Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÊN MIỀN VÀ TÊN MIỀN LIÊN QUAN ĐẾN NHÃN HIỆU 1. Những vấn đề lý luận về tên miền 1. Khái quát chung về tên miền * Khái niệm tên miền Định nghĩa tên miền Tên miền (domain name) với chức năng ban đầu chỉ là một cái tên dễ nhớ và dễ nhận biết giúp người sử dụng định danh một địa chỉ trên Internet một cách dễ dàng. Ngày nay tên miền đã trở thành một công cụ quan trọng góp phần nhận biết về nguồn gốc thương mại của một doanh nghiệp hoặc một sản phẩm và là một công cụ giúp doanh nghiệp thực hiện việc mua bán, giới thiệu sản phẩm của mình.
Để kết nối được với mạng Internet đòi hỏi mỗi một máy tính phải có một địa chỉ cụ thể để các máy tính có thể tìm và nhìn thấy nhau trên mạng. Và hệ thống địa chỉ IP ra đời nhằm thực hiện chức năng đó (ngôn ngữ kỹ thuật gọi đó là chức năng định tuyến các thiết bị). Với hàng tỷ thiết bị trên mạng và mỗi thiết bị có một địa chỉ dưới dạng số thì các số này là rất lớn, phức tạp và khó nhớ, vì vậy, hệ thống tên miền được tạo ra nhằm giải quyết những yếu tố bất lợi đó. Mỗi một địa chỉ IP của thiết bị sẽ được gán với một tên dưới dạng chữ, đó là tên miền và tên miền được sử dụng để nhận dạng một máy tính từ hàng triệu máy tính khác kết nối vào Internet, cho phép sử dụng các dịch vụ trên mạng như email, web và truyền các tệp dữ liệu (files).
“Tên miền” (Domain name) là một tên dễ nhớ để gán cho một địa chỉ Internet như: google.com… Nó thay thế cho một dải 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những con số khó nhớ (gọi là Internet Protocol numbers). Ví dụ: tên miền www.com có địa chỉ IP tương ứng là 207.88; tên miền www.com có địa chỉ IP tương ứng là 66.19; tên miền www.vn có địa chỉ IP tương ứng là 203.93… Như vậy, thực chất tên miền ban đầu chỉ là là sự nhận dạng vị trí của một máy tính trên mạng Internet, nói cách khác tên miền là tên của các mạng lưới, tên của các máy chủ trên mạng Internet. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, tên miền không đơn thuần chỉ là địa chỉ định danh của các máy chủ trên mạng internet mà đã trở thành một công cụ kinh doanh đắc lực cho doanh nghiệp.Tên miền được các tổ chức và cá nhân đăng ký sử dụng vào mục đích quảng bá về tổ chức, sản phẩm, dịch vụ của mình và tiến hành các hoạt động thương mại trong môi trường Internet toàn cầu. Theo định nghĩa RFC 1034, được cập nhật bằng RFC 1123 thì: Tên miền được tạo thành từ các nhãn không rỗng phân cách nhau bằng dấu chấm (.); những nhãn này giới hạn ở các chữ cái ASCII từ a đến z (không phân biệt hoa thường), chữ số từ 0 đến 9, và dấu gạch ngang (-), kèm theo những giới hạn về chiều dài tên và vị trí dấu gạch ngang.
Đó là dấu gạch ngang không được xuất hiện ở đầu hoặc cuối của nhãn, và chiều dài của nhãn nên trong khoảng từ 1 đến 63 và tổng chiều dài của một tên miền không được vượt quá 255 [20]. Cách định nghĩa này của RFC có ưu điểm là chỉ ra được yếu tố kỹ thuật của tên miền nhưng lại không thể chỉ ra được bản chất của tên miền hiện đại trong môi trường internet toàn cầu là công cụ quảng bá cho doanh nghiệp. Theo WIPO, tên miền (Domain Name) được định nghĩa là: “Domain names are the human-friendly forms of Internet addresses, and are commonly used to find web sites. Định nghĩa trên của WIPO có thể được tạm dịch là: “Tên miền là tên thân thiện của các địa chỉ Internet và thường được sử 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dụng để tìm các website”.
Khái niệm này đã chỉ ra được bản chất của tên miền là sự định danh các địa chỉ internet nhưng chưa chỉ ra được bản chất của khái niệm tên miền cũng như sự liên quan của tên miền nói chung và các đối tượng sở hữu trí tuệ nói riêng. Khái niệm về tên miền Internet Việt Nam được quy định tương tự như tên miền quốc tế và hầu như theo một chuẩn chung vì yếu tố kỹ thuật đã xác định. Tại Thông tư 09/2008/TT-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông, tên miền được định nghĩa là: Tên được sử dụng để định danh địa chỉ Internet của máy chủ gồm các dãy ký tự cách nhau bằng dấu chấm “.” ” và sử dụng tên miền là việc gắn tên miền đó với địa chỉ Internet (địa chỉ IP) của máy chủ đang hoạt động phục vụ các ứng dụng trên mạng hoặc để bảo vệ thương hiệu, nhãn hiệu, tên dịch vụ, tên tổ chức khỏi bị chiếm dụng [1, mục 2. Như vậy, cũng giống với cách định nghĩa của RFC và WIPO, Thông tư 09/2008/TT-BTTTT đã coi tên miền đơn giản là một tên gọi định danh các địa chỉ internet và chỉ ra các tiêu chí kỹ thuật của tên miền.
Tuy nhiên, định nghĩa này cũng chỉ ra được vấn đề liên quan giữa tên miền với các đối tượng sở hữu trí tuệ khác của Doanh nghiệp mà cụ thể trong trường hợp này là nhãn hiệu. Trong phạm vi của đề tài, dưới góc độ tìm hiểu về tên miền liên quan đến nhãn hiệu, có thể coi Tên miền là tên gọi để định danh các địa chỉ trên Internet của các tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu, cần phải làm rõ thêm mối liên hệ giữa tên miền và nhãn hiệu nói chung cũng như các chỉ dẫn thương mại khác mới có thể thấy hết được bản chất là một tài sản trí tuệ của tên miền. Cấu trúc của tên miền 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tên miền bao gồm nhiều thành phần cấu tạo nên, cách nhau bởi dấu chấm (.) nhưng cấu trúc tên miền tối thiểu phải có hai cấp: cấp cao nhất và cấp 2.
Ngoài ra, tên miền còn có thể có các cấp khác như cấp 3, cấp 4, cấp 5.vn là tên miền máy chủ Website của Công ty Điện toán và Truyền số liệu VDC, bao gồm các thành phần sau: (1) Thành phần thứ nhất "home" là tên của máy chủ; (2) Thành phần thứ hai "vnn" là tên miền cấp hai (second domain name level); (3)Thành phần cuối cùng "vn" là tên miền cấp cao nhất (top level domain name). Việc phân tích cấu trúc của tên miền như dưới đây sẽ thấy được các thành phần cấu tạo nên tên miền, từ đó thấy được nhãn hiệu sẽ nằm ở vị trí nào của tên miền. - Tên miền cao cấp nhất Mọi tên miền đều kết thúc bằng một tên miền cấp cao nhất (TLD: Top Level Domain). Tên miền cao cấp nhất đôi khi còn được gọi là tên miền cấp 1.
Tổ chức cấp phát số hiệu Internet (Internet Assigned Numbers Authority - IANA) hiện chia tên miền cấp cao nhất thành 3 loại: [22]. + Tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD): Được sử dụng bởi một quốc gia hoặc lãnh thổ phụ thuộc. Nó có hai ký tự, ví dụ: “ .vn” cho Việt Nam, “.cn” cho Trung Quốc, “.us” cho Hoa Kỳ, “.uk” cho Vương quốc Anh. + Tên miền cấp cao nhất dùng chung (gTLD): bao gồm các tên miền sau: .COOP và những tên miền chung cấp cao nhất khác theo quy định của IANA.
Về mặt lý thuyết, tên miền cấp cao nhất dùng chung được sử dụng bởi một kiểu tổ chức nào đó (ví dụ: “.com” cho những tổ chức thương mại, “.int” cho các tổ chức quốc tế. Nó có ba ký tự trở lên. Tên miền dùng chung được 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chia nhỏ thành các tên miền cấp cao nhất có tài trợ (sTLD), như “.museum”, và tên miền cấp cao nhất không có tài trợ (uTLD), như “. + Tên miền cấp cao nhất hạ tầng (iTLD): Tên miền cấp cao nhất .arpa là tên miền duy nhất được xác định thuộc loại này.
Tên miền này thường không mang tính phổ biến và ít được các tổ chức, cá nhân sử dụng. - Tên miền cấp hai Trong phân cấp tên miền - domain, phía dưới tên miền cấp cao nhất là tên miền cấp hai (SLD). Ví dụ, trong tên miền vi.org, wikipedia là tên miền cấp hai. Tại Việt Nam, VNNIC định nghĩa các tên miền cấp 2 bao gồm các tên miền:.
- Các cấp tên miền khác dưới tên miền cấp 2 Tiếp sau tên miền cấp 2 là các tên miền cấp dưới được viết ngay bên trái tên miền cấp hai. Có thể có tên miền cấp 3, cấp 4, cấp 5, v., không có giới hạn. Ví dụ về một tên miền hiện đang tồn tại với bốn cấp tên miền là www. Đối với tên miền “.vn”: Tên miền “.vn” là tên miền quốc gia cấp cao nhất dành cho Việt Nam.
Các tên miền cấp dưới “.vn” đều có giá trị sử dụng như nhau để định danh địa chỉ Internet cho các máy chủ đăng ký tại Việt Nam. Dưới là tên miền “.vn” là tên miền cấp 2 .vn bao gồm tên miền cấp 2 không phân theo lĩnh vực và tên miền cấp 2 dùng chung (gSLD) phân theo lĩnh vực. Ví dụ như như sau: “.vn” dành cho các tổ chức hoạt động thương mại, “.vn” dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực đào tạo, “.vn” dành cho các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương. Ngoài ra, còn có các tên miền cấp 2 theo địa giới hành chính: là tên 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com miền Internet được đặt theo tên các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Tên miền cấp 2 theo địa giới hành chính được viết theo tiếng Việt hoặc tiếng Việt không dấu. Cấu trúc là Tên.tên tỉnh thành.vn hay khachsan.vn Trong hệ thống tên miền quốc gia còn có tên miền tiếng Việt trong đó các ký tự tạo nên tên miền là các ký tự được quy định trong bảng mã tiếng Việt theo tiêu chuẩn TCVN 6909:2001 và các ký tự nằm trong bảng mã mở rộng của tiếng Việt theo tiêu chuẩn nói trên. Ví dụ: kháchsạn. Tên miền tiếng Việt gồm có tên miền cấp 2 và tên miền cấp 3 dưới tên miền cấp 2 theo địa giới hành chính viết theo tiếng Việt.
Tên miền phải rõ nghĩa trong ngôn ngữ tiếng Việt, không viết tắt toàn bộ tên miền. Tuy nhiên, do thói quen và tập quán sử dụng tên miền internet của người dùng Việt Nam và thế giới mà tên miền tiếng Việt chưa nhận được sự quan từ phía người đăng ký. Như vậy, có thể nói, các quan niệm về tên miền của Việt Nam khá phù hợp và có sự tương thích với các quy định quốc tế.