CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.Nguyên vật liệu và yêu cầu kế toán trong doanh nghiệp 1.Khái niệm và đặc điểm vật liệu Qúa tình sản xuất là quá trình kết hợp cả ba yếu tố cơ bản. Đối tượng lao động, tư liệu lao động và sức lao động. Nguyên vật liệu là đối tượng lao động thể hiện dưới dạng vật hoá mà con người tác động vào nhằm sản xuất ra sản phẩm. Tuy nhiên không phải đối tượng lao động nào cũng là nguyên vật liệu.
Nguyên vật liệu giữ vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất vì vậy để tiến hành sản xuất không thể thiếu nguyên vật liệu. Đặc điểm của nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất: Trong doanh nghiệo sản xuất nhg là cơ sở vật chất cấu thành nên sản phẩm. Khi tham gia lquá trình sản xuất nguyên vật liệu sẽ bị tiêu hao toàn bộ vàg chuyển dịch hết giá trị một lần vào chi phhí sản xuất – kinh doanh trong kỳ. Do vậy mọi biến động của nguyên vật liệu đều gây ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, giá thành của doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, chi phí nguyên vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số chi phí lsản xuất để tạo ra sản phẩm. Nguyên vật liệu không những quy định về mặt số lương mà còn bao gồm cả mặt chất lượng sản phẩm. Nó chính là bộ phận tài sản lưu động của doanh nghiệp vì vậy biến động của nguyên vật liệu trong doanh nghiệp ảnh hưởng đến boiến động và hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi phải tăng cường công tác quản lý nguyên vật liệu giúp cho doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh và có chỗ đứng vững chắc trên thị trường Chuyên Đề Tốt Nghiệp: Tổ chức kế toán NVL Luan van 5 Tr ường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội Khoa Kinh T ế 1.Sự cần thiết phải tổ chức kế toán nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất kinh doanh Từ những đặc điểm và vai trò của nguyên vật liệu nêu trên ta thấy công tác quản lý nguyên vật liệu trong doang nghiệp có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Việc cung cấp nguyên vật liệu đầy đủ, kịp thời sẽ giúp doanh nghiệp đảm bảo tiến độ sản xuất, sản xuất đủ số lượng theo yêu cầu Nguyên vật liệu đạt tiêu chuẩn chất lượng, được bảo quản cẩn thận, cung cấp đúng chủng loại sẽ đảm bảo cho yêu cầu sản xuất đạt chất lượng, hiệu quả cao. Nguyên vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Việc sử dụng tiết kiệm, đúng mục đích, dự trữ hợp lý, bảo quản tốt nguyên vật liệu tránh mất mát hư hỏng sẽ góp phần làm giảm chi phí sản xuất, hạ gía thành sản phẩm và nâng cao hhiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp 1. Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất Để quản lý tốt nguyên vật liệu phải đảm bảo tuân thủ các yêu cầu: - Doanh nghiệp phải có đầy đủ kho tàng, bến bãi để lbảo quản nguyên vật liệu.
Kho phải đợc trang bị các phương tiện bảo quản, phải bố trí thủ kho, nhân viên bảo quản có nhiệm vụ thích hợp có kgả năng và thực hiện việc ghi chép ban đầu cũng như sổ sách hạch toán kho. Việc sắp xếp nguyên vật liệu trong kho phải đúng yêu cầu kỹ thuật bảo quản, thuận tiện cho việc nhập - xuất – theo dõi kiểm tra. - Mỗi loại nguyên vật liệu phải xây dựng định mức dự trữ, xác định rõ giới hạn dự trữ để có căn cứ phòng ngừa các trường hợp thiếu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất hoặc lưu trữ quá nhiều gây ứ đọng vốn. Đồng thời Chuyên Đề Tốt Nghiệp: Tổ chức kế toán NVL Luan van 6 Tr ường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội Khoa Kinh T ế xây dựng định mức tiêu hao nguyên vật liệu phải đầy đủ cho từng chi tiết bộ phận và không ngừng cải tiến hoàn thiện để đạt tới định mức tiên tiến - Thực hiện đầy đủ các quy định về việc lập danh điểm vật tư, thủ tục lập và luân chuyển chứng từ, mở các sổ hạc toán tổng hợp và chi tiêt nguyên vật liệu theo đúng quy định.
Thực hiện tốt kiểm tra đối chiếu nguyên vật liệu được sử dụng trong toàn doanh nghiệp SỔ DANH ĐIỂM Ký hiệu Tên, nhãn hiệu, Đơn Đơn vị Chú ý Nhóm vật tư Sổ danh quy cách vật tư vị hạch toán điểm tính …. … … … Từ những yêu cầu trên được cụ thể ở những khâu sau: - Khâu thu mua: Để đảm bảo quá trình sản xuất các doanh nghiệp phải thường xuyên thu mua nguyên vật liệu nhằm đáp ứng kịp thời quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm. Trong khâu này cần phải quản lý tốt về số lượng, chất lượng, quy cách, chủng loại, giá mua và chi phí mua, kế hoạch thu mua phải đúng tiến độ phù hợp với kế hoạch sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp - Khâu bảo quản: Với khâu này yêu cầu doanh nghiệp phải có tổ chức tốt kho tàng bến bãi và ,các phương tiên jcân đo, thực hiện tốt và đúng chế độ bảo quản đối với từng nguyên vật liệu, tránh hư hỏng mất mát hao hụt. - Khâu sử dụng: Sử dụng hợp lý, tiết kiệm trên cơ sở các định mức dự toán chi phí nhằm hạ thấp mức tiêu hao nguyên vật liệu trong giá thành sản phẩm, tăng Chuyên Đề Tốt Nghiệp: Tổ chức kế toán NVL Luan van 7 Tr ường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội Khoa Kinh T ế thu nhập của doanh nghiệp.
Vì thế khâu này cần được tổ chức ghi chép, phản ánh tình hình sản xuất và sử dụng nguyên vật liệu trong quá trình hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó phải khuyến khích ciệc phát huy sáng kiến cải cách tiến bộ kỹ thuật, sử dụng tiết kiệm nguyên vật liệu, tận dụng phế liệu, sử dụng nguyên vật liệu thay thế và ngăn ngừa tình trạng tình trạng lãng phí hư hỏng - Khâu dự trữ: Để đảm bảo quá trình sản xuất – kinh doanh diễn ra được diễn ra bình thường, không bị dán đoạn do việc cung ứng nguyên vật liệu thì doanh nghiệp phải xác định được mức dự trữ tối đa, tối thiểu cho từng loại nguyên vật liệu tránh tình t rạng ứ đọng vốn do dự trữ quá nhiều Tóm lại, để công tác quản lý nguyên vật liệu được triển khai có hiệu quả thì ngay từ khâu thu mua, khâu bảo qảun đến khâu dự trữ doanh nghiệp phải tiến hành quản lý chặt chẽ có mhệ thống và khoa học 1. Nhiệm vụ của công tác kế toán nguyên vật liệu Nhằm giúp cho việc quản lý và điều hành doanh nghiệp đi vào hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả thì chủ doanh nghiệp cần phải biết kết hợp các công cụ quản lý. Trong các công cụ quản lý đó kế toán là một công cụ đắc lực cho quản lý kinh tế.
Để quản lý tốt nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất phải có tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu. Công tác kế toán nguyên vật liệu sẽ giúp cho nhà quản lý doanh nghiệp đưa ra quyết định đúng đắn ngay từ khâut thu mua đến khâu bảo quản dự trữ và sử dụng nguyên vật liệu như thế nào cho tiết kiệm, hợp lý Từ những đặc điểm trên ta thấy, để đáp ứng được các yêu cầu quản lý, kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất cần thực hiện tốt các nghiệp vụ sau: Chuyên Đề Tốt Nghiệp: Tổ chức kế toán NVL Luan van 8 Tr ường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội Khoa Kinh T ế - Ghi chép, tính toán,phản ánh chính xác, trung thực, kịp thời số lượng, chất lượng và giá thành thực tế của nguyên vật liệu nhập kho - Tập hợp và phản ánh đầy đủ chính xác số lượng và giá trị nguyên vật liệu xuất kho, kiểm tra tình hình chấp hành các định mức tiêu hao nguyên vật liệu - Phân bổ hợp lý giá trị nguyên vật liệu sử dụng vào các đối tượng chi phí sản xuất – kinh doanh - Tính toán và phản ánh chính xác số lượng và giá trị nguyên vật liệu tồn kho, phát hiện kịp thời nguyên vật liệu thiếu thừa, tồn đọng, kém phẩm chất để doanh nghiệp có biện pháp xử lý kịp thời, hạn chế đến mức tối đa thiệt hại có thể xảy ra 1. Phân loại nguyên vật liệu Trong các doanh nghiệp sản xuất, nguyên vật liệu bao gồm nhiều loại với nội dung kinh tế, công dụng yêu cầu quản lý khác nhau. Vì vậy nguyên vật liệu được chia thành nhiều loại khác nhau, cụ thể: 1.
Căn cứ vào vai trò và tác dụng của nguyên vật liệu trong sản xuất, nguyên vật liệu được chia thành các loại sau: - Nguyên vật liệu chính: là những thứ nguyên vật liệu mà sau quá trình gia công chế biến sẽ cấu thành thực thể vật chất chủ yếu của sản phẩm( kế cả bán thành phẩm mua vào) - Nguyên vật liệu phụ: là những vật liệu chỉ tác dụng phụ trợ trong sản phẩm được sử dụng kết hợp với vật liệu chính để làm thay đổi máu sắc hình dáng mùi vị hoặc sử dụng để bảo quản, phục vụ hoạt động của tư liệu lao động hoặc phục vụ hoạt động cho lao động của công nhân viên - Phế liệu: là những vật liệu được sử dụng để cung cấp nhiệt lượng trong quá trình sản xuất – kinh doanh, ví dụ như: than, củi, xăng, dầu, ………. Chuyên Đề Tốt Nghiệp: Tổ chức kế toán NVL Luan van 9 Tr ường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội Khoa Kinh T ế - Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản : là các vật liệu và thiết bị mà doanh nghiệp mua vào mục đích xây dựng cơ bản - Phế liệu: là các vật liệu thu được trong quá trình sản xuất hoặc thanh lý tài sản có thể tái sử dụng hoặc bán ra ngoài - Vật liệu khác: bao gồm các loại vật liệu còn lalị ngoài các thứ đã kể trên 1. Căn cứ vào nguồn gốc của nguyên vật liệu thì toàn bộ nguyên vật liệu được chia thành - Nguyên vật liệu mua ngoài - Nguyên vật liệu tự gia công chế biến - Nguyên vật liệu được nhà nước cấp - Nguyên vật liệu nhận góp vốn liên doanh liên kết 1. Căn cứ vào mục đích sử dụng và nơi sử dụng nguyên vật liệu thì toàn bộ nguyên vật liệu của doanh nghiệp chia thành: - Nguyên vật liệu trực tiếp sử dụng vào sản xuất – kinh doanh - Nguyên vật liệu sử dụng cho các nhu cầu khác n hư: quản lý phân xưởng, quản lý doanh nghiệp, tiêu thụ sản phẩm Tóm lại, các cách phân loại trên đều phục vụ cho công tác quản lý vật liệu.