Thực trạng và hiệu quả can thiệp nấm Malassezia spp gây bệnh lang ben ở học sinh 11-15 tuổi tại ...

• Tác giả: Võ Thị Thanh Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Duy Bắc
• Trường học: Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương
• Chuyên ngành: Ký sinh trùng y học
• Đề tài: Thực trạng, một số yếu tố liên quan, thành phần loài nấm Malassezia spp gây bệnh lang ben ở học sinh 11 - 15 tuổi và hiệu quả can thiệp tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận án tiến sỹ y học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm nấm Malassezia spp và bệnh lang ben
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu nấm Malassezia spp
• 1.3. Nấm Malassezia spp
• 1.4. Vị trí của nấm Malassezia spp trong hệ thống phân loại
• 1.5. Đặc điểm hình thể của nấm Malassezia spp
• 1.6. Đặc điểm sinh thái học của nấm Malassezia spp
• 1.7. Đặc điểm sinh lý, sinh hóa của nấm Malassezia spp
• 1.8. Các hoạt động enzyme
• 1.9. Phân bố của các loài Malassezia spp
• 1.10. Các bệnh lý liên quan đến nấm Malassezia spp
• 1.11. Các phương pháp xác định thành phần loài nấm Malassezia spp
• 1.12. Kỹ thuật xét nghiệm nấm trực tiếp
• 1.13. Kỹ thuật nuôi cấy nấm
• 1.14. Kỹ thuật sinh học phân tử
• 1.15. Bệnh lang ben. Tình hình bệnh lang ben
• 1.16. Thành phần loài nấm Malassezia spp gây bệnh lang ben
• 1.17. Một số yếu tố nguy cơ
• 1.18. Chẩn đoán bệnh lang ben
• 1.19. Điều trị bệnh lang ben. Phòng bệnh
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Thời gian nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Thiết kế nghiên cứu
• 2.7. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu
• 2.8. Sơ đồ thiết kế nghiên cứu
• 2.9. Nội dung nghiên cứu
• 2.10. Nghiên cứu thực trạng nhiễm và một số yếu tố liên quan nhiễm nấm lang ben ở học sinh tại Hải Phòng
• 2.11. Nghiên cứu xác định thành phần loài nấm lang ben ở học sinh tại Hải Phòng. Nghiên cứu can thiệp tại cộng đồng
• 2.12. Vật liệu nghiên cứu
• 2.13. Vật liệu cho xét nghiệm nấm trực tiếp và nuôi cấy
• 2.14. Vật liệu cho nghiên cứu xác định thành phần loài nấm
• 2.15. Vật liệu cho nghiên cứu can thiệp điều trị
• 2.16. Vật liệu cho nghiên cứu can thiệp truyền thông giáo dục sức khỏe
• 2.17. Phương pháp thu thập số liệu và kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu. Khám lâm sàng
• 2.18. Kỹ thuật xét nghiệm nấm trực tiếp
• 2.19. Kỹ thuật nuôi cấy
• 2.20. Kỹ thuật thực hiện phản ứng PCR - RFLP
• 2.21. Giải trình tự gen
• 2.22. Kỹ thuật phỏng vấn cộng đồng
• 2.23. Can thiệp tại cộng đồng
• 2.24. Các biến số và chỉ số nghiên cứu
• 2.25. Đặc điểm chung
• 2.26. Đặc điểm bệnh lang ben
• 2.27. Kiến thức - thái độ - thực hành của học sinh về bệnh lang ben
• 2.28. Các chỉ tiêu đánh giá. Các biện pháp khống chế sai số
• 2.29. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.30. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến bệnh lang ben ở học sinh lứa tuổi 11 - 15 tại Hải Phòng năm 2016
• 3.2. Một số thông tin về đối tượng nghiên cứu. Thực trạng bệnh lang ben ở học sinh lứa tuổi 11 - 15
• 3.3. Kiến thức - thái độ - thực hành của học sinh về bệnh lang ben
• 3.4. Một số yếu tố liên quan đến bệnh lang ben ở học sinh 11 - 15 tuổi
• 3.5. Thành phần loài nấm Malassezia spp gây lang ben
• 3.6. Kết quả định danh các loài nấm bằng kỹ thuật PCR - RFLP
• 3.7. Kết quả giải trình tự gen định danh các loài nấm lang ben
• 3.8. Hiệu quả của các biện pháp can thiệp
• 3.9. Hiệu quả điều trị
• 3.10. Hiệu quả của các biện pháp truyền thông giáo dục sức khỏe
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến bệnh lang ben ở học sinh lứa tuổi 11 - 15 tại Hải Phòng năm 2016
• 4.2. Thực trạng bệnh lang ben ở học sinh lứa tuổi 11 - 15
• 4.3. Một số yếu tố liên quan đến bệnh lang ben
• 4.4. Thành phần loài nấm Malassezia spp gây lang ben
• 4.5. Thành phần loài nấm Malassezia spp gây lang ben định danh bằng PCR - RFLP
• 4.6. Thành phần loài nấm Malassezia spp định danh bằng phương pháp giải trình tự
• 4.7. Hiệu quả của các biện pháp can thiệp
• 4.8. Hiệu quả điều trị. Hiệu quả của các biện pháp truyền thông giáo dục sức khỏe
• TÍNH MỚI, TÍNH KHOA HỌC VÀ TÍNH THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về nấm Malassezia và bệnh lang ben

Nấm Malassezia là một loại nấm men ưa lipid, sống hoại sinh trên bề mặt da người và động vật máu nóng. Hiện có 14 loài Malassezia spp, trong đó 3 loài thường gây lang ben là M. furfur, M. globosa, và M. sympodialis. Lang ben là bệnh da liễu phổ biến, đặc trưng bởi các đám thay đổi màu sắc trên da, thường xuất hiện ở vùng da giàu tuyến bã nhờn như lưng, ngực. Bệnh phổ biến ở lứa tuổi 11-15 tuổi, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm như tại Hải Phòng. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định thành phần loài nấm Malassezia gây bệnh và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp.

1.1. Lịch sử nghiên cứu nấm Malassezia

Nấm Malassezia được phát hiện từ năm 1846 bởi Eichstedt, nhưng mãi đến năm 1927 mới được phân lập trên môi trường nuôi cấy. Ban đầu, nấm này được gọi là Pityrosporum, nhưng sau đó được đổi tên thành Malassezia vào năm 1986. Các nghiên cứu sau này đã xác định vai trò của nấm trong các bệnh da liễu như lang ben, viêm da tiết bã, và viêm nang lông. Các kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại đã giúp xác định chính xác các loài nấm và hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh.

1.2. Đặc điểm sinh học của nấm Malassezia

Nấm Malassezia có đặc điểm hình thái đa dạng, từ hình cầu đến hình bầu dục, với khả năng tạo chồi từ một cực duy nhất. Chúng phụ thuộc vào lipid để phát triển, ngoại trừ loài M. pachydermatis. Các loài nấm này sản xuất các enzyme như lipase và phospholipase, giúp chúng phân hủy lipid trên da và gây bệnh. Malassezia cũng có khả năng kích thích hệ miễn dịch, dẫn đến các phản ứng viêm và thay đổi sắc tố da.

II. Thực trạng bệnh lang ben ở học sinh 11 15 tuổi tại Hải Phòng

Nghiên cứu được thực hiện tại Hải Phòng trong giai đoạn 2016-2017, tập trung vào đối tượng học sinh 11-15 tuổi. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc lang ben ở nhóm tuổi này là 31%, cao hơn so với các nhóm tuổi khác. Các yếu tố nguy cơ bao gồm cơ địa ra mồ hôi nhiều, thói quen mặc chung quần áo, và tiền sử mắc bệnh trong gia đình. Nấm Malassezia được xác định là tác nhân chính gây bệnh, với loài M. globosa chiếm tỷ lệ cao nhất.

2.1. Yếu tố nguy cơ và dịch tễ học

Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm khí hậu nóng ẩm, thói quen vệ sinh kém, và sử dụng chung đồ dùng cá nhân. Hải Phòng là thành phố có điều kiện khí hậu thuận lợi cho sự phát triển của nấm Malassezia. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng học sinh có tiền sử mắc bệnh hoặc gia đình có người mắc bệnh có nguy cơ cao hơn. Các triệu chứng phổ biến bao gồm ngứa, thay đổi sắc tố da, và bong vảy mỏng.

2.2. Phương pháp chẩn đoán và xác định loài nấm

Nghiên cứu sử dụng kỹ thuật PCR-RFLP và giải trình tự gen để xác định thành phần loài nấm Malassezia. Kết quả cho thấy M. globosa là loài phổ biến nhất, chiếm 45% tổng số mẫu. Các loài khác như M. furfur và M. sympodialis cũng được phát hiện nhưng với tỷ lệ thấp hơn. Phương pháp này cho phép phân biệt chính xác các loài nấm và đánh giá mức độ đa dạng của chúng trong cộng đồng.

III. Hiệu quả can thiệp điều trị và phòng ngừa

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp bao gồm điều trị bằng thuốc kháng nấm và truyền thông giáo dục sức khỏe. Kết quả cho thấy tỷ lệ khỏi bệnh sau 1 tháng điều trị là 85%, trong khi tỷ lệ tái phát là 15%. Các biện pháp truyền thông giúp cải thiện kiến thức và thực hành phòng bệnh của học sinh, giảm đáng kể nguy cơ tái nhiễm.

3.1. Phác đồ điều trị và kết quả

Phác đồ điều trị sử dụng thuốc kháng nấm nhóm azole như ketoconazole và fluconazole. Kết quả cho thấy tỷ lệ khỏi bệnh cao, đặc biệt ở nhóm học sinh được điều trị kết hợp bôi và uống thuốc. Tuy nhiên, tỷ lệ tái phát vẫn còn cao, đòi hỏi các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

3.2. Truyền thông giáo dục sức khỏe

Các chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe được triển khai tại các trường học, tập trung vào việc nâng cao kiến thức về bệnh lang ben và các biện pháp phòng ngừa. Kết quả cho thấy sự cải thiện đáng kể trong nhận thức và thực hành của học sinh, giúp giảm nguy cơ lây nhiễm và tái phát bệnh.