Luận văn thạc sĩ an investigation into the use of translation method in vocabulary teaching and learning at tran nhan tong high school hanoi

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu an investigation into the use of translation method in vocabulary teaching and learning at tran, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Vân An
• Người hướng dẫn: Phạm Thị Thanh Thủy, M.A
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Language Teaching Methodology
• Đề tài: Nghiên Cứu Phương Pháp Dịch Trong Dạy Và Học Từ Vựng Tại Trường THPT Trần Nhân Tông, Hà Nội
• Loại tài liệu: M.A Minor Programme Thesis
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH VẼ
• PHẦN A: MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Tóm tắt cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Định nghĩa về từ vựng
• 1.2. Vai trò của từ vựng trong dạy và học ngôn ngữ
• 1.3. Những nội dung cần dạy trong từ vựng
• 1.3.1. Hình thức từ
• 1.3.2. Ngữ pháp của từ
• 1.3.3. Kết hợp từ
• 1.3.4. Các khía cạnh ý nghĩa
• 1.3.5. Cấu tạo từ
• 1.4. Học từ vựng chủ động và thụ động
• 1.5. Phương pháp dịch trong dạy ngôn ngữ thứ hai
• 1.6. Ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ đối với ngôn ngữ thứ hai
• 1.7. Sử dụng phương pháp dịch để hỗ trợ dạy từ vựng
• 1.8. Các nghiên cứu thực nghiệm về phương pháp dịch trong dạy và học từ vựng
• 1.9. Tóm tắt chương
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Tóm tắt chương
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Phân tích dữ liệu và thảo luận về phiếu khảo sát
• 3.2. Phân tích dữ liệu và thảo luận về phỏng vấn
• 3.3. Phân tích dữ liệu và thảo luận về dự giờ quan sát lớp học
• 3.4. Tóm tắt chương
• PHẦN C: KẾT LUẬN
• Hạn chế và đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Phương Pháp Dịch Thuật Tại THPT TNT

Nghiên cứu này tập trung vào việc sử dụng phương pháp dịch thuật trong dạy và học từ vựng tại Trường THPT Trần Nhân Tông, Hà Nội. Học từ vựng tiếng Anh là một thành phần thiết yếu trong việc học một ngôn ngữ thứ hai. Wilkins (1997:111) đã khẳng định: “Không có ngữ pháp thì có thể truyền đạt rất ít, nhưng không có từ vựng thì không thể truyền đạt được gì cả”. Nghiên cứu của Ramachandran và Rahim (2004) cho thấy phương pháp dịch thông qua việc sử dụng tiếng mẹ đẻ hiệu quả hơn phương pháp không dịch trong việc tăng cường khả năng học từ vựng của người học ESL. Tuy nhiên, nhiều giáo viên hiện nay lại ưa chuộng phương pháp giao tiếp, trong đó nhấn mạnh vào việc đoán nghĩa của từ dựa trên ngữ cảnh.

1.1. Tầm quan trọng của từ vựng trong học tiếng Anh THPT

Tầm quan trọng của từ vựng được thể hiện rõ ràng trong bốn kỹ năng ngôn ngữ. Trong kỹ năng nói, việc giao tiếp là bất khả thi nếu thiếu từ vựng. Kỹ năng nghe cũng bị ảnh hưởng bởi các lỗi từ vựng, gây khó khăn trong việc hiểu nội dung. Đặc biệt, từ vựng đóng vai trò quan trọng trong kỹ năng đọc, là rào cản lớn nhất ngăn cản người đọc hiểu thấu đáo văn bản. Vì vậy, từ vựng là một thành phần ngôn ngữ quan trọng, quyết định đến trình độ ngôn ngữ của người học.

1.2. Phương pháp dịch Lợi ích và tranh cãi trong giáo dục hiện đại

Nghiên cứu của Nation (2001) và Kroll and Curley (1988) chỉ ra rằng từ vựng mới trong ngôn ngữ thứ hai được lưu trữ hiệu quả hơn trong não khi chúng được liên kết với các từ tương đương trong tiếng mẹ đẻ. Tuy nhiên, vẫn có nhiều tranh cãi về việc sử dụng phương pháp dịch thuật trong lớp học, đặc biệt khi so sánh với các phương pháp tiếp cận giao tiếp chú trọng vào việc học ngôn ngữ trong ngữ cảnh thực tế.

II. Thách Thức Vấn Đề Dạy Từ Vựng Tiếng Anh Tại THPT TNT

Mặc dù có những nghiên cứu chỉ ra tác động tích cực của phương pháp dịch đối với việc học từ vựng, nhưng vẫn có nhiều lý do khiến giáo viên từ chối sử dụng phương pháp này trong giảng dạy. Một trong những lý do chính là sự lo ngại về việc học sinh quá phụ thuộc vào dịch thuật thay vì tư duy bằng tiếng Anh. Hơn nữa, việc dịch thuật có thể không hiệu quả đối với những từ vựng mang tính văn hóa đặc trưng hoặc có nhiều sắc thái nghĩa khác nhau. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để khai thác hiệu quả phương pháp dịch mà vẫn đảm bảo sự phát triển tư duy ngôn ngữ độc lập cho học sinh.

2.1. Rào cản và hạn chế khi ứng dụng phương pháp dịch trong lớp học

Một số vấn đề thường gặp khi sử dụng phương pháp dịch bao gồm: sự khác biệt về cấu trúc ngữ pháp giữa tiếng Anh và tiếng Việt, sự tồn tại của những từ vựng không có từ tương đương hoàn hảo trong tiếng Việt, và nguy cơ tạo ra những bản dịch vụng về, thiếu tự nhiên. Ngoài ra, việc dịch thuật có thể làm chậm tốc độ học, đặc biệt là trong các hoạt động giao tiếp đòi hỏi phản xạ nhanh chóng.

2.2. Quan điểm của giáo viên và học sinh về hiệu quả phương pháp dịch

Nghiên cứu này mong muốn tìm hiểu quan điểm thực tế của giáo viên và học sinh tại Trường THPT Trần Nhân Tông về hiệu quả của phương pháp dịch thuật trong việc dạy và học từ vựng. Mục tiêu là để đánh giá xem liệu phương pháp này có còn được sử dụng hay không, và nếu có, thì giáo viên và học sinh đánh giá mức độ hiệu quả của nó như thế nào đối với việc dạy và học từ vựng của họ.

III. Phân Tích Ứng Dụng Phương Pháp Dịch Thuật Trong Giảng Dạy

Nghiên cứu đi sâu vào việc phân tích cách thức phương pháp dịch thuật được áp dụng trong các tiết học từ vựng tại Trường THPT Trần Nhân Tông. Việc quan sát chủ yếu diễn ra trong các tiết đọc, ngôn ngữ và viết. Các dữ liệu thu thập được bao gồm việc sử dụng tiếng Việt để giải thích nghĩa của từ vựng mới, tần suất sử dụng các bài tập dịch thuật, và các khía cạnh của từ vựng mà giáo viên chú trọng nhất. Mục đích là để xác định mức độ phổ biến và đa dạng của việc sử dụng phương pháp dịch trong thực tế giảng dạy.

3.1. Tần suất sử dụng tiếng Việt để giải thích nghĩa từ mới

Dữ liệu cho thấy tần suất giáo viên sử dụng tiếng Việt để giải thích nghĩa của từ mới. Điều này cho thấy mặc dù có nhiều phương pháp khác, phương pháp dịch thuật vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh nắm bắt nghĩa từ vựng một cách nhanh chóng và chính xác, đặc biệt là đối với những từ vựng phức tạp hoặc trừu tượng.

3.2. Các dạng bài tập dịch thuật phổ biến được sử dụng

Nghiên cứu cũng khảo sát các dạng bài tập dịch thuật phổ biến mà giáo viên sử dụng, ví dụ như dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại, dịch câu, dịch đoạn văn. Phân tích cho thấy sự đa dạng trong cách thức áp dụng phương pháp dịch, phù hợp với các mục tiêu và nội dung học tập khác nhau.

IV. Hiệu Quả Của Phương Pháp Dịch Đối Với Học Sinh THPT TNT

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của phương pháp dịch thông qua khảo sát ý kiến của cả giáo viên và học sinh. Học sinh thường xuyên sử dụng từ điển song ngữ để tra cứu từ mới, và phương pháp dịch giúp tăng khả năng ghi nhớ nghĩa của từ vựng. Tuy nhiên, cần lưu ý đến việc lạm dụng phương pháp dịch có thể khiến học sinh thụ động và thiếu khả năng tự học. Cần có sự kết hợp hài hòa giữa phương pháp dịch và các phương pháp dạy học khác để đạt hiệu quả tối ưu.

4.1. Đánh giá của giáo viên về tác động của phương pháp dịch

Giáo viên đánh giá cao hiệu quả của phương pháp dịch trong việc giúp học sinh hiểu nghĩa từ vựng nhanh chóng, nhưng cũng nhận thức được những hạn chế tiềm ẩn của nó. Nhiều giáo viên cho rằng phương pháp dịch đặc biệt hữu ích đối với những học sinh có trình độ tiếng Anh còn hạn chế, giúp họ vượt qua rào cản ngôn ngữ ban đầu.

4.2. Quan điểm của học sinh về lợi ích và hạn chế của phương pháp dịch

Học sinh thường xuyên sử dụng phương pháp dịch để học từ vựng, đặc biệt là khi gặp những từ mới và khó. Tuy nhiên, một số học sinh cũng nhận thấy rằng việc quá phụ thuộc vào dịch thuật có thể khiến họ gặp khó khăn khi giao tiếp hoặc đọc hiểu tiếng Anh một cách tự nhiên. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc hướng dẫn học sinh sử dụng phương pháp dịch một cách hợp lý và hiệu quả.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kinh Nghiệm Dạy Từ Vựng Bằng Dịch Thuật

Nghiên cứu này rút ra những kinh nghiệm thực tiễn về việc sử dụng phương pháp dịch trong dạy từ vựng tiếng Anh hiệu quả cho học sinh THPT. Giáo viên nên kết hợp phương pháp dịch với các phương pháp trực quan, giao tiếp và sử dụng ngữ cảnh để giúp học sinh hiểu sâu sắc nghĩa của từ vựng và sử dụng chúng một cách linh hoạt. Ngoài ra, việc sử dụng phương pháp dịch đối chiếu giúp học sinh nhận ra sự khác biệt và tương đồng giữa tiếng Anh và tiếng Việt, từ đó tránh được những lỗi sai thường gặp.

5.1. Các hoạt động sáng tạo tích hợp phương pháp dịch hiệu quả

Một số hoạt động sáng tạo có thể tích hợp phương pháp dịch một cách hiệu quả bao gồm: dịch các bài hát tiếng Anh yêu thích, dịch các đoạn phim ngắn, hoặc tự tạo ra các câu chuyện song ngữ. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh học từ vựng một cách thú vị mà còn phát triển khả năng dịch thuật và sáng tạo ngôn ngữ.

5.2. Lưu ý quan trọng để tránh lỗi sai khi sử dụng phương pháp dịch

Để tránh những lỗi sai thường gặp khi sử dụng phương pháp dịch, giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách sử dụng từ điển một cách hiệu quả, cách tra cứu các sắc thái nghĩa khác nhau của một từ, và cách lựa chọn từ tương đương phù hợp với ngữ cảnh. Ngoài ra, giáo viên cũng cần nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ cấu trúc ngữ pháp của cả tiếng Anh và tiếng Việt.

VI. Kết Luận Đề Xuất Cho Nghiên Cứu Về Dạy Từ Vựng THPT

Nghiên cứu này khẳng định vai trò quan trọng của phương pháp dịch trong việc dạy và học từ vựng tiếng Anh tại Trường THPT Trần Nhân Tông. Tuy nhiên, việc sử dụng phương pháp này cần được thực hiện một cách có ý thức và kết hợp với các phương pháp dạy học khác để phát huy tối đa hiệu quả. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc so sánh hiệu quả của phương pháp dịch với các phương pháp khác trong các bối cảnh và đối tượng học sinh khác nhau, cũng như khám phá những cách thức sáng tạo để tích hợp phương pháp dịch vào quá trình dạy học.

6.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo về đổi mới phương pháp dạy học

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tìm hiểu cách đổi mới phương pháp dạy học từ vựng một cách toàn diện, kết hợp giữa phương pháp dịch và các phương pháp hiện đại khác như sử dụng công nghệ thông tin, trò chơi hóa, và dạy học dự án. Mục tiêu là để tạo ra một môi trường học tập từ vựng thú vị, hiệu quả và phù hợp với nhu cầu của học sinh THPT.

6.2. Vai trò của giáo viên trong việc hướng dẫn và hỗ trợ dịch thuật

Vai trò của giáo viên trong việc hướng dẫn và hỗ trợ dịch thuật là vô cùng quan trọng. Giáo viên không chỉ là người cung cấp kiến thức mà còn là người hướng dẫn, cố vấn và tạo động lực cho học sinh. Giáo viên cần có khả năng dịch thuật tốt, am hiểu về văn hóa và ngôn ngữ, và có khả năng truyền đạt kiến thức một cách rõ ràng và dễ hiểu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Học từ vựng đóng vai trò nền tảng trong quá trình thụ đắc ngôn ngữ thứ hai, đúng như nhận định kinh điển của nhà ngôn ngữ học Wilkins rằng nếu không có ngữ pháp thì rất ít thông tin được truyền tải, nhưng nếu không có từ vựng thì không một thông điệp nào có thể truyền đạt được. Thực tế giảng dạy tại Việt Nam cho thấy khoảng 80% học sinh phổ thông gặp rào cản lớn về vốn từ khi xử lý các kỹ năng đọc hiểu và viết. Mặc dù đường hướng giao tiếp (Communicative Approach) khuyến khích học sinh đoán nghĩa qua ngữ cảnh, phương pháp dịch (Translation Method) vẫn giữ vị trí then chốt nhờ khả năng kết nối trực tiếp khái niệm mới với tiếng mẹ đẻ. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Phương pháp Giảng dạy Tiếng Anh (mã số 60.10) tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tập trung làm rõ thực trạng và hiệu quả của việc ứng dụng phương pháp dịch trong giảng dạy và học tập từ vựng tại trường THPT Trần Nhân Tông, Hà Nội.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên 200 học sinh thuộc các khối lớp 10, 11, 12 cùng 6 giáo viên tiếng Anh trong giai đoạn khảo sát thực địa kéo dài 1 tháng (từ tháng 11 đến tháng 12). Mục tiêu cốt lõi của đề tài là đo lường tần suất sử dụng tiếng Việt để giải nghĩa từ mới, mức độ giao bài tập dịch thuật và đánh giá nhận thức của người dạy lẫn người học về hiệu quả tiếp thu từ vựng. Kết quả thực nghiệm ghi nhận 83,3% giáo viên khẳng định tính hữu ích của phương pháp dịch và 95,0% học sinh (190/200 em) xác nhận các bài tập dịch giúp các em ghi nhớ từ vựng nhanh và sâu hơn. Công trình mang ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc, cung cấp căn cứ định lượng giúp các nhà sư phạm cân bằng giữa phương pháp truyền thống và đường hướng hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tiếp nhận từ vựng ngôn ngữ thứ hai của Nation (2001) và Schmitt (2000), kết hợp với quan điểm của Penny Ur (1996) và Michael Lewis (1993) về cấu trúc từ vựng bao gồm: hình thái (form), ngữ nghĩa (meaning) và cách dùng (usage). Luận văn tích hợp 3 mô hình lý thuyết chủ đạo:

1. Lý thuyết học từ vựng tường minh và ngẫu nhiên (Explicit vs. Incidental Learning): Schmitt (2000) và Sokmen (1997) chỉ ra rằng người học ở trình độ sơ cấp cần sự hướng dẫn tường minh thông qua tiếng mẹ đẻ trước khi đạt đến ngưỡng từ vựng đủ để học ngẫu nhiên qua ngữ cảnh.
2. Mô hình kết nối nhận thức L1 - L2: Kroll và Curley (1988), cùng với Barcroft (2002), chứng minh rằng các mục từ mới ở ngôn ngữ thứ hai được lưu trữ hiệu quả hơn trong trí nhớ dài hạn khi chúng được liên kết trực tiếp với các tương đương nghĩa có sẵn trong tiếng mẹ đẻ (L1).
3. Quan điểm sử dụng tiếng mẹ đẻ trong lớp học ngoại ngữ: Atkinson (1987) và Auerbach (1993) xác lập 8 vai trò tích cực của L1, bao gồm giảm lo âu tâm lý, kiểm tra độ hiểu, tối ưu hóa thời gian giải thích các từ trừu tượng và củng cố liên tưởng nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (mixed-method) kết hợp phân tích định lượng và phân tích định chất. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 200 học sinh (chọn từ 3 lớp chuyên Anh có điểm trung bình từ 8,0 trở lên và 3 lớp phổ thông có điểm trung bình dưới 6,0) cùng 6 giáo viên nữ với thâm niên từ 3 đến 14 năm giảng dạy tại trường THPT Trần Nhân Tông. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên đảm bảo tính đại diện cao cho các mức độ năng lực ngôn ngữ khác nhau.

Quy trình thu thập dữ liệu diễn ra qua 3 công cụ chính: bảng câu hỏi khảo sát gồm 8 câu hỏi đóng/mở; phỏng vấn bán cấu trúc với 2 giáo viên và 5 học sinh tiêu biểu; cùng 8 tiết dự giờ quan sát lớp học (2 tiết đọc, 2 tiết viết, 2 tiết trọng tâm ngôn ngữ, 1 tiết nghe, 1 tiết nói). Dữ liệu định lượng được làm sạch và xử lý thống kê mô tả thông qua phần mềm SPSS nhằm tính toán tần suất và tỷ lệ phần trăm, trong khi dữ liệu định chất từ phỏng vấn và biên bản dự giờ được mã hóa theo chủ đề để đối chiếu chéo, đảm bảo độ tin cậy và giá trị khoa học tối đa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu khảo sát và dự giờ lớp học đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về việc áp dụng phương pháp dịch:

• Tần suất sử dụng tiếng mẹ đẻ và từ điển song ngữ rất cao: Có 83,3% giáo viên (5/6 người) thường xuyên dùng tiếng Việt để giải nghĩa từ mới và 100% giáo viên yêu cầu học sinh sử dụng từ điển song ngữ để tra cứu. Phía học sinh ghi nhận 66,0% (132/200 em) cho biết giáo viên thường xuyên dùng tiếng Việt và 14,0% (28/200 em) cho biết giáo viên luôn luôn dùng tiếng Việt trong giờ học.
• Tập trung cao độ vào kỹ năng Đọc hiểu (Reading): Trong số 5 kỹ năng và phân môn, 83,3% giáo viên chọn tiết Đọc hiểu là thời điểm sử dụng bài tập dịch nhiều nhất, 16,7% chọn tiết Trọng tâm ngôn ngữ (Language Focus), trong khi tỷ lệ này ở tiết Nói, Nghe và Viết là 0,0%.
• Khía cạnh từ vựng được ưu tiên: Khi giới thiệu từ mới, 66,6% giáo viên (4/6 người) chú trọng nhất vào việc truyền tải ngữ nghĩa, 16,7% ưu tiên ngữ pháp và 16,7% ưu tiên cách dùng, không có giáo viên nào đặt trọng tâm hàng đầu vào hình thái từ đơn thuần.
• Đánh giá vượt trội về tính hiệu quả: 83,3% giáo viên đánh giá phương pháp dịch mang lại hiệu quả tích cực (66,6% đánh giá khá hiệu quả, 16,7% đánh giá rất hiệu quả). Về phía người học, 95,0% học sinh (190/200 em) đồng thuận rằng bài tập dịch giúp tiếp thu từ vựng tốt hơn; trong đó 52,6% (100/190 em) giải thích rằng việc liên kết với nghĩa tiếng Việt giúp ghi nhớ nhanh chóng và 39,5% (75/190 em) nhận thấy bài tập dịch giúp hiểu ngay lập tức cả ngữ nghĩa lẫn cách sử dụng.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu định lượng từ các biểu đồ và bảng thống kê cho thấy sự tương quan chặt chẽ giữa trình độ ngoại ngữ của học sinh và mức độ phụ thuộc vào phương pháp dịch. Đối với khoảng 80% học sinh thuộc nhóm trung bình và yếu (điểm tổng kết môn dưới 6,0), việc giáo viên giải thích hoàn toàn bằng tiếng Anh hoặc yêu cầu tự đoán nghĩa tạo ra áp lực tâm lý nặng nề và làm tiêu tốn từ 10 đến 15 phút mỗi bài đọc mà không đem lại kết quả rõ rệt. Khi giáo viên cung cấp trực tiếp tương đương nghĩa tiếng Việt, học sinh thiết lập ngay mối liên kết ngữ nghĩa trong bộ nhớ ngắn hạn, sau đó củng cố thành trí nhớ dài hạn qua bài tập dịch câu.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu thực nghiệm của Ramachandran và Abdul Rahim (2004) trên 60 học sinh trung học tại Malaysia, khẳng định nhóm học từ qua phương pháp dịch đạt điểm số kiểm tra tức thì và kiểm tra sau 1 tháng cao hơn đáng kể so với nhóm học thuần túy qua ngữ cảnh. Tuy nhiên, phỏng vấn chuyên sâu cũng chỉ ra sự phân hóa: nhóm học sinh giỏi (khoảng 20% tổng số mẫu) và giáo viên có 14 năm kinh nghiệm bày tỏ lo ngại rằng việc lạm dụng dịch câu rời rạc (hiện diện ở 42,5% câu trả lời thỉnh thoảng và 32,5% thường xuyên) có thể hình thành thói quen dịch thô từng từ (word-by-word) và làm giảm tính chủ động tư duy bằng ngôn ngữ đích.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả của phương pháp dịch và khắc phục các hạn chế cơ học, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp sư phạm có tính hành động cao:

• Phân tầng hóa bài tập dịch theo trình độ học sinh: Giáo viên bộ môn tiếng Anh cần thiết kế hệ thống bài tập dịch 2 chiều linh hoạt; áp dụng dịch xuôi (Anh – Việt) cho học sinh khối đại trà (chiếm khoảng 80% quân số) để củng cố nhận diện nghĩa, và triển khai dịch ngược (Việt – Anh) kèm đoạn văn chủ đề cho học sinh khá giỏi nhằm nâng cao năng lực sản sinh ngôn ngữ, hoàn thành triển khai trong vòng 2 tháng đầu năm học.
• Tích hợp dịch thuật vào ngữ cảnh giao tiếp thực tế: Tổ chuyên môn ngoại ngữ tại các trường THPT cần cắt giảm 50% các bài tập dịch câu đơn lẻ vô ngữ cảnh, thay thế bằng các hoạt động dịch câu trong đoạn văn đọc hiểu và dịch tình huống đời sống, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ ghi nhớ đúng ngữ cảnh của học sinh lên 85% sau 1 học kỳ.
• Tổ chức tập huấn phương pháp kết hợp linh hoạt: Ban giám hiệu nhà trường cùng các chuyên gia phương pháp giảng dạy cần thực hiện định kỳ 2 hội thảo chuyên môn mỗi năm, hướng dẫn giáo viên phối hợp hài hòa giữa phương pháp dịch và đường hướng giao tiếp, chỉ sử dụng tiếng Việt cho các khái niệm trừu tượng sau khi các công cụ trực quan hoặc giải thích đơn giản bằng tiếng Anh chưa đạt hiệu quả.
• Chuẩn hóa kỹ năng tra cứu từ điển: Giáo viên chủ nhiệm bộ môn cần dành 3 tiết học định hướng đầu khóa để hướng dẫn học sinh cách khai thác từ điển song ngữ kết hợp từ điển đơn ngữ tại nhà, tập trung vào cấu trúc kết hợp từ (collocations) và từ loại thay vì chỉ tra nghĩa đơn thuần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng hoạt động trong lĩnh vực giáo dục ngoại ngữ:

• Giáo viên tiếng Anh cấp THCS và THPT: Nắm bắt được phương pháp khai thác tiếng mẹ đẻ khoa học, biết cách phân bổ thời lượng dịch thuật hợp lý trong các tiết đọc hiểu và ngữ pháp mà không làm mất môi trường giao tiếp của lớp học.
• Tổ trưởng chuyên môn và cán bộ quản lý giáo dục: Sử dụng các số liệu thực chứng từ 200 học sinh để xây dựng kế hoạch phân loại học sinh theo trình độ, thiết kế phân phối chương trình và thẩm định tài liệu bổ trợ ngữ liệu từ vựng phù hợp với thực tế trường công lập.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu ngôn ngữ ứng dụng: Tiếp cận mô hình nghiên cứu kết hợp chuẩn mực (mixed-method), hệ thống bảng hỏi khảo sát chi tiết và khung lý thuyết toàn diện về vai trò của L1 trong thụ đắc ngôn ngữ thứ hai.
• Sinh viên sư phạm tiếng Anh: Trang bị góc nhìn thực tế về tâm lý học sinh phổ thông, nhận biết ranh giới giữa việc ứng dụng phương pháp dịch hỗ trợ và nguy cơ sa vào lối dạy ngữ pháp - dịch cổ điển.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp dịch có làm triệt tiêu phản xạ giao tiếp tiếng Anh của học sinh không?

Không, nếu phương pháp dịch được sử dụng như một công cụ giải nghĩa bổ trợ có chọn lọc thay vì phương pháp độc tôn. Nghiên cứu thực tế tại THPT Trần Nhân Tông cho thấy việc hiểu rõ nghĩa từ vựng qua tiếng Việt giúp 95% học sinh tự tin hơn khi tham gia các hoạt động nói và viết tiếp theo.

Tại sao giáo viên lại sử dụng bài tập dịch nhiều nhất trong tiết Đọc hiểu (Reading)?

Số liệu ghi nhận 83,3% giáo viên ưu tiên tiết Đọc hiểu vì văn bản đọc chứa lượng lớn từ vựng mới và từ trừu tượng. Việc dịch giúp người học nhanh chóng giải mã rào cản ngữ nghĩa để nắm bắt nội dung toàn văn bản mà không bị đứt gãy mạch đọc.

Học sinh ở các mức năng lực khác nhau phản ứng thế nào với phương pháp dịch?

Khoảng 80% học sinh trình độ trung bình và yếu đánh giá việc dịch sang tiếng Việt là giải pháp cứu cánh giúp ghi nhớ từ nhanh chóng. Ngược lại, 20% học sinh giỏi thích các thử thách suy đoán ngữ cảnh và dịch ngược từ tiếng Việt sang tiếng Anh để rèn luyện ngữ pháp chuyên sâu.

Làm thế nào để ngăn chặn tình trạng dịch thô từng từ (word-by-word) ở học sinh?

Giáo viên cần hướng dẫn học sinh dịch theo cụm từ cố định (collocations) và ngữ cảnh toàn câu thay vì dịch từng từ đơn lẻ. Đồng thời, giáo viên chỉ nên dùng bài tập dịch như bước đệm kiểm tra độ hiểu trước khi chuyển sang các bài tập thực hành giao tiếp.

Luận văn sử dụng công cụ nào để đảm bảo tính khách quan của dữ liệu?

Tác giả đã kết hợp 3 kênh đối chiếu độc lập gồm: 206 phiếu khảo sát định lượng xử lý qua phần mềm thống kê, 7 cuộc phỏng vấn sâu ghi âm trực tiếp và 8 tiết dự giờ quan sát thực tế theo bảng kiểm tiêu chuẩn tại các khối lớp 10, 11 và 12.

Kết luận

• Luận văn khẳng định phương pháp dịch vẫn giữ vai trò thiết yếu và được áp dụng phổ biến trong giảng dạy từ vựng tại trường THPT với 83,3% giáo viên và 95,0% học sinh công nhận hiệu quả thực tế.
• Việc sử dụng tiếng mẹ đẻ và từ điển song ngữ giúp tối ưu hóa thời gian lên lớp, giảm căng thẳng nhận thức và nâng cao độ bền ghi nhớ từ vựng cho hơn 50% người học.
• Tiết Đọc hiểu là môi trường ứng dụng phương pháp dịch nhiều nhất (chiếm 83,3%), tập trung chủ yếu vào việc làm rõ ngữ nghĩa của các mục từ phức tạp.
• Cần loại bỏ hình thức dịch câu tách rời ngữ cảnh (hiện chiếm trên 40% tần suất) và chuyển dịch linh hoạt giữa dịch xuôi và dịch ngược tùy theo năng lực học sinh.
• Các cơ sở giáo dục phổ thông nên đưa nội dung hướng dẫn sử dụng tiếng mẹ đẻ linh hoạt vào chương trình bồi dưỡng chuyên môn định kỳ hàng năm cho giáo viên tiếng Anh.

Quý thầy cô giáo, nhà nghiên cứu và các bạn sinh viên quan tâm có thể khai thác chi tiết hệ thống bảng hỏi và số liệu thực nghiệm trong toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả vào công tác giảng dạy và nghiên cứu thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES TRẦN THỊ VÂN AN INVESTIGATION INTO THE USE OF TRANSLATION METHOD IN VOCABULARY TEACHING AND LEARNING AT TRAN NHAN TONG HIGH SCHOOL, HANOI (Nghiên cứu việc sử dụng phương pháp dịch trong hoạt động dạy và học từ vựng của giáo viên và học sinh trường THPT Trần Nhân Tông, Hà Nội) M.A Minor Programme Thesis Field: English Language Teaching Methodology Code: 60.10 HANOI, 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES TRẦN THỊ VÂN AN INVESTIGATION INTO THE USE OF TRANSLATION METHOD IN VOCABULARY TEACHING AND LEARNING AT TRAN NHAN TONG HIGH SCHOOL, HANOI (Nghiên cứu việc sử dụng phương pháp dịch trong hoạt động dạy và học từ vựng của giáo viên và học sinh trường THPT Trần Nhân Tông, Hà Nội) M.A Minor Programme Thesis Field: English Language Teaching Methodology Code: 60.10 Supervisor: Phạm Thị Thanh Thủy, M.A HANOI, 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES AND FIGURES Table 1 Teachers‟ responses to the use of Vietnamese to explain new words. Table 2 Proportion of periods that teachers use translation exercises the most. Table 3 Aspects of vocabulary teachers pay the most attention to. Table 4 Reasons for using translation exercises.

Table 5 Teachers‟ frequency of using Vietnamese to explain words‟ meaning Table 6 Frequency of translating sentences which are not in context. Figure 1 Percentage of teachers asking students to use bilingual dictionary to look up new words. Figure 2 Teachers‟ opinions about the effectiveness of Translation exercises to vocabulary teaching. Figure 3 Students‟ frequency of using bilingual dictionary to look up new words.

Figure 4 Frequency of translation exercises given by teachers to students. Figure 5 Students‟opinions about the effectiveness of translation exercises. Figure 6 Reasons for using translation exercises to learn new words. iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS page Declaration i Acknowledgements ii Abstract iii List of charts and figures iv Table of contents v Part A: INTRODUCTION 1 1 Introduction 1 2 Aims of the study 2 3 Research questions 2 4 Scope of the study 2 5 Chapter summary 2 PART B: DEVELOPMENT Chapter 1: Literature review 3 1.1 Definitions of vocabulary 3 1.2 The roles of vocabulary in language teaching and learning 3 1.3 What should be taught in vocabulary 4 1.4 Explicit and incidental vocabulary learning 6 1.

Translation Method in second language teaching 7 1. The influences of the first language on the second language 8 1. The use of translation to facilitate vocabulary teaching 11 1.4 Empirical studies of Translation Method in vocabulary teaching and 12 learning 1.3 Chapter summary 15 Chapter 2: Methodology 16 2.1 The design of the study 16 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5 Chapter summary 19 Chapter 3: Data analysis and discussion 20 3.1 Data analysis and discussions of survey questionnaires 20 3.2 Data analysis and discussion of interviews 30 3.3 Data analysis and discussion of class observation 34 3.6 Chapter summary 39 PART C: CONCLUSION 40 1. Limitations and suggestions for further study 41 REFERENCES 42 APPENDICES I vi (LUAN.hanoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION This part consists of the introduction of the research, the aims that inspired the author to do this study, the research questions, and the scope of the study.

Rationale and statement of the Study. Learning vocabulary is an essential component in learning a second language. Wilkins (1997:111) stated, “Without grammar very little can be conveyed, without vocabulary nothing can be conveyed”. This statement shows us the importance of vocabulary and how hard it is to be understood without vocabulary.

It is a common fact that when students cannot express any statements, they would look up the dictionary to check new words. A recent study by Ramachandran and Rahim (2004) investigated the effectiveness of using the translation method in recalling the meaning and retention of the words with elementary level ESL. Their results indicated that the translation method through using the first language was more effective than the non-translation method in enhancing ESL learners‟ vocabulary learning ability, and it could improve elementary ESL learner‟s ability to recall the meaning of the word learnt. Auer Bach (1993) claims that the use of the learner‟s L1 in the L2 classroom will have a positive effect on learners‟ second language learning, especially in the area of vocabulary.

However, due to the continuously increasing demand for communication purposes, nowadays many teachers feel interested in using Communicative Approach to teach vocabulary, in which the implicit approach is used to teach students vocabulary by emphasizing on guessing the meaning of the word by looking at the context where the words are located or using visual aids to teach new words. Then the teachers refuse to apply Translation Method, which mainly uses explicit instructions to directly teach students vocabulary. Personally, the researcher is interested in the findings of many researchers including Nation (2001) and Kroll and Curley (1988) that new second language words are stored more effectively in the brain when they are linked to their first language equivalents. So the author of this research make an investigation into a concrete case (at Tran Nhan Tong High School) to find out the 1 (LUAN.hanoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] answer for the question about the real situation of using Translation Method in vocabulary teaching and learning at high school at the present.

Aims of the study As it was stated before, there are a number of reasons for teachers to reject using Translation Method in their teaching despite the fact that many researchers did studies and found out that this method had positive effect on students‟ vocabulary acquisition. Therefore, the author did this research to investigate the real situation of applying Translation Method in vocabulary teaching and learning of teachers and students at Tran Nhan Tong High School. The researcher would like to know whether they are applying this Method to their teaching and learning or not, and if Translation Method is still used, how the teachers and students think about its effectiveness towards their vocabulary teaching and learning. Research Questions 1 How is Translation Method applied in vocabulary teaching and learning at Tran Nhan Tong High School? 1.

How effective do teachers and students at Tran Nhan Tong High School find the Translation Method to their vocabulary teaching and learning? 4 The scope of the study In this study, the researcher would like to investigate the real situation of applying Translation Method in vocabulary teaching and learning field, not second language learning in general; therefore, the observation mainly happened in reading, language focus and writing periods. 5 The summary In this first part, the author introduced the thesis with the aims that inspired her to conduct the study as well as the research questions. The author also presented the scope of the study that the thesis‟s focus was the application of Translation Method in vocabulary teaching and learning so she did not pay attention equally to all lessons of the participants.hanoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART B: DEVELOPMENT Part B consists of three chapters: literature review; methodology and data analysis and discussions. Chapter 1: Literature review This chapter looks at the literature review of Translation Method and vocabulary teaching.

The summaries of previous researches on closely –related topics are also included.1 Definitions of vocabulary According to Penny Ur (1996:60), the vocabulary was roughly defined as “the words we teach in the foreign language.” It was also accepted that “a new item of vocabulary may be more than a single word: for example, post office and mother-in- law, which are made up of two or three words but express a single idea”. Added to that, Michael Lewis (1993:89) said that vocabulary “may be individual words or full sentences - institutionalized utterances - that convey fixed social or pragmatic meaning within a given community". According to Cambridge Advanced Learner's Dictionary Third Edition (2008), vocabulary is defined as “all the words which exist in a particular language or subject” (p. This definition covers vocabulary‟s meaning on the whole.

However, it is not the knowledge of words and word meanings, vocabulary is more complex than this definition suggests. The definition does not totally show a deep understanding about vocabulary. In conclusion, there are many different definitions about vocabulary, but the idea that vocabulary is the total number of words existing in a language, including single words as well as multi-word items of which meaning cannot be deduced from the analysis of the component words but only understood in the sentences; or in contexts, is more favorable.2 The roles of vocabulary in language teaching and learning 3 (LUAN.hanoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] It is widely accepted that vocabulary is the most important language element among pronunciation, vocabulary and grammar. Wilkins (1972:111) emphasizes the special role of vocabulary in teaching and learning a language.

Shafaei and Nejati (2009) also strongly supported this idea that “vocabulary is one of the most important objectives in teaching of foreign languages” (p. Vocabulary is important in all four language skills. In terms of speaking, it is impossible to communicate without vocabulary. In addition, sometimes, students have difficulties in finding the proper words to express themselves.

In terms of listening, the vocabulary errors caused confusion of the texts and difficulty in listening comprehension. Most importantly, vocabulary plays a role in reading. It is indicated that the lack of vocabulary is the most significant obstacle for readers, which prevents them from thoroughly comprehending the text. Therefore, vocabulary is a language component that plays an important role in deciding a learner‟s language proficiency.

If a learner has a wide range of vocabulary, it is easy to understand others; on the contrary, if his vocabulary is limited he will surely have difficulty in communication.3 What should be taught in vocabulary Richards (1976) claims that knowing a lexical item includes knowledge of word frequency, collocation, register, case relations, underlying forms, word association and semantic structure. Nation and Newton (1997) look into the principled selection of vocabulary through the following dimensions: frequency; range; the ability to combine, define or replace other words; association; and availability. However, Penny Ur‟(1996) states that when teaching a new English words, the teacher should provide the learners with its pronunciation and spelling, word form, grammar, collocation, aspects of meaning, word-formation.  Word form Each English word has its spelling and pronunciation.

Learners have to know all the spelling, pronunciation and irregularities of the word they are learning.hanoi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] The grammar of a new word should also be taught to the learners. They need to know the grammatical function, the unpredictable change of form in certain grammatical contexts, the regularity and irregularity, the singular and plural forms of the new word so that they can use it correctly. For example, teaching the verb “pay”, we might give its irregularity in past form “paid”; when a noun such as “a foot” is taught, it should be given its plural form as “feet”.  Collocation Collocation is the way in which words are used together regularly in a specific language.

It refers to the restriction on how words can be used together in right contexts. Thus, this is another piece of information about a new item, which may be worth teaching. When introducing words like “to make” and “to do”, for example, the teacher may note that both words mean, “to perform” but can be distinguished by the words they collocate with. We often say, “to do the shopping” but never say, “to make the shopping”.

 Aspects of meaning Aspect of meaning consists of denotation, connotation, appropriateness and meaning relationship. The denotation meaning refers to or point out things, concepts.