Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nhân nuôi liên tục sinh khối tảo chaetoceros sp nhằm phục vụ nuôi trồng thủy sản tại cần giờ tp hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu về nhân nuôi liên tục sinh khối tảo Chaetoceros sp phục vụ nuôi trồng thủy sản tại Cần Giờ, TP Hồ Chí Minh.

• Tác giả: Phạm Thị Ngọc Diễm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Hưng
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Sinh thái học
• Đề tài: Nghiên Cứu Nhân Nuôi Tảo Chaetoceros sp Nhằm Phục Vụ Nuôi Trồng Thủy Sản Tại Cần Giờ
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặc điểm tự nhiên và xã hội của huyện Cần Giờ
• 1.2. Tổng quan về tảo silic
• 1.2.1. Đặc điểm về hình thái và cấu tạo tế bào
• 1.2.2. Đặc điểm sinh trưởng
• 1.2.3. Các hình thức sinh sản
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Kết quả và thảo luận
• 1.5. Kết luận và kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu nhân nuôi tảo Chaetoceros sp tại Cần Giờ

Nghiên cứu nhân nuôi tảo Chaetoceros sp là một trong những hướng đi mới trong việc phát triển nuôi trồng thủy sản tại huyện Cần Giờ. Tảo Chaetoceros không chỉ là nguồn thức ăn dinh dưỡng cho các loài thủy sản mà còn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái. Việc nhân nuôi tảo này giúp cải thiện chất lượng nước và cung cấp nguồn thức ăn phong phú cho các loài hải sản, từ đó nâng cao năng suất nuôi trồng.

1.1. Đặc điểm sinh thái và kinh tế của huyện Cần Giờ

Huyện Cần Giờ có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển nuôi trồng thủy sản. Với hệ thống sông ngòi chằng chịt và bờ biển dài, nơi đây là môi trường lý tưởng cho sự phát triển của các loài tảo và hải sản. Nghiên cứu cho thấy, tảo Chaetoceros có thể phát triển mạnh mẽ trong điều kiện tự nhiên của khu vực này.

1.2. Vai trò của tảo Chaetoceros trong nuôi trồng thủy sản

Tảo Chaetoceros được biết đến với giá trị dinh dưỡng cao, là nguồn thức ăn chính cho nhiều loài thủy sản. Việc sử dụng tảo này trong nuôi trồng không chỉ giúp cải thiện sức khỏe của cá mà còn tăng cường khả năng sinh trưởng và phát triển của chúng.

II. Thách thức trong việc nhân nuôi tảo Chaetoceros sp tại Cần Giờ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc nhân nuôi tảo Chaetoceros sp cũng gặp phải một số thách thức. Các yếu tố như ô nhiễm môi trường, sự cạnh tranh với các loài tảo khác và điều kiện khí hậu có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của tảo. Đặc biệt, việc duy trì chất lượng nước là rất quan trọng để đảm bảo tảo phát triển ổn định.

2.1. Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường đến tảo

Ô nhiễm nước từ các hoạt động nuôi trồng thủy sản có thể làm giảm chất lượng nước, ảnh hưởng đến sự phát triển của tảo Chaetoceros. Nghiên cứu cho thấy, tảo có thể bị chết hoặc phát triển kém trong môi trường ô nhiễm.

2.2. Sự cạnh tranh với các loài tảo khác

Trong môi trường tự nhiên, tảo Chaetoceros phải cạnh tranh với nhiều loài tảo khác. Sự cạnh tranh này có thể dẫn đến việc giảm mật độ tảo, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp thức ăn cho các loài thủy sản.

III. Phương pháp nghiên cứu nhân nuôi tảo Chaetoceros sp hiệu quả

Để nhân nuôi tảo Chaetoceros sp hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc thiết lập môi trường nuôi cấy phù hợp, kiểm soát các yếu tố như pH, độ mặn và ánh sáng là rất quan trọng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc tối ưu hóa các điều kiện này sẽ giúp tăng năng suất sinh khối của tảo.

3.1. Thiết lập môi trường nuôi cấy tảo

Môi trường nuôi cấy tảo cần được thiết lập với các thành phần dinh dưỡng phù hợp. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng nước biển được làm giàu có thể giúp tảo phát triển mạnh mẽ hơn.

3.2. Kiểm soát các yếu tố môi trường

Các yếu tố như pH, độ mặn và ánh sáng cần được kiểm soát chặt chẽ. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, tảo Chaetoceros phát triển tốt nhất trong điều kiện pH từ 7.5 đến 8.5.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn của tảo Chaetoceros sp

Kết quả nghiên cứu cho thấy, tảo Chaetoceros sp có khả năng nhân sinh khối cao trong điều kiện nuôi cấy liên tục. Việc áp dụng mô hình nuôi tảo này không chỉ giúp cung cấp nguồn thức ăn cho thủy sản mà còn cải thiện chất lượng nước. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này có thể giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân tại Cần Giờ.

4.1. Năng suất sinh khối tảo Chaetoceros

Nghiên cứu cho thấy, năng suất sinh khối của tảo Chaetoceros có thể đạt tới 2.5 g/L/ngày trong điều kiện nuôi cấy tối ưu. Điều này mở ra cơ hội lớn cho việc phát triển nuôi trồng thủy sản.

4.2. Ứng dụng trong nuôi trồng thủy sản

Tảo Chaetoceros có thể được sử dụng làm thức ăn cho nhiều loài thủy sản như tôm, cá và hàu. Việc sử dụng tảo này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe của thủy sản mà còn tăng cường năng suất nuôi trồng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu tảo Chaetoceros sp

Nghiên cứu nhân nuôi tảo Chaetoceros sp tại Cần Giờ đã mở ra nhiều triển vọng cho ngành nuôi trồng thủy sản. Việc áp dụng các phương pháp khoa học trong nhân nuôi tảo sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tương lai, việc phát triển mô hình nuôi tảo này có thể trở thành một giải pháp bền vững cho ngành thủy sản tại Việt Nam.

5.1. Triển vọng phát triển mô hình nuôi tảo

Mô hình nuôi tảo Chaetoceros có thể được mở rộng ra nhiều khu vực khác, không chỉ tại Cần Giờ mà còn ở các vùng ven biển khác. Điều này sẽ giúp tăng cường nguồn thức ăn cho thủy sản và cải thiện chất lượng nước.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình nuôi tảo và đánh giá tác động của tảo đến hệ sinh thái. Việc này sẽ giúp phát triển bền vững ngành nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Cần Giờ, TP. Hồ Chí Minh, với diện tích mặt nước chiếm khoảng 35% tổng diện tích tự nhiên và bờ biển dài gần 20 km, là vùng có điều kiện thuận lợi cho phát triển nuôi trồng thủy sản. Hiện có gần 500 hộ nuôi hàu với tổng diện tích mặt nước gần 12 ha, sản lượng đạt hơn 100 tấn/ha, mang lại giá trị kinh tế khoảng 50 tỉ đồng năm 2010. Tuy nhiên, sự phát triển quá mức của nghề nuôi hàu đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn thức ăn phiêu sinh thực vật, ảnh hưởng đến chất lượng và sản lượng hàu nuôi. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu nhân nuôi liên tục sinh khối tảo Chaetoceros sp. nhằm phục vụ nuôi trồng thủy sản tại Cần Giờ trở nên cấp thiết.

Tảo silic, đặc biệt là chi Chaetoceros, được biết đến là nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng cho các loài thủy sản như hàu, tôm và cá. Mục tiêu nghiên cứu là phân lập, định danh loài Chaetoceros sp. từ rừng ngập mặn Cần Giờ và xác định khả năng nhân sinh khối liên tục ngoài tự nhiên của loài này. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian 10 tháng (từ tháng 10/2018 đến tháng 8/2019), tại các địa điểm như sông Lò Vôi, phòng thí nghiệm Sinh học – Đại học Sài Gòn và Trung tâm thực nghiệm Nông – Lâm Hào Võ. Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản, đặc biệt trong việc cung cấp nguồn thức ăn tự nhiên, ổn định cho các đối tượng nuôi, đồng thời giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm môi trường nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng tảo silic, đặc biệt là mô hình tăng trưởng theo 5 pha: cảm ứng, lũy thừa, giảm tốc, cân bằng và suy vong. Tảo silic có cấu trúc vỏ tế bào phức tạp gồm hai mảnh vỏ (Epitheca và Hypotheca) với các đặc điểm hình thái đa dạng, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phát triển. Quá trình quang hợp của tảo được đánh giá qua huỳnh quang diệp lục, phản ánh hiệu suất quang hợp của quang hệ II (PSII). Ngoài ra, các yếu tố môi trường như pH, độ mặn, nhiệt độ và dinh dưỡng được xem là các nhân tố quyết định đến tốc độ tăng trưởng và năng suất sinh khối của tảo.

Phân loại tảo Chaetoceros dựa trên đặc điểm hình thái và phân tích mã vạch DNA (vùng gen rbcL-3P và LSU D2-D3) giúp xác định chính xác loài, từ đó xây dựng mô hình nhân nuôi phù hợp. Mô hình nuôi liên tục được áp dụng nhằm duy trì pha lũy thừa, tối ưu hóa năng suất sinh khối và chất lượng tảo.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thu thập từ mẫu nước mặt sông Lò Vôi, nơi có hoạt động nuôi hàu phát triển. Mẫu tảo được phân lập bằng kỹ thuật micropipette, nuôi thích nghi trong môi trường F/2 bổ sung dinh dưỡng, duy trì điều kiện ánh sáng 1500 lux, nhiệt độ 24-25°C, chu kỳ sáng tối 12:12. Định danh hình thái qua kính hiển vi quang học và SEM, định danh phân tử bằng kỹ thuật PCR khuếch đại gen rbcL-3P và LSU D2-D3, giải trình tự và so sánh với cơ sở dữ liệu GenBank.

Phương pháp xác định mật độ tế bào sử dụng buồng đếm hồng cầu Neubauer cải tiến, đồng thời đo mật độ quang (OD) tại bước sóng 680 nm để thiết lập mối tương quan. Tốc độ tăng trưởng, thời gian thế hệ và năng suất sinh khối được tính toán dựa trên số liệu đếm tế bào và mật độ quang. Các thông số môi trường như pH, độ mặn được đo hàng ngày bằng thiết bị chuyên dụng.

Thí nghiệm nhân nuôi liên tục được bố trí tại phòng thí nghiệm và ao nuôi ngoài trời (kích thước 4m x 3m x 1,2m) với môi trường dinh dưỡng bổ sung phân bón NPK (tỷ lệ N:P:K = 20:20:15). Dữ liệu được thu thập trong 3 lần lặp lại, phân tích thống kê bằng ANOVA trên phần mềm SPSS 20, kết quả trình bày dưới dạng trung bình ± độ lệch chuẩn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân lập và định danh loài Chaetoceros sp.
   Tảo silic được phân lập từ sông Lò Vôi có hình thái đặc trưng: tế bào hình bầu dục, nối thành chuỗi thẳng ngắn, mặt vỏ rộng hình chữ nhật, lông gai mảnh, thẳng và ngắn. Kích thước tế bào chiều rộng từ 5,41 – 5,99 µm, chiều dài từ 10,27 – 11,35 µm. Kết quả giải trình tự gen LSU D2-D3 cho thấy độ tương đồng 99,55% với Chaetoceros subtilis, xác nhận định danh phân tử chính xác.

2. Mối tương quan mật độ tế bào và mật độ quang (OD)
   Mối tương quan tuyến tính giữa mật độ tế bào và OD tại bước sóng 680 nm được thiết lập với hệ số góc a và sai số R rất nhỏ, cho phép sử dụng OD làm chỉ số gián tiếp đánh giá mật độ tế bào trong quá trình nuôi.

3. Ảnh hưởng của môi trường dinh dưỡng đến sinh trưởng
   Trong phòng thí nghiệm, môi trường bổ sung phân bón NPK với nồng độ 10-15 mg/l cho kết quả sinh trưởng tốt nhất, với tốc độ tăng trưởng μ đạt khoảng 0,35 ngày⁻¹ và năng suất sinh khối BM đạt 0,12 g/l/ngày, cao hơn 25% so với môi trường F/2 chuẩn.

4. Thử nghiệm mô hình nhân nuôi liên tục ngoài trời
   Ao nuôi ngoài trời tại Trung tâm Thực nghiệm Hào Võ duy trì được mật độ tế bào Chaetoceros subtilis ổn định ở mức khoảng 1,8 x 10^6 tế bào/ml trong suốt 30 ngày, với pH dao động từ 7,8 đến 8,3 và độ mặn ổn định ở 22-25‰. Năng suất sinh khối đạt trung bình 0,10 g/l/ngày, chứng tỏ khả năng nhân nuôi liên tục hiệu quả trong điều kiện tự nhiên.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân lập và định danh cho thấy loài Chaetoceros subtilis phù hợp với điều kiện môi trường tại Cần Giờ, đồng thời có tiềm năng làm nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng cho nuôi trồng thủy sản. Mối tương quan mật độ tế bào và OD giúp rút ngắn thời gian đánh giá sinh trưởng, thuận tiện cho quản lý quy trình nuôi.

Môi trường dinh dưỡng bổ sung phân bón NPK với tỷ lệ cân đối đã thúc đẩy sự sinh trưởng vượt trội so với môi trường chuẩn F/2, phù hợp với điều kiện kinh tế và kỹ thuật tại địa phương. Mô hình nuôi liên tục ngoài trời cho thấy khả năng duy trì sinh khối ổn định, phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa của Cần Giờ, đồng thời giảm thiểu rủi ro tạp nhiễm và chi phí vận hành.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực và quốc tế, kết quả này tương đồng với các báo cáo về nuôi tảo Chaetoceros sp. làm thức ăn cho hàu và tôm giống, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất thủy sản. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường cong tăng trưởng, bảng so sánh tốc độ tăng trưởng và năng suất sinh khối giữa các môi trường nuôi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống nuôi tảo liên tục quy mô nhỏ và vừa
   Áp dụng mô hình nuôi liên tục ngoài trời với môi trường dinh dưỡng bổ sung phân bón NPK tỷ lệ 20:20:15, duy trì pH 7,8-8,3 và độ mặn 22-25‰ để đảm bảo năng suất sinh khối ổn định trong vòng 30 ngày. Chủ thể thực hiện: các cơ sở nuôi trồng thủy sản tại Cần Giờ. Thời gian triển khai: 6-12 tháng.

2. Đào tạo kỹ thuật nhân nuôi tảo cho người dân và cán bộ kỹ thuật
   Tổ chức các khóa tập huấn về kỹ thuật phân lập, nuôi thích nghi, đo mật độ tế bào và quản lý môi trường nuôi tảo nhằm nâng cao năng lực sản xuất. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Khuyến nông, các trường đại học liên quan. Thời gian: 3-6 tháng.

3. Phát triển nguồn phân bón NPK phù hợp với nuôi tảo
   Khuyến khích sử dụng phân bón NPK có tỷ lệ cân đối và chất lượng ổn định, giảm chi phí so với môi trường F/2 truyền thống, đồng thời đảm bảo an toàn môi trường. Chủ thể thực hiện: doanh nghiệp phân bón, cơ sở nuôi trồng. Thời gian: liên tục.

4. Xây dựng hệ thống giám sát môi trường nuôi tảo
   Thiết lập các trạm đo pH, độ mặn, nhiệt độ và mật độ tế bào tự động để kiểm soát chất lượng môi trường, kịp thời điều chỉnh nhằm tối ưu hóa sinh trưởng tảo. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý rừng phòng hộ Cần Giờ, các cơ sở nuôi trồng. Thời gian: 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người nuôi trồng thủy sản tại Cần Giờ và các vùng lân cận
   Hướng dẫn kỹ thuật nhân nuôi tảo Chaetoceros sp. làm nguồn thức ăn tự nhiên, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nuôi.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành sinh thái học, thủy sản
   Cung cấp dữ liệu thực nghiệm về sinh trưởng tảo silic, phương pháp phân lập và định danh phân tử, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

3. Cơ quan quản lý và phát triển nông nghiệp thủy sản
   Là cơ sở khoa học để xây dựng chính sách phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững, quản lý môi trường nuôi và hỗ trợ kỹ thuật cho người dân.

4. Doanh nghiệp sản xuất phân bón và thiết bị nuôi trồng thủy sản
   Tham khảo để phát triển sản phẩm phân bón phù hợp, thiết bị đo lường và hệ thống nuôi tảo hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn tảo Chaetoceros sp. làm đối tượng nghiên cứu?
   Chaetoceros sp. là loài tảo silic phổ biến, có tốc độ sinh trưởng nhanh, giá trị dinh dưỡng cao, phù hợp làm thức ăn cho nhiều đối tượng thủy sản như hàu, tôm và cá, đặc biệt thích nghi với điều kiện môi trường tại Cần Giờ.

2. Phương pháp phân lập tảo được thực hiện như thế nào?
   Sử dụng kỹ thuật micropipette để hút tế bào đơn lẻ từ mẫu nước, chuyển qua các giọt nước vô trùng nhiều lần nhằm loại bỏ tạp nhiễm, sau đó nuôi thích nghi trong môi trường F/2 dưới điều kiện ánh sáng và nhiệt độ kiểm soát.

3. Làm thế nào để xác định mật độ tế bào tảo trong môi trường nuôi?
   Kết hợp đếm trực tiếp bằng buồng đếm hồng cầu Neubauer cải tiến và đo mật độ quang (OD) tại bước sóng 680 nm. Mối tương quan tuyến tính giữa hai chỉ số này giúp đánh giá nhanh mật độ tế bào.

4. Ảnh hưởng của pH và độ mặn đến sinh trưởng tảo như thế nào?
   pH thích hợp cho sinh trưởng Chaetoceros sp. là từ 7,8 đến 8,3; độ mặn tối ưu từ 22 đến 25‰. Ngoài phạm vi này, tốc độ tăng trưởng và năng suất sinh khối giảm do ảnh hưởng đến quá trình quang hợp và trao đổi chất.

5. Mô hình nuôi liên tục có ưu điểm gì so với nuôi theo lô?
   Nuôi liên tục duy trì tảo trong pha lũy thừa, giúp sinh khối ổn định, giảm thời gian thu hoạch, hạn chế tạp nhiễm và tiết kiệm chi phí vận hành so với nuôi theo lô, phù hợp với quy mô sản xuất vừa và nhỏ.

Kết luận

• Đã phân lập và định danh chính xác loài tảo Chaetoceros subtilis từ vùng rừng ngập mặn Cần Giờ bằng phương pháp hình thái và phân tử.
• Môi trường dinh dưỡng bổ sung phân bón NPK với tỷ lệ 20:20:15 thúc đẩy sinh trưởng và năng suất sinh khối tảo vượt trội so với môi trường chuẩn.
• Mô hình nhân nuôi liên tục ngoài trời duy trì được mật độ tế bào ổn định và năng suất sinh khối cao trong điều kiện tự nhiên của Cần Giờ.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc ứng dụng tảo Chaetoceros sp. làm nguồn thức ăn tự nhiên trong nuôi trồng thủy sản, góp phần phát triển kinh tế địa phương.
• Đề xuất triển khai hệ thống nuôi tảo liên tục, đào tạo kỹ thuật và xây dựng hệ thống giám sát môi trường nhằm nâng cao hiệu quả và bền vững trong nuôi trồng thủy sản.

Khuyến khích các cơ sở nuôi trồng thủy sản tại Cần Giờ áp dụng mô hình nhân nuôi tảo liên tục, đồng thời phối hợp với các đơn vị nghiên cứu để mở rộng quy mô và hoàn thiện kỹ thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Trong các hệ sinh thái rừng ngập mặn, nhóm tảo silic (khuê tảo, tảo cát) là nhóm sinh vật sơ cấp quan trọng của nhiều chuỗi thức ăn cho các sinh vật khác. Tảo silic thường chiếm ưu thế (> 80%) trong thành phần phiêu sinh thực vật của rừng ngập mặn vùng cửa sông, ngoài ra chúng còn được đánh giá là giàu dinh dưỡng nên thường được sử dụng làm nguồn thức ăn cho lớp hai mảnh vỏ. Huyện Cần Giờ nằm ở phía Đông Nam thành phố Hồ Chí Minh, có bờ biển dài gần 20km và hệ thống sông ngòi chằng chịt.

Đây là điều kiện thuận lợi để nuôi trồng nhiều loài hải sản có giá trị kinh tế cao. Trên các con sông Hà Thanh, Đồng Tranh, Cộng Hòa, Rạch Lỡ… của huyện Cần Giờ, có rất nhiều giàn nuôi hàu làm nổi trên sông. Hiện nay, huyện Cần Giờ có gần 500 hộ nuôi hàu với tổng diện tích mặt nước gần 12 ha, sản lượng hơn 100 tấn/ha. Năm 2010, số tiền thu về từ nuôi hàu đạt gần 50 tỉ đồng.

Nhìn chung, khu vực huyện Cần Giờ có điều kiện khí hậu tương đối ổn định quanh năm, vì vậy việc thiết lập các hệ thống nuôi tảo ngoài trời sẽ có tính khả thi cao. Đặc biệt, trong những năm gần đây, nghề nuôi hàu ở Cần Giờ đã phát triển quá mức, mật độ nuôi cao nên có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn thức ăn phiêu sinh thực vật, và tiềm ẩn những nguy cơ ô nhiễm môi trường nước, dẫn tới tỉ lệ hàu bị loại (hàu ốm) phải bán với giá thấp sau các đợt thu hoạch. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế người dân huyện Cần Giờ. Những thử nghiệm đầu tiên về nuôi cấy liên tục tảo Chaetoceros với nước biển được làm giàu có thể mở ra những hướng phát triển mới để kiểm soát việc nuôi tảo đại trà nhằm phục vụ nuôi trồng thủy sản trên cạn (trại giống ương ghép, trại giống tôm, vỗ béo hàu), vì thế chúng tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu nhân nuôi liên tục sinh khối tảo Chaetoceros sp.

nhằm phục vụ nuôi trồng thủy sản tại Cần Giờ, Tp HCM”. Mục tiêu nghiên cứu Phân lập và định danh được một loài tảo Chaetoceros sp. từ rừng ngập mặn Cần Giờ và xác định khả năng nhân sinh khối liên tục ngoài tự nhiên của loài tảo này. Đối tượng nghiên cứu Trong đề tài này, chúng tôi chọn tảo silic Chaetoceros sp.

để làm đối tượng nghiên cứu. Đây là một trong những chi tảo silic được đánh giá là có tiềm năng làm thức ăn trong nuôi trồng thủy sản ở Việt Nam và cũng như trên thế giới. Nội Dung Nghiên Cứu 1. Phân lập, làm thuần 1 loài tảo silic Chaetoceros sp.

Khảo sát sự sinh trưởng của tảo Chaetoceros sp. phân lập được với quy mô phòng thí nghiệm trong môi trường đơn giản. Tìm hiểu, xây dựng mô hình và thử nghiệm thực tế quy trình nhân nuôi liên tục sinh khối tảo Chaetoceros sp. ngoài tự nhiên.

Phạm vi nghiên cứu Đề tài chỉ nghiên cứu 1 loài Chaetoceros sp. phân bố ở khu vực rừng ngập mặn Cần Giờ. Đặc điểm tự nhiên và xã hội của huyện cần giờ 1. Vị trí địa lí Huyện Cần Giờ cách trung tâm thành phố Hồ Chí Minh khoảng 40 km về phía Đông Nam.

Vị trí của huyện Cần Giờ ở từ 106 độ 46’12” đến 107 độ 00’50” Kinh độ Đông và từ 10 độ 22’14” đến 10 độ 40’00” vĩ độ Bắc. Bản đồ huyện Cần Giờ [1] Cần Giờ giáp ranh với huyện Nhơn Trạch, huyện Long Thành (tỉnh Đồng Nai), huyện Châu Thành, thị xã Bà Rịa, thành phố Vũng Tàu (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) về 4 phía Đông và Đông Bắc. Giáp với huyện Cần Đước, huyện Cần Giuộc ( tỉnh Long An) huyện Gò Công Đông (tỉnh Tiền Giang) về phía tây. Giáp với huyện Nhà Bè (TP.HCM) về phía Tây Bắc.

Phía Nam giáp với Biển Đông. Toàn huyện có 01 thị trấn Cần Thạnh và 06 xã: Bình Khánh, Tam Thôn Hiệp, An Thới Đông, Long Hòa, Lý Nhơn và Thạnh An (xã đảo) (xem hình 1. Đặc điểm địa hình thổ nhưỡng Tổng diện tích tự nhiên của toàn huyện là 70. Trong đó, diện tích mặt nước là 25.075 ha, bằng 35% diện tích tự nhiên của huyện; diện tích đất rừng và rừng là 32.000 ha, chiếm 47,25%, đa số là đất rừng ngập mặn (rừng Sác và Đước).

Địa hình tương đối bằng phẳng, có độ chênh cao khoảng 0,0 – 1,5 m; có thể chia huyện Cần Giờ thành 7 dạng địa hình: - Dạng không ngập nước; - Dạng ngập nước theo chu kì nhiều năm; - Dạng ngập theo chu kì năm; - Dạng ngập theo chu kì tháng; - Dạng ngập theo chu kì ngày đêm; - Dạng bãi bồi ven biển và cửa sông; - Dạng mặt nước; bao gồm mặt nước sông rạch và biển. Một mặt do mật độ dòng chảy ở đây cao, mặt khác diễn biến của thủy triều rất phức tạp nên xác định chính xác diện tích mặt nước là rất khó khăn. Đặc điểm khí hậu Huyện Cần Giờ mang đặc trưng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, có hai mùa mưa và nắng rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, nền nhiệt độ cao và ổn định [1]. o o Nhiệt độ trung bình của các tháng trong năm từ 25 C-29 C, cao tuyệt đối là 0 0 38,2 C, thấp tuyệt đối là14,4 C.

Độ ẩm trung bình từ 73% đến 85%, độ bốc hơi từ 3,5 đến 6 mm/ngày, trung bình 5 mm/ngày, cao nhất 8 mm/ngày [1]. 5 Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1.402 mm, trong mùa mưa lượng mưa tháng thấp nhất khoảng 100 mm, tháng nhiều nhất 240mm. Mùa mưa hướng gió chính là Tây – Tây Nam, mùa khô hướng gió Bắc – Đông Bắc [1]. Đặc điểm thủy văn Hệ thống sông ngòi ở Huyện Cần Giờ chằng chịt, nguồn nước từ biển đưa vào bởi hai cửa chính hình phễu là vịnh Đồng Tranh và vịnh Gành Rai, nguồn nước từ sông đổ ra là nơi hội lưu của sông Sài Gòn và sông Đồng Nai ra biển bằng hai tuyến chính là sông Long Tàu và Soài Rạp; ngoài ra còn có sông Thị Vải, Gò Gia và các sông phụ lưu.

Diện tích sông rạch là 22.161 ha chiếm 21,27% diện tích toàn huyện. Toàn bộ sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều không đều. Vì nằm trong vùng cửa sông, chịu ảnh hưởng trực tiếp của chế độ bán nhật triều từ biển Đông truyền vào, các sông rạch của huyện Cần Giờ đều đóng vai trò "kênh dẫn triều" đưa nước mặn xâm nhập khắp địa bàn huyện làm cho khối nước mặt ở đây quanh năm bị mặn, lợ [1]. Đơn vị hành chính và đặc điểm dân số Tổng diện tích tự nhiên toàn huyện trên 71.361 ha chiếm gần 1/3 diện tích toàn Thành phố, trong đó rừng và đất rừng chiếm 54%.

Tính đến 31/12/2017 dân số toàn huyện Cần Giờ có 75. Thế mạnh của Cần Giờ được xác định là rừng và biển [1]. Đặc điểm kinh tế, văn hoá - xã hội Hoạt động kinh tế chủ yếu là các ngành Nông - Lâm - Ngư nghiệp và một số hoạt động du lịch. Ngành nghề sinh sống chủ yếu của người dân ở huyện Cần Giờ là nuôi trồng và khai thác thủy sản, sản xuất muối, trồng trọt, chăn nuôi, kinh doanh thương mại, dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp, nhận khoán bảo vệ rừng phòng hộ.

Tuy nhiên, quy mô sản xuất, kinh doanh còn nhỏ lẻ, manh mún, sản xuất còn nhiều rủi ro do thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thời tiết, thiên tai, đời sống người dân ven biển còn nhiều khó khăn, mức sống thấp. 6 Theo quy hoạch phát triển kinh tế, huyện Cần Giờ có bờ biển dài gần 20 km, vùng biển có thể nuôi trồng nhiều loài thủy sản như: nghêu, tôm, sò, hàu, cá. Biển là nguồn lợi to lớn của ngư dân huyện Cần Giờ. Vì vậy, trong cơ cấu phát triển kinh tế của huyện, ngành nuôi trồng và đánh bắt thủy sản luôn được xem là ngành kinh tế mũi nhọn, là một trong những động lực phát triển kinh tế - xã hội của huyện Cần Giờ.

Tổng quan về tảo silic 1. Đặc điểm về hình thái và cấu tạo tế bào Tảo silic là loại tảo đơn bào có kích thước hiển vi, ở nhiều loài các tế bào nối với nhau thành chuỗi dài, một số sống riêng lẻ, một số ít loài dùng chất keo tiết ra bám vào các vật thể khác sống cố định, do tác động cơ học bị đứt gãy trôi đi sống phù du [2]. Các loài tảo silic khác biệt nhau bởi hình dạng và kết cấu vân hoa trên vỏ, dựa vào đặc điểm này chia tảo silic thành hai nhóm: nhóm tảo silic trung tâm và nhóm tảo silic lông chim. Nhóm tảo silic trung tâm (Centrales): Vân hoa trên mặt vỏ tế bào sắp xếp theo dạng tỏa tia từ một điểm hoặc nhiều điểm làm trung tâm, không di động.

Nhóm tảo silic lông chim (Pennales): Vân hoa trên mặt vỏ tế bào sắp xếp theo dạng đối xứng hai bên đối với trục dài hoặc tuyến giữa của mặt vỏ như dạng lông chim, có hoặc không có khả năng di động [3]. Tảo silic có nhiều hình dạng khác nhau: hình hộp tròn, hình trụ, hình trứng, hình que, hình cong chữ S,…Vỏ của tảo như cái hộp gồm hai nắp úp lồng vào nhau. Vỏ trên (Epitheca) lớn, vỏ dưới (Hypotheca) nhỏ. Mặt của vỏ trên và dưới là mặt vỏ (Valve).

Phần vỏ thân của hộp là vòng vỏ (Girdle), phần vỏ trên và vỏ dưới lồng vào nhau là đai nối (Connesting band) hoặc đai vòng (Hình 1. Tùy theo từng loài, tế bào có mặt vỏ hình tròn, hoặc hình bầu dục,… và do đó có ba trục khác nhau: - Trục dài (Apical axis) còn gọi là trục đỉnh là chiều dài của mặt vỏ. Tế bào có mặt vỏ hình tròn thì trục dài cũng là đường kính, tế bào có mặt vỏ hình bầu dục thì trục dài là chiều dài của hình bầu dục. 7 - Trục rộng (Transapical axis) còn gọi là trục cắt đỉnh là chiều rộng của mặt vỏ.

Tế bào có mặt vỏ hình tròn thì trục rộng và trục dài bằng nhau và bằng đường kính, tế bào có mặt vỏ hình bầu dục thì trục rộng là chiều rộng của hình bầu dục. - Trục cao (Pervalvar axis) còn gọi là trục xuyên là chiều cao từ mặt vỏ trên tới mặt vỏ dưới của tế bào. Cấu trúc vỏ tảo silic [2] Vỏ tế bào tảo silic được cấu tạo bởi hợp chất silic và pectin. Tùy theo mức độ nhiều hay ít của hợp chất silic mà vỏ tế bào dày cứng như ở những loài sống sát đáy hoặc vỏ tế bào mỏng manh như ở các loài hoàn toàn sống phù du.