Luận văn tốt nghiệp: Phân lập β-sitosterol glucosid từ hoa đu đủ đực ở Quảng Nam - Đà Nẵng

Nghiên cứu phân lập β sitosterol glucosid từ hoa đu đủ đực tại Quảng Nam - Đà Nẵng, góp phần vào việc phát triển dược liệu tự nhiên.

• Tác giả: Nguyễn Nhật Tuyến
• Người hướng dẫn: PGS.TS Giang Thị Kim Liên
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Nghiên cứu phân lập β-sitosterol glucosid từ hoa đu đủ đực tại Quảng Nam - Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.4.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
• 0.4.2. Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm
• 0.5. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. GIỚI THIỆU VỀ CÂY ĐU ĐỦ
• 1.2. Các nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Đu đủ trong nước
• 1.3. Nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Đu đủ ngoài nước
• 1.4. Những nghiên cứu về hoạt tính sinh học của cây Đu đủ
• 1.4.1. Tác dụng trị giun sán
• 1.4.2. Tác dụng hạ huyết áp
• 1.4.3. Tác dụng kháng sinh, kháng nấm
• 1.4.4. Tác dụng trị u bướu, ung thư
• 1.4.5. Tác dụng chống oxi hóa
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguyên liệu, hóa chất, thiết bị nghiên cứu
• 2.2. Hóa chất và thiết bị nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp chiết mẫu thực vật
• 2.3.2. Phương pháp tách và tinh chế chất
• 2.3.3. Phương pháp xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất
• 2.4. Định tính một số lớp chất trong hoa Đu đủ đực
• 2.5. Sơ đồ điều chế các cao chiết
• 2.6. Thử hoạt tính sinh học của dịch chiết chloroform
• 2.6.1. Quy trình chiết xuất dịch chiết hoa Đu đủ đực để nghiên cứu tác dụng ức chế tế bào ung thư
• 2.6.2. Các dòng tế bào
• 2.6.3. Phương pháp
• 2.6.4. Thử độc tế bào
• 2.7. Chạy cột sắc ký phần cao chloroform
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả định tính các lớp chất trong hoa Đu đủ đực
• 3.2. Thử hoạt tính sinh học của các dịch chiết chloroform từ hoa Đu đủ đực
• 3.3. Kết quả khảo sát sơ bộ thành phần hóa học dịch chiết chloroform hoa Đu đủ đực bằng phương pháp GC-MS
• 3.4. Phân lập các chất trong phân đoạn dịch chiết chloroform
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cây Đu đủ

Cây Đu đủ (Carica papaya Linn) là một loại cây ăn quả có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ, hiện nay được trồng rộng rãi ở Việt Nam. Cây có chiều cao từ 2-4 mét, với thân thẳng và lá lớn mọc so le. Đu đủ có ba loại giới tính: cây đực, cây lưỡng tính và cây cái. Các giống Đu đủ phổ biến ở Việt Nam bao gồm Đu đủ ta, Đu đủ Mêhico, Đu đủ So Lo, Đu đủ Trung Quốc, Đu đủ Thái Lan và Đu đủ Đài Loan. Mỗi giống có đặc điểm sinh trưởng và năng suất khác nhau. Đu đủ không chỉ được sử dụng để lấy quả mà còn có nhiều ứng dụng trong y học dân gian, như chữa bệnh sốt rét, kháng viêm và kháng nấm. Nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Đu đủ đã chỉ ra sự hiện diện của nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học, đặc biệt là trong lá và hoa của cây.

1.1. Nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Đu đủ

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng cây Đu đủ chứa các hợp chất như alkaloid, phenolic, và flavonoid. Các nghiên cứu trong nước đã xác định được nhiều hợp chất từ lá và hoa Đu đủ, như β-sitosterol và các glycosid. Nghiên cứu quốc tế cũng đã phát hiện ra các hợp chất như carpaine và pseudocarpaine từ lá Đu đủ. Những hợp chất này có tiềm năng trong việc điều trị các bệnh như ung thư và các bệnh viêm nhiễm. Việc phân lập và xác định cấu trúc của các hợp chất này từ hoa Đu đủ đực là cần thiết để hiểu rõ hơn về giá trị dược liệu của cây.

II. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được chia thành hai loại: lý thuyết và thực nghiệm. Phương pháp lý thuyết bao gồm việc nghiên cứu các tài liệu có sẵn về cây Đu đủ, từ đó tổng hợp thông tin về đặc điểm hình thái, thành phần hóa học và ứng dụng của cây. Phương pháp thực nghiệm bao gồm các bước chiết xuất, phân lập và xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất từ hoa Đu đủ đực. Các phương pháp phân tích như sắc ký lớp mỏng, sắc ký cột, và các phương pháp đo phổ như NMR, IR, và GC-MS được sử dụng để xác định cấu trúc của β-sitosterol glucoside. Những phương pháp này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

2.1. Quy trình chiết xuất và phân lập

Quy trình chiết xuất dịch chiết hoa Đu đủ đực được thực hiện bằng cách sử dụng dung môi chloroform. Sau khi chiết xuất, các phân đoạn được tách ra và phân tích để xác định thành phần hóa học. Sử dụng sắc ký cột để phân lập các hợp chất, quy trình này cho phép thu được β-sitosterol glucoside với độ tinh khiết cao. Các phương pháp phân tích như GC-MS và NMR được áp dụng để xác định cấu trúc hóa học của hợp chất phân lập. Kết quả cho thấy β-sitosterol glucoside có tiềm năng ứng dụng trong y học, đặc biệt là trong điều trị các bệnh liên quan đến ung thư.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy hoa Đu đủ đực chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học, trong đó β-sitosterol glucoside là hợp chất chính được phân lập. Các thử nghiệm hoạt tính sinh học cho thấy dịch chiết chloroform từ hoa Đu đủ đực có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư. Kết quả phân tích GC-MS cho thấy sự hiện diện của nhiều hợp chất khác nhau, cho thấy tiềm năng dược liệu của hoa Đu đủ đực. Việc nghiên cứu sâu hơn về các hợp chất này có thể mở ra hướng đi mới trong việc phát triển các loại thuốc điều trị ung thư từ nguồn nguyên liệu tự nhiên.

3.1. Thử nghiệm hoạt tính sinh học

Các thử nghiệm hoạt tính sinh học được thực hiện trên các dòng tế bào ung thư cho thấy dịch chiết từ hoa Đu đủ đực có tác dụng ức chế mạnh mẽ. Kết quả cho thấy β-sitosterol glucoside có khả năng gây độc tế bào, làm giảm sự phát triển của tế bào ung thư. Những phát hiện này khẳng định giá trị của hoa Đu đủ đực trong việc phát triển các liệu pháp điều trị ung thư. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các sản phẩm từ hoa Đu đủ đực có thể mang lại lợi ích lớn cho y học và sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây Đu đủ (Carica papaya Linn) là một loại cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế và dược liệu cao, với sản lượng toàn cầu trên 5 triệu tấn quả mỗi năm. Ở Việt Nam, diện tích trồng Đu đủ ước tính khoảng 10.000 – 17.000 ha, sản lượng đạt từ 200.000 đến 350.000 tấn quả, tập trung chủ yếu tại các tỉnh đồng bằng và vùng Tây Nguyên. Ngoài giá trị dinh dưỡng, các bộ phận của cây Đu đủ như lá, quả, nhựa và đặc biệt là hoa đực được sử dụng trong y học dân gian để điều trị nhiều bệnh lý, trong đó có các bệnh về đường hô hấp và ung thư.

Mặc dù nhiều nghiên cứu đã tập trung vào thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của lá và quả Đu đủ, các nghiên cứu về hoa Đu đủ đực còn rất hạn chế. Hoa Đu đủ đực được người dân Quảng Nam – Đà Nẵng sử dụng để hỗ trợ điều trị các bệnh ung thư như ung thư phổi, ung thư vú và ung thư gan, cũng như các bệnh về hô hấp. Do đó, việc phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất hoạt tính trong hoa Đu đủ đực là cần thiết để làm rõ cơ sở khoa học cho ứng dụng dược liệu từ nguồn nguyên liệu sẵn có này.

Mục tiêu nghiên cứu là phân lập hợp chất β-sitosterol glucoside từ phân đoạn dịch chiết chloroform của hoa Đu đủ đực thu hái tại Quảng Nam – Đà Nẵng, xác định cấu trúc hóa học và đánh giá hoạt tính sinh học, góp phần nâng cao giá trị sử dụng của cây Đu đủ trong thực tiễn y học và dược phẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về hóa học tự nhiên và dược liệu, tập trung vào:

• Hóa học thực vật: Phân tích thành phần hóa học các hợp chất tự nhiên trong cây Đu đủ, đặc biệt là các nhóm hợp chất như alkaloid, flavonoid, saponin, sterol, glycoside và polyphenol.
• Phương pháp phân lập và tinh chế hợp chất: Sử dụng sắc ký lớp mỏng (TLC), sắc ký cột silica gel và sắc ký cột đảo pha RP-18 để tách chiết và tinh chế các hợp chất từ dịch chiết.
• Phân tích cấu trúc hóa học: Áp dụng các kỹ thuật phổ hiện đại như phổ cộng hưởng từ hạt nhân (^1H-NMR, ^13C-NMR, HSQC, HMBC), phổ hồng ngoại (IR), sắc ký khí khối phổ (GC-MS) để xác định cấu trúc các hợp chất phân lập.
• Đánh giá hoạt tính sinh học: Thử nghiệm độc tính tế bào ung thư in vitro trên các dòng tế bào ung thư phổi (A549), gan (Hep3B) và vú (MCF-7) bằng phương pháp MTT, nhằm đánh giá khả năng ức chế sự phát triển tế bào ung thư của các dịch chiết.

Các khái niệm chính bao gồm: β-sitosterol glucoside, dịch chiết chloroform, hoạt tính gây độc tế bào, sắc ký phân lập, phổ NMR, và phương pháp MTT.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nguyên liệu hoa Đu đủ đực được thu hái tại Quảng Nam – Đà Nẵng vào tháng 01 năm 2017. Mẫu được xử lý, sấy khô và xay nhỏ để chiết xuất.
• Phương pháp chiết mẫu: Chiết ngâm dầm với dung môi ethanol 80%/nước (80:20), kết hợp siêu âm tần số 40 kHz, chiết 3 lần, thu cao chiết tổng. Phân lớp cao chiết bằng các dung môi n-hexan, chloroform, ethyl acetate và butanol để thu các phân đoạn tương ứng.
• Phân lập và tinh chế: Sử dụng sắc ký cột silica gel pha thuận và đảo pha RP-18, kết hợp sắc ký lớp mỏng để theo dõi quá trình tách chiết. Kết tinh phân đoạn để thu chất tinh khiết.
• Xác định cấu trúc: Đo phổ GC-MS để định danh thành phần hóa học sơ bộ trong dịch chiết chloroform. Phân tích phổ ^1H-NMR, ^13C-NMR, HSQC, HMBC và IR để xác định cấu trúc hợp chất phân lập.
• Đánh giá hoạt tính sinh học: Thử độc tế bào in vitro bằng phương pháp MTT trên các dòng tế bào ung thư A549, Hep3B và MCF-7. Cỡ mẫu gồm 3 phân đoạn dịch chiết chloroform từ cao tổng ethanol, nước và methanol. Mật độ tế bào 1×10^5 tế bào/giếng, ủ 48 giờ, đo mật độ quang ở bước sóng 570 nm.
• Timeline nghiên cứu: Thu hái và chuẩn bị mẫu (tháng 01/2017), chiết xuất và phân lập (3 tháng), phân tích cấu trúc (2 tháng), thử nghiệm hoạt tính sinh học (2 tháng), tổng hợp và báo cáo kết quả (1 tháng).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Định tính các lớp hợp chất trong hoa Đu đủ đực: Qua các phản ứng hóa học, hoa Đu đủ đực chứa các nhóm hợp chất chính gồm alkaloid, flavonoid, saponin steroid, đường khử, polyphenol, sterol, coumarin, polysaccarid, carotene và chất béo. Kết quả này được xác nhận bằng các phản ứng đặc trưng như thuốc thử Mayer, Wagner, FeCl3, Libermann-Burchard và Salkowski.

2. Hoạt tính gây độc tế bào ung thư của dịch chiết chloroform: Các phân đoạn dịch chiết chloroform từ cao tổng ethanol, nước và methanol đều thể hiện khả năng ức chế sự phát triển tế bào ung thư phổi (A549), gan (Hep3B) và vú (MCF-7). Phân đoạn chloroform từ cao tổng methanol có hoạt tính mạnh nhất trên cả ba dòng tế bào, trong khi phân đoạn từ cao tổng ethanol mạnh nhất trên tế bào gan (Hep3B), và phân đoạn từ cao tổng nước có tác dụng nổi bật trên tế bào phổi và vú. Tỷ lệ tế bào sống sót giảm đáng kể theo nồng độ dịch chiết, với mức giảm khoảng 40-60% ở nồng độ thử nghiệm.

3. Thành phần hóa học dịch chiết chloroform: Phân tích GC-MS xác định 9 cấu tử chính chiếm 100% diện tích sắc ký, trong đó các hợp chất chiếm tỷ lệ lớn gồm 2H-Quinolizine-1-metanol, octahydro (23,74%), 2(3H)-Furanonedihydro-3-hydroxy-4,4-dimetyl (24,22%), và 3,3,5,5-tetrametylcyclohexanol (15,88%). Các hợp chất này có tiềm năng sinh học cao, góp phần vào hoạt tính sinh học của dịch chiết.

4. Phân lập và xác định cấu trúc β-sitosterol glucoside: Từ phân đoạn dịch chiết chloroform, hợp chất β-sitosterol glucoside được phân lập dưới dạng bột trắng, tinh khiết với Rf = 0,67 (hệ dung môi dichloromethan/methanol 85:15). Các phổ IR, ^1H-NMR, ^13C-NMR, HSQC và HMBC cho thấy cấu trúc đặc trưng của β-sitosterol glucoside, phù hợp với tài liệu tham khảo. Hợp chất này được xác định có công thức phân tử C35H60O6, với các tín hiệu methyl đặc trưng và nhóm glucose liên kết.

Thảo luận kết quả

Kết quả định tính các nhóm hợp chất trong hoa Đu đủ đực phù hợp với các nghiên cứu trước đây về thành phần hóa học của cây Đu đủ, tuy nhiên tập trung vào bộ phận hoa là điểm mới, bổ sung cho kho tàng kiến thức về dược liệu này. Hoạt tính gây độc tế bào của dịch chiết chloroform chứng minh tiềm năng ứng dụng trong điều trị ung thư, nhất là khi phân đoạn methanol thể hiện tác dụng trên cả ba dòng tế bào ung thư phổ biến.

So sánh với các nghiên cứu về lá và quả Đu đủ, hoa Đu đủ đực cũng chứa các hợp chất có hoạt tính sinh học mạnh, trong đó β-sitosterol glucoside là một sterol glycoside đã được biết đến với tác dụng chống viêm, chống ung thư và điều hòa miễn dịch. Việc phân lập thành công hợp chất này từ hoa Đu đủ đực là đóng góp quan trọng, mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động và ứng dụng dược liệu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ sắc ký GC-MS thể hiện tỷ lệ phần trăm các cấu tử, bảng so sánh hoạt tính độc tế bào của các phân đoạn dịch chiết trên từng dòng tế bào, và phổ NMR minh họa cấu trúc hợp chất phân lập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tiếp tục phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất khác trong các phân đoạn dịch chiết chloroform còn lại để khai thác triệt để nguồn dược liệu hoa Đu đủ đực, nhằm phát hiện thêm các hoạt chất tiềm năng.

2. Nghiên cứu sâu về hoạt tính sinh học và cơ chế tác động của β-sitosterol glucoside và các hợp chất phân lập được, đặc biệt là trên các mô hình ung thư in vivo, để đánh giá hiệu quả và an toàn khi ứng dụng trong điều trị.

3. Phát triển quy trình chiết xuất và tinh chế quy mô lớn nhằm tạo ra các sản phẩm dược liệu chuẩn hóa từ hoa Đu đủ đực, phục vụ cho nghiên cứu lâm sàng và sản xuất thuốc.

4. Khuyến khích hợp tác nghiên cứu đa ngành giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp dược phẩm để thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, góp phần phát triển ngành dược liệu Việt Nam.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 2-3 năm tới, với sự phối hợp của các đơn vị nghiên cứu chuyên sâu về hóa dược và sinh học phân tử.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu dược liệu và hóa học tự nhiên: Luận văn cung cấp dữ liệu chi tiết về thành phần hóa học và phương pháp phân lập hợp chất từ hoa Đu đủ đực, hỗ trợ nghiên cứu phát triển dược liệu mới.

2. Chuyên gia sinh học phân tử và ung thư học: Thông tin về hoạt tính gây độc tế bào của dịch chiết chloroform trên các dòng tế bào ung thư giúp định hướng nghiên cứu cơ chế tác động và phát triển thuốc chống ung thư.

3. Doanh nghiệp sản xuất dược phẩm và thực phẩm chức năng: Kết quả nghiên cứu mở ra cơ hội phát triển sản phẩm từ hoa Đu đủ đực với các hoạt chất có giá trị sinh học cao, nâng cao giá trị kinh tế.

4. Sinh viên và giảng viên ngành Hóa học, Dược học, Công nghệ sinh học: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về quy trình nghiên cứu, phân lập và xác định cấu trúc hợp chất tự nhiên, cũng như đánh giá hoạt tính sinh học.

Câu hỏi thường gặp

1. β-sitosterol glucoside là gì và có tác dụng gì?
   β-sitosterol glucoside là một sterol glycoside tự nhiên, có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa và ức chế sự phát triển tế bào ung thư. Ví dụ, hợp chất này đã được chứng minh có khả năng kích hoạt enzyme caspase liên quan đến quá trình chết tế bào theo chương trình.

2. Tại sao chọn dịch chiết chloroform để nghiên cứu?
   Dịch chiết chloroform chứa nhiều hợp chất không phân cực và bán phân cực có hoạt tính sinh học cao. Kết quả nghiên cứu cho thấy phân đoạn chloroform có hoạt tính gây độc tế bào mạnh trên các dòng ung thư, phù hợp để phân lập các hợp chất tiềm năng.

3. Phương pháp MTT đánh giá hoạt tính sinh học như thế nào?
   Phương pháp MTT dựa trên khả năng chuyển đổi muối tetrazolium thành tinh thể formazan màu tím bởi enzym dehydrogenase trong tế bào sống. Mức độ màu tím tỷ lệ thuận với số lượng tế bào sống, giúp đánh giá khả năng ức chế tế bào của mẫu thử.

4. Hoa Đu đủ đực có thể ứng dụng trong điều trị ung thư không?
   Theo kết quả nghiên cứu, dịch chiết từ hoa Đu đủ đực có khả năng ức chế sự phát triển tế bào ung thư in vitro. Tuy nhiên, cần nghiên cứu thêm trên mô hình in vivo và thử nghiệm lâm sàng để xác định hiệu quả và an toàn khi ứng dụng điều trị.

5. Có thể mở rộng nghiên cứu này như thế nào?
   Nghiên cứu có thể mở rộng bằng cách phân lập thêm các hợp chất khác từ các phân đoạn dịch chiết khác, đánh giá hoạt tính sinh học đa dạng hơn, nghiên cứu cơ chế tác động phân tử và phát triển sản phẩm dược liệu chuẩn hóa.

Kết luận

• Đã xác định được các nhóm hợp chất chính trong hoa Đu đủ đực gồm alkaloid, flavonoid, saponin steroid, đường khử, polyphenol, sterol, coumarin, polysaccarid, carotene và chất béo.
• Phân đoạn dịch chiết chloroform từ hoa Đu đủ đực thể hiện hoạt tính gây độc tế bào mạnh trên các dòng ung thư phổi, gan và vú, với phân đoạn methanol có hiệu quả cao nhất.
• Thành phần hóa học dịch chiết chloroform được định danh gồm 9 cấu tử chính, trong đó có các hợp chất có tiềm năng sinh học đáng kể.
• Hợp chất β-sitosterol glucoside đã được phân lập và xác định cấu trúc bằng các phương pháp phổ hiện đại, góp phần làm rõ thành phần hoạt chất trong hoa Đu đủ đực.
• Đề xuất tiếp tục nghiên cứu phân lập các hợp chất khác, đánh giá hoạt tính sinh học sâu hơn và phát triển ứng dụng dược liệu từ hoa Đu đủ đực trong vòng 2-3 năm tới.

Luận văn mở ra hướng nghiên cứu mới về dược liệu từ hoa Đu đủ đực, kêu gọi các nhà khoa học và doanh nghiệp cùng hợp tác phát triển để ứng dụng hiệu quả trong y học hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. GIỚI THIỆU VỀ CÂY ĐU ĐỦ Đu đủ (Carica Papaya L), thuộc họ Đu đủ (Caricaceae), nguồn gốc Châu Mỹ được trồng khắp nơi ở nước ta. Cây Đu đủ có tên khoa học là Carica papaya Linn. Cây nhỏ hoặc nhỡ, cao từ 2 - 4 mét, thân thẳng, không phân nhánh.

Lá to, mọc so le, tập trung ở ngọn. Cuống lá rất dài, xẻ 5 - 7 thùy sâu, gốc hình tim, đầu nhọn, mỗi thùy lại chia tiếp thành nhiều thùy nhỏ không đều, gân lá hình chân vịt, hai mặt nhẵn [1]. Cây Đu đủ còn được gọi thù đủ ở Huế, phiên mộc, cà lào, phiên qua, phan qua thụ, lô hong phlê (Campuchia), mắc hung (Lào), má hống (Thái). Đu đủ thường là cây đồng chu, nhưng Đu đủ có thể xếp thành 3 loại trên phương diện giới tính: cây đực, cây lưỡng tính và cây cái.

Vài cây Đu đủ cũng có thể trổ cả ba loại hoa nói trên. Ngoài ra cũng có cây ra hoa không hẳn hoàn toàn đực, cái hay lưỡng tính mà lại pha lẫn nhiều ít đặc tính của ba loại hoa. Khuynh hướng thay đổi giới tính phần lớn do thời tiết gây ra như khô hạn và thay đổi nhiệt độ [7]. Ở Việt Nam, một số giống Đu đủ hiện nay đang được trồng bao gồm: * Giống Đu đủ ta: bao gồm các giống Đu đủ có từ lâu đời ở nước ta.

Đặc tính chung của nhóm cây này là sinh trưởng khỏe, lá xanh đậm, song phiến lá mỏng, cuống lá dài, mảnh nhỏ và thường có màu xanh. Thịt quả màu vàng, mỏng, năng suất thấp. * Giống Đu đủ Mêhico: là giống nhập nội trong những năm 70 của thế kỷ 20. Quả dài, tương đối đặc ruột, thịt quả màu vàng, năng suất cao.

Lá xanh đậm, phiến lá dày, cuống lá to, màu xanh. * Giống Đu đủ So Lo: còn có tên gọi khác là Đu đủ Mỹ, thân cây cao trung bình, sinh trưởng khỏe. Quả hình quả lê, to, thịt quả màu vàng, chất lượng tốt, năng suất cao, là giống yêu cầu nhiệt cao nên được trồng chủ yếu ở các tỉnh phía Nam. * Giống Đu đủ Trung Quốc: là giống nhập từ Quảng Đông, Quảng Tây Trung Quốc.

Cây thấp, sinh trưởng trung bình, năng suất khá cao. Quả dài, thuôn dài, thịt quả dày trung bình, thịt quả có màu vàng đến đỏ. Lá có màu xanh đậm, chia thùy sâu, phiến lá dày. * Giống Đu đủ Thái Lan: là giống được nhập trồng trong thời gian gần đây.

Cây thấp, năng suất cao, quả to, ruột quả màu vàng, chất lượng tốt. Tuy nhiên giống này dễ bị nhiễm bệnh khảm lá. 1 Luan van * Giống Đu đủ Đài Loan: là giống mới được nhập trồng trong thời gian gần đây. Cây thấp, sinh trưởng khỏe, ít nhiễm bệnh, cho năng suất cao, khoảng 60 – 70 kg quả/ cây.

Thịt quả màu đỏ, ngọt, thơm, mềm mà không nát, vỏ quả cứng dễ bảo quản và vận chuyển. Lá có màu xanh đậm, chia thùy sâu, phiến lá dày [11]. A: hoa cái B: hoa lưỡng tính C: hoa đực D: trái của cây cái E: trái lưỡng tính F: cây đực Hình 1. Các nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Đu đủ trong nước Năm 1983, Nguyễn Tường Vân và cộng sự đã chiết xuất và xác định được alkaloid carpaine trong lá Đu đủ [13].

Năm 2007, Hà Thị Bích Ngọc đã sử dụng kỹ thuật HPLC phân tích các chất carotenoid trong lá Đu đủ. Kết quả cho thấy β-carotene, luteine chiếm tỷ lệ tương ứng là 57,05 và 11,864% so với tổng các chất carotenoid, tuy nhiên không xác định được lycopene [9]. Năm 2012, Trần Thanh Hà đã phân lập được 4 chất từ phân đoạn chiết n-hexan của lá Đu đủ. Bao gồm, β- sitosterol, daucosterol, cycloart -23-ene-3β,25-diol (sterculin A) và cycloart-25-ene-3β,24 (R/S)-diol.