Nghiên cứu một số chủng vsv có khả năng sinh tổng hợp chất hoạt động bề mặt sinh học kháng vi khuẩn khử sulfate nhằm ứng dụng chống ăn mòn và nâng cao chất lượng dầu

Nghiên cứu các chủng vi sinh vật có khả năng tổng hợp chất hoạt động bề mặt kháng vi khuẩn, ứng dụng trong chống ăn mòn và nâng cao chất lượng dầu.

• Tác giả: Đỗ Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Phùng Thị Hằng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Giáo Dục Ngôn Ngữ Cho Trẻ Mẫu Giáo 5-6 Tuổi Qua Tác Phẩm Văn Học Tại Hạ Long
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hạ Long

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRƯỜNG MẦM NON
• 1.1. Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Các khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non
• 1.2.2. Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
• 1.2.3. Quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
• 1.3. Một số vấn đề cơ bản về giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.1. Tác phẩm văn học sử dụng trong giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo ở trường mầm non
• 1.3.2. Tầm quan trọng của việc giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.3. Mục tiêu, nguyên tắc giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.4. Nội dung giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.5. Phương pháp, hình thức giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.6. Đánh giá kết quả giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4. Quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4.1. Lập kế hoạch giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4.2. Tổ chức giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4.3. Chỉ đạo giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4.4. Kiểm tra, đánh giá giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.5.1. Các yếu tố khách quan
• 1.5.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Giới thiệu về thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.1.1. Tình hình kinh tế - xã hội của thành phố Hạ Long
• 2.1.2. Tình hình giáo dục mầm non thành phố Hạ Long
• 2.2. Mục đích, nội dung, phương pháp khảo sát và phương thức xử lý số liệu
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Đối tượng khảo sát
• 2.2.3. Nội dung khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp khảo sát và phương thức xử lý số liệu
• 2.3. Kết quả khảo sát thực trạng
• 2.3.1. Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về tầm quan trọng, mục tiêu của giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.2. Thực trạng giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.3. Thực trạng quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.5. Đánh giá chung về quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.6. Nguyên nhân của hạn chế
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu của hoạt động giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mầm non
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu của giáo dục mầm non
• 3.1.3. Nguyên tắc bảo đảm tính đồng bộ
• 3.1.4. Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn
• 3.1.5. Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi
• 3.1.6. Nguyên tắc bảo đảm tính hiệu quả
• 3.2. Các biện pháp quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.1. Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.2. Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh phù hợp với tình hình thực tế
• 3.2.3. Tổ chức bồi dưỡng năng lực giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho đội ngũ giáo viên ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.4. Xây dựng cơ chế phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường tham gia giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.5. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất
• 3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.4.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.4.2. Nội dung khảo nghiệm
• 3.4.3. Phương pháp khảo nghiệm
• 3.4.4. Kết quả khảo nghiệm
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Vi Sinh Vật Sản Sinh Chất Hoạt Động Bề Mặt

Nghiên cứu về vi sinh vật sản sinh chất hoạt động bề mặt (bio-surfactant) đang thu hút sự quan tâm lớn. Các bio-surfactant này có tiềm năng ứng dụng rộng rãi, đặc biệt trong chống ăn mòn dầu và các ngành công nghiệp khác. Chúng là những hợp chất lưỡng tính sinh học, có khả năng làm giảm sức căng bề mặt giữa hai pha lỏng, lỏng-khí hoặc lỏng-rắn. Ưu điểm của bio-surfactant so với chất hoạt động bề mặt hóa học là khả năng phân hủy sinh học cao, độc tính thấp và khả năng hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân lập vi sinh vật từ môi trường tự nhiên có khả năng sản xuất chất hoạt động bề mặt sinh học hiệu quả, đồng thời đánh giá hiệu quả kháng khuẩn và khả năng chống ăn mòn của chúng trong môi trường dầu khí.

1.1. Định Nghĩa và Đặc Điểm Chất Hoạt Động Bề Mặt Sinh Học

Chất hoạt động bề mặt sinh học (bio-surfactant) là các hợp chất sinh học có cấu trúc amphiphilic. Chúng có khả năng làm giảm sức căng bề mặt. Tính chất này giúp chúng có nhiều ứng dụng khác nhau. Ví dụ: tăng cường khả năng loại bỏ dầu, nhũ hóa và phân tán các chất. Các bio-surfactant thường được sản xuất bởi vi sinh vật như vi khuẩn, nấm men và nấm sợi. Chúng có ưu điểm vượt trội so với chất hóa học tổng hợp về khả năng phân hủy sinh học và ít độc hại hơn. Nghiên cứu tập trung vào các đặc tính này để tạo ra giải pháp sinh học thân thiện với môi trường.

1.2. Vai Trò của Vi Sinh Vật trong Sản Xuất Bio Surfactant

Vi sinh vật đóng vai trò then chốt trong quá trình sinh tổng hợp chất hoạt động bề mặt. Các loại vi khuẩn như Bacillus, Pseudomonas và nấm men Candida là những đối tượng nghiên cứu phổ biến. Chúng có khả năng sử dụng các nguồn carbon khác nhau để sản xuất bio-surfactant. Sàng lọc vi sinh vật hiệu quả là bước quan trọng để tìm ra các chủng có khả năng sản xuất chất hoạt động bề mặt với hiệu suất cao. Việc tối ưu hóa sản xuất bằng cách điều chỉnh các yếu tố môi trường như nhiệt độ, pH và nguồn dinh dưỡng là cần thiết.

II. Ăn Mòn Dầu Khí Thách Thức Vai Trò Của Vi Sinh Vật

Ăn mòn kim loại trong ngành công nghiệp dầu khí là một vấn đề nghiêm trọng, gây ra thiệt hại lớn về kinh tế và ảnh hưởng đến an toàn vận hành. Một trong những nguyên nhân chính gây ăn mòn là sự hoạt động của vi khuẩn ăn mòn. Các vi khuẩn này, đặc biệt là vi khuẩn khử sulfate (SRB), tạo ra các chất gây ăn mòn như hydrogen sulfide (H2S). Việc sử dụng các biện pháp hóa học để chống ăn mòn có thể gây ra tác động tiêu cực đến môi trường. Do đó, việc tìm kiếm các giải pháp sinh học hiệu quả và thân thiện với môi trường, chẳng hạn như sử dụng bio-surfactant kháng khuẩn, là rất quan trọng.

2.1. Cơ Chế Ăn Mòn Do Vi Sinh Vật MIC Trong Môi Trường Dầu Khí

Ăn mòn do vi sinh vật (MIC) là một quá trình phức tạp. Vi khuẩn tạo sinh khối trên bề mặt kim loại. Sau đó, chúng tạo ra môi trường thuận lợi cho quá trình ăn mòn. Các sản phẩm trao đổi chất của vi khuẩn, chẳng hạn như axit hữu cơ và sulfide, tấn công trực tiếp vào kim loại. Vi khuẩn khử sulfate (SRB) là nhóm vi khuẩn chính gây MIC trong môi trường yếm khí. Chúng sử dụng sulfate làm chất nhận electron và tạo ra sulfide, một chất ăn mòn mạnh. Nghiên cứu về cơ chế chống ăn mòn của bio-surfactant tập trung vào khả năng ức chế sự phát triển của SRB và giảm thiểu sự hình thành sulfide.

2.2. Các Loại Vi Khuẩn Gây Ăn Mòn Phổ Biến Trong Ngành Dầu Khí

Nhiều loại vi khuẩn khác nhau có thể gây ăn mòn trong ngành công nghiệp dầu khí. Ngoài vi khuẩn khử sulfate (SRB), còn có vi khuẩn sản xuất axit (APB), vi khuẩn oxy hóa sắt (IOB) và vi khuẩn tạo sinh khối. Mỗi loại vi khuẩn có cơ chế ăn mòn riêng. Chúng tác động lên các vật liệu khác nhau. Việc xác định và kiểm soát sự phát triển của các loại vi khuẩn này là rất quan trọng để ngăn ngừa ăn mòn. Bio-surfactant có thể được sử dụng để ức chế sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn gây ăn mòn, mang lại hiệu quả bảo vệ kim loại toàn diện.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Vi Sinh Vật và Sản Xuất Bio Surfactant

Nghiên cứu về vi sinh vật sản sinh chất hoạt động bề mặt kháng khuẩn đòi hỏi các phương pháp nghiên cứu đa dạng. Từ phân lập vi sinh vật đến định danh và đánh giá hiệu quả kháng khuẩn. Quá trình sàng lọc vi sinh vật được thực hiện để chọn ra những chủng có khả năng sản xuất bio-surfactant cao và có khả năng kháng khuẩn mạnh. Sau đó, các điều kiện sản xuất chất hoạt động bề mặt được tối ưu hóa để đạt hiệu suất cao nhất. Cuối cùng, thử nghiệm ăn mòn được thực hiện để đánh giá khả năng chống ăn mòn của bio-surfactant trong môi trường mô phỏng điều kiện dầu khí.

3.1. Quy Trình Phân Lập Định Danh và Sàng Lọc Vi Sinh Vật Tiềm Năng

Quy trình phân lập vi sinh vật bắt đầu bằng việc thu thập mẫu từ môi trường. Sau đó, sử dụng môi trường chọn lọc để nuôi cấy. Các chủng vi sinh vật phân lập được định danh bằng các phương pháp sinh hóa và phân tử. Các phương pháp sàng lọc bao gồm đánh giá khả năng giảm sức căng bề mặt, tạo vòng phân giải dầu và thử nghiệm kháng khuẩn. Những chủng có kết quả tốt nhất sẽ được chọn để nghiên cứu tiếp.

3.2. Tối Ưu Hóa Điều Kiện Sản Xuất Bio Surfactant Từ Vi Sinh Vật

Việc tối ưu hóa sản xuất bio-surfactant bao gồm điều chỉnh các yếu tố môi trường như nguồn carbon, nguồn nitrogen, pH, nhiệt độ và thời gian nuôi cấy. Các phương pháp thống kê như thiết kế thí nghiệm (DOE) được sử dụng để xác định các yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến hiệu suất sản xuất. Việc tối ưu hóa giúp tăng năng suất sản xuất chất hoạt động bề mặt và giảm chi phí sản xuất.

3.3. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Kháng Khuẩn và Chống Ăn Mòn

Để đánh giá hiệu quả kháng khuẩn, các phương pháp như đo đường kính vòng kháng khuẩn và xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) được sử dụng. Thử nghiệm ăn mòn được thực hiện trong môi trường mô phỏng điều kiện dầu khí, sử dụng các kỹ thuật như đo tốc độ ăn mòn, phân tích bề mặt kim loại và đánh giá sự hình thành sinh khối. Các kết quả thử nghiệm giúp xác định khả năng chống ăn mòn của bio-surfactant.

IV. Ứng Dụng Bio Surfactant Kháng Khuẩn Trong Chống Ăn Mòn Dầu

Bio-surfactant kháng khuẩn có tiềm năng lớn trong việc thay thế các chất ức chế ăn mòn hóa học độc hại. Chúng có thể được sử dụng để ức chế sự phát triển của vi khuẩn ăn mòn, giảm thiểu sự hình thành sinh khối và giảm tốc độ ăn mòn. Ứng dụng trong công nghiệp bao gồm việc xử lý nước sản xuất, bảo vệ đường ống dẫn dầu và thiết bị khai thác. Các nghiên cứu thực nghiệm và mô phỏng đã chứng minh hiệu quả của bio-surfactant trong việc chống ăn mòn.

4.1. Bio Surfactant Ức Chế Sự Phát Triển Vi Khuẩn Ăn Mòn Như Thế Nào

Bio-surfactant có thể ức chế sự phát triển của vi khuẩn ăn mòn bằng nhiều cơ chế. Một số bio-surfactant có khả năng phá vỡ màng tế bào vi khuẩn, gây chết vi khuẩn. Những chất khác có thể can thiệp vào quá trình trao đổi chất của vi khuẩn hoặc ngăn chặn sự bám dính của vi khuẩn lên bề mặt kim loại. Hiệu quả kháng khuẩn của bio-surfactant phụ thuộc vào cấu trúc hóa học và nồng độ sử dụng.

4.2. Thực Nghiệm và Kết Quả Bio Surfactant Chống Ăn Mòn Hiệu Quả

Các thử nghiệm ăn mòn đã chứng minh rằng bio-surfactant có thể giảm đáng kể tốc độ ăn mòn trong môi trường dầu khí. Ví dụ, một nghiên cứu cho thấy rằng bio-surfactant sản xuất bởi Bacillus subtilis có thể giảm tốc độ ăn mòn của thép carbon lên đến 80%. Các kết quả này cho thấy tiềm năng lớn của bio-surfactant trong việc bảo vệ kim loại và kéo dài tuổi thọ của thiết bị trong ngành công nghiệp dầu khí.

V. Tác Động Môi Trường và Tính Bền Vững Của Bio Surfactant

Một trong những ưu điểm lớn nhất của bio-surfactant là tính bền vững và tác động môi trường thấp so với chất hoạt động bề mặt hóa học. Bio-surfactant có khả năng phân hủy sinh học cao và ít độc hại đối với sinh vật. Việc sử dụng bio-surfactant giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về bảo vệ môi trường. Nghiên cứu về tính bền vững của bio-surfactant bao gồm đánh giá khả năng phân hủy sinh học, độc tính và tác động đến hệ sinh thái.

5.1. So Sánh Tác Động Môi Trường Giữa Bio Surfactant và Hóa Chất

Chất hoạt động bề mặt hóa học thường có độc tính cao và khó phân hủy sinh học. Chúng có thể gây ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Bio-surfactant, ngược lại, có khả năng phân hủy sinh học nhanh chóng và ít độc hại hơn. Việc sử dụng bio-surfactant giúp giảm thiểu lượng chất thải độc hại và bảo vệ môi trường.

5.2. Đánh Giá Tính Bền Vững Trong Sản Xuất và Ứng Dụng Bio Surfactant

Để đảm bảo tính bền vững, quá trình sản xuất bio-surfactant cần được tối ưu hóa để giảm thiểu lượng năng lượng tiêu thụ và chất thải tạo ra. Sử dụng các nguồn nguyên liệu tái tạo và phế thải nông nghiệp để sản xuất bio-surfactant là một giải pháp bền vững. Ứng dụng bio-surfactant trong công nghiệp cần được đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo không gây ra tác động tiêu cực đến môi trường.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Bio Surfactant

Nghiên cứu về vi sinh vật sản sinh chất hoạt động bề mặt kháng khuẩn và ứng dụng trong chống ăn mòn dầu đã mở ra một hướng đi mới trong việc bảo vệ kim loại và giảm tác động môi trường. Bio-surfactant có tiềm năng lớn để thay thế các chất ức chế ăn mòn hóa học độc hại. Các hướng nghiên cứu trong tương lai bao gồm việc tìm kiếm các chủng vi sinh vật mới có khả năng sản xuất bio-surfactant với hiệu suất cao hơn, phát triển các quy trình sản xuất hiệu quả và bền vững hơn và mở rộng ứng dụng của bio-surfactant trong các lĩnh vực khác.

6.1. Tiềm Năng Phát Triển Bio Surfactant Trong Các Ngành Công Nghiệp

Ngoài chống ăn mòn dầu, bio-surfactant có thể được ứng dụng trong nhiều ngành công nghiệp khác như thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm và nông nghiệp. Bio-surfactant có thể được sử dụng làm chất nhũ hóa, chất phân tán, chất tạo bọt và chất làm sạch. Việc phát triển các ứng dụng mới của bio-surfactant sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế sinh học.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Mới Để Nâng Cao Hiệu Quả và Tính Ứng Dụng

Các hướng nghiên cứu mới bao gồm việc sử dụng kỹ thuật di truyền để cải thiện khả năng sản xuất bio-surfactant của vi sinh vật, phát triển các phương pháp chiết xuất và tinh chế bio-surfactant hiệu quả hơn và nghiên cứu về cơ chế hoạt động của bio-surfactant ở cấp độ phân tử. Những nghiên cứu này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và tính ứng dụng của bio-surfactant trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ lứa tuổi mầm non là nền tảng cốt lõi định hình tư duy, cảm xúc và kỹ năng xã hội, đặc biệt trong giai đoạn chuyển tiếp 5-6 tuổi nhằm chuẩn bị tâm thế vững chắc bước vào lớp 1. Tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, mạng lưới giáo dục mầm non phát triển mạnh mẽ với tỷ lệ huy động trẻ 5-6 tuổi ra lớp đạt xấp xỉ 99,8% tại hơn 30 cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập. Tuy nhiên, chất lượng tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ thông qua tác phẩm văn học vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể giữa lý thuyết và thực tiễn triển khai.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ thực tế nhiều giáo viên chỉ dừng lại ở việc dạy trẻ ghi nhớ, đọc thuộc lòng câu chuyện, bài thơ mà chưa khai thác triệt để giá trị thẩm mỹ, cấu trúc ngữ pháp và vốn từ vựng phong phú từ văn học nghệ thuật. Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học đôi khi còn mang tính hình thức, thiếu chiều sâu tương tác hội thoại.

Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi qua tác phẩm văn học tại 7 trường mầm non trọng điểm trên địa bàn thành phố Hạ Long, bao gồm: Trường Mầm non Hạ Long, Hoa Hồng, Hồng Gai, Hà Lầm, Cao Thắng, Hà Trung và Cao Xanh. Trên cơ sở đó, đề tài xây dựng 5 nhóm biện pháp quản lý mang tính đồng bộ và khả thi cao dành cho hiệu trưởng. Nghiên cứu được triển khai thực địa vào tháng 4 năm 2022 với sự tham gia của 100 cán bộ quản lý và giáo viên, hướng tới nâng cao 100% các chỉ số phát triển ngôn ngữ theo Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp giữa khoa học quản lý giáo dục và tâm lý học phát triển lứa tuổi mầm non. Đề tài vận dụng thuyết học tập trải nghiệm của David Kolb, nhấn mạnh rằng sự phát triển ngôn ngữ của trẻ diễn ra tối ưu khi trẻ được tương tác trực tiếp với môi trường nghệ thuật ngôn từ sống động. Bên cạnh đó, luận văn kế thừa lý thuyết bối cảnh xã hội của Erika Hoff (2006) và nghiên cứu của Shayne Piasta cùng các cộng sự (2012) về tầm quan trọng của phản ứng hội thoại giữa giáo viên và trẻ trong việc nâng cao năng lực ngôn ngữ mạch lạc.

Bốn khái niệm cốt lõi được định hình chặt chẽ trong đề tài bao gồm:

1. Quản lý giáo dục: Quá trình tác động có ý thức, có định hướng của chủ thể quản lý nhằm vận hành các nguồn lực sư phạm đạt mục tiêu đề ra.
2. Ngôn ngữ và Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi: Quá trình bồi dưỡng trọn vẹn 3 thành tố: ngữ âm chuẩn mực, vốn từ phong phú và ngữ pháp câu hoàn chỉnh, kết hợp phát triển kỹ năng tiền đọc - viết.
3. Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học: Hình thức tổ chức sư phạm đặc thù thông qua truyện kể, thần thoại, truyền thuyết, thơ ca, ca dao và đồng dao nhằm đánh thức rung động thẩm mỹ và năng lực biểu đạt.
4. Quản lý giáo dục ngôn ngữ qua tác phẩm văn học: Hệ thống các tác động quản lý của hiệu trưởng thông qua 4 chức năng: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo chuyên môn và kiểm tra, đánh giá.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện cho các khu vực đô thị trung tâm và vùng ven của thành phố Hạ Long. Cỡ mẫu khảo sát gồm 100 khách thể, trong đó có 35 cán bộ quản lý (chiếm 35%) và 65 giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi (chiếm 65%) tại 7 trường mầm non công lập.

Phương pháp thu thập dữ liệu kết hợp đa dạng:

• Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi cấu trúc theo thang đo chuẩn Likert 5 mức độ (từ 1: Rất không quan trọng/Rất không hiệu quả đến 5: Rất quan trọng/Rất hiệu quả).
• Phương pháp phỏng vấn sâu 15 cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán để làm rõ các rào cản vận hành.
• Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động thông qua đánh giá 70 hồ sơ giáo án, sổ theo dõi trẻ và video ghi hình 14 tiết dạy thực tế.
• Phương pháp chuyên gia xin ý kiến 10 nhà khoa học giáo dục và cán bộ chỉ đạo chuyên môn.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả (tính điểm trung bình Mean, độ lệch chuẩn SD và xếp thứ bậc) kết hợp kiểm định độ tin cậy bằng phần mềm SPSS là nhằm lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, mức độ thực hiện các chức năng quản lý, đồng thời kiểm tra tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Timeline nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1 năm 2022 đến tháng 8 năm 2022, trong đó giai đoạn xử lý số liệu thực địa hoàn tất vào tháng 5 năm 2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 7 trường mầm non thành phố Hạ Long mang lại 4 phát hiện quan trọng:

1. Về nhận thức: 92,0% cán bộ quản lý và 86,2% giáo viên đánh giá hoạt động làm quen tác phẩm văn học giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Tuy nhiên, chỉ có 58,5% giáo viên hiểu sâu sắc về việc tích hợp rèn luyện ngôn ngữ nghệ thuật và cấu trúc câu phức cho trẻ trong tiết học.
2. Về phương pháp giảng dạy: Phương pháp đọc và kể diễn cảm được thực hiện với hiệu quả cao nhất (Mean = 4.25; SD = 0.62), trong khi phương pháp tổ chức đóng kịch phân vai (Mean = 3.35; SD = 0.81) và tập cho trẻ kể chuyện sáng tạo (Mean = 3.28; SD = 0.85) đạt điểm số thấp nhất do hạn chế về thời gian tổ chức 25-30 phút/tiết và thiếu hụt đạo cụ sân khấu.
3. Về hiệu quả quản lý của hiệu trưởng: Chức năng lập kế hoạch đạt kết quả tốt nhất với điểm trung bình Mean = 4.12. Ngược lại, chức năng kiểm tra, đánh giá chuyên sâu năng lực ngôn ngữ của trẻ đạt mức thấp nhất (Mean = 3.48), khi có tới 78,0% các đợt kiểm tra chỉ dừng lại ở việc soi xét hồ sơ sổ sách hành chính thay vì quan sát sự tiến bộ ngôn ngữ thực tế của trẻ.
4. Về phối hợp liên lực lượng: Khoảng 68,0% phụ huynh chưa được hướng dẫn phương pháp tương tác đọc truyện cùng con tại nhà, làm suy giảm tính liên tục của quá trình phát triển ngôn ngữ ngoài không gian trường lớp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ áp lực sĩ số lớp học đông (bình quân 30-35 trẻ/lớp 5-6 tuổi), nguồn kinh phí bổ sung trang thiết bị góc văn học còn hạn chế và công tác bồi dưỡng kỹ năng kịch nghệ hóa tác phẩm cho giáo viên chưa được tiến hành định kỳ. Kết quả này hoàn toàn tương thích với các công trình nghiên cứu của Đào Thị Thu Hà (2015) tại Thái Nguyên và Phạm Thị Vân Anh (2020) tại Cẩm Phả, khẳng định năng lực quản lý chỉ đạo chuyên môn của ban giám hiệu quyết định hơn 70% chất lượng tổ chức hoạt động ngôn ngữ trong nhà trường.

Dữ liệu khảo sát thực trạng trong luận văn có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh mức độ đánh giá giữa cán bộ quản lý và giáo viên đối với 4 chức năng quản lý, kết hợp bảng ma trận phân tích tương quan giữa tính cần thiết (Mean trung bình = 4.45) và tính khả thi (Mean trung bình = 4.38) của các nhóm giải pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 5 biện pháp quản lý đồng bộ dành cho hiệu trưởng các trường mầm non:

1. Tổ chức nâng cao nhận thức cho đội ngũ: Triển khai 4 buổi tọa đàm chuyên đề mỗi năm học về tích hợp văn học và tiếng Việt, nhằm đạt mục tiêu 100% cán bộ quản lý và giáo viên nắm vững mục tiêu giáo dục chuẩn mực ngữ âm và ngữ pháp cho trẻ. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu; Timeline: Tháng 8 và tháng 9 hàng năm.
2. Chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch và linh hoạt hóa nội dung: Chỉ đạo tổ chuyên môn thiết kế khung phân phối chương trình làm quen tác phẩm văn học theo 9 chủ đề năm học, đảm bảo 100% giáo án tích hợp hệ thống câu hỏi mở kích thích tư duy đối thoại. Chủ thể thực hiện: Phó Hiệu trưởng chuyên môn và Tổ trưởng chuyên môn; Timeline: Đầu mỗi học kỳ.
3. Bồi dưỡng năng lực sư phạm và kỹ năng nghệ thuật cho giáo viên: Tổ chức tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật đọc kể diễn cảm, nghệ thuật múa rối và dàn dựng kịch bản sân khấu mầm non, phấn đấu nâng tỷ lệ giờ dạy đạt loại giỏi lên trên 85%. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu phối hợp chuyên gia Sở Giáo dục và Đào tạo; Timeline: Thực hiện định kỳ vào thứ Bảy tuần thứ 2 hàng tháng.
4. Xây dựng cơ chế phối hợp đa lực lượng giữa nhà trường, gia đình và xã hội: Thiết lập mô hình "Thư viện gia đình" và nhóm trao đổi trực tuyến, huy động tối thiểu 90% phụ huynh cam kết duy trì 20 phút tương tác đọc sách cùng con mỗi ngày. Chủ thể thực hiện: Giáo viên chủ nhiệm và Ban đại diện cha mẹ học sinh; Timeline: Triển khai xuyên suốt năm học.
5. Đổi mới quy trình kiểm tra, giám sát dựa trên chuẩn đầu ra: Ban hành bộ công cụ rubric đánh giá năng lực ngôn ngữ của trẻ theo 4 tiêu chí (ngữ âm, vốn từ, ngữ pháp, diễn đạt mạch lạc), thực hiện kiểm tra định kỳ 3 tháng/lần với 100% các lớp mẫu giáo 5-6 tuổi. Chủ thể thực hiện: Hội đồng kiểm tra nội bộ; Timeline: Tháng 11, tháng 2 và tháng 5.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng trường mầm non: Sử dụng luận văn như cẩm nang quản trị chuyên môn, giúp tái cấu trúc quy trình chỉ đạo sư phạm, xây dựng tiêu chí kiểm tra đánh giá hoạt động phát triển ngôn ngữ khoa học và minh bạch.
2. Giáo viên mầm non trực tiếp dạy lớp 5-6 tuổi: Vận dụng hệ thống phương pháp đọc diễn cảm, nghệ thuật đàm thoại gợi mở và phương pháp tổ chức đóng vai kịch bản văn học để nâng cao chất lượng giờ học hàng ngày.
3. Cán bộ chỉ đạo chuyên môn tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Khai thác số liệu thực tiễn và mô hình quản lý của luận văn để xây dựng kế hoạch tập huấn, bồi dưỡng thường xuyên cho đội ngũ giáo viên toàn địa bàn.
4. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo khung lý thuyết, phương pháp thiết kế bộ công cụ điều tra định lượng và kỹ thuật xử lý dữ liệu thống kê SPSS trong nghiên cứu giáo dục học mầm non.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học giúp hình thành những kỹ năng ngôn ngữ cốt lõi nào cho trẻ 5-6 tuổi?

Hoạt động này giúp trẻ phát âm chuẩn xác ngữ âm tiếng Việt, làm giàu vốn từ vựng nghệ thuật, sử dụng thành thạo các mẫu câu ghép phức tạp và rèn luyện kỹ năng diễn đạt mạch lạc cả trong độc thoại lẫn đối thoại. Thực tế khảo sát cho thấy trẻ thường xuyên tiếp xúc với truyện thơ có khả năng nhận biết mặt chữ cái và biểu đạt cảm xúc tự tin hơn khoảng 30% so với nhóm trẻ ít tiếp xúc.

Cỡ mẫu 100 khách thể tại 7 trường mầm non thành phố Hạ Long có đảm bảo tính đại diện khoa học không?

Cỡ mẫu 100 người (gồm 35 cán bộ quản lý và 65 giáo viên dạy lớp lớn) được chọn ngẫu nhiên phân tầng từ 7 trường đại diện cho cả 3 phân vùng địa bàn (trung tâm đô thị, ven biển và khu vực mở rộng). Tỷ lệ phản hồi hợp lệ đạt 100%, hệ số tin cậy thang đo Cronbach's Alpha đạt trên 0.82, hoàn toàn đáp ứng chuẩn mực nghiên cứu định lượng trong khoa học quản lý giáo dục.

Vì sao phương pháp đóng kịch và kể chuyện sáng tạo có điểm thực tế triển khai thấp hơn phương pháp kể diễn cảm?

Phương pháp đọc kể diễn cảm dễ thực hiện trong không gian lớp học truyền thống, trong khi phương pháp đóng kịch (Mean = 3.35) và kể chuyện sáng tạo (Mean = 3.28) đòi hỏi nhiều thời gian chuẩn bị kịch bản, đạo cụ sa bàn và kỹ năng tổ chức nhóm nhỏ. Hơn 65% giáo viên phản ánh thời lượng 30 phút một tiết học là rào cản lớn nhất để triển khai trọn vẹn hoạt động kịch nghệ.

Biện pháp quản lý nào được đánh giá có tính cấp thiết và tính khả thi cao nhất trong luận văn?

Biện pháp "Tổ chức bồi dưỡng năng lực giáo dục ngôn ngữ cho giáo viên" và "Chuẩn hóa kế hoạch giáo dục" đạt điểm đánh giá cao nhất với điểm tính cấp thiết Mean = 4.62/5.00 và tính khả thi Mean = 4.55/5.00. Điều này chứng minh nâng cao tay nghề sư phạm cho giáo viên là yếu tố quyết định hàng đầu trong chiến lược nâng cao chất lượng giáo dục ngôn ngữ.

Nhà trường cần cơ chế nào để gắn kết phụ huynh trong việc phát triển ngôn ngữ qua văn học cho trẻ?

Nhà trường cần thiết lập góc tuyên truyền trực quan tại sảnh đón trẻ, phát hành phiếu gợi ý đọc sách hàng tuần và xây dựng tủ sách lưu động "Bé yêu văn học". Mô hình phối hợp này giúp tăng tỷ lệ gia đình đồng hành đọc sách cùng con từ 32% lên trên 90% chỉ sau một học kỳ áp dụng thí điểm.

Kết luận

1. Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua tác phẩm văn học trong bối cảnh đổi mới giáo dục mầm non.
2. Kết quả khảo sát trên 100 khách thể tại 7 trường mầm non thành phố Hạ Long phản ánh bức tranh thực trạng chân thực: công tác lập kế hoạch đạt điểm số cao (Mean = 4.12) nhưng khâu kiểm tra, đánh giá chuyên môn còn nhiều khoảng trống (Mean = 3.48).
3. Luận văn đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý mang tính đột phá, tập trung vào nâng cao nhận thức, chuẩn hóa kế hoạch, bồi dưỡng nghiệp vụ giáo viên, phối hợp gia đình và đổi mới phương thức đánh giá.
4. Kết quả khảo nghiệm chuyên gia khẳng định 100% các biện pháp đề xuất đều đạt độ tương thích cao giữa tính cần thiết (Mean = 4.45) và tính khả thi (Mean = 4.38).
5. Kế hoạch hành động giai đoạn 2022-2025 đặt mục tiêu nhân rộng mô hình quản lý này tới toàn bộ 33 xã, phường trên địa bàn thành phố Hạ Long.

Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên mầm non hãy áp dụng ngay bộ giải pháp và công cụ quản lý chuyên môn từ luận văn để tối ưu hóa môi trường phát triển ngôn ngữ nghệ thuật cho trẻ thơ. Hãy kết nối và chia sẻ công trình nghiên cứu giá trị này tới cộng đồng giáo dục mầm non nhằm chung tay xây dựng nền tảng vững chắc cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu; Kết luận, khuyến nghị; Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trƣờng mầm non. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trƣờng mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trƣờng mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRƢỜNG MẦM NON 1.

Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài Vấn đề giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo nói chung đã đƣợc nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm. Chẳng hạn: Các nhà khoa học L.Kolb đều thống nhất cho rằng giáo dục phải dựa trên kinh nghiệm của trẻ. Theo đó, trẻ phải đƣợc tiếp xúc, tƣơng tác trực tiếp với môi trƣờng.

Về phía giáo viên, tổ chức hoạt động cho trẻ chính là quá trình tác động có hệ thống đến trẻ, giúp trẻ tự mình chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, thái độ, tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân (D. Nghiên cứu thực nghiệm của tác giả Ni Chang (Michael A.Reed, 2009) đã tìm ra bằng chứng cho thấy các hoạt động khám phá khoa học có mối liên hệ với sự phát triển năng lực ngôn ngữ của trẻ, trong đó có ngôn ngữ mạch lạc. Tác giả nhấn mạnh việc tổ chức cho trẻ đọc sách tranh về khoa học, làm quen với các tác phẩm văn học… sẽ kích thích trẻ trao đổi với các bạn những điều trẻ suy nghĩ, nhờ đó ngôn ngữ của trẻ đƣợc phát triển. Các nghiên cứu của D.

Konza (2016) và Malinovska N.V (2020) nhấn mạnh việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc của trẻ diễn ra mọi lúc, mọi nơi trong các hoạt động của trƣờng mầm non. Giáo viên cần tận dụng lợi thế của từng hoạt động ở nhà trƣờng để phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đƣa trẻ vào các tình huống có vấn đề, đặt ra những câu hỏi mở kích thích trẻ tƣ duy, giao tiếp thông qua đọc sách truyện hàng ngày, làm quen với tác phẩm văn học hoặc thông qua các hoạt động đa dạng khác (dẫn theo [28]). Liên quan đến vấn đề quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo có thể kể đến một số công trình nghiên cứu, chẳng hạn: 7 Heidi M. Feldman (2008), trong công trình nghiên cứu “Evaluation and Management of Language and Speech Disorders in Preschool Childre” đã khẳng định: Ngôn ngữ là sự thể hiện giao tiếp của con ngƣời thông qua đó các ý tƣởng, thông tin, cảm xúc và niềm tin có thể đƣợc chia sẻ.

Thông thƣờng, những đứa trẻ đang phát triển nắm vững các nguyên tắc cơ bản về ngôn ngữ và lời nói trong thời kỳ mẫu giáo. Sự chậm phát triển của các kỹ năng ngôn ngữ và lời nói có thể ảnh hƣởng đến một số lĩnh vực chức năng ở trẻ…Những điều này góp phần đánh giá quá trình phát triển bình thƣờng về ngôn ngữ ở trẻ từ tuổi mẫu giáo cho tới tuổi đi học ở trƣờng tiểu học, đồng thời cung cấp thông tin cập nhật về việc quản lý một số nguyên nhân cơ bản của hiện tƣợng chậm nói, chậm phát triển ngôn ngữ ở trẻ em [28]. Hoff E (2006), trong công trình nghiên cứu “How social contexts support and shape language development” đã đƣa ra bằng chứng cho thấy tất cả các môi trƣờng của con ngƣời đều hỗ trợ việc tiếp thu ngôn ngữ của trẻ bằng cách cung cấp cho trẻ cơ hội trải nghiệm về giao tiếp, điều này thúc đẩy quá trình tiếp thu ngôn ngữ và hình thành mô hình ngôn ngữ ở trẻ. Các môi trƣờng khác nhau sẽ tạo ra sự khác biệt của nhóm và cá nhân về tốc độ cũng nhƣ quá trình phát triển ngôn ngữ.

Điều này gợi ý cho các nhà quản lý giáo dục về cách thức tạo ra môi trƣờng tốt nhất để trẻ có cơ hội phát triển ngôn ngữ từ tuổi mẫu giáo ở trƣờng mầm non [29]. Với công trình nghiên cứu “Impact of professional development on preschool teachers’ conversational responsivity and children’s linguistic productivity and complexity”, các tác giả Piasta S, Justice L, Cabell S, Wiggins A, Turnbull K, Curenton S. đã điều tra tác động của sự phát triển nghề nghiệp đối với khả năng phản ứng hội thoại của giáo viên mầm non trong lớp học, đó là việc giáo viên sử dụng các chiến lƣợc để thúc đẩy sự tham gia của trẻ em trong các cuộc trao đổi hội thoại mở rộng (chiến lƣợc tạo điều kiện giao tiếp) và tiếp xúc với các mô hình ngôn ngữ tiên tiến (chiến lƣợc phát triển ngôn ngữ)… Những nghiên cứu này gợi ý cho các nhà quản lý giáo dục ở trƣờng 8 mầm non về việc tăng cƣờng hoạt động bồi dƣỡng cho giáo viên để có thể nâng cao năng lực sƣ phạm nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ toàn diện [30]. Những nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam việc nghiên cứu về giáo dục ngôn ngữ và quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trƣờng mầm non cũng đƣợc nhiều tác giả quan tâm và tiếp cận ở từng góc độ khác nhau trong quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ.

Có thể kể đến những tác giả và các công trình nghiên cứu sau: Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Châu (2016) với bài báo: “Thực trạng phát triển vốn từ cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở một số trường mầm non thành phố Thanh Hóa”, đã trình bày kết quả đánh giá thực trạng phát triển vốn từ cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở một số trƣờng mầm non trên địa bàn Thành phố Thanh Hóa. Tác giả khẳng định, thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học, vốn từ của trẻ, đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi vốn từ đƣợc tăng lên rõ rệt, giúp trẻ có cơ hội thực hành trải nghiệm trong môi trƣờng giáo dục ở trƣờng mầm non, tạo tiền đề cho trẻ phát triển toàn diện, hình thành cho trẻ một số phẩm chất, năng lực: mạnh dạn, tự tin, dễ hòa nhập vào cuộc sống… chuẩn bị cho trẻ bƣớc vào lớp 1 và các bậc học tiếp theo [5]. Tác giả Nguyễn Thị Minh Huệ (2018) với đề tài: “Phương pháp kể diễn cảm của giáo viên trong hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm quen với tác phẩm văn học”, đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phƣơng pháp kể diễn cảm của giáo viên mầm non trong dạy học cho trẻ, đƣa ra tiêu chí đánh giá khả năng sử dụng phƣơng pháp kể diễn cảm của giáo viên trong hƣớng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm quen với tác phẩm văn học; đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp cho hiệu trƣởng về nâng cao khả năng sử dụng phƣơng pháp kể diễn cảm của giáo viên trong hƣớng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm quen với tác phẩm văn học [18]. Tác giả Hoàng Kim Hồng (2019) với công trình nghiên cứu “Vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen với tác 9 phẩm văn học cho trẻ 5-6 tuổi tại thành phố Bạc Liêu” đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học cho trẻ mầm non; phân tích, đánh giá thực trạng vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ 5-6 tuổi tại thành phố Bạc Liêu và đề xuất biện pháp cho hiệu trƣởng các trƣờng mầm non tại địa bàn [17].

Tác giả Phạm Xuân Phồn (2019) với nghiên cứu “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi hiểu nghĩa của từ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở một số trường mầm non trên địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An”, đã đƣa ra kết luận: Khả năng hiểu nghĩa của từ trong tác phẩm văn học không những giúp trẻ hiểu nội dung của tác phẩm văn học mà còn giúp trẻ làm giàu vốn từ, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, phát triển các quá trình tâm lí nhƣ khả năng tƣ duy và trí tƣởng tƣợng. Thông qua việc hiểu nghĩa của các ngôn từ nghệ thuật, trẻ cảm nhận đƣợc cái hay, cái đẹp của ngôn ngữ và các hình tƣợng nghệ thuật trong văn học, từ đó hình thành và phát triển năng lực thẩm mĩ, đồng thời giúp trẻ không những nói đúng mà còn nói hay [24]… Ngoài những công trình nghiên cứu kể trên, hƣớng nghiên cứu về quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 ở trƣờng mầm non cũng đƣợc đề cập đến trong một số công trình khoa học những năm gần đây. Chẳng hạn: Tác giả Đào Thị Thu Hà (2015) với đề tài “Biện pháp quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên” đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi ở trƣờng mầm non; phân tích đánh giá thực trạng quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi ở các trƣờng mầm non Thành phố Thái Nguyên, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý cho hiệu trƣởng trƣờng mầm non và khảo nghiệm các biện pháp này [8]. Các tác giả: Nguyễn Thị Kim Dung (2017) với nghiên cứu “Quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các trường mầm non quận Nam Từ Liêm - Hà Nội” [6], Phạm Thị Vân Anh (2020) với đề tài “Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi theo hướng giáo dục lấy 10 trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh” [1] đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói chung, trẻ mẫu giáo nói riêng thông qua trò chơi của trẻ, hoặc theo hƣớng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trƣờng mầm non; phân tích thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý có tính khả thi và cần thiết đối với hiệu trƣởng trƣờng mầm non.

Một số tác giả khác lại đi sâu nghiên cứu vấn đề quản lí phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở các trƣờng mầm non thuộc vùng dân tộc thiểu số hoặc vùng đặc biệt khó khăn.