Nghiên Cứu Non HDL-Cholesterol Và Chỉ Số Hóa Sinh Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Type 2

Nồng độ non-HDL-C và chỉ số hóa sinh huyết tương ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại bệnh viện trường đại học y khoa Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Hoa
• Trường học: Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Non HDL-Cholesterol Và Các Chỉ Số Hóa Sinh Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Type 2 Tại Bệnh Viện Trường Đại Học Y Dược Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về bệnh đái tháo đường
• 1.2. Lipid trong cơ thể và rối loạn lipid máu ở bệnh nhân ĐTĐ type 2
• 1.3. NonHDL-C ở bệnh nhân đái tháo đường
• 1.4. Các yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch do vữa xơ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.5. Công cụ và cách thu thập số liệu
• 2.6. Các tiêu chuẩn chẩn đoán
• 2.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.8. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung nhóm bệnh nhân nghiên cứu
• 3.2. Nồng độ non HDL-C và một số chỉ số hóa sinh huyết tương
• 3.3. Mối liên quan giữa nồng độ non HDL-C và các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đái Tháo Đường Type 2 Cách Nhận Biết Sớm

Bệnh đái tháo đường type 2 là một bệnh lý chuyển hóa phổ biến, nằm trong top 3 bệnh có tốc độ gia tăng nhanh nhất, cùng với bệnh tim mạch và ung thư. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đây là một "cơn sóng thần" toàn cầu do tỷ lệ mắc và biến chứng ngày càng tăng. Liên đoàn ĐTĐ quốc tế (IDF 2017) ước tính có 425 triệu người mắc bệnh trong độ tuổi 20-79, chiếm 12% chi phí y tế toàn cầu (khoảng 727 tỷ đô la). Đáng lo ngại, 75-80% số ca tử vong do ĐTĐ liên quan đến biến chứng tim mạch. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm béo phì, đề kháng insulin, kiểm soát glucose máu kém, rối loạn lipid máu và tăng huyết áp. Trong đó, tăng cholesterol đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành và tiến triển của xơ vữa động mạch, dẫn đến các biến chứng như nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Việc kiểm soát tốt các yếu tố này là chìa khóa để giảm thiểu nguy cơ và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

1.1. Tiêu Chuẩn Chẩn Đoán Đái Tháo Đường Type 2 Mới Nhất

Theo Hiệp hội ĐTĐ Hoa Kỳ (ADA) năm 2012, chẩn đoán ĐTĐ khi có ít nhất một trong bốn tiêu chuẩn sau: Nồng độ glucose huyết bất kỳ ≥ 200 mg/dL (≥ 11,1 mmol/l) kèm theo các triệu chứng kinh điển của tăng glucose huyết. Glucose huyết 2 giờ sau khi uống 75g glucose ≥ 200 mg/dl (11,1mmol/l) (Nghiệm pháp tăng glucose huyết lúc đói). Các tiêu chuẩn này giúp bác sĩ xác định bệnh một cách chính xác và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Việc chẩn đoán sớm và chính xác là yếu tố then chốt để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm của bệnh.

1.2. Tình Hình Bệnh Đái Tháo Đường Tại Việt Nam và Thế Giới

Theo Liên đoàn ĐTĐ thế giới (IDF), năm 2017 toàn thế giới có 424,9 triệu người bị bệnh ĐTĐ (ở độ tuổi từ 20 - 79). Tại Việt Nam, tỷ lệ bệnh ĐTĐ cũng ngày càng gia tăng. Nghiên cứu của Bệnh viện Nội tiết Trung ương năm 2012 cho thấy, tỷ lệ hiện mắc ĐTĐ trên toàn quốc ở người trưởng thành là 5.42%, tỷ lệ ĐTĐ chưa được chẩn đoán trong cộng đồng là 63.6%. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh ĐTĐ và tăng cường các chương trình sàng lọc, chẩn đoán sớm.

II. Non HDL Cholesterol Yếu Tố Nguy Cơ Tim Mạch Hàng Đầu

Mặc dù điều trị hạ LDL-C theo khuyến cáo NCEP ATP III đã giúp giảm biến cố tim mạch, nhưng vẫn còn 65-70% nguy cơ tồn dư. Nguyên nhân là do các yếu tố nguy cơ khác và vai trò của các cholesterol sinh vữa xơ khác, tồn tại trong các lipoprotein không phải HDL, gọi là Non-HDL-Cholesterol (Non-HDL-C). Non-HDL-C đo nồng độ cholesterol của các apoprotein B gây xơ vữa như VLDL, IDL, LDL nhỏ - đậm đặc và chylomicron tàn dư. Chỉ số này được tính dựa vào nồng độ cholesterol toàn phần và HDL-C. ATP III đã công nhận Non-HDL-C là yếu tố nguy cơ để dự báo bệnh tim mạch do vữa xơ. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng Non-HDL-C là yếu tố dự báo bệnh tim mạch mạnh mẽ hơn LDL-C và liên quan đến chỉ số kiểm soát glucose máu ở bệnh nhân ĐTĐ type 2.

2.1. Tại Sao Non HDL C Quan Trọng Hơn LDL C Trong ĐTĐ

Non-HDL-C bao gồm tất cả các lipoprotein chứa apolipoprotein B, bao gồm LDL-C, VLDL, IDL và chylomicron tàn dư. Các lipoprotein này đều có khả năng gây xơ vữa động mạch. Ở bệnh nhân ĐTĐ, thường có sự gia tăng các lipoprotein giàu triglyceride, dẫn đến tăng Non-HDL-C. Do đó, Non-HDL-C phản ánh chính xác hơn tổng lượng cholesterol gây xơ vữa so với LDL-C đơn thuần.

2.2. Cách Tính và Ứng Dụng Non HDL C Trong Thực Hành Lâm Sàng

Tính Non-HDL-C rất đơn giản: Cholesterol toàn phần trừ HDL-C. Chỉ số này có giá trị thay thế apoB trong thực hành lâm sàng vì sinh phẩm định lượng apoB không sẵn có và giá thành cao. Non-HDL-C giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ tim mạch toàn diện hơn ở bệnh nhân ĐTĐ và đưa ra quyết định điều trị phù hợp, đặc biệt khi LDL-C đã được kiểm soát tốt nhưng nguy cơ tim mạch vẫn còn cao.

III. Nghiên Cứu Non HDL Cholesterol Tại Thái Nguyên Mục Tiêu

Nghiên cứu "Nồng độ Non-HDL-C và một số chỉ số hóa sinh huyết tương ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên" được thực hiện nhằm xác định nồng độ Non-HDL-C và các chỉ số hóa sinh liên quan ở bệnh nhân ĐTĐ type 2. Nghiên cứu cũng phân tích mối liên quan giữa nồng độ Non-HDL-C với các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng khác. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá nguy cơ tim mạch và cải thiện quản lý bệnh ĐTĐ tại Thái Nguyên.

3.1. Đối Tượng và Phương Pháp Nghiên Cứu Non HDL C

Nghiên cứu được thực hiện trên bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên. Các chỉ số hóa sinh như Non-HDL-C, LDL-Cholesterol, HDL-Cholesterol, Triglyceride, Glucose máu, HbA1c được đo lường. Các đặc điểm lâm sàng như tuổi, giới tính, thời gian mắc bệnh, chỉ số khối cơ thể (BMI), huyết áp, vòng bụng cũng được thu thập. Phương pháp nghiên cứu là mô tả cắt ngang kết hợp phân tích mối liên quan.

3.2. Ý Nghĩa Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Non HDL C Tại Thái Nguyên

Kết quả nghiên cứu sẽ giúp các bác sĩ tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên có thêm cơ sở khoa học để đánh giá nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 một cách toàn diện hơn. Từ đó, có thể đưa ra các biện pháp can thiệp sớm và hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ biến chứng tim mạch, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng tại Thái Nguyên.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Non HDL C và Các Chỉ Số Hóa Sinh

Nghiên cứu đã xác định nồng độ Non-HDL-C và các chỉ số hóa sinh huyết tương ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên. Kết quả cho thấy có mối liên quan giữa nồng độ Non-HDL-C với một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng khác. Cụ thể, nồng độ Non-HDL-C có xu hướng tăng ở những bệnh nhân có thời gian mắc bệnh lâu hơn, chỉ số BMI cao hơn và kiểm soát glucose máu kém hơn. Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát Non-HDL-C trong quản lý bệnh ĐTĐ type 2.

4.1. Mối Liên Quan Giữa Non HDL C và Tuổi Giới Tính

Nghiên cứu cho thấy có mối tương quan thuận giữa nồng độ Non-HDL-C và tuổi ở nhóm bệnh nhân ĐTĐ type 2. Điều này có nghĩa là nồng độ Non-HDL-C có xu hướng tăng lên theo tuổi tác. Tuy nhiên, không có sự khác biệt đáng kể về nồng độ Non-HDL-C giữa nam và nữ trong nghiên cứu này.

4.2. Ảnh Hưởng Của BMI và Kiểm Soát Glucose Đến Non HDL C

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên quan chặt chẽ giữa chỉ số BMI và nồng độ Non-HDL-C. Bệnh nhân có BMI cao hơn thường có nồng độ Non-HDL-C cao hơn. Tương tự, kiểm soát glucose máu kém (HbA1c cao) cũng liên quan đến nồng độ Non-HDL-C cao hơn. Điều này cho thấy việc kiểm soát cân nặng và glucose máu là rất quan trọng để giảm nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân ĐTĐ type 2.

V. Kiểm Soát Lipid Máu Bí Quyết Giảm Nguy Cơ Tim Mạch

Kiểm soát lipid máu, đặc biệt là Non-HDL-C, là một phần quan trọng trong điều trị đái tháo đường type 2. Mục tiêu là giảm nguy cơ tim mạch bằng cách đưa các chỉ số lipid máu về mức an toàn. Điều này bao gồm việc thay đổi lối sống (chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên) và sử dụng thuốc khi cần thiết. Việc theo dõi định kỳ các chỉ số lipid máu và điều chỉnh phác đồ điều trị là rất quan trọng để đạt được mục tiêu kiểm soát.

5.1. Thay Đổi Lối Sống Để Cải Thiện Chỉ Số Lipid Máu

Chế độ ăn uống lành mạnh, ít chất béo bão hòa và cholesterol, giàu chất xơ và omega-3, có thể giúp giảm LDL-Cholesterol và Non-HDL-C. Tập thể dục thường xuyên cũng có tác dụng tương tự, đồng thời giúp tăng HDL-Cholesterol. Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia cũng là những thay đổi lối sống quan trọng để cải thiện chỉ số lipid máu.

5.2. Thuốc Điều Trị Rối Loạn Lipid Máu Khi Nào Cần Thiết

Khi thay đổi lối sống không đủ để đạt được mục tiêu kiểm soát lipid máu, bác sĩ có thể chỉ định thuốc. Các loại thuốc thường được sử dụng bao gồm statin, fibrate, niacin và ezetimibe. Statin là lựa chọn hàng đầu để giảm LDL-Cholesterol và Non-HDL-C. Việc lựa chọn thuốc và liều lượng phụ thuộc vào từng bệnh nhân cụ thể và các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

VI. Đại Học Y Dược Thái Nguyên Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu về Non-HDL-C và các chỉ số hóa sinh ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình bệnh tật và các yếu tố liên quan. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu quy mô lớn hơn, đa trung tâm để xác nhận kết quả và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp. Đồng thời, cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc kiểm soát lipid máu và các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

6.1. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Non HDL C

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp lối sống và thuốc điều trị trong việc giảm Non-HDL-C và nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân ĐTĐ type 2. Nghiên cứu cũng có thể so sánh hiệu quả của các loại thuốc khác nhau trong việc kiểm soát Non-HDL-C và các chỉ số lipid máu khác.

6.2. Vai Trò Của Đại Học Y Dược Thái Nguyên Trong Nghiên Cứu

Đại học Y Dược Thái Nguyên có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các nghiên cứu về đái tháo đường và các bệnh lý liên quan. Trường có đội ngũ các nhà khoa học, bác sĩ giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại để thực hiện các nghiên cứu chất lượng cao. Đồng thời, trường cũng có trách nhiệm đào tạo nguồn nhân lực y tế có trình độ chuyên môn cao để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đái tháo đường type 2 là một trong những bệnh lý nội tiết chuyển hóa phổ biến nhất hiện nay, tạo nên gánh nặng y tế khổng lồ trên toàn cầu. Theo báo cáo của Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), toàn cầu có khoảng 425 triệu người trưởng thành mắc bệnh đái tháo đường, tương ứng tỷ lệ 1 trong 11 người lớn, với tổng chi phí y tế ước tính chiếm tới 12% ngân sách y tế toàn cầu (khoảng 727 tỷ USD). Dự báo đến năm 2045, số người mắc bệnh sẽ tăng lên mức 629 triệu người. Đáng chú ý, có khoảng 4 triệu ca tử vong mỗi năm liên quan đến đái tháo đường, trong đó biến chứng tim mạch chiếm từ 75% đến 80% nguyên nhân tử vong hàng đầu. Tại Việt Nam, theo kết quả điều tra dịch tễ học của Bộ Y tế, tỷ lệ mắc đái tháo đường ở nhóm tuổi từ 18 đến 69 là 4,1%, trong khi tỷ lệ người bệnh chưa được chẩn đoán trong cộng đồng lên tới 69,9%.

Vấn đề then chốt trong thực hành lâm sàng là mặc dù bệnh nhân đái tháo đường type 2 đã được điều trị hạ LDL-Cholesterol (LDL-C) đạt ngưỡng tối ưu theo khuyến cáo của Chương trình Giáo dục Quốc gia về Cholesterol Hoa Kỳ (NCEP-ATP III), tỷ lệ biến cố tim mạch chỉ giảm từ 22% đến 35%. Điều này đồng nghĩa với việc vẫn còn tồn tại từ 65% đến 70% nguy cơ tim mạch tồn dư (residual cardiovascular risk). Nguyên nhân chính xuất phát từ các lipoprotein sinh xơ vữa chứa Apolipoprotein B (ApoB) khác ngoài LDL-C như VLDL, IDL và các hạt LDL nhỏ, đậm đặc. Chỉ số nonHDL-Cholesterol (nonHDL-C) được xác định bằng hiệu số giữa Cholesterol toàn phần và HDL-C, phản ánh toàn diện toàn bộ các phân tử lipoprotein sinh xơ vữa này.

Nghiên cứu được triển khai tại Đơn vị quản lý Đái tháo đường - Tăng huyết áp thuộc Bệnh viện Trường Đại học Y khoa Thái Nguyên trong giai đoạn từ tháng 7 năm 2019 đến tháng 6 năm 2020 trên 216 bệnh nhân đái tháo đường type 2. Đề tài hướng tới hai mục tiêu cụ thể: xác định nồng độ nonHDL-C cùng các chỉ số hóa sinh huyết tương, đồng thời phân tích mối liên quan giữa nonHDL-C với các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở người bệnh. Việc ứng dụng chỉ số nonHDL-C mang lại ý nghĩa kinh tế - y tế to lớn khi cung cấp một dấu ấn sinh học tin cậy, không phát sinh chi phí xét nghiệm bổ sung và có giá trị dự báo biến cố tim mạch vượt trội so với chỉ số LDL-C đơn thuần.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng từ lý thuyết rối loạn lipid máu sinh xơ vữa (Atherogenic dyslipidemia) đặc trưng trên bệnh nhân đái tháo đường type 2. Tam chứng rối loạn lipid kinh điển này bao gồm sự kết hợp giữa tăng triglycerid máu, giảm nồng độ HDL-C và sự hình thành của các tiểu phần LDL nhỏ, đậm đặc (small dense LDL). Các hạt LDL nhỏ này có khả năng thâm nhập dễ dàng qua lớp nội mạc mạch máu, gia tăng tính nhạy cảm với quá trình oxy hóa và thúc đẩy phản ứng viêm hình thành mảng vữa xơ.

Khung phân tích của đề tài tích hợp hướng dẫn điều trị rối loạn lipid máu của Hội Tim mạch Quốc gia Hoa Kỳ (NLA 2015), Chương trình NCEP-ATP III và thang điểm nguy cơ Tim mạch Framingham 10 năm. Mô hình nghiên cứu làm rõ vai trò của 4 khái niệm trung tâm:

1. NonHDL-C (Non-High Density Lipoprotein Cholesterol): Chỉ số đo lường toàn bộ lượng cholesterol nằm trong các lipoprotein chứa ApoB có khả năng gây xơ vữa động mạch, được tính bằng công thức: NonHDL-C = Cholesterol toàn phần - HDL-C.
2. Đề kháng insulin và rối loạn chuyển hóa: Trạng thái giảm đáp ứng sinh học với insulin tại mô đích, dẫn đến tăng huy động acid béo tự do từ mô mỡ về gan, kích thích tổng hợp quá mức VLDL và làm trầm trọng thêm tình trạng xơ hóa thành mạch.
3. Chỉ số kiểm soát glucose mạn tính (HbA1c): Tỷ lệ Hemoglobin bị glycosyl hóa phản ánh nồng độ đường huyết trung bình trong 8 đến 12 tuần trước đó; mỗi mức giảm 1% HbA1c giúp giảm khoảng 25% nguy cơ tử vong liên quan đến đái tháo đường.
4. Béo phì trung tâm (Central obesity): Đo lường qua chu vi vòng bụng, là dấu chỉ điểm trực tiếp cho lượng mỡ nội tạng tiết ra các cytokine tiền viêm và acid béo tự do.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang (cross-sectional descriptive study). Đối tượng nghiên cứu gồm 216 bệnh nhân được chẩn đoán đái tháo đường type 2 theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA 2012) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 2005), đang được quản lý điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Trường Đại học Y khoa Thái Nguyên.

Cỡ mẫu được tính toán dựa trên công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể với mức ý nghĩa thống kê α = 0,05 (Z = 1,96), độ sai số tuyệt đối d = 0,065 và tỷ lệ tăng nonHDL-C tham chiếu p = 0,65 (theo dữ liệu dịch tễ học từ nghiên cứu của tác giả Ram năm 2014). Cỡ mẫu tối thiểu được xác định là 202 bệnh nhân; nghiên cứu thực tế đã thu thập toàn bộ trên 216 đối tượng đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ liên tiếp được áp dụng nhằm giảm thiểu tối đa sai số lựa chọn trong khoảng thời gian từ tháng 7 năm 2019 đến tháng 6 năm 2020.

Hệ thống thu thập dữ liệu sử dụng máy phân tích sinh hóa tự động AU480 của hãng Beckman Coulter. Các chỉ số lipid máu (Cholesterol toàn phần, Triglycerid, HDL-C, LDL-C) được định lượng bằng phương pháp enzym so màu, glucose máu bằng phương pháp hexokinase và định lượng HbA1c máu toàn phần bằng phương pháp miễn dịch đo độ đục. Phương pháp tính toán nonHDL-C gián tiếp được lựa chọn vì tính khả thi cao, tận dụng kết quả xét nghiệm lipid cơ bản mà không làm phát sinh thêm chi phí đo trực tiếp ApoB cho người bệnh. Dữ liệu được nhập và xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS phiên bản 16.0, áp dụng các thuật toán kiểm định t-Student, phân tích phương sai ANOVA và kiểm định tương quan Pearson với ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ rối loạn lipid máu và tăng nồng độ nonHDL-C chiếm ưu thế rõ rệt: Nồng độ nonHDL-C trung bình ở nhóm đối tượng nghiên cứu ở mức cao, với hơn 60% bệnh nhân có nồng độ nonHDL-C không đạt mục tiêu kiểm soát tối ưu theo tiêu chuẩn NLA (≥ 3,4 mmol/L) và trên 40% bệnh nhân vượt ngưỡng rối loạn theo Hội Tim mạch Việt Nam (≥ 4,1 mmol/L). Đồng thời, tỷ lệ tăng triglycerid (≥ 1,7 mmol/L) ghi nhận ở khoảng 55% và tỷ lệ giảm HDL-C bảo vệ (≤ 1,0 mmol/L ở nam và < 1,3 mmol/L ở nữ) chiếm gần 50% số đối tượng.
2. Mối liên quan chặt chẽ giữa nonHDL-C và mức độ kiểm soát đường huyết: Nồng độ nonHDL-C ở phân nhóm bệnh nhân kiểm soát glucose máu kém (HbA1c ≥ 7,0% hoặc glucose lúc đói ≥ 7,2 mmol/L) cao hơn có ý nghĩa thống kê (p < 0,01) so với phân nhóm kiểm soát tốt (HbA1c < 7,0%). Sự gia tăng của chỉ số HbA1c tỷ lệ thuận với mức độ tăng của các thành phần lipoprotein sinh xơ vữa.
3. Tương quan thuận giữa nonHDL-C với béo phì trung tâm và nguy cơ tim mạch 10 năm: Phân tích ghi nhận mối tương quan thuận rõ nét giữa nồng độ nonHDL-C với chu vi vòng bụng (với ngưỡng béo bụng ≥ 80 cm ở nữ và ≥ 90 cm ở nam) và chỉ số khối cơ thể (BMI ≥ 23 kg/m²). Điểm số ước tính nguy cơ mắc bệnh tim mạch trong vòng 10 năm theo thang điểm Framingham tăng cao rõ rệt ở nhóm bệnh nhân có nồng độ nonHDL-C ≥ 4,1 mmol/L so với nhóm có nồng độ dưới 3,4 mmol/L.
4. Hiện tượng bất tương xứng giữa chỉ số LDL-C và nonHDL-C: Trong số những bệnh nhân đã đạt mục tiêu kiểm soát LDL-C theo khuyến cáo (< 2,6 mmol/L), vẫn có khoảng 25% đến 30% trường hợp có nồng độ nonHDL-C duy trì ở mức cao. Điều này minh chứng cho sự tồn tại của các tiểu phần lipoprotein sinh xơ vữa ngoài LDL-C ở bệnh nhân đái tháo đường.

Thảo luận kết quả

Cơ chế bệnh sinh dẫn đến sự gia tăng nồng độ nonHDL-C ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 gắn liền chặt chẽ với tình trạng đề kháng insulin tại mô mỡ và gan. Khi thụ thể insulin bị kháng, enzym lipase nhạy cảm với hormon (hormone-sensitive lipase) trong mô mỡ gia tăng thoái hóa triglycerid dự trữ, giải phóng ồ ạt các acid béo tự do vào hệ thống tuần hoàn cửa để đưa về gan. Tại gan, nguồn nguyên liệu acid béo dư thừa kích thích mạnh mẽ quá trình tổng hợp triglycerid và lắp ráp các hạt VLDL giàu triglycerid. Dưới tác động của enzym cholesteryl ester transfer protein (CETP) và lipase gan, các hạt VLDL trao đổi thành phần lipid với LDL và HDL, tạo ra các hạt LDL nhỏ đậm đặc mang nồng độ ApoB cao. Các phân tử này tồn tại kéo dài trong lòng mạch, dễ bị oxy hóa và lắng đọng tại thành động mạch.

Kết quả của đề tài hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu quy mô lớn trên thế giới. Điển hình, nghiên cứu của Jamal Rana trên 28.328 bệnh nhân đái tháo đường đã kiểm soát LDL-C tối ưu (< 100 mg/dL) vẫn ghi nhận tỷ lệ tăng triglycerid là 59,8% và giảm HDL-C là 58,3%, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành từ 1,35 đến 1,62 lần. Phân tích của Idris tại Anh trên 11.005 bệnh nhân cũng cho thấy chỉ có 58,6% bệnh nhân kiểm soát được nonHDL-C dưới 2,6 mmol/L khi LDL-C đã đạt dưới 1,8 mmol/L. Tại Việt Nam, tác giả Vũ Thị Thanh Huyền khi khảo sát 456 bệnh nhân đái tháo đường cao tuổi đã chỉ ra rằng nguy cơ tăng nonHDL-C ở nhóm có bệnh mạch vành cao gấp 2,5 lần và nhóm tăng huyết áp cao gấp 3,3 lần. Tương tự, nghiên cứu của Đào Thị Thanh Bình tại Bệnh viện Nguyễn Trãi cho thấy nồng độ nonHDL-C ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 có tăng huyết áp lên tới 159,5 mg/dL so với mức 95 mg/dL ở người bình thường.

Để tối ưu hóa việc phân tích lâm sàng, dữ liệu của nghiên cứu có thể được thể hiện trực quan thông qua hai định dạng chính:

• Biểu đồ phân tán (Scatter Plot): Thể hiện mối tương quan tuyến tính thuận giữa nồng độ nonHDL-C huyết tương với nồng độ triglycerid và thang điểm nguy cơ tim mạch Framingham 10 năm, cho phép bác sĩ đánh giá nhanh mức độ nguy cơ tích lũy theo từng giá trị lipid cụ thể.
• Bảng phân tầng đa biến (Cross-tabulation Table): So sánh nồng độ trung bình của các chỉ số lipid (Cholesterol toàn phần, LDL-C, Triglycerid, nonHDL-C) theo từng phân nhóm kiểm soát HbA1c (< 7,0% và ≥ 7,0%) và phân loại thể trạng BMI, làm nổi bật sự cộng hưởng nguy cơ giữa đường huyết kém và rối loạn mỡ máu sinh xơ vữa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình tự động tính toán chỉ số nonHDL-C trên hệ thống thông tin phòng xét nghiệm (LIS):

   • Hành động: Tích hợp thuật toán tự động tính nonHDL-C = TC - HDL-C trên toàn bộ phiếu trả kết quả hóa sinh lipid máu ngoại trú và nội trú.
   • Chỉ số mục tiêu: 100% bệnh nhân đái tháo đường làm xét nghiệm bộ mỡ máu được cung cấp chỉ số nonHDL-C tự động với ngưỡng tham chiếu chuẩn.
   • Thời gian thực hiện: Triển khai hoàn tất trong Quý 1 đến Quý 2.
   • Chủ thể thực hiện: Khoa Xét nghiệm phối hợp cùng Phòng Công nghệ Thông tin Bệnh viện.

2. Áp dụng mục tiêu kép trong điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường type 2:

   • Hành động: Sử dụng nonHDL-C làm mục tiêu điều trị thứ hai (secondary target) bên cạnh LDL-C, ưu tiên chỉ định phối hợp nhóm thuốc statin với ezetimibe hoặc fibrate khi bệnh nhân đã đạt đích LDL-C nhưng nonHDL-C vẫn duy trì ở mức cao.
   • Chỉ số mục tiêu: Đạt tỷ lệ trên 70% bệnh nhân đái tháo đường kiểm soát được nonHDL-C < 3,4 mmol/L (hoặc < 2,6 mmol/L đối với nhóm có nguy cơ tim mạch rất cao).
   • Thời gian thực hiện: Lộ trình theo dõi định kỳ 3 đến 6 tháng một lần.
   • Chủ thể thực hiện: Bác sĩ điều trị tại Khoa Khám bệnh và Đơn vị Đái tháo đường - Tăng huyết áp.

3. Thiết lập chương trình can thiệp lối sống cá thể hóa tập trung vào giảm béo phì trung tâm:

   • Hành động: Xây dựng thực đơn dinh dưỡng kiểm soát năng lượng, hạn chế carbohydrate tinh chế, kết hợp phác đồ vận động thể lực tối thiểu 150 phút mỗi tuần (chia 3 đến 5 buổi).
   • Chỉ số mục tiêu: Giảm chu vi vòng bụng xuống dưới 80 cm ở nữ và dưới 90 cm ở nam; duy trì chỉ số khối cơ thể BMI từ 18,5 đến 22,9 kg/m² và kiểm soát HbA1c < 7,0%.
   • Thời gian thực hiện: Đánh giá kết quả liên tục trong chu kỳ 6 đến 12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Tổ tư vấn dinh dưỡng, điều dưỡng lâm sàng và người bệnh.

4. Tổ chức đào tạo liên tục và phổ cập khuyến cáo NLA 2015, NCEP-ATP III cho mạng lưới y tế cơ sở:

   • Hành động: Biên soạn tài liệu hướng dẫn lâm sàng, tổ chức các hội thảo chuyên đề về giá trị của nonHDL-C và quản lý nguy cơ tim mạch tồn dư cho đội ngũ y bác sĩ tuyến huyện và trạm y tế.
   • Chỉ số mục tiêu: 100% cán bộ y tế tham gia quản lý bệnh mạn tính nắm vững phương pháp đánh giá nguy cơ tim mạch dựa trên thang điểm Framingham và chỉ số nonHDL-C.
   • Thời gian thực hiện: Kế hoạch đào tạo hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm Đào tạo và Chỉ đạo tuyến Bệnh viện Trường Đại học Y khoa Thái Nguyên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết và Tim mạch: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về nguy cơ tim mạch tồn dư, giúp tối ưu hóa phác đồ sử dụng thuốc hạ lipid máu mục tiêu kép, cá thể hóa điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường có biến chứng mạch máu.
2. Kỹ thuật viên và Cử nhân Hóa sinh lâm sàng: Nắm bắt quy chuẩn kỹ thuật xét nghiệm enzym so màu, miễn dịch đo độ đục trên hệ thống máy AU480, từ đó nâng cao chất lượng kiểm chuẩn và hỗ trợ bác sĩ lâm sàng biện giải các chỉ số lipid phức tạp.
3. Học viên sau đại học, Nghiên cứu sinh ngành Y - Dược: Sử dụng làm tài liệu tham khảo có giá trị cao về phương pháp thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang, cách áp dụng công thức cỡ mẫu một tỷ lệ và quy trình xử lý số liệu y sinh học bằng phần mềm SPSS.
4. Cán bộ quản lý y tế và Hoạch định chính sách y tế dự phòng: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược quản lý bệnh không lây nhiễm tuyến cơ sở, tiết kiệm ngân sách thông qua việc tận dụng xét nghiệm chi phí thấp thay thế cho các kỹ thuật định lượng đắt tiền.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số nonHDL-C là gì và có công thức tính như thế nào?

NonHDL-C (Non-High Density Lipoprotein Cholesterol) là tổng lượng cholesterol chứa trong tất cả các lipoprotein sinh xơ vữa mang apolipoprotein B bao gồm LDL, VLDL, IDL và tàn dư chylomicron. Trong thực hành lâm sàng, chỉ số này được tính toán rất đơn giản bằng công thức lấy nồng độ Cholesterol toàn phần trừ đi HDL-Cholesterol mà không cần sử dụng thêm bất kỳ hóa chất xét nghiệm nào.

2. Tại sao cần theo dõi nonHDL-C khi chỉ số LDL-C của bệnh nhân đã đạt mục tiêu?

Dù nồng độ LDL-C đã hạ về ngưỡng an toàn, người bệnh đái tháo đường vẫn đối mặt với 65% đến 70% nguy cơ tim mạch tồn dư. Nguyên nhân là do sự hiện diện của các tiểu phần VLDL và LDL nhỏ đậm đặc giàu khả năng gây xơ vữa. Nghiên cứu thực tế cho thấy khoảng 25% bệnh nhân có LDL-C đạt chuẩn nhưng nonHDL-C vẫn ở mức cao.

3. Người bệnh có bắt buộc phải nhịn ăn tuyệt đối trước khi xét nghiệm nonHDL-C không?

Khác với nồng độ triglycerid biến động mạnh sau bữa ăn, nồng độ nonHDL-C và cholesterol toàn phần tương đối ổn định ngay cả ở trạng thái không nhịn đói. Do đó, việc xác định nonHDL-C không đòi hỏi người bệnh phải nhịn ăn khắt khe kéo dài từ 10 đến 12 giờ, giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ hạ đường huyết nguy hiểm trên bệnh nhân đái tháo đường.

4. Mối liên quan giữa mức độ kiểm soát HbA1c và nồng độ nonHDL-C diễn ra như thế nào?

Khi đường huyết kiểm soát kém với chỉ số HbA1c ≥ 7,0%, tình trạng đề kháng insulin gia tăng làm thúc đẩy quá trình phân giải mỡ, giải phóng nhiều acid béo tự do về gan và tăng tổng hợp VLDL. Dữ liệu nghiên cứu chứng minh bệnh nhân có HbA1c cao luôn có nồng độ nonHDL-C tăng vọt so với nhóm kiểm soát đường huyết tốt.

5. Nồng độ nonHDL-C mục tiêu cần đạt ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 là bao nhiêu?

Theo khuyến cáo của Hội Lipid Quốc gia Hoa Kỳ (NLA 2015) và NCEP-ATP III, nồng độ nonHDL-C mục tiêu ở bệnh nhân đái tháo đường có nguy cơ tim mạch cao cần đạt dưới 3,4 mmol/L (dưới 130 mg/dL). Đối với những trường hợp có kèm theo bệnh mạch vành hoặc nhiều yếu tố nguy cơ phối hợp, đích điều trị cần đưa về dưới 2,6 mmol/L (dưới 100 mg/dL).

Kết luận

• Luận văn đã xác định chính xác đặc điểm nồng độ nonHDL-C và các chỉ số lipid máu ở 216 bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Trường Đại học Y khoa Thái Nguyên, chỉ ra tỷ lệ rối loạn nonHDL-C chiếm hơn 60% tổng số đối tượng.
• Nghiên cứu chứng minh mối tương quan thuận có ý nghĩa thống kê giữa nonHDL-C với nồng độ HbA1c, chỉ số glucose máu lúc đói, chu vi vòng bụng và thang điểm đánh giá nguy cơ tim mạch 10 năm Framingham.
• Luận văn cung cấp bằng chứng thực tiễn khẳng định nonHDL-C là thông số thay thế hoàn hảo cho ApoB, giúp phát hiện nguy cơ tim mạch tồn dư mà chỉ số LDL-C đơn lẻ dễ dàng bỏ sót.
• Đóng góp khoa học then chốt của công trình là đề xuất giải pháp xét nghiệm chi phí thấp, tính ứng dụng cao, dễ dàng áp dụng rộng rãi tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh và tuyến huyện trong vòng 6 đến 12 tháng tới.
• Các cơ sở khám chữa bệnh cần khẩn trương đưa chỉ số nonHDL-C vào phác đồ quản lý ngoại trú thường quy nhằm nâng cao chất lượng dự phòng tiên phát và thứ phát biến cố tim mạch cho người bệnh đái tháo đường type 2.

Trích đoạn nội dung tài liệu

O Ụ V OT O B Y TẾ Ọ T N U N TRƢỜN I HỌ ƢỢC NGUYỄN THỊ NGỌC HUYỀN NỒN NON HDL-CHOLESTEROL VÀ M T SỐ CHỈ SỐ HÓA SINH HUYẾT TƢƠN Ở BỆNH NHÂN T O ƢỜNG TYPE 2 T I BỆNH VIỆN TRƢỜN I HỌC Y KHOA THÁI NGUYÊN Chuyên ngành: Nội khoa Mã số: CK 62 72 20 40 LUẬN VĂN U N K OA Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Hoa P S. ƣơng ồng Thái THÁI NGUYÊN – NĂM 2020 LỜ AM OAN Tôi là Nguyễn Thị Ngọc Huyền, học viên lớp CK2 khóa 12, chuyên ngành Nội khoa, Trường Đại học Y dược Thái Nguyên, tôi xin cam đoan: 1. Đây là luận văn do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.

Nguyễn Thị Hoa; P S. ƣơng ồng Thái 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu cho phép lấy số liệu và xác nhận.

Nghiên cứu này không vi phạm đạo đức nghiên cứu và đã được hội đồng đạo đức Trường Đại học Y dược Thái Nguyên thông qua. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam kết này. Thái Nguyên, tháng 11 năm 2020 Người viết cam đoan Nguyễn Thị Ngọc Huyền LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ của các Thầy Cô, bạn bè đồng nghiệp và các cơ quan. Tôi xin trân trọng cảm ơn: Ban Giám hiệu, Phòng đào tạo sau đại học, Bộ môn Nội Trường Đại Học Đại học Y - Dược Thái Nguyên.

Ban Giám đốc Bệnh viện Trường Đại học Y Dược- Đại học Thái Nguyên đã cho phép và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và nghiên cứu. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Thị Hoa và PGS. Dương Hồng Thái người Thầy, người Cô đã tận tình hướng dẫn, dìu dắt tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này.

Tôi xin bầy tỏ lòng biết ơn các Thầy Cô trong hội đồng chấm luận văn, đã đóng góp những ý kiến quý báu cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn chỉnh luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể cán bộ, nhân viên khoa Khám bệnh, phòng Đái tháo đường – Tăng huyết áp, khoa Xét nghiệm Bệnh viện Trường Đại học Y - khoa Thái Nguyên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Cuối cùng, Tôi xin kính tặng những người thân trong gia đình kết quả đạt được ngày hôm nay, những người đã luôn giành cho tôi những điều kiện tốt nhất giúp tôi yên tâm học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn! Thái Nguyên, Tháng 11 năm 2020 Nguyễn Thị Ngọc Huyền DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ADA Hội đái tháo đường Hoa Kỳ (American Diabetes Association) BMI Chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index) BMV Bệnh mạch vành BTMVX Bệnh tim mạch vữa xơ CM Chylomicron ĐNÔĐ Đau ngực ổn định ĐNKÔĐ Đau ngực không ổn định ĐTĐ Đái tháo đường ESA Hiệp hội xơ vữa động mạch Châu Âu (European atherosclerosis society) ESC Hội tim mạch Châu Âu (European society of cardiology) HDL – C Lipoprotein tỷ trọng cao (High Density Lipoprotein cholesterol) HbA1C Hemoglobin glycosyl hóa IDF Liên đoàn ĐTĐ quốc tế (International Diabetes Federation) IDL – C Lipoprotein tỷ trọng trung gian (Intermediade Density Lipoprotein cholesterol) JNC Ủy ban liên quốc gia nghiên cứu về tăng huyết áp (Joint national commettee for the study of Hypertension) LDL – C Lipoprotein tỷ trọng thấp (Low Density Lipoprotein cholesterol) LP Lipoprotein NCEP – ATP III Chương trình giáo dục quốc gia về cholesterol tại Mỹ phiên bản III, điều trị cho người trưởng thành (National Cholesterol Education Program – Adult Treatment Panel III).

NLA Hội Lipid quốc gia Hoa Kỳ (National Lipid American) NMCT Nhồi máu cơ tim NonHDL – C Cholesterol không phải là lipoprotein tỷ trọng cao (Non High Density Lipoprotein cholesterol) NKF National kidnkey foundation (tổ chức thận học quốc gia) RLCH Rối loạn chuyển hóa RLLPM Rối lọan lipid máu TBMN Tai biến mạch não TC Cholesterol toàn phần (Total cholesterol) TG Triglycerid THA Tăng huyết áp VLDL – C Lipoprotein có tỷ trọng rất thấp (Very Low Density Lipoprotein cholesterol) YTNC Yếu tố nguy cơ WHO Tổ chức Y tế thế giới (World Health Organization) MỤC LỤC ẶT VẤN Ề. Tổng quan về bệnh đái tháo đường. Lipid trong cơ thể và rối loạn lipid máu ở bệnh nhân ĐTĐ type 2. NonHDL-C ở bệnh nhân đái tháo đường.

Các yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch do vữa xơ 1. Một số nghiên cứu về NonHDL-C ở bệnh nhân ĐTĐ type 2 trên thế giới và Việt Nam. Ố TƢỢN V P ƢƠN P PN N ỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Các chỉ tiêu nghiên cứu. Công cụ và cách thu thập số liệu.

Các tiêu chuẩn chẩn đoán. Phương pháp xử lý số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm chung nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Nồng độ non HDL-C và một số chỉ số hóa sinh huyết tương. Mối liên quan giữa nồng độ non HDL-C và các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở nghiên cứu. Đặc điểm chung của nhóm bệnh nhân nghiên cứu.

Nồng độ non HDL-C và một số chỉ số hóa sinh huyết tương ở bệnh nhân ĐTĐ type 2. Liên quan giữa nồng độ non HDL-C huyết tương với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng khác ở bệnh nhân ĐTĐ type 2. 79 TÀI LIỆU THAM KHẢO. BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU.

DANH SÁCH BỆNH NHÂN. DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Thành phần lipid và apoprotein của các lipoprotein. Đánh giá RLLPM theo tiêu chuẩn của Hiệp hội xơ vữa động mạch Châu Âu (European Atherosclerosis Society-EAS).

Mục tiêu kiểm soát lipid máu theo Hội Nội tiết ĐTĐ Việt Nam (2009)13 Bảng 1. Mục tiêu điều trị đề nghị cho bệnh nhân với nguy cơ tim mạch chuyển hóa và rối loạn lipoprotein (theo Trường Môn Tim Mạch Hoa Kỳ và Hội Tim Mạch Hoa kỳ). Phân loại thể trạng theo chỉ số khối cơ thể áp dụng cho người châu Á. Bảng phân loại tăng huyết áp theo JNC VII (2003).

Phân loại rối loạn lipid máu theo tiêu chuẩn của Hội tim mạch Việt Nam (2006). Mục tiêu điều trị rối loạn lipid máu theo chỉ số nonHDL-C (theo NCEP ATP III 2004). Các mức độ rối loạn lipid máu theo khuyến cáo của Hội Lipid Quốc gia Hoa Kỳ (NLA) 2015. Tiêu chuẩn đánh giá kết quả điều trị của người bệnh ĐTĐ theo ADA 2012 39 Bảng 3.

Đặc điểm về giới. Đặc điểm về tuổi. Đặc điểm về thời gian bị bệnh. Một số thói quen ở nhóm BN ĐTĐ.

Đặc điểm BMI và huyết áp ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm vòng bụng ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Nồng độ non HDL-C và một số thành phần lipid huyết tương ở nhóm nghiên cứu. Phân loại nonHDL-C và một số thành phần lipid huyết tương ở nhóm nghiên cứu.

Nồng độ glucose và tỷ lệ HbA1C ở nhóm nghiên cứu. Mức độ kiểm soát glucose máu ở nhóm nghiên cứu. Nồng độ nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương theo mức độ kiểm soát glucose. Nồng độ nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương theo mức độ kiểm soát HbA1C.

Đặc điểm nồng độ non HDL-C ở nhóm nghiên cứu theo NLA. Mối liên quan giữa nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương với tuổi ở nhóm nghiên cứu. Mối liên quan giữa nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương với giới tính ở nhóm nghiên cứu. Mối liên quan giữa nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương với thời gian mắc bệnh ở nhóm nghiên cứu.

Mối liên quan giữa nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương với chỉ số khối cơ thể ở nhóm nghiên cứu. Mối liên quan giữa nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương với vòng bụng ở nhóm nghiên cứu. Mối liên quan giữa nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương với huyết áp ở nhóm nghiên cứu. Mối liên quan giữa nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương với mức độ kiểm soát glucose máu ở nhóm nghiên cứu.

Mối liên quan giữa nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương với mức độ kiểm soát HbA1c ở nhóm nghiên cứu. Mối liên quan giữa nonHDL-C và một số chỉ số lipid huyết tương với nồng độ LDL-C ở nhóm nghiên cứu. Nồng độ một số thành phần lipid huyết tương ghi nhận ở các nghiên cứu 67 DANH MỤC BIỂU Ồ Biểu đồ 3. Tương quan giữa nồng độ nonHDL-C với LDL-C huyết tương.

Tương quan giữa nồng độ nonHDL-C với triglycerid huyết tương 59 Biểu đồ 3. Tương quan giữa nồng độ nonHDL-C huyết tương với nguy cơ mắc BTM 10 năm. Tương quan giữa nồng độ triglycerid huyết tương với nguy cơ mắc BTM 10 năm. 60 DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Phân loại LP theo tỷ trọng. Cấu trúc của lipoprotein. Thang điểm Framingham. 34 1 ẶT VẤN Ề Đái tháo đường (ĐTĐ) type 2 là một bệnh nội tiết chuyển hóa thường gặp nhất và là một trong ba bệnh có tỷ lệ gia tăng nhanh nhất cùng với bệnh tim mạch và ung thư.

Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì ĐTĐ đang là cơn sóng thần tàn phá toàn cầu bởi tỷ lệ mắc và biến chứng ngày càng tăng. Theo thống kê của Liên đoàn ĐTĐ quốc tế (IDF 2017), trên thế giới hiện đang có 425 triệu người mắc ĐTĐ trong độ tuổi từ 20 đến 79 (cứ 11 người lớn thì có 1 người mắc ĐTĐ), chi phí y tế toàn cầu cho ĐTĐ chiếm 12% (khoảng 727 tỷ đô la) [41]. Số bệnh nhân tử vong do ĐTĐ khoảng 4 triệu người, trong đó 75 - 80% tử vong do biến chứng tim mạch [35]. Những yếu tố nguy cơ chính của ĐTĐ và bệnh tim mạch (BTM) bao gồm béo phì, đề kháng Insulin, kiểm soát không tốt glucose máu, rối loạn lipoprotein và tăng huyết áp (THA).

Trong các yếu tố nguy cơ trên thì tăng nồng độ cholesterol đóng vai trò nổi bật trong sự hình thành và tiến triển của vữa xơ động mạch cũng như chuỗi biểu hiện lâm sàng như: nhồi máu cơ tim, đột quị, bệnh động mạch ngoại vi và suy tim [48], [51]. Rối loạn lipoprotein bao gồm tình trạng tăng triglycerid, tăng LDL-C và giảm HDL-C máu, bộ ba lipid này được gọi là rối loạn lipid sinh vữa xơ (Atherogenic dyslipidemia).