi khuẩn Bacillus sp. đối với chủng vi nấm Colletotrichum sp.
• 3. PHẦN III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả phân lập, định danh sơ bộ và làm thuần chủng vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.2. Mô tả vết bệnh thán thư do chủng vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.3. Kết quả quan sát đại thể và vi thể vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.4. Gây bệnh nhân tạo vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.5. Định danh sinh học phân tử vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.6. Kết quả sàng lọc khả năng đối kháng sinh học của các chủng vi khuẩn Bacillus sp. với vi nấm Colletotrichum gloeosporioides C79
• 3.7. Hoạt hóa các chủng vi khuẩn Bacillus sp.
• 3.8. Kết quả sàng lọc khả năng đối kháng của chủng vi khuẩn Bacillus sp. với vi nấm Colletotrichum gloeosporioides C79
• 3.9. Kết quả đánh giá phần trăm ức chế vi nấm Colletotrichum gloeosporioides C79 của các chủng vi khuẩn Bacillus sp.
• 4. PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu vi khuẩn Bacillus kiểm soát nấm Colletotrichum

Nghiên cứu về khả năng kiểm soát nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây ớt đang trở thành một chủ đề nóng trong lĩnh vực nông nghiệp. Cây ớt (Capsicum annuum) là một loại cây trồng quan trọng, nhưng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi bệnh thán thư do nấm Colletotrichum sp. gây ra. Việc tìm kiếm các phương pháp kiểm soát sinh học, đặc biệt là sử dụng vi khuẩn Bacillus, đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Bacillus thuringiensis và các chủng Bacillus khác có khả năng sản sinh ra các chất kháng sinh tự nhiên, giúp ức chế sự phát triển của nấm bệnh, từ đó bảo vệ cây trồng hiệu quả.

1.1. Đặc điểm và giá trị của cây ớt trong nông nghiệp

Cây ớt không chỉ là một loại gia vị phổ biến mà còn chứa nhiều giá trị dinh dưỡng. Theo nghiên cứu, ớt giàu vitamin và khoáng chất, có tác dụng tích cực đến sức khỏe con người. Tuy nhiên, bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gây ra đã làm giảm năng suất và chất lượng nông sản, gây thiệt hại lớn cho nông dân.

1.2. Tình hình bệnh thán thư trên cây ớt hiện nay

Bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gây ra là một trong những bệnh nghiêm trọng nhất trên cây ớt. Nấm này có khả năng lây lan nhanh chóng và gây hại trên nhiều bộ phận của cây, từ lá đến trái. Việc kiểm soát bệnh này là một thách thức lớn cho nông dân, đặc biệt là trong điều kiện khí hậu ẩm ướt.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát nấm Colletotrichum

Việc kiểm soát nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây ớt gặp nhiều khó khăn. Các phương pháp hóa học thường được sử dụng nhưng có thể để lại dư lượng thuốc trên nông sản, gây ô nhiễm môi trường. Hơn nữa, nấm bệnh có khả năng kháng thuốc cao, làm giảm hiệu quả của các loại thuốc trừ nấm. Do đó, cần tìm kiếm các giải pháp sinh học an toàn và hiệu quả hơn.

2.1. Hạn chế của phương pháp hóa học trong kiểm soát bệnh

Sử dụng thuốc trừ nấm hóa học có thể gây ra nhiều vấn đề, bao gồm ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Nhiều loại thuốc không chỉ tiêu diệt nấm bệnh mà còn làm tổn hại đến các vi sinh vật có lợi trong đất.

2.2. Khả năng kháng thuốc của nấm Colletotrichum

Nấm Colletotrichum có khả năng phát triển kháng thuốc nhanh chóng, khiến cho việc điều trị trở nên khó khăn. Điều này đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải tìm ra các phương pháp mới, hiệu quả hơn để kiểm soát bệnh.

III. Phương pháp nghiên cứu sàng lọc vi khuẩn Bacillus

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp sàng lọc để tìm ra các chủng vi khuẩn Bacillus có khả năng kiểm soát sinh học nấm Colletotrichum. Các chủng vi khuẩn được phân lập từ mẫu đất và cây trồng, sau đó được thử nghiệm khả năng ức chế sự phát triển của nấm bệnh. Phương pháp này không chỉ an toàn mà còn hiệu quả trong việc bảo vệ cây trồng.

3.1. Quy trình phân lập và định danh vi khuẩn Bacillus

Quy trình phân lập vi khuẩn Bacillus bao gồm việc thu thập mẫu từ môi trường tự nhiên, nuôi cấy trên môi trường thích hợp và xác định các đặc điểm hình thái. Các chủng vi khuẩn sau đó được định danh bằng phương pháp sinh học phân tử.

3.2. Thử nghiệm khả năng đối kháng của vi khuẩn Bacillus

Các chủng vi khuẩn Bacillus được thử nghiệm khả năng đối kháng với nấm Colletotrichum bằng cách đo lường phần trăm ức chế sự phát triển của nấm. Kết quả cho thấy một số chủng có khả năng ức chế mạnh mẽ, mở ra hướng đi mới trong kiểm soát bệnh thán thư.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số chủng vi khuẩn Bacillus có khả năng kiểm soát sinh học nấm Colletotrichum hiệu quả. Các chủng này không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh thán thư mà còn an toàn cho môi trường. Việc ứng dụng các chế phẩm sinh học từ vi khuẩn Bacillus trong sản xuất nông nghiệp có thể giúp nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng.

4.1. Kết quả sàng lọc các chủng Bacillus

Nghiên cứu đã sàng lọc được 7 chủng vi khuẩn Bacillus có khả năng ức chế nấm Colletotrichum gloeosporioides với tỷ lệ ức chế lên đến 56,86%. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của các chủng vi khuẩn này trong việc kiểm soát bệnh thán thư.

4.2. Ứng dụng chế phẩm sinh học trong nông nghiệp

Việc phát triển các chế phẩm sinh học từ vi khuẩn Bacillus có thể giúp nông dân kiểm soát bệnh thán thư một cách hiệu quả và bền vững. Các chế phẩm này không chỉ an toàn cho sức khỏe con người mà còn bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về vi khuẩn Bacillus trong kiểm soát nấm Colletotrichum mở ra nhiều triển vọng cho nông nghiệp bền vững. Việc áp dụng các phương pháp sinh học không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh thán thư mà còn bảo vệ môi trường. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các chế phẩm sinh học hiệu quả hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nông dân.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu sinh học trong nông nghiệp

Nghiên cứu sinh học trong nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu, giúp bảo vệ cây trồng một cách an toàn và hiệu quả. Việc sử dụng vi khuẩn Bacillus là một trong những giải pháp hứa hẹn cho tương lai.

5.2. Định hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các chủng vi khuẩn Bacillus mới, có khả năng kiểm soát nấm bệnh hiệu quả hơn. Đồng thời, việc phát triển các chế phẩm sinh học từ vi khuẩn này cần được đẩy mạnh để ứng dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây ớt (Capsicum annuum) là cây gia vị quan trọng thuộc họ Cà (Solanaceae), có lịch sử canh tác lâu đời và được phát triển với diện tích lớn tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia trên thế giới như Ấn Độ, Nhật Bản, Indonesia hay Hungary. Mặc dù diện tích gieo trồng không ngừng mở rộng, năng suất và chất lượng ớt thương phẩm thường xuyên bị suy giảm nghiêm trọng do áp lực dịch bệnh. Trong số các đối tượng gây hại, bệnh thán thư do các loài nấm thuộc chi Colletotrichum là nguyên nhân gây tổn thất nặng nề nhất. Theo số liệu trích dẫn trong công trình, bệnh thán thư làm giảm năng suất và phẩm chất quả từ 28% đến 35%, cá biệt có những vùng chịu tỷ lệ thiệt hại lên tới 70% – 80%. Bào tử nấm lây lan nhanh qua gió, nước mưa, dụng cụ canh tác và có khả năng tồn tại dai dẳng ở dạng ngủ trong tàn dư thực vật hoặc cây ký chủ qua nhiều vụ mùa.

Để kiểm soát bệnh thán thư, các biện pháp canh tác truyền thống (luân canh cây trồng khác họ cà, xử lý hạt giống, bón vôi, dọn sạch tàn dư) chỉ mang tính chất phòng ngừa ban đầu. Khi dịch bệnh bùng phát, người nông dân chủ yếu phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học như Amistar 250SC, Daconil 500SC, Carbenzim 50 WP, Ridomil 68 WP, Score 250EC, Antracol 70WP... Việc lạm dụng thuốc hóa học dẫn đến nguy cơ tích lũy dư lượng độc hại trên nông sản, gây ô nhiễm đất và nguồn nước, phá vỡ cân bằng hệ sinh thái và làm phát sinh hiện tượng kháng thuốc ở vi nấm. Xu thế tất yếu của nông nghiệp hiện đại là tìm kiếm các giải pháp sinh học thân thiện với môi trường, hướng tới nền nông nghiệp hữu cơ bền vững. Trong đó, chi vi khuẩn Bacillus được đánh giá là tác nhân kiểm soát sinh học đầy tiềm năng nhờ khả năng sinh trưởng nhanh, hình thành nội bào tử chịu hạn/nhiệt, và tiết ra nhiều chất kháng sinh tự nhiên cùng enzyme phân giải vách tế bào nấm.

Từ thực tiễn trên, tác giả xác định mục tiêu tổng quát của khóa luận là: Sàng lọc các chủng vi khuẩn Bacillus sp. có khả năng kiểm soát sinh học vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư trên cây ớt.

Khóa luận triển khai 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được đánh số như sau:

1. Phân lập và định danh sơ bộ chủng vi nấm Colletotrichum sp. từ mẫu trái ớt bệnh thán thư và gây bệnh nhân tạo chủng vi nấm Colletotrichum sp. lên trái ớt khỏe mạnh.
2. Định danh chủng vi nấm Colletotrichum sp. bằng phương pháp sinh học phân tử.
3. Sàng lọc bộ sưu tập 7 chủng vi khuẩn Bacillus tiềm năng có khả năng đối kháng vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư trên cây ớt.
4. Xác định phần trăm kiểm soát vi nấm Colletotrichum sp. của 7 chủng vi khuẩn Bacillus tiềm năng có khả năng kiểm soát sinh học vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư trên cây ớt.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Chủng vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư phân lập từ quả ớt bệnh (ký hiệu C79) và bộ sưu tập 7 chủng vi khuẩn Bacillus tiềm năng gồm: Bacillus sp. KT2, Bacillus polyfermenticus F27, Bacillus sp. TS3, Bacillus amyloliquefaciens T3, Bacillus subtilis Q111, Bacillus sp. PH3, và Bacillus subtilis S29.
• Phạm vi không gian: Thu thập mẫu bệnh phẩm ớt tại thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. Thực nghiệm vi sinh và đối kháng được tiến hành tại Phòng thí nghiệm Công nghệ vi sinh, Khoa Công nghệ sinh học, Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh. Dịch vụ giải trình tự gen được thực hiện tại Công ty TNHH Dịch vụ và Thương mại Nam Khoa.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được hoàn thành thực nghiệm vào tháng 07 năm 2021 và thông qua bảo vệ khóa luận vào tháng 02 năm 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên phân loại học thực vật, bệnh lý học thực vật và vi sinh vật học ứng dụng:

• Cây ớt (Capsicum annuum): Phân loại thuộc giới Plantae, ngành Magnoliophyta, lớp Equisetopsida, bộ Solanales, họ Solanaceae, chi Capsicum. Cung cấp bảng thành phần dinh dưỡng và các hợp chất phytochemical có hoạt tính sinh học cao (capsaicinoids, carotenoid, acid ascorbic, flavonoid).
• Vi nấm gây bệnh Colletotrichum sp.: Phân loại thuộc giới Fungi, ngành Ascomycota, lớp Sordariomycetes, họ Glomerellaceae. Cơ chế xâm nhiễm của nấm thán thư biến thiên từ bán ký sinh nội bào đến hoại dưỡng: bào tử nảy mầm hình thành đĩa áp (appressorium), mọc vòi xâm nhiễm đâm thủng lớp biểu bì cutin, tạo khuẩn ty sơ cấp ký sinh, sau đó chuyển sang giai đoạn hoại sinh tiết enzyme phá hủy thành tế bào và giết chết mô vật chủ.
• Vi khuẩn đối kháng Bacillus sp.: Trực khuẩn Gram dương, hiếu khí hoặc kỵ khí tùy nghi, có khả năng sinh nội bào tử đề kháng cao. Cơ chế ức chế nấm bệnh của Bacillus thông qua việc tiết các enzyme thủy phân vách tế bào nấm (chitinase, protease, glucanase), các peptide kháng sinh vòng họ lipopeptide (fengycin, mycosubtilin, surfactin), và phospholipid kháng khuẩn như bacilysocin (được chuyển hóa qua enzyme lysophospholipase do gen ytpA mã hóa).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được thiết kế theo sơ đồ hóa tuần tự:

• Phương pháp phân lập và làm thuần nấm: Khử trùng bề mặt quả ớt bệnh bằng cồn 70% trong 5 giây, cắt mảnh mô kích thước 2 x 2 mm tại ranh giới giữa mô bệnh và mô khỏe, cấy lên đĩa thạch PDA (Potato Dextrose Agar), ủ ở 28°C trong 7 ngày. Làm thuần chủng nấm bằng phương pháp cấy đơn bào tử.
• Phương pháp gây bệnh nhân tạo (chứng minh giả thuyết Koch): Khử trùng quả ớt sừng xanh/chín bằng nước Javen (NaClO 1%) trong 5 phút hoặc rửa sạch, nhỏ giọt hoặc tiêm huyền phù bào tử nấm đạt mật độ $10^6$ bào tử/mL, đặt trong buồng ẩm ở 28°C và theo dõi triệu chứng sau 3, 4, 5, 7, 9 và 10 ngày.
• Phương pháp định danh hình thái: Quan sát đặc điểm đại thể khuẩn lạc trên thạch PDA (màu sắc, cấu trúc sợi, vòng đồng tâm, sắc tố thạch). Làm tiêu bản nấm mốc với dung dịch nhuộm lactophenol, soi kính hiển vi quang học ở độ phóng đại 10X và 40X để xác định hình thái khuẩn ty và bào tử theo khóa phân loại của Sutton (1980).
• Phương pháp sinh học phân tử: Sử dụng cặp mồi ITS5 (5’-GGAAGTAAAAGTCGTAACAAGG-3’) và ITS4 (5’-TCCTCCGCTTATTGATATGC-3’) để khuếch đại vùng gen phiên mã nội bộ ITS1 - 5.8S - ITS2. Sản phẩm PCR được giải trình tự, so sánh độ tương đồng bằng công cụ BLAST trên cơ sở dữ liệu NCBI và thiết lập cây phát sinh chủng loại bằng 3 thuật toán: Maximum Likelihood, Neighbor-Joining và Maximum Parsimony.
• Phương pháp sàng lọc đối kháng trực tiếp (Dual culture): Cấy đối kháng chủng nấm và chủng vi khuẩn cách nhau 3 cm trên đĩa PDA (đường kính 90 mm), ủ ở 27°C trong 6 ngày, lặp lại 3 lần. Ghi nhận khả năng kháng (+) hoặc không kháng (-).
• Phương pháp đánh giá phần trăm ức chế sinh học bằng dịch lọc không tế bào: Nuôi cấy vi khuẩn Bacillus trong môi trường TSB (Tryptone Soya Broth) lắc 200 vòng/phút trong 48 giờ ở 37°C đạt nồng độ $10^8$ tế bào/mL. Thu dịch nuôi cấy, ly tâm 9000 vòng/phút ở 4°C trong 15 phút, lọc qua màng vô trùng 0,45 µm. Trộn dịch lọc vi khuẩn với môi trường thạch PDA 2X theo tỷ lệ thể tích 1:1 (7 mL dịch lọc + 7 mL PDA 2X). Cấy 10 µL dịch bào tử nấm ($10^6$ bào tử/mL) vào tâm đĩa. Đối chứng sử dụng nước cất vô trùng thay cho dịch lọc vi khuẩn. Sau 6 ngày ủ ở nhiệt độ phòng, đo đường kính tản nấm (mm) và tính phần trăm ức chế $I(%)$ theo công thức:

$$I(%) = \frac{C - E}{C} \times 100%$$

Trong đó $C$ là đường kính tản nấm ở đĩa đối chứng, $E$ là đường kính tản nấm ở đĩa xử lý dịch lọc vi khuẩn. Tiêu chuẩn đánh giá: chủng vi khuẩn được xem là có giá trị kháng nấm khi $I > 20%$.

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần I: Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa dữ liệu tổng quan về phân loại thực vật của cây ớt, nguồn gốc lịch sử và giá trị thương phẩm. Chương này tổng kết thành phần dinh dưỡng và các hoạt chất quan trọng trong 100 g phần ăn được của ớt.

Thành phần	Hàm lượng	Thành phần	Hàm lượng
Ẩm độ	85,7 g	Phospho (P)	80 mg
Protein	2,9 g	Sắt (Fe)	1,2 mg
Chất béo	0,6 g	Natri (Na)	6,5 mg
Chất khoáng	1,0 g	Kali (K)	2,7 mg
Carbohydrate	3,0 g	Lưu huỳnh (S)	34 mg
Chất xơ	6,8 g	Đồng (Cu)	1,55 mg
Calci (Ca)	30 mg	Thiamin	0,19 g
Vitamin A	292 mg	Mangan (Mn)	24 mg
Vitamin C	111 mg	Riboflavin	0,39 mg
Acid oxalic	67 mg	-	-

Phần này cũng trình bày chi tiết về bệnh thán thư do chi Colletotrichum (lịch sử định danh từ năm 1890, các loài phổ biến: C. gloeosporioides, C. acutatum, C. capsici, C. coccodes, C. truncatum), triệu chứng vết bệnh lõm đồng tâm trên lá và quả, chu kỳ phát triển và cơ chế xâm nhiễm tế bào chất của vật chủ. Đồng thời, tác giả tổng hợp đặc điểm sinh học của chi vi khuẩn Bacillus, các chất kháng sinh chuyển hóa tự nhiên (Bacitracin, Subtilin, Mycosubtilin, Fengycin, Bacilysocin) cùng các công trình nghiên cứu đối kháng nấm thán thư trong nước và quốc tế.

Phần II: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Tác giả trình bày danh mục thiết bị phòng thí nghiệm (tủ cấy vô trùng, máy ly tâm, kính hiển vi, máy lắc, nồi hấp tiệt trùng), dụng cụ tiêu hao, môi trường nuôi cấy (TSA, TSB, PDA, PDB, PDA 2X), hóa chất và hệ thống thuốc nhuộm (Crystal violet, Safranin O, Lugol, Lactophenol). Toàn bộ tiến trình nghiên cứu được mô tả qua sơ đồ khối gồm 7 công đoạn logic: từ phân lập, kiểm tra đại thể/vi thể nấm, gây bệnh nhân tạo, định danh phân tử, đến hoạt hóa bộ sưu tập vi khuẩn, sàng lọc đối kháng trực tiếp và xác định tỷ lệ ức chế sinh học bằng dịch lọc nuôi cấy.

Phần III: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương tập trung báo cáo dữ liệu thực nghiệm thu được từ quá trình triển khai:

• Phân lập và mô tả triệu chứng bệnh: Từ 3 mẫu ớt bệnh thu tại Đà Lạt, vết bệnh thán thư tự nhiên trên quả được ghi nhận có đốm tròn nhỏ màu xanh đậm lõm xuống, phát triển thành hình thoi hoặc bầu dục, màu vàng nhạt chuyển dần sang xám/đen, xuất hiện các vòng tròn đồng tâm chứa chấm nhỏ màu đen là các đĩa cành (acervuli) của nấm. Phân lập thành công chủng vi nấm ký hiệu C79.
• Làm thuần và kiểm tra hình thái: Khuẩn lạc nấm C79 trên môi trường PDA sau 2–5 ngày đầu có màu ửng hồng ở tâm, sợi nấm mọc sát bề mặt thạch. Sau 4–6 ngày nuôi cấy thuần khiết, khuẩn lạc phát triển xốp tơi màu trắng, rìa dạng sợi dày màu trắng, xuất hiện 5–7 vòng đồng tâm, mặt dưới thạch có màu trắng ngà chuyển tâm vàng nhạt hơi xám và tiết sắc tố vàng nhạt, lấm tấm chấm đen. Quan sát vi thể dưới kính hiển vi độ phóng đại 10X và 40X cho thấy khuẩn ty mảnh, có vách ngăn, phân nhánh và chứa nhiều hạt giọt dầu; bào tử vô tính có hình trụ thẳng, hai đầu tù hoặc hơi tròn, phần giữa thắt eo nhẹ, kích thước và hình dáng hoàn toàn phù hợp với mô tả hình thái của Colletotrichum gloeosporioides theo tài liệu của Sutton (1980) và Lê Hoàng Lệ Thủy (2008).
• Gây bệnh nhân tạo lên quả ớt: Sau 4 ngày tiêm/nhỏ dịch huyền phù bào tử ($10^6$ bào tử/mL) lên quả ớt lành, bề mặt vỏ quả xuất hiện sợi tơ nấm màu trắng xâm nhiễm và tạo vết bệnh hình thoi hơi lõm. Đến ngày thứ 10, vết bệnh lõm sâu, hóa nhũn ướt, chuyển sang màu nâu hoặc cam, tái hiện đúng triệu chứng thán thư điển hình trên đồng ruộng.
• Định danh sinh học phân tử: Sản phẩm giải trình tự gen vùng ITS của chủng C79 sau khi phân tích BLAST trên cơ sở dữ liệu NCBI cho độ tương đồng cao với loài Colletotrichum gloeosporioides. Cây phát sinh loài được xây dựng đồng thời bằng 3 thuật toán Maximum Likelihood, Neighbor-Joining và Maximum Parsimony đều khẳng định chủng phân lập C79 thuộc loài Colletotrichum gloeosporioides.
• Hoạt hóa và kiểm tra vi khuẩn: Bộ sưu tập 7 chủng vi khuẩn Bacillus (Bacillus sp. KT2, Bacillus polyfermenticus F27, Bacillus sp. TS3, Bacillus amyloliquefaciens T3, Bacillus subtilis Q111, Bacillus sp. PH3, Bacillus subtilis S29) được phục hồi thành công trên môi trường TSB/TSA, kiểm tra đại thể và vi thể khẳng định đặc trưng trực khuẩn Gram dương sinh nội bào tử.
• Sàng lọc đối kháng và đánh giá tỷ lệ ức chế: Phương pháp nuôi cấy kép trên đĩa thạch PDA chứng minh cả 7 chủng vi khuẩn Bacillus đều thể hiện khả năng ức chế sinh trưởng rõ rệt đối với hệ sợi của nấm C. gloeosporioides C79 (tạo vùng phân cách không cho sợi nấm phát triển bình thường). Thử nghiệm dịch lọc không tế bào phối trộn môi trường PDA 2X xác nhận dịch nuôi cấy của các chủng Bacillus đều có hiệu lực kìm hãm đường kính tản nấm với tỷ lệ ức chế $I(%) > 20%$.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả thực nghiệm định tính và định lượng cụ thể:

1. Phân lập từ mẫu ớt bệnh tại Đà Lạt và làm thuần thành công chủng nấm thán thư ký hiệu C79. Kết hợp quan sát hình thái học (bào tử hình trụ thắt eo, khuẩn ty có vách ngăn) và định danh sinh học phân tử vùng ITS (với mồi ITS5/ITS4, đối chiếu BLAST và thiết lập 3 dạng cây phả hệ), tác giả xác định chính xác chủng C79 là Colletotrichum gloeosporioides.
2. Chứng minh đầy đủ tính gây bệnh của chủng C. gloeosporioides C79 thông qua thực nghiệm lây nhiễm nhân tạo trên quả ớt lành (vết bệnh hình thoi lõm sâu xuất hiện sau 4 ngày và nhũn ướt chuyển màu cam/nâu sau 10 ngày).
3. Đánh giá sàng lọc toàn bộ 7 chủng vi khuẩn thuộc chi Bacillus trong bộ sưu tập nghiên cứu. Toàn bộ 7/7 chủng đều biểu hiện hoạt tính đối kháng trực tiếp và ức chế sinh học bằng dịch lọc tế bào đối với C. gloeosporioides C79, đạt tiêu chuẩn ức chế có ý nghĩa ($I > 20%$).

STT	Tên chủng vi khuẩn	Nguồn gốc / Đơn vị cung cấp	Hoạt tính đối kháng trực tiếp	Đánh giá ức chế bằng dịch lọc ($I > 20%$)
1	Bacillus sp. KT2	PTN Công nghệ vi sinh - ĐH Mở TP.HCM	(+) Đối kháng	Đạt ($I > 20%$)
2	Bacillus polyfermenticus F27	PTN Công nghệ vi sinh - ĐH Mở TP.HCM	(+) Đối kháng	Đạt ($I > 20%$)
3	Bacillus sp. TS3	PTN Công nghệ vi sinh - ĐH Mở TP.HCM	(+) Đối kháng	Đạt ($I > 20%$)
4	Bacillus amyloliquefaciens T3	PTN Công nghệ vi sinh - ĐH Mở TP.HCM	(+) Đối kháng	Đạt ($I > 20%$)
5	Bacillus subtilis Q111	PTN Công nghệ vi sinh - ĐH Mở TP.HCM	(+) Đối kháng	Đạt ($I > 20%$)
6	Bacillus sp. PH3	PTN Công nghệ vi sinh - ĐH Mở TP.HCM	(+) Đối kháng	Đạt ($I > 20%$)
7	Bacillus subtilis S29	PTN Công nghệ vi sinh - ĐH Mở TP.HCM	(+) Đối kháng	Đạt ($I > 20%$)

Đóng góp học thuật và thực tiễn:

• Khóa luận cung cấp dẫn liệu thực nghiệm có hệ thống về quy trình phân lập, kiểm chứng gây bệnh nhân tạo và định danh chính xác tác nhân gây bệnh thán thư ớt tại vùng trồng Đà Lạt (C. gloeosporioides C79).
• Bổ sung bằng chứng khoa học khẳng định phổ đối kháng nấm bệnh của các loài Bacillus bản địa (B. subtilis, B. amyloliquefaciens, B. polyfermenticus), đặc biệt là cơ chế kháng nấm gián tiếp thông qua các hợp chất ngoại bào hòa tan trong dịch lọc nuôi cấy.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ trên phạm vi và nội dung văn bản khóa luận:

• Hạn chế: Toàn bộ các thử nghiệm đối kháng và đánh giá tỷ lệ ức chế vi nấm chỉ mới dừng lại ở quy mô in vitro (trên đĩa petri và môi trường thạch tổng hợp). Đề tài chưa khảo sát thành phần hóa học cụ thể hay tinh sạch các hợp chất kháng sinh ngoại bào (nhóm lipopeptide, enzyme chitinase, glucanase) có trong dịch lọc vi khuẩn. Chưa có dữ liệu thử nghiệm hiệu lực phòng trừ bệnh trên cây ớt sống trong điều kiện nhà lưới (in vivo) hoặc ngoài đồng ruộng.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  1. Tiến hành phân tích, tách chiết và định danh các hợp chất thứ cấp có hoạt tính kháng nấm trong dịch lọc nuôi cấy của các chủng Bacillus có hiệu lực cao nhất.
  2. Thử nghiệm khả năng kiểm soát sinh học của vi khuẩn đối kháng trực tiếp trên cây ớt trồng trong chậu ở nhà lưới và đánh giá khả năng kích kháng toàn thân của cây trồng.
  3. Tối ưu hóa điều kiện lên men và nghiên cứu công thức phối chế tạo chế phẩm sinh học dạng bột hoặc lỏng để ứng dụng thực tế trong bảo vệ mùa màng.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn đối với:

• Sinh viên và học viên: Thuộc các chuyên ngành Công nghệ sinh học, Nông học, Bảo vệ thực vật, Vi sinh vật học ứng dụng đang thực hiện các đề tài nghiên cứu về kiểm soát sinh học bệnh cây.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Quy trình phân lập, cấy đơn bào tử làm thuần và kỹ thuật gây bệnh nhân tạo vi nấm thán thư trên quả tươi để tái hiện triệu chứng bệnh học (giả thuyết Koch).
  • Giao thức định danh nấm bằng kỹ thuật sinh học phân tử sử dụng cặp mồi ITS4/ITS5 và phương pháp dựng cây phả hệ đa thuật toán.
  • Quy trình thử nghiệm đối kháng kép và kỹ thuật tách dịch lọc tế bào bằng ly tâm/màng lọc phối trộn thạch nồng độ cao (PDA 2X) để đánh giá tỷ lệ ức chế sinh học định lượng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chủng vi nấm gây bệnh thán thư phân lập trong khóa luận được định danh là loài nào và có đặc điểm hình thái ra sao?
Chủng nấm ký hiệu C79 được định danh là Colletotrichum gloeosporioides. Đại thể khuẩn lạc trên môi trường PDA có màu trắng, xốp, rìa sợi, mặt dưới thạch có tâm vàng nhạt hơi xám với 5–7 vòng đồng tâm và tiết sắc tố vàng nhạt. Vi thể bào tử có hình trụ, hai đầu tù hoặc hơi tròn, vùng giữa có dạng thắt eo nhẹ; khuẩn ty mảnh, phân nhánh, có vách ngăn và chứa nhiều hạt giọt dầu.

2. Cặp mồi nào được tác giả sử dụng để định danh sinh học phân tử chủng nấm C79?
Tác giả sử dụng cặp mồi ITS5 (5’-GGAAGTAAAAGTCGTAACAAGG-3’) và ITS4 (5’-TCCTCCGCTTATTGATATGC-3’) để khuếch đại vùng gen phiên mã bên trong (ITS1 - 5.8S - ITS2) trước khi gửi giải trình tự và phân tích BLAST trên NCBI.

3. Khóa luận thực hiện sàng lọc trên những chủng vi khuẩn Bacillus cụ thể nào?
Đề tài thử nghiệm trên bộ sưu tập 7 chủng vi khuẩn do Phòng thí nghiệm Công nghệ vi sinh (Trường Đại học Mở TP.HCM) cung cấp, bao gồm: Bacillus sp. KT2, Bacillus polyfermenticus F27, Bacillus sp. TS3, Bacillus amyloliquefaciens T3, Bacillus subtilis Q111, Bacillus sp. PH3, và Bacillus subtilis S29.

4. Khả năng ức chế vi nấm của dịch lọc vi khuẩn được đánh giá định lượng bằng tiêu chuẩn nào?
Hiệu quả ức chế được tính theo công thức phần trăm $I(%) = \frac{C - E}{C} \times 100%$ (với $C$ là đường kính tản nấm đĩa đối chứng, $E$ là đường kính tản nấm đĩa có dịch lọc vi khuẩn). Khóa luận quy định chủng vi khuẩn được xem là có giá trị kháng nấm khi đạt tỷ lệ $I > 20%$; nếu $I < 20%$ thì được coi là không có giá trị kháng nấm.

5. Phương pháp gây bệnh nhân tạo vi nấm lên quả ớt được bố trí với thông số kỹ thuật nào?
Tác giả dùng quả ớt xanh hoặc chín khỏe mạnh, khử trùng vỏ quả (bằng dung dịch NaClO 1% trong 5 phút hoặc rửa sạch), sau đó tiêm hoặc nhỏ giọt dịch huyền phù bào tử nấm đạt mật độ $10^6$ bào tử/mL, đặt mẫu trong khay có lót giấy giữ ẩm, đậy nilon kín và ủ ở 28°C; triệu chứng vết bệnh hình thoi bắt đầu xuất hiện sau 4 ngày và tiến triển lõm nhũn sau 10 ngày.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Duy Thùy đã giải quyết trọn vẹn các mục tiêu nghiên cứu đề ra thông qua việc phân lập, tái khẳng định độc lực gây bệnh và định danh chính xác loài nấm thán thư Colletotrichum gloeosporioides C79 trên ớt tại Đà Lạt bằng kỹ thuật hình thái học kết hợp giải trình tự vùng gen ITS. Nghiên cứu đồng thời chứng minh cả 7 chủng vi khuẩn chi Bacillus trong bộ sưu tập khảo sát đều có khả năng đối kháng trực tiếp và ức chế sinh học có ý nghĩa ($I > 20%$) đối với sợi nấm C. gloeosporioides thông qua các hoạt chất ngoại bào hòa tan. Đây là cơ sở thực nghiệm quan trọng phục vụ công tác tuyển chọn chủng vi sinh vật hữu ích nhằm phát triển các chế phẩm sinh học phòng trừ bệnh thán thư hại cây ớt trong thực tế sản xuất nông nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 1 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH Cây ớt (Capsicum annuum) là một loại cây gia vị có nguồn gốc từ rất lâu đời khoảng 7500 năm trước Công nguyên hoặc sớm hơn. Được trồng khắp nơi ở Việt Nam và cũng được trồng nhiều nước trên thế giới như Nhật Bản, Indonesia, Ấn Độ nhất là Hungari người ta trồng hàng nghìn hecta, mỗi năm xuất cảng từ 2500 đến 3000 tấn ớt khô (Đỗ Tất Lợi, 2004).

Do đó mà ngày nay diện tích trồng ớt đã tăng lên rất nhiều nhưng năng xuất thật sự chưa cao. Là loại cây dễ trồng nhưng rất tốn công chăm sóc và luôn gặp những tổn thất lớn trong vấn đề về dịch bệnh đặc biệt là bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gây ra, theo (Cao Ngọc Điệp và Nguyễn Văn Thành, 2010) hiện nay nấm Colletotrichum được mô tả có 11 loài (Von Arx, J. Nhưng (Alexopoulos, Mims, & Blackwell, 1979) thì đề xuất trên 1000 loài hình thức trong giống này đã được mô tả trước đây, phần lớn chúng trùng tên. Theo ý kiến gần đây nhất của (Baxters, 1985) Colletotrichum được giới thiệu có 11 loài: C.

là những loài thường gây bệnh thán thư. Bệnh lây lan mạnh do bào tử nấm phát tán xa và nhiều theo gió. Vì vậy, đây là dịch bệnh nghiêm trọng và gần như bất trị dù có phun nhiều loại thuốc đặc trị. Bệnh xuất hiện trên lá, thân và đặc biệt là trên trái làm giảm năng xuất và chất lượng nông sản từ 28 – 35 %, thiệt hại lên đến 70 – 80 %.

Theo Than et al. Vì thế vấn đề đối phó với bệnh thán thư là vô cùng quan trọng. Hiện nay tại các vùng trồng ớt phương pháp đối phó chủ yếu là phương pháp canh tác như luân canh với cây không thuộc họ cà, tiêu hủy phế phẩm, lên luống, tưới rửa cây sau mưa, bón vôi vào đất diệt mầm bệnh, xử lí hạt giống trước gieo trồng (Lisa Kitinoja, 2002). Tuy có giảm được một phần nào dịch bệnh những chủ yếu là để phòng bệnh còn lúc ruộng ớt đã bị bệnh thì phải sử dụng phương pháp hóa học bằng cách phun một số thuốc trừ nấm như Amista, Loverice, Melody duo 66, Ringo-L 20SC, Amistar250SC, Plant 50WP, Antracol 70WP, Polyram 80DF, Daconil 500SC,Score 250EC,10 Ridomil 68 WP, Bavistin 68 FL, Carbenzim 50 WP,…có khả năng kiểm soát bệnh hại nhanh.

Nhưng việc sử dụng thuốc không phù hợp có thể để có thể để lại dư lượng SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 2 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH thuốc bảo vệ thực vật quá giới hạn trên nông sản gây độc cho sản phẩm, làm giảm uy tín và giá trị sản phẩm cũng như gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự ổn định và bền vững của hệ sinh thái. Trong những năm gần đây xu thế tất yếu trong lĩnh vực bảo vệ thực vật ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung là hướng tới sử dụng các phương pháp sinh học thân thiện với môi trường đưa nền nông nghiệp tiến tới nền nông nghiệp hữu cơ.

Đặc biệt là việc ứng dụng các vi sinh vật thiên địch trong việc sản xuất các chế phẩm phòng trừ dịch bệnh cây trồng. Một trong những vi sinh vật được nghiên cứu trong sản xuất chế phẩm sinh học là Bacillus và một số chủng khác như B.licheniformis an toàn với người và động vật và có khả năng tổng hợp được nhiều loại kháng sinh đối kháng được với nấm bệnh và một số vi khuẩn khác đã được nghiên cứu thành công ở nhiều nước trên nhiều đối tượng khác nhau (Nguyễn Thị Thúy Hồng, 2015). Ngoài ra Bacillus còn có khả năng tổng hợp một số chất kháng sinh tự nhiên như Bacitracin, Bacilysin, Baxilomicin (A,B,C,R), Bacillopectin, Mycobacillin, Subtilin (A,B,C), Prolimicin… có tác dụng ức chế sinh trưởng hoặc tiêu diệt một số vi sinh vật khác, tác dụng lên cả vi khuẩn gram âm lẫn gram dương, nấm gây bệnh (Giáng Hương, 2016). Ngoài ra đã có các nghiên cứu liên quan như Chủng Bacillus subtilis cũng được chứng minh có hiệu quả trong đối kháng Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư trên ớt với khả năng ức chế nấm bệnh là 56,86 % (Ngullie M.

Với những lý do trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “SÀNG LỌC VI KHUẨN Bacillus CÓ KHẢ NĂNG KIỂM SOÁT SINH HỌC VI NẤM Colletotrichum sp. GÂY BỆNH THÁN THƯ TRÊN CÂY ỚT.” Mục tiêu: Sàng lọc các chủng vi khuẩn Bacillus sp. có khả năng kiểm soát sinh học vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư trên cây ớt.

SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH Nội dung thực hiện - Phân lập và định danh sơ bộ chủng vi nấm Colletotrichum sp. từ mẫu trái ớt bệnh thán thư và gây bệnh nhân tạo chủng vi nấm Colletotrichum sp.

lên trái ớt khỏe mạnh - Định danh chủng vi nấm Colletotrichum sp. bằng phương pháp sinh học phân tử. - Sàng lọc bộ sưu tập 7 chủng vi khuẩn Bacillus tiềm năng có khả năng đối kháng vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư trên cây ớt.

- Xác định phần trăm kiểm soát vi nấm Colletotrichum sp. của 7 chủng vi khuẩn Bacillus tiềm năng có khả năng kiểm soát sinh học vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư trên cây ớt. SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS.

NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH PHẦN I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH 1.

Giới thiệu chung Cây ớt là một loại gia vị được trồng rộng rãi trên thế giới và có tầm quan trọng trong thực phẩm của con người, có nguồn gốc từ Nam và Trung Mỹ (Dias GB, 2013); (Wahyuni Y, 2013). Đến nay ớt đã được trồng rộng rãi ở nhiều nơi trên thế giới bao gồm vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và các vùng có khí hậu ôn hòa (Momol, Ken Pernezny and Tim, 2006). Cây ớt thuộc học Cà (Solanaceae) chi ớt (Capsicum) có hơn 25 loài trong đó chỉ có 5 loài C. pubescens được thuần hóa và trồng ở nhiều nới trên thế giới.

Trong 5 loài được trồng trên thì C.annuum là một trong những loài được trồng phổ biến nhất trên thế giới (Tong N, Bosland PW, 1999) tiếp theo đó là C. Phân loại Giới: Plantae Ngành: Magnoliophyta Lớp: Equisetopsida Phân lớp: Magnoliidae Bộ: Solanales Họ: Solanaceae Chi: Capsicum Loài: Capsicum annuum Hình 1. Cây ớt (Capsicum annuum) Nguồn: Internet SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS.

DƯƠNG NHẬT LINH 1. Đặc điểm Ớt thuộc loài thân thảo mọc tại những nước ôn đới, sống lâu năm và thân phía dưới hóa gỗ ở những nước nhiệt đới. Cây có nhiều cành. Lá mọc so le, hình thuôn dài, đầu nhọn, phía cuống cũng thuôn hẹp, có cuống, phiến lá dài 2 - 4 cm, rộng 1,5 – 2 cm.

Quả mọc rũ xuống hoặc quay lên trời, hình dáng thay đổi, khi thì tròn, khi thì dài, đầu nhọn. Quả chưa chín có màu xanh hoặc tím, quả chín màu vàng hoặc đỏ. Có loại rất cay, có loại ít cay tùy theo giống và điều kiện canh tác (Đỗ Tất Lợi, 2004) Hạt ớt nhỏ dẹp, dạng thận, màu vàng rơm, chiều dài khoảng 3 – 5 mm. Cây thường cao khoảng 0,5 – 1,5 m.

Ớt có rễ cọc với nhiều rễ phụ nhưng trong gieo trồng việc cấy chuyển cây làm rễ bị đứt và phát triển thành một hệ rễ chùm. Theo khóa phân loại của Paul G. Smith Capsicum annuum có cánh hoa đồng màu, từ trắng đến xanh vàng sáp (không có đốm hay màu tương phản khác). Bao phấn xanh tái đến tím.

Hoa đơn độc (đôi khi 2 hoa trên mắt đầu tiên), tràng hoa trắng hoặc trắng lẫn tím, đài hoa tách biệt ở cuối, có răng nhỏ ở mép. Giá trị dinh dưỡng Ớt rất giàu protein, lipid, carbohydrate, chất xơ, muối khoáng (Ca, P, Fe) và các vitamin A, D3, E, C, K, B2 và B12 (El-Ghoraba et al. Các hợp chất phytochemical trong ớt có quan hệ mật thiết đến sức khỏe chẳng hạn như acid ascorbic (Vitamin C), carotenoids (Provitamin A), tocopherols (Vitamin E), flavonoid và capsaicinoids rất quan trọng trong việc ngăn ngừa các bệnh mãn tính như ung thư, hen suyễn, ho, viêm họng, đau răng, tiểu đường và các bệnh tim mạch (El-Ghoraba AH, 2013) (Wahyuni Y, 2013). Ngoài ra ớt còn có đặc tính chống oxy hóa, chống đột biến gen, giảm cholesterol trong máu ức chế miễn dịch (El-Ghoraba AH, 2013) đồng SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 7 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS.

NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH thời ức chế sự phát triển của vi khuẩn và kết tụ tiểu cầu (Wahyuni Y, 2013).1: Thành phần các chất có trong 100 gram phần ăn được của Ớt (Đặng Thanh Tuấn, 2012) Thành phần Hàm lượng Thành phần Hàm lượng Ẩm độ 85,7 g P 80 mg Protein 2,9 g Fe 1,2 mg Chất béo 0,6 g Na 6,5 mg Chất khoáng 1,0 g K 2,7 mg Carbonhydrate 3,0 g S 34 mg Chất xơ 6,8 g Cu 1,55 mg Ca 30 mg Thiamin 0,19 g Mn 24 mg Vitamin A 292 mg Riboflavin 0,39 mg Vitamin C 111 mg Acid oxalic 67 mg 1. Bệnh thán thư trên cây ớt 1. Giới thiệu chung Bệnh thán thư (Anthracnose) có nguồn gốc từ tiếng Hy lạp có nghĩa “coal”, biểu hiện đặc điểm vết bệnh có màu tối như than, vết bệnh lõm xuống xuất hiện các vòng đồng tâm, có chứa các khối bào tử (Isaac S, 1992).

Bệnh thán thư trên ớt lần đầu tiên được báo cáo tại New Jersey Hoa Kỳ bởi (Halsted BD, 1890) đã mô tả các tác nhân gây bệnh là Gloeopsorium piperatum và Colletotrichum nigrum. Bệnh có thể gây hại trên diện rộng trước và sau khi thu hoạch chúng cũng có thể là mầm bệnh SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 8 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH tiềm ẩn vì đôi khi chúng không phát triển cho đến khi quả chín.

Bệnh có thể gây hại trên lá, thân trái trước và sau thu hoạch (Isaac S, 1992). Bệnh thán thư trên ớt đã được nghiên cứu là do nấm Colletotrichum spp. gây ra bao gồm nấm C.) Butler và Bisby, C. Nhiệt độ và các yếu tố khác chẳng hạn như độ ẩm bề mặt lá, độ ẩm, ánh sáng hoặc hệ vi sinh vật cạnh tranh (Royle DJ, Butler DR, 1986) thưởng ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng của nấm.

Bề mặt ẩm ướt ảnh hưởng trực tiếp nhất đến sự nảy mầm, lây nhiễm và phát triển của mầm bệnh trên vật chủ. Nói chung sự xâm nhiễm xảy ra trong nhiệt độ ấm, ẩm ướt. Nhiệt độ khoảng 27 °C và độ ẩm cao (trung bình là 80 %) là tối ưu cho sự phát triển của bệnh thán thư (Roberts PD, 2001).