CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC VÀ KẾ HOẠCH TIẾN ĐỘ TRONG XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1. Khái niệm về tổ chức và kế hoạch tiến độ trong xây dựng. Tổ chức trong xây dựng công trình 1. Khái niệm tổ chức trong xây dựng công trình Xây dựng là một ngành sản xuất cơ bản trong nền kinh tế quốc dân.
Xây dựng đóng vai trò quan trọng trong xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật của xã hội. Sản phẩm xây dựng gắn liền với tất cả các ngành xản xuất đối với các lĩnh vực kinh tế, nhất là trong giai đoạn phát triển ban đầu. Xây dựng là biểu hiện sự phát triển của xã hội. Chính vì lẽ đó Nhà nước ta coi xây dựng là một trong những ngành công nghiệp nặng – ngành xây dựng cơ bản.
Gọi là xây dựng cơ bản vì sản phẩm của nó là tải sản của xã hội góp phần làm ra những sản phẩm khác. Nhiệm vụ của những người xây dựng là phải sử dụng có hiệu quả vốn đầu tư để đạt được mục đích đề ra trong giai đoạn ngắn nhất. Nhằm mục đích trên người ta phải vận dụng sáng tạo những thành quả của tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ, khái thác tiềm năng tự nhiên và cơ sở vật chất kỹ thuật của các đơn vị sản xuất. Tất cả điều đó phụ thuộc vào trình độ tổ chức sản xuất của người điều hành trong quá trình xây dựng.
Công tác xây dựng là tập hợp nhiều quá trình sản xuất phức tạp liên quan đến nhiều ngành sản xuất khác nhau. Việc đảm bảo sự phối hợp giữa các quá trình một cách nhịp nhàng, đạt hiệu quả là một bài toán phức tạp, đòi hỏi người kỹ sư xây dựng phải biết lý thuyết hệ thống khoa học và phương pháp tổ chức sản xuất xây dựng để đạt được mục đích đề ra mà không cần đầu tư thêm vật chất kỹ thuật hoặc tài nguyên. Có thể nói rằng tổ chức xây dựng là hoàn thiện hệ thống quản lý, xác định các phương pháp tổ chức, chỉ đạo xây dựng một cách khoa học đảm bảo hiệu quả 5 kinh tế kỹ thuật tối ưu khi xây dựng một công trình cũng như khi xây dựng một liên hợp công trình. Mục đích cơ bản của tổ chức trong xây dựng công trình − Xây dựng công trình đúng thời hạn đã được các văn bản pháp lý ấn định như: Kế hoạch của Nhà nước nếu công trình nhà nước chỉ đạo, hợp đồng giao nhận thầu nếu là công trình thực hiện theo hình thức hợp đồng A-B, quyết định của Chủ đầu tư nếu là công trình tự làm, hay ủy thác xây dựng.
Mọi sự rút ngắn hay kéo dài thời gian thi công đều phải xử lý thưởng phạt nghiêm minh phù hợp với hiệu quả hoặc thua thiệt về kinh tế. − Đảm bảo năng suất lao động cao của tất cả các tổ chức tham gia xây lắp. Điều này nói lên tính cộng đồng hợp tác cùng có lợi nhất trong liên doanh sản xuất. − Đảm bảo chất lượng cao cho công trình: Chất lượng thể hiện mức đạt các tiêu chuẩn kỹ thuật của các công việc xây lắp do thiết kế quy định.
Các tiêu chuẩn chất lượng áp dụng được ghi trong văn bản hợp đồng. Muốn đảm bảo chất lượng người xây dựng phải hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng được thị trường thừa nhận và được tư vấn giám sát đồng ý. − Đạt hiệu quả kinh tế cao: Đó là vừa đạt tiêu chuẩn chất lượng kỹ thuật vừa có giá thành hạ. Đây là điều kiện để tổ chức xây lắp tồn tại và phát triển.
− Khả năng và sức cạnh tranh của đơn vị xây lắp thể hiện năng lực sẵn sàng thực hiện những điều kiện của thị trường cụ thể là: • Sẵn sàng triển khai sản xuất theo quy mô công trình nhận thầu (chủ động triển khai công việc) • Có sẵn cơ sở vật chất kỹ thuật (năng lực trang thiết bị, đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và công nhân lành nghề tương thích với công trình) • Lựa chọn phương án công nghệ xây lắp hợp lý • Đảm bảo cung ứng tài nguyên cần thiết cho sản xuất 6 • Lập kế hoạch lịch (tiến độ) và chỉ đạo sản xuất có hiệu quả. Đặc điểm của chuyên ngành sản xuất xây dựng − Xây dựng cũng như các ngành nghề sản xuất khác, nó có những quy luật chung và có những đặc điểm riêng. Những đặc điểm có liên quan đến hiệu quả của hoạt động sản xuất xây dựng cụ thể như sau: − Sản phẩm xây dựng là những công trình, kết tinh từ các thành quả khoa học – công nghệ, là kết quả của nhiều ngành, nhiều tổ chức kinh tế xã hội, điều đó cho thấy muốn một dự án thành công tốt phải có sự phối hợp của nhiều bên liên quan và luôn nằm dưới sự quản lý của Nhà nước. − Công trình xây dựng thường có vốn đầu tư lớn chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách quốc gia.
Vì vậy đầu tư xây dựng luôn là trọng điểm của Nhà nước. − Sản phẩm xây dựng luôn gắn liền với sự phát triển của các ngành kinh tế và mức sống của nhân dân. Khi kinh tế xã hội phát triển kéo theo sản xuất xây dựng phát triển. − Trong sản xuất xây dựng người đầu tư và người sử dụng sản phẩm không phải là người thực hiện xây dựng.
Chính vì vậy luôn cần hoạt động tư vấn, giám sát, kiểm định. − Sản phẩm xây dựng là những công trình gắn liền với địa điểm nhất định do đó sản xuất xây dựng chịu sự tác động của yếu tố địa phương. Địa điểm sản xuất luôn thay đổi, lực lượng sản xuất luôn phải di động, cơ cấu tổ chức xây lắp luôn thay đổi cho phù hợp với công trình làm tăng những chi phí gián tiếp. − Sản xuất xây dựng mang tính xã hội và thay đổi theo thời gian nó chịu ảnh hưởng của phong tục, tập quán, trình độ văn hóa và quan điểm của người sử dụng.
− Thời gian xây dựng một công trình tương đối dài ở ngoài trời nên chịu tác động của thời tiết, thị trường lên quá trình sản xuất khá rõ rệt. Việc tổ 7 chức thực hiện đòi hỏi phải luôn năng động, chính xác và nhạy cảm, đôi khi còn có một phần may rủi. − Quá trình sản xuất xây dựng là tập hợp nhiều quá trình thành phần, mỗi quá trình có nhiều phương án kỹ thuật và tổ chức. Để đi đến phương án tốt nhất người điều hành sản xuất phải khẳng định được những phương án khả thi để tìm ra phương án hợp lý làm cơ sở chọn phương án tối ưu.
Quá trình chọn phương án ta phải tiến hành những so sánh theo những tiêu chí đề ra. Việc này đòi hỏi người cán bộ phải có trình độ, năng lực và nhiều kinh nghiệm trong sản xuất. • Phương án khả thi là phương án về phương diện kỹ thuật có thể thực hiện được. • Phương án hợp lý là phương án khả thi nhưng phải phù hợp với điều kiện thực tế thi công.
• Phương án tối ưu là phương án hợp lý có các chỉ tiêu cao nhất theo những tiêu chí mà người xây dựng đề ra. − Sản xuất xây dựng sử dụng nhiều lao động chân tay, do đó bài toán sử dụng hợp lý nhân lực luôn đặt ra với mọi phương án thi công. − Thị trường xây dựng cạnh tranh rất gay gắt, yếu tố thắng lợi chủ yếu là giá thành. Vì vậy người xây dựng phải đầu tư chất xám vào việc quản lý sản xuất và nghiên cứu thị trường trên nền tảng công nghệ tiên tiến.
Kế hoạch tiến độ trong xây dựng. Khái niệm tiến độ trong xây dựng Ngành xây dựng nói chung cũng như các ngành sản xuất khác muốn đạt được những mục đích đề ra phải có một kế hoạch sản xuất cụ thể. Một kế hoạch sản xuất được gắn liền với một trục thời gian người ta gọi đó là kế hoạch lịch hay tiến độ. Như vậy tiến độ là một kế hoạch được gắn liền với niên lịch.
Mọi thành phần của tiến độ được gắn trên một trục thời gian xác định. 8 Công trường xây dựng được tổ chức bởi nhiều tổ chức xây lắp với sự tham gia của nhà thầu, người thiết kế, doanh nghiệp cung ứng vật tư máy móc thiết bị và các loại tài nguyên. Như vậy xây dựng một công trình là một hệ điều khiển phức tạp, rộng lớn. Sự phức tạp cả về số lượng các thành phần và trạng thái của nó biến động và ngẫu nhiên.
Vì vậy trong xây dựng công trình không thể điều khiển chính xác mà có tính xác suất. Để xây dựng một công trình phải có một mô hình khoa học điều khiển các quá trình - tổ chức và chỉ đạo việc xây dựng. Mô hình đó chính là kế hoạch tiến độ thi công. Như vậy tiến độ xây dựng là kế hoạch sản xuất xây dựng thể hiện bằng biểu đồ, nội dung bao gồm các số liệu tính toán, các giải pháp được áp dụng trong thi công gồm: công nghệ, thời gian, địa điểm, vị trí và khối lượng các công việc xây lắp cùng với điều kiện thực hiện chúng.
Mục đích của lập tiến độ trong xây dựng Khi xây dựng một công trình phải thực hiện rất nhiều các quá trình xây lắp liên quan chặt chẽ với nhau trong một không gian và thời gian xác định với tài nguyên có giới hạn. Như vậy mục đích của việc lập tiến độ là thành lập một mô hình xây dựng, trong đó sắp xếp các công việc sao cho bảo đảm xây dựng công trình trong thời gian ngắn, giá thành hạ, chất lượng cao. Mục đích này có thể cụ thể như sau: − Kết thúc và đưa các hạng mục công trình từng phần cũng như tổng thể vào hoạt động đúng thời hạn định trước. − Sử dụng hợp lý máy móc thiết bị.
− Giảm thiểu thời gian ứ đọng tài nguyên chưa sử dụng. − Lập kế hoạch sử dụng tối ưu về cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ xây dựng. − Cung cấp kịp thời các giải pháp có hiệu quả để tiến hành thi công công trình. Vai trò của việc lập kế hoạch tiến độ thi công Kế hoạch tiến độ là tài liệu thể hiện rõ các căn cứ, các thông tin cần thiết để nhà thầu tổ chức và quản lý tốt mọi hoạt động xây lắp trên toàn công trường.
− Trong kế hoạch tiến độ thường thể hiện rõ: − Danh mục công việc, tính chất công việc, khối lượng công việc theo từng danh mục. − Phương pháp thực hiện (phương pháp công nghệ và cách tổ chức thực hiện) nhu cầu lao động, xe cộ, máy móc và thiết bị thi công và thời gian cần thiết để thực hiện từng đầu việc.