Luận văn thạc sĩ nghiên cứu mức dinh dưỡng hợp lý cho bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính nuôi tại trung tâm nghiên cứu bò và đồng cỏ ba vì

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu mức dinh dưỡng tối ưu cho bê cái sinh từ tinh phân ly giới tính tại Trung tâm Nghiên cứu Bò và Đồng Cỏ Ba Vì.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Tường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên Cứu Mức Dinh Dưỡng Hợp Lý Cho Bê Cái Sinh Ra Từ Tinh Phân Ly Giới Tính
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Công nghệ sản xuất và đặc điểm tinh bò phân ly giới tính
• 1.3. Đặc điểm tiêu hóa ở bê
• 1.3.1. Đặc điểm tiêu hóa ở bê ở giai đoạn bú sữa
• 1.3.2. Đặc điểm tiêu hóa ở bê ở giai đoạn sau cai sữa
• 1.4. Sinh trưởng và các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng
• 1.4.1. Sinh trưởng
• 1.4.2. Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng và các biện pháp thúc đẩy sinh trưởng - phát dục
• 1.5. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 1.5.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.5.1.1. Tình hình nghiên cứu về tinh phân ly giới tính
• 1.5.1.2. Tình hình nghiên cứu về sinh trưởng của bê và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.5.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.5.2.1. Tình hình nghiên cứu sử dụng tinh phân ly giới tính
• 1.5.2.2. Tình hình nghiên cứu về chế độ nuôi dưỡng và sinh trưởng của bê
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1.1. Đánh giá sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính thông qua so sánh với bê sinh ra từ tinh thường
• 2.2.1.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của mức dinh dưỡng đến sinh trưởng của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.2.1. Bố trí thí nghiệm
• 2.2.2.2. Thức ăn nuôi bê
• 2.2.2.3. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi
• 2.2.2.4. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 3.1. Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính và từ tinh thường
• 3.1.1. Sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của 2 nhóm bê cái ở thời kỳ bú sữa
• 3.1.1.1. Sinh trưởng của 2 nhóm bê ở thời kỳ bú sữa
• 3.1.1.2. Hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái ở thời kỳ bú sữa
• 3.1.2. Sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái ở thời kỳ từ sau cai sữa đến 9 tháng tuổi
• 3.1.2.1. Sinh trưởng của bê ở giai đoạn sau cai sữa
• 3.1.2.2. Hiệu quả sử dụng thức ăn của bê ở giai đoạn từ cai sữa đến 9 tháng tuổi
• 3.1.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mức dinh dưỡng đến sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính từ sơ sinh đến 9 tháng tuổi
• 3.1.3.1. Ảnh hưởng của mức dinh dưỡng đến sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính ở giai đoạn bú sữa
• 3.1.3.2. Ảnh hưởng của mức dinh dưỡng đến sinh trưởng của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính
• 3.1.3.3. Hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính nuôi với các mức dinh dưỡng khác nhau
• 3.1.3.4. Ảnh hưởng của mức dinh dưỡng đến sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính ở giai đoạn từ cai sữa đến 9 tháng tuổi
• 3.1.3.5. Ảnh hưởng của mức dinh dưỡng đến sinh trưởng của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính ở giai đoạn sau cai sữa
• 3.1.3.6. Hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái nuôi với các mức dinh dưỡng khác nhau ở giai đoạn từ cai sữa đến 9 tháng tuổi
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Dinh dưỡng tối ưu cho bê cái từ tinh phân ly giới tính

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định mức dinh dưỡng tối ưu cho bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính tại Trung tâm Ba Vì. Kết quả cho thấy, bê cái từ tinh phân ly giới tính có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn so với bê từ tinh thường. Việc áp dụng dinh dưỡng tối ưu giúp tăng tốc độ sinh trưởng và đảm bảo khối lượng cơ thể phù hợp khi đưa vào sản xuất. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, kỹ thuật chăn nuôi hiện đại kết hợp với phương pháp chăn nuôi khoa học là yếu tố then chốt để phát huy tiềm năng di truyền của bê.

1.1. Ảnh hưởng của dinh dưỡng đến sinh trưởng

Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của mức dinh dưỡng đến sinh trưởng của bê cái trong giai đoạn bú sữa và sau cai sữa. Kết quả cho thấy, bê cái được nuôi với mức dinh dưỡng tối ưu có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn 15-20% so với nhóm đối chứng. Điều này khẳng định tầm quan trọng của dinh dưỡng động vật trong việc phát triển đàn bò sữa chất lượng cao.

1.2. Hiệu quả sử dụng thức ăn

Nghiên cứu cũng phân tích hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái từ tinh phân ly giới tính. Kết quả cho thấy, nhóm bê được nuôi với mức dinh dưỡng tối ưu có tỷ lệ chuyển hóa thức ăn cao hơn, giảm chi phí chăn nuôi và tăng lợi nhuận cho người chăn nuôi.

II. Kỹ thuật chăn nuôi và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đề xuất kỹ thuật chăn nuôi hiệu quả cho bê cái từ tinh phân ly giới tính, bao gồm việc áp dụng phương pháp chăn nuôi khoa học và tối ưu hóa dinh dưỡng. Kết quả nghiên cứu đã được ứng dụng tại Trung tâm Ba Vì, mang lại hiệu quả kinh tế cao và góp phần phát triển khoa học nông nghiệp tại Việt Nam.

2.1. Phương pháp chăn nuôi hiện đại

Nghiên cứu khuyến nghị sử dụng phương pháp chăn nuôi hiện đại, kết hợp với kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến để nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc áp dụng các phương pháp này giúp tăng tỷ lệ sống và phát triển của bê cái, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong chăn nuôi.

2.2. Ứng dụng tại Trung tâm Ba Vì

Kết quả nghiên cứu đã được triển khai tại Trung tâm Ba Vì, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Việc áp dụng dinh dưỡng tối ưu và kỹ thuật chăn nuôi hiện đại giúp tăng năng suất và chất lượng đàn bò sữa, góp phần phát triển bền vững ngành chăn nuôi tại Việt Nam.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung dữ liệu khoa học về dinh dưỡng tối ưu và kỹ thuật chăn nuôi cho bê cái từ tinh phân ly giới tính. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần xây dựng quy trình chăn nuôi hiệu quả, nâng cao chất lượng đàn bò sữa tại Việt Nam.

3.1. Đóng góp khoa học

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu khoa học quan trọng về dinh dưỡng động vật và phân ly giới tính, góp phần phát triển khoa học nông nghiệp và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực chăn nuôi.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn, giúp tăng hiệu quả chăn nuôi và nâng cao chất lượng đàn bò sữa. Việc áp dụng dinh dưỡng tối ưu và kỹ thuật chăn nuôi hiện đại mang lại lợi ích kinh tế lớn cho người chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam, việc ứng dụng công nghệ tinh phân ly giới tính (Sexed semen) đã mở ra hướng đi mới nhằm tăng nhanh số lượng bê cái, từ đó nâng cao chất lượng đàn bò sữa. Theo báo cáo của ngành, tỷ lệ bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính có thể đạt trên 90%, trong khi sử dụng tinh thường chỉ khoảng 50%. Tuy nhiên, bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính thường có khối lượng sơ sinh thấp hơn và tốc độ sinh trưởng chậm hơn so với bê sinh ra từ tinh thường, đòi hỏi mức dinh dưỡng tối ưu để phát huy tiềm năng di truyền. Nghiên cứu được thực hiện tại Trung tâm Nghiên cứu Bò và Đồng cỏ Ba Vì trong giai đoạn từ tháng 4/2015 đến tháng 8/2016 nhằm xác định mức dinh dưỡng hợp lý cho bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính, tập trung vào giai đoạn bú sữa và sau cai sữa (5-9 tháng tuổi). Mục tiêu cụ thể là đảm bảo tốc độ sinh trưởng phù hợp để bê đạt khối lượng thích hợp khi đến tuổi phối giống lần đầu, góp phần phát triển đàn bò sữa chất lượng cao. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng quy trình nuôi dưỡng bê hậu bị, nâng cao hiệu quả sử dụng tinh phân ly giới tính và thúc đẩy tiến bộ di truyền trong chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Công nghệ tinh phân ly giới tính: Sử dụng kỹ thuật phân tách tinh trùng mang nhiễm sắc thể X và Y bằng máy Flow cytometer, dựa trên hàm lượng DNA và kích thích bằng tia laser UV, nhằm tạo ra bê cái với tỷ lệ trên 90%. Công nghệ này đã được ứng dụng thành công ở nhiều quốc gia phát triển và đang được triển khai tại Việt Nam.

• Đặc điểm tiêu hóa và sinh trưởng của bê: Bê sơ sinh có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, đặc biệt dạ cỏ phát triển dần theo thời gian, ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng. Sinh trưởng được đánh giá qua các chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy, tuyệt đối và tương đối, chịu ảnh hưởng bởi yếu tố di truyền và môi trường, trong đó dinh dưỡng đóng vai trò quyết định.

• Lý thuyết sinh trưởng và phát dục: Sinh trưởng là quá trình tích lũy chất hữu cơ làm tăng kích thước và khối lượng cơ thể, trong khi phát dục là quá trình hoàn thiện chức năng các bộ phận. Hai quá trình này diễn ra song song và ảnh hưởng lẫn nhau.

Các khái niệm chính bao gồm: sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối, hiệu quả sử dụng thức ăn, và mức dinh dưỡng tối ưu.

Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: 60 bê cái lai Holstein Friesian (HF) 7/8, trong đó 30 bê sinh ra từ tinh phân ly giới tính và 30 bê sinh ra từ tinh thường.

• Địa điểm và thời gian: Trung tâm Nghiên cứu Bò và Đồng cỏ Ba Vì, từ tháng 4/2015 đến tháng 8/2016.

• Thiết kế thí nghiệm: Thí nghiệm phân lô so sánh gồm hai phần:

  1. So sánh sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn giữa bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính và tinh thường ở giai đoạn bú sữa (0-4 tháng) và sau cai sữa (5-9 tháng). Mỗi nhóm gồm 10 bê, nuôi dưỡng với mức dinh dưỡng 100% theo tiêu chuẩn.

  2. Nghiên cứu ảnh hưởng của mức dinh dưỡng (100%, 110%, 120% tiêu chuẩn) đến sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính. Mỗi mức dinh dưỡng có 10 bê.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu cân nặng, lượng thức ăn thu nhận, tiêu tốn thức ăn và dinh dưỡng được thu thập hàng tháng.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Minitab 14, phân tích phương sai ANOVA, kiểm tra sự khác biệt giữa các nhóm bằng phương pháp Tukey với mức ý nghĩa P<0,05.

• Tiêu chuẩn dinh dưỡng: Dựa trên tiêu chuẩn NRC (2001), khẩu phần thức ăn được điều chỉnh phù hợp với từng mức dinh dưỡng và giai đoạn phát triển.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khối lượng sơ sinh và sinh trưởng tích lũy giai đoạn bú sữa: Bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính có khối lượng sơ sinh trung bình 30,3 kg, thấp hơn 10,3% so với bê sinh ra từ tinh thường (33,8 kg). Tại các tháng tuổi 1, 2, 3 và 4, khối lượng của bê từ tinh phân ly giới tính thấp hơn từ 6,6% đến 8,7% so với bê từ tinh thường (P<0,05).

2. Sinh trưởng tuyệt đối và tương đối giai đoạn bú sữa: Sinh trưởng tuyệt đối trung bình của bê từ tinh phân ly giới tính là 652 g/con/ngày, thấp hơn so với 693,3 g/con/ngày của bê từ tinh thường, tuy sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê. Sinh trưởng tương đối giảm dần qua các tháng tuổi ở cả hai nhóm, không có sự khác biệt đáng kể.

3. Ảnh hưởng của mức dinh dưỡng đến sinh trưởng bê cái từ tinh phân ly giới tính: Tăng mức dinh dưỡng từ 100% lên 110% và 120% tiêu chuẩn làm tăng đáng kể khối lượng tích lũy và sinh trưởng tuyệt đối của bê ở cả giai đoạn bú sữa và sau cai sữa. Ở giai đoạn sau cai sữa, bê nuôi với mức dinh dưỡng 120% đạt khối lượng trung bình cao hơn 12% so với nhóm 100%.

4. Hiệu quả sử dụng thức ăn: Bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính có hiệu quả sử dụng thức ăn thấp hơn so với bê từ tinh thường ở giai đoạn bú sữa, nhưng sự khác biệt giảm dần ở giai đoạn sau cai sữa. Tăng mức dinh dưỡng giúp cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn, đặc biệt ở mức 110%.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính có khối lượng sơ sinh và tốc độ sinh trưởng thấp hơn bê sinh ra từ tinh thường, phù hợp với khuyến cáo của nhà cung cấp tinh và các nghiên cứu quốc tế. Nguyên nhân có thể do quá trình phân tách tinh trùng gây stress làm giảm chất lượng tinh trùng, dẫn đến bê sinh ra có sức khỏe và khả năng hấp thu dinh dưỡng kém hơn.

Việc tăng mức dinh dưỡng lên trên tiêu chuẩn giúp bù đắp phần nào sự chênh lệch này, thúc đẩy sinh trưởng và cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn. Điều này nhấn mạnh vai trò quan trọng của dinh dưỡng trong việc phát huy tiềm năng di truyền của bê sinh ra từ tinh phân ly giới tính.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, khối lượng và tốc độ sinh trưởng của bê trong nghiên cứu này tương đồng với các kết quả trước đây, khẳng định tính khách quan và độ tin cậy của dữ liệu. Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và tương đối để minh họa rõ ràng sự khác biệt giữa các nhóm và ảnh hưởng của mức dinh dưỡng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng mức dinh dưỡng cho bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính: Áp dụng mức dinh dưỡng từ 110% đến 120% tiêu chuẩn NRC trong giai đoạn bú sữa và sau cai sữa để đảm bảo sinh trưởng tối ưu, giúp bê đạt khối lượng thích hợp khi phối giống lần đầu. Thời gian thực hiện: ngay từ khi bê sơ sinh đến 9 tháng tuổi. Chủ thể thực hiện: các trang trại và trung tâm nghiên cứu chăn nuôi.

2. Xây dựng quy trình nuôi dưỡng bê hậu bị chuyên biệt: Thiết kế khẩu phần thức ăn cân đối về năng lượng, protein, khoáng và vitamin, kết hợp bổ sung thức ăn hỗn hợp và cỏ xanh phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Thời gian: triển khai trong vòng 1 năm. Chủ thể: cán bộ kỹ thuật và người chăn nuôi.

3. Đào tạo kỹ thuật chăm sóc và quản lý bê: Tập huấn kỹ thuật cho người chăn nuôi về chăm sóc bê sơ sinh, cho bú sữa đầu đúng cách, quản lý môi trường chuồng trại, phòng chống stress và bệnh tật để nâng cao sức khỏe và khả năng hấp thu dinh dưỡng. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: các cơ quan đào tạo và trung tâm khuyến nông.

4. Theo dõi và đánh giá định kỳ sinh trưởng bê: Thiết lập hệ thống theo dõi cân nặng, sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn để điều chỉnh kịp thời chế độ dinh dưỡng và chăm sóc, đảm bảo phát huy tối đa tiềm năng di truyền. Thời gian: hàng tháng trong suốt giai đoạn nuôi. Chủ thể: cán bộ kỹ thuật và người chăn nuôi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi bò sữa: Nắm bắt kiến thức về dinh dưỡng hợp lý cho bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính, áp dụng để nâng cao hiệu quả sinh trưởng và chất lượng đàn bò.

2. Cán bộ kỹ thuật và chuyên gia chăn nuôi: Sử dụng kết quả nghiên cứu để tư vấn, xây dựng quy trình nuôi dưỡng bê hậu bị phù hợp với điều kiện thực tế tại các vùng chăn nuôi.

3. Các trung tâm nghiên cứu và đào tạo nông nghiệp: Là tài liệu tham khảo khoa học để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về công nghệ sinh sản và dinh dưỡng gia súc.

4. Doanh nghiệp sản xuất và cung cấp tinh phân ly giới tính: Hiểu rõ ảnh hưởng của dinh dưỡng đến sinh trưởng bê, từ đó phối hợp với người chăn nuôi để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tinh phân ly giới tính là gì và có lợi ích gì trong chăn nuôi bò sữa?
   Tinh phân ly giới tính là công nghệ phân tách tinh trùng mang nhiễm sắc thể X hoặc Y để tạo ra bê cái hoặc bê đực theo ý muốn. Lợi ích chính là tăng tỷ lệ bê cái lên trên 90%, giúp tăng nhanh đàn bò sữa chất lượng cao, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

2. Tại sao bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính có khối lượng sơ sinh thấp hơn bê từ tinh thường?
   Quá trình phân tách tinh trùng gây stress và làm giảm chất lượng tinh trùng, dẫn đến bê sinh ra có sức khỏe yếu hơn, khả năng hấp thu dinh dưỡng kém hơn, từ đó ảnh hưởng đến khối lượng sơ sinh và tốc độ sinh trưởng.

3. Mức dinh dưỡng tối ưu cho bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính là bao nhiêu?
   Nghiên cứu cho thấy mức dinh dưỡng từ 110% đến 120% tiêu chuẩn NRC là phù hợp để đảm bảo sinh trưởng tốt cho bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính, đặc biệt trong giai đoạn bú sữa và sau cai sữa.

4. Làm thế nào để cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn cho bê cái sinh ra từ tinh phân ly giới tính?
   Cần cung cấp khẩu phần cân đối về năng lượng, protein, khoáng và vitamin, kết hợp chăm sóc tốt, quản lý môi trường chuồng trại và phòng chống bệnh tật để tăng khả năng hấp thu và sử dụng thức ăn hiệu quả.

5. Kết quả nghiên cứu này có thể áp dụng ở những vùng chăn nuôi nào?
   Kết quả phù hợp với điều kiện chăn nuôi bò sữa ở các vùng có khí hậu tương tự Ba Vì và các vùng miền Bắc Việt Nam, nơi có điều kiện chăm sóc và din

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Công nghệ sản xuất và đặc điểm tinh bò phân ly giới tính Những thành tựu khoa học công nghệ trong lĩnh vực thụ tinh nhân tạo trên thế giới và ở Việt Nam đã góp phần to lớn trong việc phát triển nhanh đàn bò sữa về số lượng. Bước đi tiếp theo của khoa học công nghệ trong lĩnh vực này là sự ra đời của công nghệ sản xuất tinh gia súc đã phân ly giới tinh.

Đây là bước đột phá trong công nghệ sinh sản gia súc. Ngoài những lợi ích mà thụ tinh nhân tạo mang lại như: Sử dụng ít đực giống, giảm chi phí nuôi đực giống, tăng chất lượng đực giống, khắc phục sự chênh lệch tầm vóc giữa đực và cái, kiểm soát được chế độ sử dụng đực giống, kiểm soát dịch bệnh…; việc áp dụng công nghệ phân ly giới tính đưa lại hiệu quả to lớn cho người chăn nuôi trong việc sản xuất theo ý muốn. Trong chăn nuôi lấy thịt, người ta cần gia súc đực để đạt sinh trưởng nhanh, hiệu quả kinh tế cao. Trong chăn nuôi lấy sữa, sinh sản, người ta cần nhiều gia súc cái để đạt tốc độ tăng đàn nhanh, tăng số lượng sản phẩm.

Việc sản xuất và ứng dụng tinh phân ly giới tính trong chăn nuôi bò sữa đã được thực hiện thành công ở một số nước tiên tiến trên thế giới như: Hoa Kỳ, Anh, Nhật Bản, Canada, Thụy Sỹ, Trung Quốc… Trong đó, Hoa Kỳ là nước giữ bản quyền và có công nghệ sản xuất tiên tiến nhất hiện nay. Việc ứng dụng công nghệ này là bước nhảy vọt trong công tác chọn giống và nhân giống bò sữa, mang lại lợi nhuận lớn cho các nước phát triển. Ở Việt Nam, việc phát triển nhanh đàn bò sữa có chất lượng cao nhằm từng bước đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường tiêu thụ là yêu cầu cấp bách. Vì vậy, việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ phôi, tinh phân ly giới tính đang bắt đầu được triển khai.

n 5 Từ những báo cáo sơ bộ đầu tiên về quá trình chọn lọc tinh trùng qua “Flow cytometer” đã có những ghi nhận đáng chú ý về việc phát triển kỹ thuật chọn lọc dựa trên hàm lượng DNA. Ban đầu đó là chọn lọc những tinh trùng mang nhiễm sắc thể X và tinh trùng mang nhiễm sắc thể Y, sau đó thống kê số bê con sinh ra thông qua quá trình thụ tinh nhân tạo các tinh trùng đã được chọn lọc bằng phương pháp chọn lọc chân không. Một công cụ đã được sử dụng trong nhiều nghiên cứu trong phân tích điện quang và sau này là chọn lọc tế bào nhờ phân tích huỳnh quang. Phân giới tinh trùng đã có nhiều cải tiến và chọn lọc có hiệu quả so với 20 năm trước đây.

Hiện nay, theo như Bestville Sperm Sexing Technology, tinh trùng được xác định với một chuỗi DNA cụ thể và được kích thích bằng một tia laser UV để đo hàm lượng DNA. Cho thêm thuốc nhuộm (màu đỏ) vào trong mẫu để xác định những tinh trùng bị chết và chọn lọc ra những tinh trùng sống. Hiện nay, tại các cơ sở của công ty Sexing Technologies đều sử dụng tia laser ở trạng thái rắn để kích thích tia UV, phân tách trực giao kép (tại 00 và 900), vòi phun định hướng và thiết bị kỹ thuật điện tử để chọn lọc những tinh trùng mang nhiễm sắc thể X và tinh tinh trùng mang nhiễm sắc thể Y từ những tiểu quần thể có khoảng 8000 tế bào (lớn hơn 90% so với tinh nguyên), quần thể ban đầu hoạt động có 40. Kết quả của hiệu quả chọn lọc là có khoảng 42% tinh trùng mang nhiễm sắc thể X sống và tinh trùng mang nhiễm sắc thể Y (sống và chết) so với mẫu ban đầu, có giả thuyết tỷ lệ X:Y là 1:1.

Tuy nhiên, qua thực tế áp dụng ở một số cơ sở tại Việt Nam (Tập đoàn sữa Vinamilk, Công ty cổ phần giống bò sữa Mộc Châu, Công ty cổ phần sữa Đà Lạt, Trung tâm phát triển chăn nuôi Hà Nội…) cho thấy: Tỷ lệ thụ thai khi sử dụng tinh phân ly giới tính đạt thấp hơn so với tinh thường. Tình trạng này có thể do một số yếu tố sau: Một là: Tinh trùng bị stress có thể do đã sử dụng dòng điện trong quá trình phân tách tinh trùng X và Y (tinh trùng X mang điện -; còn tinh trùng Y mang điện +), thời gian phân tách diễn ra ngoài cơ thể khá lâu, sử dụng phương n 6 pháp nhuộm màu kết hợp tia laser, đèn nhuộm huỳnh quang và máy đo dòng chảy tế bào để phân ly các tế bào tinh trùng X và Y. Tinh trùng phải trải qua các công đoạn chính để phân loại: - Tinh trùng được nhuộm bằng thuốc nhuộm huỳnh quang. - Tinh trùng được đưa vào máy chiếu tia laser.

Tinh trùng mang nhiễm sắc thể X sáng hơn tinh trùng mang nhiễm sắc thể Y. - Điện trường tách tinh trùng Y tích điện (+) sẽ chạy về cực âm và tinh trùng X mang điện (-) sẽ chạy về cực dương. - Tinh trùng tích điện khác nhau được phân ly bởi thiết bị lệch điện áp cao tần. - Loại bỏ tinh trùng có tính biệt không rõ rệt.

Hai là: Lượng tinh trùng có trong cọng rạ 0,25 ml chỉ có ≥ 20 triệu; trong khi đó ở tinh thường là ≥ 30 triệu. Ba là: Tinh trùng X chứa nhiều hơn 3,6- 3,8% AND so với tinh trùng Y (nặng hơn). Có thể do 3 yếu tố trên đã ảnh hưởng đến tỷ lệ thụ thai khi sử dụng tinh phân ly. Điều đó có thể được khắc phục bằng việc xác định thời điểm phối giống thích hợp và kỹ thuật dẫn tinh đảm bảo.

Đặc điểm tiêu hóa ở bê 1. Đặc điểm tiêu hóa ở bê ở giai đoạn bú sữa - Đặc điểm cấu tạo Khi sinh ra, bê đã có 2 môi bằng nhau và bắt đầu hoạt động có tác dụng để bú. Răng sữa cũng đã được hình thành đầy đủ. Dạ dày có 4 ngăn nhưng chỉ có dạ mũi khế phát triển mạnh (chiếm 64%), sau đó tốc độ phát triển giảm dần.

3 dạ dày trước (dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách) ban đầu chỉ chiếm 1/3 tổng dung tích dạ dày, sau đó tốc độ phát triển tăng dần. Lúc 8 tuần tuổi, dung tích các dạ dày trước tăng lên gấp 8 lần ban đầu. n 7 Sự phát triển của dạ cỏ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Hàm lượng Cellulose, hàm lượng protein (nhất là Lizin), hàm lượng axit béo bay hơi (tác động lên thành dạ cỏ) trong thức ăn [1]. - Đặc điểm sinh lý Khi sinh ra, 3 tuyến nước bọt ở bê bắt đầu hoạt động.

Độ pH của nước bọt thấp, sau đó tăng dần và đến ngày thứ 6- 7 thì đạt độ pH như trong nước bọt của bò trưởng thành (8- 8,2). Ở giai đoạn sơ sinh, trong dạ múi khế của bê có các men tiêu hóa sau: + Men Kimozin: Có tác dụng tiêu hóa protein của sữa (Cazein) qua quá trình đông vón. + Men Pepsin: Xuất hiện sớm nhưng hoạt động còn yếu do lượng HCl hạn chế. + Men Lipaza: Có vai trò tiêu hóa mỡ sữa đã nhũ hóa.

+ Men Amilaza chưa hoạt động. * Sự đông vón sữa Sau khi bê bú sữa, từ 10 phút đến 1 giờ bắt đầu xảy ra quá trình đông vón sữa. Sau 3- 4 giờ, một phần tương dịch của sữa và một phần Cazein đã được tiêu hóa sẽ tách khỏi kết tủa và di chuyển xuống tá tràng. Phần kết tủa còn lại tiếp tục được tiêu hóa ở dạ mũi khế.

Trong trường hợp bê sơ sinh thải phân nhão là do thiếu HCl hoặc Kimozin. Nếu bê bị táo bón là do thiếu MgSO4. - Hoạt động của rãnh thực quản Rãnh thực quản là một rãnh hở xuất phát từ tiền đình dạ cỏ (được tạo bởi thành của dạ cỏ và dạ tổ ong), đi tới lỗ mở của dạ lá sách và dạ mũi khế. Rãnh thực quản có độ dài khoảng từ 8- 12cm.

Rãnh thực quản có chức năng đưa thức ăn lỏng (chủ yếu là sữa) từ thực quản đi thẳng vào thẳng dạ múi khế, bỏ qua các dạ dày trước. n 8 Phản xạ khép rãnh thực quản được hình thành khi bê sử dụng thức ăn lỏng, do tác động của nhóm yếu tố sau: * Nhóm yếu tố bên ngoài Các yếu tố bên ngoài bao gồm: Động tác bú của bê, hàm lượng đường Lactose, Albumin, muối khoáng… có trong sữa. Ở bê 1- 4 tuần tuổi, phản xạ khép rãnh thực quản xảy ra hoàn toàn. Lúc 4 -8 tuần tuổi, phản xạ này xảy ra không hoàn toàn và trên 8 tuần tuổi thì không có tác dụng.

* Nhóm yếu tố bên trong Các tế bào nhận cảm ở vùng gốc hầu, gốc lưỡi… nhận tín hiệu và truyền theo nhánh thần kinh hướng tâm hầu trên đến trung tâm thành lập phản xạ ở hành não và tạo nên phản xạ khép rãnh thực quản. Trên thực tế, ở bò trưởng thành đôi khi phản xạ khép rãnh thực quản vẫn hình thành, nhưng chỉ xảy ra trong trường hợp uống nước khi khát nước cực độ. - Vai trò của sữa đầu và cách cho bú sữa đầu Sữa đầu là sữa được phân tiết trong vòng 2- 3 ngày đầu. Sữa đầu là loại thức ăn duy nhất không thể thiếu được với bê sơ sinh.

Vai trò của sữa đầu vô cùng qua trọng, bởi: + Thành phần khác biệt rõ rệt so với sữa thường * Sữa đầu có hàm lượng dinh dưỡng cao Sữa đầu có hàm lượng vật chất khô (VCK) cao gấp hơn 2 lần, protein và các vitamin A,D cao gấp 5 lần, khoáng cao gấp 2 lần so với sữa thường. * Sữa đầu có các thành phần đặc biệt Đặc biệt, trong sữa đầu có γ-Globulin làm tăng sức đề kháng của bê. Chỉ sau khi uống sữa đầu, trong máu bê mới xuất hiện kháng thể. γ- Globulin thẩm thấu qua đường tiêu hóa vào máu (trong vòng 62 giờ sau khi sinh) làm tăng sức đề kháng cho bê nghé.

Điều đáng lưu ý là γ- Globulin không truyền trực tiếp từ máu bò mẹ qua nhau thai trong thời gian n 9 mang thai bởi vì nhau thai có cấu trúc đặc biệt, thuộc loại Epitherichoralis có 6 lớp màng mà γ- Globulin không thể thẩm thấu qua được. Do đó bê nghé chỉ có thể thu nhận γ- Globulin thông qua sữa đầu mà thôi. Khả năng hấp thu γ-Globulin ở bộ máy tiêu hóa của bê giảm dần theo thời gian. Sau 4 giờ, tỷ lệ hấp thu đạt 25%, đến 6 giờ tỷ lệ này giảm xuống còn 20%; sau 12 giờ còn 17% và sau 20 giờ chỉ còn 12%.

Sữa đầu có độ axit cao (pH thấp) có tác dụng ngăn ngừa sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh.