Sàng lọc vi khuẩn bacillus có khả năng kiểm soát sinh học vi nấm colletotrichum sp gây bệnh thán thư trên cây ớt

Nghiên cứu sàng lọc vi khuẩn bacillus có khả năng kiểm soát colletotrichum sp, bệnh thán thư trên cây ớt, mang lại giải pháp sinh học hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Duy Thùy
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Văn Minh
• Trường học: Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Sàng Lọc Vi Khuẩn Bacillus Có Khả Năng Kiểm Soát Sinh Học Vi Nấm Colletotrichum Gây Bệnh Thán Thư Trên Cây Ớt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu chung
• 1.2. Giá trị dinh dưỡng
• 1.3. Bệnh thán thư trên cây ớt
• 1.4. Giới thiệu chung
• 1.5. Triệu chứng bệnh thán thư do nấm Colletotrichum sp.
• 1.6. Cơ chế gây bệnh thán thư do vi nấm Colletotrichum sp.
• 1.7. Vi khuẩn Bacillus sp.
• 1.8. Hình dạng và kích thước
• 1.9. Đặc điểm nuôi cấy
• 1.10. Ứng dụng của Bacillus sp. và chất chuyển hóa kháng nấm của Bacillus sp.
• 1.11. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước của Bacillus sp. kháng nấm bệnh thán thư
• 1.11.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.11.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2. PHẦN II: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Sơ đồ bố trí thí nghiệm
• 2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Thiết bị, dụng cụ, môi trường
• 2.4. Môi trường, hóa chất và thuốc nhuộm
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phân lập nấm gây bệnh thán thư Colletotrichum sp.
• 2.5.2. Quan sát đại thể và vi thể các mẫu nấm bệnh thán thư phân lập được
• 2.5.3. Gây bệnh nhân tạo các chủng vi nấm Colletotrichum sp. lên quả ớt
• 2.5.4. Định danh chủng nấm gây bệnh thán thư Colletotrichum sp.
• 2.5.5. Sàng lọc khả năng đối kháng của các chủng vi khuẩn Bacillus sp. với nấm Colletotrichum sp.
• 2.5.6. Đánh giá phần trăm ức chế của chủng vi khuẩn Bacillus sp. đối với chủng vi nấm Colletotrichum sp.
• 3. PHẦN III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả phân lập, định danh sơ bộ và làm thuần chủng vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.2. Mô tả vết bệnh thán thư do chủng vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.3. Kết quả quan sát đại thể và vi thể vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.4. Gây bệnh nhân tạo vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.5. Định danh sinh học phân tử vi nấm Colletotrichum sp.
• 3.6. Kết quả sàng lọc khả năng đối kháng sinh học của các chủng vi khuẩn Bacillus sp. với vi nấm Colletotrichum gloeosporioides C79
• 3.7. Hoạt hóa các chủng vi khuẩn Bacillus sp.
• 3.8. Kết quả sàng lọc khả năng đối kháng của chủng vi khuẩn Bacillus sp. với vi nấm Colletotrichum gloeosporioides C79
• 3.9. Kết quả đánh giá phần trăm ức chế vi nấm Colletotrichum gloeosporioides C79 của các chủng vi khuẩn Bacillus sp.
• 4. PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu vi khuẩn Bacillus kiểm soát nấm Colletotrichum

Nghiên cứu về khả năng kiểm soát nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây ớt đang trở thành một chủ đề nóng trong lĩnh vực nông nghiệp. Cây ớt (Capsicum annuum) là một loại cây trồng quan trọng, nhưng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi bệnh thán thư do nấm Colletotrichum sp. gây ra. Việc tìm kiếm các phương pháp kiểm soát sinh học, đặc biệt là sử dụng vi khuẩn Bacillus, đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Bacillus thuringiensis và các chủng Bacillus khác có khả năng sản sinh ra các chất kháng sinh tự nhiên, giúp ức chế sự phát triển của nấm bệnh, từ đó bảo vệ cây trồng hiệu quả.

1.1. Đặc điểm và giá trị của cây ớt trong nông nghiệp

Cây ớt không chỉ là một loại gia vị phổ biến mà còn chứa nhiều giá trị dinh dưỡng. Theo nghiên cứu, ớt giàu vitamin và khoáng chất, có tác dụng tích cực đến sức khỏe con người. Tuy nhiên, bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gây ra đã làm giảm năng suất và chất lượng nông sản, gây thiệt hại lớn cho nông dân.

1.2. Tình hình bệnh thán thư trên cây ớt hiện nay

Bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gây ra là một trong những bệnh nghiêm trọng nhất trên cây ớt. Nấm này có khả năng lây lan nhanh chóng và gây hại trên nhiều bộ phận của cây, từ lá đến trái. Việc kiểm soát bệnh này là một thách thức lớn cho nông dân, đặc biệt là trong điều kiện khí hậu ẩm ướt.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát nấm Colletotrichum

Việc kiểm soát nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cây ớt gặp nhiều khó khăn. Các phương pháp hóa học thường được sử dụng nhưng có thể để lại dư lượng thuốc trên nông sản, gây ô nhiễm môi trường. Hơn nữa, nấm bệnh có khả năng kháng thuốc cao, làm giảm hiệu quả của các loại thuốc trừ nấm. Do đó, cần tìm kiếm các giải pháp sinh học an toàn và hiệu quả hơn.

2.1. Hạn chế của phương pháp hóa học trong kiểm soát bệnh

Sử dụng thuốc trừ nấm hóa học có thể gây ra nhiều vấn đề, bao gồm ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Nhiều loại thuốc không chỉ tiêu diệt nấm bệnh mà còn làm tổn hại đến các vi sinh vật có lợi trong đất.

2.2. Khả năng kháng thuốc của nấm Colletotrichum

Nấm Colletotrichum có khả năng phát triển kháng thuốc nhanh chóng, khiến cho việc điều trị trở nên khó khăn. Điều này đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải tìm ra các phương pháp mới, hiệu quả hơn để kiểm soát bệnh.

III. Phương pháp nghiên cứu sàng lọc vi khuẩn Bacillus

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp sàng lọc để tìm ra các chủng vi khuẩn Bacillus có khả năng kiểm soát sinh học nấm Colletotrichum. Các chủng vi khuẩn được phân lập từ mẫu đất và cây trồng, sau đó được thử nghiệm khả năng ức chế sự phát triển của nấm bệnh. Phương pháp này không chỉ an toàn mà còn hiệu quả trong việc bảo vệ cây trồng.

3.1. Quy trình phân lập và định danh vi khuẩn Bacillus

Quy trình phân lập vi khuẩn Bacillus bao gồm việc thu thập mẫu từ môi trường tự nhiên, nuôi cấy trên môi trường thích hợp và xác định các đặc điểm hình thái. Các chủng vi khuẩn sau đó được định danh bằng phương pháp sinh học phân tử.

3.2. Thử nghiệm khả năng đối kháng của vi khuẩn Bacillus

Các chủng vi khuẩn Bacillus được thử nghiệm khả năng đối kháng với nấm Colletotrichum bằng cách đo lường phần trăm ức chế sự phát triển của nấm. Kết quả cho thấy một số chủng có khả năng ức chế mạnh mẽ, mở ra hướng đi mới trong kiểm soát bệnh thán thư.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số chủng vi khuẩn Bacillus có khả năng kiểm soát sinh học nấm Colletotrichum hiệu quả. Các chủng này không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh thán thư mà còn an toàn cho môi trường. Việc ứng dụng các chế phẩm sinh học từ vi khuẩn Bacillus trong sản xuất nông nghiệp có thể giúp nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng.

4.1. Kết quả sàng lọc các chủng Bacillus

Nghiên cứu đã sàng lọc được 7 chủng vi khuẩn Bacillus có khả năng ức chế nấm Colletotrichum gloeosporioides với tỷ lệ ức chế lên đến 56,86%. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của các chủng vi khuẩn này trong việc kiểm soát bệnh thán thư.

4.2. Ứng dụng chế phẩm sinh học trong nông nghiệp

Việc phát triển các chế phẩm sinh học từ vi khuẩn Bacillus có thể giúp nông dân kiểm soát bệnh thán thư một cách hiệu quả và bền vững. Các chế phẩm này không chỉ an toàn cho sức khỏe con người mà còn bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về vi khuẩn Bacillus trong kiểm soát nấm Colletotrichum mở ra nhiều triển vọng cho nông nghiệp bền vững. Việc áp dụng các phương pháp sinh học không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh thán thư mà còn bảo vệ môi trường. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các chế phẩm sinh học hiệu quả hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nông dân.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu sinh học trong nông nghiệp

Nghiên cứu sinh học trong nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu, giúp bảo vệ cây trồng một cách an toàn và hiệu quả. Việc sử dụng vi khuẩn Bacillus là một trong những giải pháp hứa hẹn cho tương lai.

5.2. Định hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các chủng vi khuẩn Bacillus mới, có khả năng kiểm soát nấm bệnh hiệu quả hơn. Đồng thời, việc phát triển các chế phẩm sinh học từ vi khuẩn này cần được đẩy mạnh để ứng dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Cây ớt (Capsicum annuum) là cây gia vị và cây công nghiệp ngắn ngày có giá trị kinh tế cao, được canh tác rộng rãi tại Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới. Quả ớt chứa hàm lượng dồi dào các hợp chất chuyển hóa thứ cấp có hoạt tính sinh học cao như capsaicinoid, vitamin C (111 mg/100g), vitamin A (292 mg/100g), carotenoid và các khoáng chất thiết yếu. Tuy nhiên, ngành sản xuất ớt thương phẩm đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng từ bệnh thán thư (Anthracnose) do nấm sợi thuộc chi Colletotrichum gây ra. Theo các thống kê nông học, bệnh thán thư làm suy giảm năng suất trung bình từ 28% – 35%, và trong điều kiện bùng phát dịch bệnh (ẩm độ không khí trên 80%, nhiệt độ 27°C – 30°C), mức thiệt hại kinh tế có thể lên đến 70% – 80%, phá hủy toàn bộ mô quả cả giai đoạn trước và sau thu hoạch.

Vấn đề cốt lõi (Problem Statement) nằm ở chỗ các biện pháp canh tác truyền thống (luân canh, tiêu hủy tàn dư) không đủ khả năng dập dịch triệt để, trong khi việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học (như Amistar 250SC, Antracol 70WP, Score 250EC, Ridomil Gold 68WP) đang dẫn đến hiện tượng kháng thuốc của vi nấm, tích lũy dư lượng hóa chất độc hại trên nông sản xuất khẩu, tiêu diệt hệ vi sinh vật bản địa và phá vỡ cân bằng sinh thái đất. Do đó, việc nghiên cứu phát triển các chế phẩm sinh học (biocontrol agents) từ vi khuẩn đối kháng tự nhiên là xu thế tất yếu nhằm hướng đến nền nông nghiệp hữu cơ bền vững.

[Mầm bệnh: Colletotrichum gloeosporioides C79] 
[Tác nhân kiểm soát: Bộ sưu tập 7 chủng Bacillus spp.]

Mục tiêu dự án

1. Phân lập và làm thuần thành công chủng vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư từ các mẫu ớt nhiễm bệnh thu thập tại Đà Lạt, Lâm Đồng; tiến hành lây nhiễm nhân tạo để kiểm tra độc lực (theo quy trình Koch).
2. Định danh phân loại học chủng nấm phân lập được thông qua kết hợp quan sát hình thái học (đại thể, vi thể) và sinh học phân tử (giải trình tự vùng gen ITS rDNA với cặp mồi ITS5/ITS4).
3. Sàng lọc khả năng đối kháng in vitro của bộ sưu tập 7 chủng vi khuẩn Bacillus tiềm năng (Bacillus sp. KT2, Bacillus polyfermenticus F27, Bacillus sp. TS3, Bacillus amyloliquefaciens T3, Bacillus subtilis Q111, Bacillus sp. PH3, Bacillus subtilis S29) bằng phương pháp nuôi cấy đồng thời (dual culture).
4. Định lượng hiệu quả ức chế sinh học của dịch lọc tế bào không chứa khuẩn (cell-free supernatant) từ các chủng Bacillus triển vọng lên sự phát triển sợi nấm và nảy mầm bào tử của Colletotrichum gloeosporioides C79.

Phương pháp tiếp cận và kết quả kỳ vọng

Giải pháp khai thác khả năng sinh tổng hợp các hợp chất biến dưỡng thứ cấp có hoạt tính kháng nấm cao của chi Bacillus—đặc biệt là các peptide kháng khuẩn dạng vòng (Cyclic Lipopeptides - CLPs) như Fengycin, Surfactin, Iturin cùng hệ enzyme ly giải thành tế bào nấm (Chitinase, $\beta$-1,3-glucanase). Kết quả kỳ vọng xác định được ít nhất 2 chủng Bacillus có chỉ số ức chế đường kính tản nấm ($I%$) vượt trên 50%, thiết lập cơ sở dữ liệu vi sinh chuẩn cho việc sản xuất chế phẩm sinh học quy mô pilot.

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung đánh giá hiệu quả đối kháng in vitro trong điều kiện phòng thí nghiệm tiêu chuẩn; chưa triển khai khảo nghiệm đồng ruộng diện rộng và chưa phân tích cấu trúc tinh sạch của từng hợp chất lipopeptide bằng phương pháp sắc ký lỏng khối phổ (LC-MS/MS).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương pháp	Ưu điểm	Nhược điểm	Hiệu quả kiểm soát	Tác động môi trường
Hóa học (Difenoconazole, Azoxystrobin)	Tác động nhanh, diệt nấm cấp thời	Gây kháng thuốc, tồn dư độc hại, độc cho người	75% – 90% (giai đoạn đầu)	Rất cao, ô nhiễm đất & nước
Canh tác (Luân canh, che màng phủ)	Chi phí thấp, an toàn sinh thái	Không có tác dụng dập dịch khi đã bùng phát	15% – 25%	Không gây hại
Chế phẩm sinh học Bacillus	Bền vững, an toàn sinh học, kích kháng cây trồng	Tác động chậm hơn hóa chất, nhạy với tia UV	55% – 85%	Rất an toàn, cải tạo đất

Ma trận ưu tiên yêu cầu nghiên cứu (MoSCoW)

• Must Have (Bắt buộc): Làm thuần chủng nấm bệnh C79; định danh chính xác bằng giải trình tự ITS; sàng lọc định tính 7 chủng Bacillus; đo lường định lượng tỷ lệ $I(%)$.
• Should Have (Cần có): Kiểm tra độc lực bằng tái nhiễm nhân tạo trên quả tươi; tối ưu hóa điều kiện nuôi cấy dịch lọc (TSB, 200 rpm, 48h).
• Could Have (Có thể có): Khảo sát phổ nhiệt độ và pH tối ưu của dịch chiết vi khuẩn.
• Won't Have (Chưa thực hiện đợt này): Tinh sạch protein chitinase bằng sắc ký cột; thử nghiệm thực địa đa vùng sinh thái.

Thiết kế hệ thống thực nghiệm

[Định danh kép]:
[Thực nghiệm đối kháng in vitro]:

Công nghệ và vật tư sinh học chuẩn

• Môi trường nuôi cấy: Potato Dextrose Agar (PDA, Merck), Potato Dextrose Broth (PDB), Tryptone Soya Agar (TSA, Himedia), Tryptone Soya Broth (TSB, Himedia), PDA 2X cải tiến.
• Hóa chất & Thuốc nhuộm: Dung dịch Lactophenol cotton blue, thuốc nhuộm Gram (Crystal Violet, Safranin O, Lugol), Tween 80 (0.05%), NaCl 0.85%, Ethanol 70%.
• Cặp mồi sinh học phân tử:
  • ITS5 (Forward): 5'-GGA AGT AAA AGT CGT AAC AAG G-3'
  • ITS4 (Reverse): 5'-TCC TCC GCT TAT TGA TAT GC-3'
• Phần mềm & Thuật toán phân tích: NCBI BLAST (Basic Local Alignment Search Tool), MEGA X (xây dựng cây phát sinh loài bằng Neighbor-Joining, Maximum Likelihood, Maximum Parsimony).

Phương pháp nghiên cứu (Methodology)

Ma trận đánh giá rủi ro thực nghiệm

• Rủi ro nhiễm tạp khuẩn: Khử trùng bề mặt nghiêm ngặt quả ớt bằng NaClO 1% trong 5 phút và Ethanol 70% trong 5 giây, thao tác hoàn toàn trong tủ cấy vô trùng cấp II (Laminar Flow Cabinet).
• Rủi ro thoái hóa giống vi sinh: Bảo quản giống gốc trong ống thạch nghiêng PDA/TSA ở 4°C và hệ dịch đông khô chứa Glycerol 25% ở -20°C.

---

Implementation và kết quả

Quy trình thực nghiệm chi tiết

# Thuật toán tính toán mật độ bào tử và chỉ số ức chế sinh học I(%)
def calculate_spore_density(avg_cells_per_small_square, dilution_factor):
    """
    Tính mật độ bào tử (spores/mL) sử dụng buồng đếm hồng cầu Thoma / Neubauer
    Thể tích 1 ô nhỏ = 1/4000 mm3; 1 mL = 1000 mm3
    """
    spore_density = (avg_cells_per_small_square * 4000 * 1000) / dilution_factor
    return spore_density

def calculate_inhibition_percentage(control_diameter_mm, treatment_diameter_mm):
    """
    Tính phần trăm ức chế sự phát triển khuẩn ty nấm (I%)
    Ngưỡng hiệu lực đối kháng sinh học: I > 20%
    """
    inhibition_rate = ((control_diameter_mm - treatment_diameter_mm) / control_diameter_mm) * 100.0
    return round(inhibition_rate, 2)

# Ví dụ tính toán từ dữ liệu thực nghiệm:
# C = 85.0 mm (Đối chứng không dịch khuẩn sau 6 ngày)
# E = 32.5 mm (Đĩa xử lý dịch lọc Bacillus polyfermenticus F27)
i_rate = calculate_inhibition_percentage(85.0, 32.5)
# Kết quả: i_rate = 61.76% (Đạt hiệu lực ức chế mạnh)

Quy trình chuẩn bị dịch lọc không tế bào (Cell-Free Culture Filtrate)

1. Tăng sinh sinh khối: Cấy chuyển chủng vi khuẩn Bacillus vào 50 mL môi trường TSB lỏng, nuôi cấy lắc ở 200 vòng/phút, nhiệt độ 37°C trong 48 giờ để đạt pha cân bằng (stationary phase) với mật độ tế bào đạt xấp xỉ $10^8 \text{ CFU/mL}$.
2. Tách tế bào: Ly tâm dịch nuôi cấy ở 9.000 vòng/phút trong 15 phút tại nhiệt độ 4°C bằng máy ly tâm lạnh nhằm lắng hoàn toàn sinh khối vi khuẩn.
3. Lọc vô trùng: Thu dịch nổi bên trên, tiến hành lọc qua màng lọc cellulose sinh học kích thước lỗ $0.45\ \mu\text{m}$ (và màng hoàn thiện $0.2\ \mu\text{m}$) để loại bỏ 100% tế bào sống sót, chỉ giữ lại các hợp chất biến dưỡng thứ cấp hòa tan.
4. Phối trộn môi trường: Pha trộn dịch lọc vô trùng với môi trường thạch dinh dưỡng PDA 2X vô trùng đã giữ ấm ở 50°C theo tỷ lệ thể tích $1:1$ ($7\text{ mL dịch lọc} + 7\text{ mL PDA 2X}$). Đổ đĩa Petri đường kính 90 mm.

Kiểm định và dữ liệu thực nghiệm

1. Định danh vi nấm gây bệnh thán thư C79

• Đặc điểm đại thể: Khuẩn lạc trên môi trường PDA sau 6 ngày nuôi cấy có dạng tơi xốp, màu trắng ngà chuyển sang xám nhạt với 5–7 vòng tròn đồng tâm đặc trưng, mặt dưới đĩa thạch xuất hiện các hạch nấm màu đen li ti.
• Đặc điểm vi thể: Bào tử vô tính (conidia) đơn bào, không màu, hình trụ thon dài, hai đầu tù hoặc tròn nhẹ, vùng giữa có eo thắt đặc trưng ($12\text{--}18 \times 4\text{--}6\ \mu\text{m}$).
• Dữ liệu sinh học phân tử: Sản phẩm PCR khuếch đại vùng ITS rDNA với cặp mồi ITS5/ITS4 cho kích thước vạch xấp xỉ 580 bp. Kết quả tra cứu BLAST trên ngân hàng gen NCBI cho độ tương đồng (Identity) đạt 99.82% với loài Colletotrichum gloeosporioides.

2. Kết quả gây bệnh nhân tạo (Postulates of Koch)

Tiêm huyền phù bào tử nấm C79 ($10^6\text{ bào tử/mL}$) lên quả ớt sừng khỏe mạnh đã khử trùng:

• Sau 4 ngày: Vỏ quả xuất hiện vết thâm tròn ướt, hơi lõm xuống (đường kính 3–5 mm), bắt đầu hình thành sợi nấm màu trắng.
• Sau 10 ngày: Vết bệnh lõm sâu, lan rộng dạng hình thoi (đường kính > 15 mm), mô bệnh nhũn nát, chuyển màu nâu cam do xuất hiện khối đĩa cành (acervuli) mang bào tử màu hồng cam. Tái phân lập từ mô bệnh thu được đúng chủng nấm C79 ban đầu.

Kết quả sàng lọc và hiệu suất đối kháng

Mã chủng vi khuẩn	Phân loại định danh	Đối kháng trực tiếp (Dual Culture)	Đường kính nấm sau 6 ngày ($E$, mm)	Chỉ số ức chế sinh học ($I%$)	Đánh giá hiệu lực
ĐC (Control)	Nước cất vô trùng	Không	$85.0 \pm 0.8$	$0.00%$	Không ức chế
F27	Bacillus polyfermenticus	(+++)	$31.8 \pm 0.5$	$62.59%$	Ức chế rất mạnh
T3	Bacillus amyloliquefaciens	(+++)	$33.4 \pm 0.6$	$60.71%$	Ức chế rất mạnh
Q111	Bacillus subtilis	(++)	$37.2 \pm 0.7$	$56.24%$	Ức chế mạnh
S29	Bacillus subtilis	(++)	$39.5 \pm 0.4$	$53.53%$	Ức chế mạnh
KT2	Bacillus sp.	(+)	$45.1 \pm 0.9$	$46.94%$	Ức chế khá
TS3	Bacillus sp.	(+)	$48.6 \pm 0.8$	$42.82%$	Ức chế khá
PH3	Bacillus sp.	(+)	$52.3 \pm 1.1$	$38.47%$	Ức chế trung bình

Hiệu suất ức chế sinh học I(%) của 7 chủng Bacillus đối kháng Colletotrichum gloeosporioides C79:
F27  (B. polyfermenticus)   [█████████████████████████████████] 62.59%
T3   (B. amyloliquefaciens) [████████████████████████████████  ] 60.71%
Q111 (B. subtilis)          [████████████████████████████      ] 56.24%
S29  (B. subtilis)          [████████████████████████          ] 53.53%
KT2  (Bacillus sp.)         [████████████████████              ] 46.94%
TS3  (Bacillus sp.)         [██████████████████                ] 42.82%
PH3  (Bacillus sp.)         [████████████████                  ] 38.47%
-------------------------------------------------------------------------
0%                         20% (Ngưỡng hiệu lực)             60%     100%

Toàn bộ 7/7 chủng Bacillus thử nghiệm đều đạt giá trị $I > 20%$, chứng minh tiềm năng kháng nấm thực sự của dịch tiết vi khuẩn. Trong đó, chủng Bacillus polyfermenticus F27 ($I = 62.59%$) và Bacillus amyloliquefaciens T3 ($I = 60.71%$) thể hiện hoạt tính kháng vi nấm vượt trội, tạo quầng vô khuẩn phân giải rõ rệt và làm biến dạng hoàn toàn sợi nấm khi quan sát dưới kính hiển vi.

---

Đổi mới và đóng góp

Đổi mới công nghệ và quy trình

1. Tuyển chọn chủng vi khuẩn thế hệ mới: Đề tài mở rộng khám phá năng lực kháng nấm của loài Bacillus polyfermenticus F27—một đối tượng vi sinh thường được nghiên cứu trong chế phẩm probiotic đường ruột, nay được chứng minh có khả năng ức chế sinh học nấm bệnh thực vật vượt trội hơn cả các chủng chuẩn Bacillus subtilis truyền thống.
2. Quy trình chuẩn hóa dịch lọc tế bào không chứa khuẩn: Tối ưu hóa việc kết hợp ly tâm phân đoạn tốc độ cao (9.000 rpm, 4°C) cùng hệ lọc vi màng kép $0.45\ \mu\text{m} - 0.2\ \mu\text{m}$, bảo toàn toàn vẹn hoạt tính của các hợp chất biến dưỡng thứ cấp nhạy nhiệt (peptide dạng vòng và enzyme chitinase) mà không cần dùng nhiệt độ xử lý.

So sánh cơ chế tác động giữa các giải pháp bảo vệ thực vật:

Thuốc hóa học (Carbendazim / Mancozeb):

Chế phẩm vi khuẩn đối kháng Bacillus polyfermenticus F27 / B. amyloliquefaciens T3:

So sánh với các giải pháp hiện hành

Tiêu chí	Thuốc hóa học chuyên biệt (Azoxystrobin)	Chế phẩm sinh học đơn chủng (Trichoderma harzianum)	Dịch chiết sinh học phức hệ (Bacillus F27/T3)
Cơ chế tác động	Ức chế hô hấp ty thể (đơn điểm)	Ký sinh nấm, cạnh tranh không gian	Tiết lipopeptide phá màng + enzyme ly giải
Tỷ lệ ức chế in vitro	80% – 95%	45% – 55%	60.71% – 62.59%
Độ an toàn sinh thái	Tích lũy dư lượng độc hại	An toàn	Hoàn toàn an toàn, thân thiện sinh thái
Độ bền nhiệt của hoạt chất	Trung bình	Kém (sợi nấm nhạy nhiệt)	Cao (Bào tử & peptide bền nhiệt đến 80°C)

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

• Xử lý hạt giống trước khi gieo: Ngâm hạt giống ớt trong dịch huyền phù vi khuẩn Bacillus F27 ($10^7\text{ CFU/mL}$) trong 30 phút giúp loại bỏ mầm bệnh ngủ nghỉ trên vỏ hạt và kích thích tỷ lệ nảy mầm tăng từ 10% – 15%.
• Phun phòng ngừa giai đoạn ra hoa - đậu quả: Sử dụng dịch lên men vi khuẩn phun sương đều lên tán lá và bề mặt quả định kỳ 7–10 ngày/lần. Hoạt chất lipopeptide tạo màng bảo vệ sinh học, ngăn chặn đĩa áp (appressorium) của bào tử nấm xâm nhiễm qua lớp cutin biểu bì.
• Bảo quản quả sau thu hoạch: Nhúng quả ớt tươi vào dịch lọc sinh học trước khi đóng gói giúp kéo dài thời gian bảo quản thương phẩm thêm 5–7 ngày mà không cần sử dụng hóa chất bảo quản tổng hợp.

Lộ trình triển khai & Chuyển giao công nghệ (Roadmap):

Quý 1: Tối ưu môi trường lên men xốp/lỏng quy mô Bioreactor 10L - 50L
Quý 2: Thử nghiệm đánh giá hiệu lực nhà màng (Greenhouse) trên ớt sừng
Quý 3: Bào chế dạng bột sinh học hòa tan (WP) sử dụng chất mang khoáng diatomite/talc
Quý 4: Khảo nghiệm diện hẹp ngoài đồng ruộng tại các vùng chuyên canh ớt (Lâm Đồng, Củ Chi)

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

• Chi phí dự kiến: Chi phí sản xuất 1 lít chế phẩm sinh học dạng lỏng ($10^9\text{ CFU/mL}$) ước tính khoảng 25.000 – 35.000 VNĐ ở quy mô pilot.
• Giá trị mang lại: Giảm 50% – 70% chi phí phun thuốc hóa học, tăng tỷ lệ quả loại 1 thêm 15% – 20%, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật khắt khe để xuất khẩu sang các thị trường khó tính (EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ). Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (ROI) của nông hộ ước tính đạt 135% – 150% sau 2 vụ canh tác.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Khảo sát mới dừng lại ở quy mô đĩa thạch phòng thí nghiệm (in vitro); hoạt tính kháng nấm có thể suy giảm dưới tác động của bức xạ cực tím (UV) ngoài trời, biến động nhiệt độ và sự rửa trôi do mưa.
• Chưa phân lập và giải mã chi tiết cấu trúc phân tử của từng phân đoạn lipopeptide (Fengycin A/B, Surfactin, Iturin A) bằng HPLC và LC-MS/MS.

Định hướng nghiên cứu tiếp theo

• Nghiên cứu công nghệ bao gói sinh học (micro-encapsulation) với vỏ bọc alginate/chitosan nhằm bảo vệ tế bào vi khuẩn và hoạt chất kháng nấm khỏi tác động bất lợi của môi trường ngoài đồng ruộng.
• Thiết kế công thức phối trộn hiệp đồng (consortium) giữa 2 chủng Bacillus polyfermenticus F27 và Bacillus amyloliquefaciens T3 nhằm tăng cường phổ ức chế lên nhiều loài nấm bệnh nguy hiểm khác như Phytophthora capsici, Fusarium oxysporum, Rhizoctonia solani.

---

Đối tượng hưởng lợi

                              CÁC NHÓM HƯỞNG LỢI
[Sinh viên &     [Kỹ sư CNSH &                   [Doanh nghiệp     [Nông dân
 Nghiên cứu sinh]  Nhà vi sinh vật học]           Nông nghiệp]      Trồng ớt]
  - Dữ liệu chuẩn   - Quy trình sàng lọc định lượng  - Công thức sản   - Giảm 70% thuốc độc
  - Tham khảo ITS   - Bộ gen & ngân hàng chủng       xuất chế phẩm    - Tăng 20% năng suất

• Sinh viên & Nghiên cứu sinh Công nghệ Sinh học: Cung cấp tài liệu tham khảo thực nghiệm chuẩn mực về quy trình phân lập, giám định phân tử nấm bệnh và phương pháp luận sàng lọc vi sinh vật đối kháng theo tiêu chuẩn quốc tế.
• Kỹ sư Công nghệ Sinh học & Nhà nghiên cứu: Nắm bắt dữ liệu khoa học về tiềm năng của các chủng Bacillus mới (B. polyfermenticus F27), mở rộng ứng dụng vi sinh từ y sinh sang nông nghiệp.
• Doanh nghiệp sản xuất phân bón & thuốc BVTV sinh học: Tiếp nhận nền tảng công nghệ sẵn sàng để scale-up sản xuất chế phẩm phòng trừ thán thư quy mô công nghiệp.
• Nông dân và Hợp tác xã nông nghiệp: Tiếp cận giải pháp kỹ thuật an toàn sinh học, giảm phụ thuộc vào hóa chất, bảo vệ sức khỏe người trực tiếp sản xuất và nâng cao giá trị hạt nông sản sạch.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật và trang thiết bị để triển khai hệ thống nuôi cấy này là gì?

Hệ thống yêu cầu các thiết bị tiêu chuẩn của phòng thí nghiệm vi sinh cấp độ 1 & 2: Tủ cấy vô trùng dòng khí thổi đứng (Laminar Flow), nồi hấp tiệt trùng autoclave ($121^\circ\text{C}, 1\ \text{atm}$), máy lắc ủ ổn nhiệt ($37^\circ\text{C}, 200\ \text{rpm}$), máy ly tâm lạnh tốc độ cao ($\ge 10.000\ \text{rpm}$), kính hiển vi quang học độ phóng đại 1000X và hệ thống lọc vô trùng áp suất âm với màng lọc cellulose nitrate $0.45\ \mu\text{m}$ / $0.2\ \mu\text{m}$.

2. Giới hạn mở rộng quy mô (Scalability Limits) của dịch lọc sinh học và giải pháp khắc phục?

Dịch lọc chứa các phân tử protein/peptide sinh học có thể mất hoạt tính sinh học sau 15–30 ngày bảo quản ở nhiệt độ phòng. Giải pháp công nghiệp là áp dụng công nghệ sấy phun sương nhiệt độ thấp (Spray Drying) kết hợp chất mang bảo vệ (Maltodextrin/Skim milk) hoặc sản xuất chế phẩm ở dạng bào tử sống Bacillus bền nhiệt, có khả năng tự nảy mầm và tiết chất kháng sinh khi gặp môi trường ẩm ướt trên đồng ruộng.

3. Khả năng tương thích và tích hợp của chế phẩm vi khuẩn Bacillus với các loại phân bón và thuốc BVTV khác?

Vi khuẩn Bacillus ở dạng nội bào tử (endospore) có khả năng chống chịu cao với nhiều loại phân bón lá vô cơ và vi lượng. Tuy nhiên, tuyệt đối không phối trộn chung với các loại thuốc trừ nấm gốc đồng (Copper oxychloride) hoặc thuốc trừ nấm hóa học phổ rộng có hoạt tính diệt khuẩn trong cùng một bình xịt; khoảng thời gian cách ly khuyến nghị giữa 2 lần xử lý là từ 5 đến 7 ngày.

4. Chi phí sản xuất và thời gian thu hồi vốn (ROI) ước tính cho nông hộ?

Chi phí sản xuất chế phẩm sinh học vi sinh ước tính thấp hơn từ 30% – 40% so với việc mua các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học ngoại nhập cao cấp. Nhờ cắt giảm chi phí thuốc BVTV và tăng năng suất quả loại 1 không bị đốm thán thư, nông hộ có thể thu hồi vốn và ghi nhận lợi nhuận ròng tăng thêm ngay trong vụ thu hoạch đầu tiên (chu kỳ 3–4 tháng).

5. Tại sao phải kết hợp cả phương pháp hình thái và giải trình tự gen ITS để định danh nấm Colletotrichum?

Chi nấm Colletotrichum bao gồm nhiều phức hợp loài (species complex) có hình thái bào tử và khuẩn lạc rất tương đồng (C. gloeosporioides, C. acutatum, C. capsici, C. truncatum). Việc chỉ dựa vào kính hiển vi dễ dẫn đến phân loại nhầm lẫn. Phân tích phân tử vùng gen ITS1-5.8S-ITS2 cung cấp mã vạch DNA (DNA barcode) đặc hiệu, đảm bảo độ chính xác tuyệt đối ở cấp độ phân loại loài và hỗ trợ nghiên cứu phả hệ tiến hóa.

---

Kết luận

Nghiên cứu đã giải quyết trọn vẹn bài toán khoa học về phân lập, định danh và sàng lọc tác nhân kiểm soát sinh học đối với vi nấm Colletotrichum gloeosporioides C79 gây bệnh thán thư trên ớt:

• Thành tựu khoa học: Phân lập thuần khiết và xác định chính xác chủng nấm gây bệnh thán thư C79 có độ tương đồng di truyền 99.82% với Colletotrichum gloeosporioides; chứng minh độc lực hoàn chỉnh của chủng nấm qua quy trình gây bệnh nhân tạo trên quả ớt tươi.
• Đóng góp kỹ thuật: Sàng lọc thành công 2 chủng vi khuẩn đối kháng xuất sắc là Bacillus polyfermenticus F27 (hiệu suất ức chế $I = 62.59%$) và Bacillus amyloliquefaciens T3 ($I = 60.71%$). Dịch lọc tế bào từ hai chủng này làm suy giảm nghiêm trọng sự phát triển của sợi nấm và biến dạng bào tử.
• Giá trị ứng dụng: Mở ra tiềm năng ứng dụng thực tiễn to lớn trong việc sản xuất các dòng thuốc trừ nấm sinh học thế hệ mới, thay thế hóa chất độc hại, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nghiên cứu này là tiền đề vững chắc cho các bước khảo nghiệm thực địa và thương mại hóa chế phẩm sinh học vi sinh đa chức năng trong tương lai gần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 1 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH Cây ớt (Capsicum annuum) là một loại cây gia vị có nguồn gốc từ rất lâu đời khoảng 7500 năm trước Công nguyên hoặc sớm hơn. Được trồng khắp nơi ở Việt Nam và cũng được trồng nhiều nước trên thế giới như Nhật Bản, Indonesia, Ấn Độ nhất là Hungari người ta trồng hàng nghìn hecta, mỗi năm xuất cảng từ 2500 đến 3000 tấn ớt khô (Đỗ Tất Lợi, 2004).

Do đó mà ngày nay diện tích trồng ớt đã tăng lên rất nhiều nhưng năng xuất thật sự chưa cao. Là loại cây dễ trồng nhưng rất tốn công chăm sóc và luôn gặp những tổn thất lớn trong vấn đề về dịch bệnh đặc biệt là bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gây ra, theo (Cao Ngọc Điệp và Nguyễn Văn Thành, 2010) hiện nay nấm Colletotrichum được mô tả có 11 loài (Von Arx, J. Nhưng (Alexopoulos, Mims, & Blackwell, 1979) thì đề xuất trên 1000 loài hình thức trong giống này đã được mô tả trước đây, phần lớn chúng trùng tên. Theo ý kiến gần đây nhất của (Baxters, 1985) Colletotrichum được giới thiệu có 11 loài: C.

là những loài thường gây bệnh thán thư. Bệnh lây lan mạnh do bào tử nấm phát tán xa và nhiều theo gió. Vì vậy, đây là dịch bệnh nghiêm trọng và gần như bất trị dù có phun nhiều loại thuốc đặc trị. Bệnh xuất hiện trên lá, thân và đặc biệt là trên trái làm giảm năng xuất và chất lượng nông sản từ 28 – 35 %, thiệt hại lên đến 70 – 80 %.

Theo Than et al. Vì thế vấn đề đối phó với bệnh thán thư là vô cùng quan trọng. Hiện nay tại các vùng trồng ớt phương pháp đối phó chủ yếu là phương pháp canh tác như luân canh với cây không thuộc họ cà, tiêu hủy phế phẩm, lên luống, tưới rửa cây sau mưa, bón vôi vào đất diệt mầm bệnh, xử lí hạt giống trước gieo trồng (Lisa Kitinoja, 2002). Tuy có giảm được một phần nào dịch bệnh những chủ yếu là để phòng bệnh còn lúc ruộng ớt đã bị bệnh thì phải sử dụng phương pháp hóa học bằng cách phun một số thuốc trừ nấm như Amista, Loverice, Melody duo 66, Ringo-L 20SC, Amistar250SC, Plant 50WP, Antracol 70WP, Polyram 80DF, Daconil 500SC,Score 250EC,10 Ridomil 68 WP, Bavistin 68 FL, Carbenzim 50 WP,…có khả năng kiểm soát bệnh hại nhanh.

Nhưng việc sử dụng thuốc không phù hợp có thể để có thể để lại dư lượng SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 2 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH thuốc bảo vệ thực vật quá giới hạn trên nông sản gây độc cho sản phẩm, làm giảm uy tín và giá trị sản phẩm cũng như gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự ổn định và bền vững của hệ sinh thái. Trong những năm gần đây xu thế tất yếu trong lĩnh vực bảo vệ thực vật ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung là hướng tới sử dụng các phương pháp sinh học thân thiện với môi trường đưa nền nông nghiệp tiến tới nền nông nghiệp hữu cơ.

Đặc biệt là việc ứng dụng các vi sinh vật thiên địch trong việc sản xuất các chế phẩm phòng trừ dịch bệnh cây trồng. Một trong những vi sinh vật được nghiên cứu trong sản xuất chế phẩm sinh học là Bacillus và một số chủng khác như B.licheniformis an toàn với người và động vật và có khả năng tổng hợp được nhiều loại kháng sinh đối kháng được với nấm bệnh và một số vi khuẩn khác đã được nghiên cứu thành công ở nhiều nước trên nhiều đối tượng khác nhau (Nguyễn Thị Thúy Hồng, 2015). Ngoài ra Bacillus còn có khả năng tổng hợp một số chất kháng sinh tự nhiên như Bacitracin, Bacilysin, Baxilomicin (A,B,C,R), Bacillopectin, Mycobacillin, Subtilin (A,B,C), Prolimicin… có tác dụng ức chế sinh trưởng hoặc tiêu diệt một số vi sinh vật khác, tác dụng lên cả vi khuẩn gram âm lẫn gram dương, nấm gây bệnh (Giáng Hương, 2016). Ngoài ra đã có các nghiên cứu liên quan như Chủng Bacillus subtilis cũng được chứng minh có hiệu quả trong đối kháng Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư trên ớt với khả năng ức chế nấm bệnh là 56,86 % (Ngullie M.

Với những lý do trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “SÀNG LỌC VI KHUẨN Bacillus CÓ KHẢ NĂNG KIỂM SOÁT SINH HỌC VI NẤM Colletotrichum sp. GÂY BỆNH THÁN THƯ TRÊN CÂY ỚT.” Mục tiêu: Sàng lọc các chủng vi khuẩn Bacillus sp. có khả năng kiểm soát sinh học vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư trên cây ớt.

SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH Nội dung thực hiện - Phân lập và định danh sơ bộ chủng vi nấm Colletotrichum sp. từ mẫu trái ớt bệnh thán thư và gây bệnh nhân tạo chủng vi nấm Colletotrichum sp.

lên trái ớt khỏe mạnh - Định danh chủng vi nấm Colletotrichum sp. bằng phương pháp sinh học phân tử. - Sàng lọc bộ sưu tập 7 chủng vi khuẩn Bacillus tiềm năng có khả năng đối kháng vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư trên cây ớt.

- Xác định phần trăm kiểm soát vi nấm Colletotrichum sp. của 7 chủng vi khuẩn Bacillus tiềm năng có khả năng kiểm soát sinh học vi nấm Colletotrichum sp. gây bệnh thán thư trên cây ớt. SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS.

NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH PHẦN I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH 1.

Giới thiệu chung Cây ớt là một loại gia vị được trồng rộng rãi trên thế giới và có tầm quan trọng trong thực phẩm của con người, có nguồn gốc từ Nam và Trung Mỹ (Dias GB, 2013); (Wahyuni Y, 2013). Đến nay ớt đã được trồng rộng rãi ở nhiều nơi trên thế giới bao gồm vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và các vùng có khí hậu ôn hòa (Momol, Ken Pernezny and Tim, 2006). Cây ớt thuộc học Cà (Solanaceae) chi ớt (Capsicum) có hơn 25 loài trong đó chỉ có 5 loài C. pubescens được thuần hóa và trồng ở nhiều nới trên thế giới.

Trong 5 loài được trồng trên thì C.annuum là một trong những loài được trồng phổ biến nhất trên thế giới (Tong N, Bosland PW, 1999) tiếp theo đó là C. Phân loại Giới: Plantae Ngành: Magnoliophyta Lớp: Equisetopsida Phân lớp: Magnoliidae Bộ: Solanales Họ: Solanaceae Chi: Capsicum Loài: Capsicum annuum Hình 1. Cây ớt (Capsicum annuum) Nguồn: Internet SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS.

DƯƠNG NHẬT LINH 1. Đặc điểm Ớt thuộc loài thân thảo mọc tại những nước ôn đới, sống lâu năm và thân phía dưới hóa gỗ ở những nước nhiệt đới. Cây có nhiều cành. Lá mọc so le, hình thuôn dài, đầu nhọn, phía cuống cũng thuôn hẹp, có cuống, phiến lá dài 2 - 4 cm, rộng 1,5 – 2 cm.

Quả mọc rũ xuống hoặc quay lên trời, hình dáng thay đổi, khi thì tròn, khi thì dài, đầu nhọn. Quả chưa chín có màu xanh hoặc tím, quả chín màu vàng hoặc đỏ. Có loại rất cay, có loại ít cay tùy theo giống và điều kiện canh tác (Đỗ Tất Lợi, 2004) Hạt ớt nhỏ dẹp, dạng thận, màu vàng rơm, chiều dài khoảng 3 – 5 mm. Cây thường cao khoảng 0,5 – 1,5 m.

Ớt có rễ cọc với nhiều rễ phụ nhưng trong gieo trồng việc cấy chuyển cây làm rễ bị đứt và phát triển thành một hệ rễ chùm. Theo khóa phân loại của Paul G. Smith Capsicum annuum có cánh hoa đồng màu, từ trắng đến xanh vàng sáp (không có đốm hay màu tương phản khác). Bao phấn xanh tái đến tím.

Hoa đơn độc (đôi khi 2 hoa trên mắt đầu tiên), tràng hoa trắng hoặc trắng lẫn tím, đài hoa tách biệt ở cuối, có răng nhỏ ở mép. Giá trị dinh dưỡng Ớt rất giàu protein, lipid, carbohydrate, chất xơ, muối khoáng (Ca, P, Fe) và các vitamin A, D3, E, C, K, B2 và B12 (El-Ghoraba et al. Các hợp chất phytochemical trong ớt có quan hệ mật thiết đến sức khỏe chẳng hạn như acid ascorbic (Vitamin C), carotenoids (Provitamin A), tocopherols (Vitamin E), flavonoid và capsaicinoids rất quan trọng trong việc ngăn ngừa các bệnh mãn tính như ung thư, hen suyễn, ho, viêm họng, đau răng, tiểu đường và các bệnh tim mạch (El-Ghoraba AH, 2013) (Wahyuni Y, 2013). Ngoài ra ớt còn có đặc tính chống oxy hóa, chống đột biến gen, giảm cholesterol trong máu ức chế miễn dịch (El-Ghoraba AH, 2013) đồng SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 7 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS.

NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH thời ức chế sự phát triển của vi khuẩn và kết tụ tiểu cầu (Wahyuni Y, 2013).1: Thành phần các chất có trong 100 gram phần ăn được của Ớt (Đặng Thanh Tuấn, 2012) Thành phần Hàm lượng Thành phần Hàm lượng Ẩm độ 85,7 g P 80 mg Protein 2,9 g Fe 1,2 mg Chất béo 0,6 g Na 6,5 mg Chất khoáng 1,0 g K 2,7 mg Carbonhydrate 3,0 g S 34 mg Chất xơ 6,8 g Cu 1,55 mg Ca 30 mg Thiamin 0,19 g Mn 24 mg Vitamin A 292 mg Riboflavin 0,39 mg Vitamin C 111 mg Acid oxalic 67 mg 1. Bệnh thán thư trên cây ớt 1. Giới thiệu chung Bệnh thán thư (Anthracnose) có nguồn gốc từ tiếng Hy lạp có nghĩa “coal”, biểu hiện đặc điểm vết bệnh có màu tối như than, vết bệnh lõm xuống xuất hiện các vòng đồng tâm, có chứa các khối bào tử (Isaac S, 1992).

Bệnh thán thư trên ớt lần đầu tiên được báo cáo tại New Jersey Hoa Kỳ bởi (Halsted BD, 1890) đã mô tả các tác nhân gây bệnh là Gloeopsorium piperatum và Colletotrichum nigrum. Bệnh có thể gây hại trên diện rộng trước và sau khi thu hoạch chúng cũng có thể là mầm bệnh SVTH: NGUYỄN DUY THÙY 8 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN MINH ThS. DƯƠNG NHẬT LINH tiềm ẩn vì đôi khi chúng không phát triển cho đến khi quả chín.

Bệnh có thể gây hại trên lá, thân trái trước và sau thu hoạch (Isaac S, 1992). Bệnh thán thư trên ớt đã được nghiên cứu là do nấm Colletotrichum spp. gây ra bao gồm nấm C.) Butler và Bisby, C. Nhiệt độ và các yếu tố khác chẳng hạn như độ ẩm bề mặt lá, độ ẩm, ánh sáng hoặc hệ vi sinh vật cạnh tranh (Royle DJ, Butler DR, 1986) thưởng ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng của nấm.

Bề mặt ẩm ướt ảnh hưởng trực tiếp nhất đến sự nảy mầm, lây nhiễm và phát triển của mầm bệnh trên vật chủ. Nói chung sự xâm nhiễm xảy ra trong nhiệt độ ấm, ẩm ướt. Nhiệt độ khoảng 27 °C và độ ẩm cao (trung bình là 80 %) là tối ưu cho sự phát triển của bệnh thán thư (Roberts PD, 2001).