ĐẶT VẤN ĐỀ Khoa học phong thủy hay còn gọi là môn địa lý học, đã được hình thành và phát triển từ hàng ngàn năm trước công nguyên .Có thể nói gần như cùng với sự ra đời của loài người. Ngày nay cùng với sự phát triển của xã hội, khoa học phong thủy đang được ứng dụng nhiều trong các lĩnh vực của đời sống như kinh doanh, trong thiết kế nhà ở, cảnh quan ,công trình xây dựng,…với mong muốn mang lại sự may mắn phồn thịnh cho con người. Thuật Phong thủy là nghệ thuật vận dụng bố cục, sắp đặt, trang trí nhà cửa, văn phòng công ty, cơ sở thương mại theo những nguyên tắc cụ thể khai thông và dẫn hướng sinh khí làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn, công việc làm ăn phát đạt. Trong cuộc sống thực tế, chúng ta vẫn được thấy những trường hợp khác nhau, người làm nhà xong thì ăn lên làm ra, thăng quan tiến chức, con cái đỗ đạt.
Ngược lại, người thì lụi bại, thất thế sa cơ, suy sụp sức khỏe…. Vậy để tránh được những ảnh hưởng xấu đến cuộc sống của con người cần phải bố trí công trình, nhà ở, bố trí các vật trong nội ngoại thất như thế nào thì mới phù hợp với quy luật phong thủy? Môi trường cảnh quan xung quanh công trình, nhà ở có ảnh hưởng như thế nào đến vận mệnh công trình, nhà ở và những người sống trong đó? Từ trước đến giờ chúng ta chỉ thấy họ nghiên cứu nhiều đến phong thủy nói chung còn nghiên cứu về phong thủy thực vật thì lại rất ít. Vì người ta chỉ nghĩ cây xanh chỉ có vai trò làm đẹp, cải thiện môi trường mà không biết rằng “ cây xanh” chính là thước đo trường khí tốt nhất trong phong thủy cho không gian sống của chúng ta. Để làm rõ được vấn đề này thì tôi đã tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài : “NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA THỰC VẬT VÀ PHONG THỦY, ỨNG DỤNG THỰC VẬT TRONG NHÀ Ở THEO PHONG THỦY” Dưới sự giúp đỡ và chỉ bảo của thầy GS.TS Ngô Quang Đê tôi đã thực hiện đề tài đưa yếu tố thực vật phong thủy vào không gian sống để nhằm mục đích góp phần vận dụng chúng vào việc cải thiện trường khí cho ngôi nhà và cảm nhận được các giá trị tốt đẹp mà nó mang lai cho gia chủ.
8 Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Cơ sở khoa học của phong thủy 1.1 Khái niệm về phong thủy – Thực vật phong thủy Phong thủy là một môn khoa học tổng hợp nhất thể của các môn địa chất học, môn trường cảnh quan học, kiến trức sinh thái tự nhiên học và từ trường trái đất học. ( Hoàng Nhất Chân, 2006 – Trích dẫn GS.TS Ngô Quang Đê). Nói một cách khác, nó là học thuyết nghiên cứu về sự ảnh hưởng của hướng gió, hướng khí, mạch nước đến đời sống con người. Phong thủy theo chữ Hán bao gồm hai chữ: phong (gió) và thủy (nước).
Đấy là về mặt từ nguyên. Nhưng phong thủy là một thuật ngữ, không thể tách ra là phong và thủy được.Phong thủy không chỉ có gió và nước. “ Bản chất của phong thủy là khí. Vấn đề mà phong thủy giải quyết là khí và thiên, địa, nhân hợp nhất” ( Nguyễn Tiến Đích 2011).
Phong thủy là học thuyết chuyên nghiên cứu sự ảnh hưởng của hướng gió, hướng khí, mạch nước đến đời sống họa phúc của con người. Về mặt từ nguyên, “ Phong” có nghĩ là gió, là hiện tượng không khí chuyển động và “ Thủy” có nghĩa là nước, là dòng nước, tượng trưng cho địa thế. Phong thủy thực vật là một lĩnh vực nhỏ trong Khoa phong thủy học nói chung nhưng nó lại lợi dụng cách bài trí thực vật để có tác dụng làm đẹp cảnh quan, cải thiện môi trường sống và đặc biệt là cải biến phong thủy nhà ở cho gia chủ. Phong thủy thực vật là nói đến sự trông cây, bài trí cây đạt được sự hài hòa nhất, phù hợp cho từng đối tượng cụ thể, hướng tới “ Thiên – Địa – Nhân” hợp nhất mà lâu nay người ta mong ước (GS.TS Ngô Quang Đê).
Phong thủy có vai trò rất to lớn, tuy nhiên nó chỉ hỗ trợ, có tác dụng cải biến chứ không thể làm thay đổi hoàn toàn mệnh vận. Vì vậy người ta nói: Nhất Vận, nhì Mệnh, tam Phong thủy, tứ Gia tiên, ngũ Đèn sách.2 Nguồn gốc ra đời của khoa học phong thủy Lịch sử văn minh nhân loại là quá trình tìm tòi để duy trì sự sinh tồn, phát triển của loài người. Toàn bộ lý luận và phương thuật phong thủy cổ đại cũng không nằm ngoài mục đích đó: vì cầu sinh, vì sự trường thọ của sinh mệnh, vì sự phồn thịnh của con cháu, vì sự phú quý trong cuộc sống. Hiện nay có rất nhiều trường phái tranh luận về nguồn gốc của phong thủy, có trường phái thì cho rằng phong thủy xuất phát từ Trung Hoa, trường phái thì cho rằng phong thủy là của nền văn minh người Việt cổ với đường biên giới từ phía nam sông Dương Tử (Hồ Nam, Trung Quốc ngày nay) người Hán đã Hán hóa các văn thư cổ và tự nhận là của họ.
Nhưng cho đến nay thì chính những nhà phong thủy lỗi lạc của Trung Quốc như Thiệu Vĩ Hoa cũng không thể giải thích được thuật phong thủy xuất phát từ nơi đâu mặc dù họ vẫn cho là của người Hán. Thuật phong thủy hình thành rất sớm, có thể nói gần như cùng với sự ra đời của loài người. Ngay từ thời thượng cổ con người đã chú ý đến ảnh hưởng của hoàn cảnh tự nhiên đối với nơi cư trú của loài người, nên đã tiến hành lựa chọn một cách có chủ đích. Nguyên sơ của phong thủy là những kinh nghiệm về sinh hoạt như khoét đá, đào hang, làm nhà.
Từ cuộc sống thực tế, phải chống chọi với thú dữ, chống lại cả sự tấn công của đồng loại, phải chống chọi với sự khắc nghiệt của thiên nhiên, con người đã biết chọn những vị trí cư trú có núi non che chở bao bọc, lại gần sông ngòi, nguồn nước. Từ thời thượng cổ, con người sống theo lối du canh, du cư, trải qua một quá trình tiến hóa đến định canh, định cư và mới bắt đầu chú ý đến nơi ăn ở sao cho thích hợp, chọn địa điểm cư trú làm sao cho tiện lợi rồi tiến tới kiến tạo phòng ốc để ở cho thật an lành, thoải mái, giàu có. Những kinh nghiệm về cư trú được tích lũy từ đời này qua đời khác đã hình thành nên phong thủy học. Thời sơ kì, con người chọn đất làm nhà, chủ yếu là muốn an toàn.
Thường phải chọn nơi đất cao ráo vì sợ lũ lụt hoặc thú dữ tấn công. Để tránh mưa to, gió lớn, người ta dần dân biết cách chọn vùng đất hướng về Mặt Trời, khuất gió. 10 Tại Trung Quốc, từ đời nhà Chu, con người đã đặc biệt chú trọng nơi cư trú. Con người đã biết chọn đất xây nhà tại vùng bình nguyên, đây là vùng đất màu mỡ, có thể canh tác nông nghiệp thuận lợi.
Gần nguồn nước mà vẫn tránh được lụt lội, tai hoạ thời tiết, thiên tai. Thời kì Tiên Tần, do trình độ khoa học còn thấp, các hình thức bói toán dự đoán cát hung thịnh hành trong xã hội gắn liền với hoạt động xây dựng nhà ở và mai táng. Các văn hiến như Bốc trạch, Bốc cư, Bốc lạc phản ánh tình hình đương thời. Đồng thời các học thuyết âm dương, ngũ hành, bát quái Chu Dịch, Thiên văn Hà Lạc cũng phát triển mạnh, áp dụng vào lĩnh vực Bốc trạch, Bốc cư, (bói chọn nhà ở và mồ mả).
Phong thủy nhờ đó có được cơ sở tư tưởng triết học cần thiết. Thời kì Ngụy Tấn Nam Bắc triều, quan niệm nhà ở và mồ mả gắn với cát hung họa phúc của con người được tầng lớp sĩ đại phu tiếp nhận rộng rãi, thậm chí vua chúa cũng hoàn toàn tin vào thuật phong thủy. Tại Việt Nam, phong thủy có từ thời vua Hùng, các cung điện đền thờ đều được xây dựng với sự hợp lý cao về phong thủy. Đặc biệt trong các đền thờ còn có ban thờ tôn vinh nền phong thủy của người Việt cổ.
Trải qua lịch sử phát triển của các triều đại, đời nào cũng có những học giả kế tục và phát triển thuật phong thủy. Trong lịch sử phát triển, thuật phong thủy hình thành nên nhiều trường phái khác nhau, mỗi trường phái có phương pháp lý luận và ứng dụng riêng, dựa trên những suy luận khác biệt nhau, thậm chí có khi đối lập nhau. Cho đến nay, phong thủy vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, thống nhất vẫn còn mang nhiều sự huyền bí. * Phong thủy trong thiết kế cảnh quan Điển hình là vƣờn cổ theo phong cách Trung Quốc và Nhật Bản Yếu tố phong thủy được đặt lên hàng đầu Phong cách vườn phương Đông được kết hợp hài hòa giữa nhiều yếu tố như: đất, đá, nước, cây xanh, gỗ, gạch, gốm và sinh vật.
Đó chính là ngũ hành. Theo Trung Quốc là: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ và Nhật Bản là: Phong, Lôi, Thủy, Hỏa, Thổ. 11 Yếu tố phong thủy trong thiết kế được chú trọng hàng đầu trong vườn cảnh phương Đông. Từ những chi tiết nhỏ nhất đến hoa văn trang trí, đường nét, mảng khối đều phải tuân thủ theo những quy chuẩn nhất định về phong thủy.
Ví dụ: trong thiết kế sân vườn của người phương Đông, đặc biệt là Trung Quốc thì những khung cổng có hình tròn tức là gia chủ mang mệnh Kim. Hình cánh hoa cho gia chủ có mệnh mộc. Hình chữ nhật cho gia chủ có mệnh thổ. Mỗi loại cây xanh đều mang những ý nghĩa riêng của nó.
Ví dụ: Mai, Lan, Trúc, cúc. Bốn chủng loại cây này đều có tính cách cao nhã. Nếu hoa Mai nở vào mùa đông và xuân, chịu được lạnh lẽo thì hoa Lan kiều diễm mảnh mai, hương thơm thâm trầm. Trúc ngay thẳng, vô tâm nhưng đầy tiết tháo.
Cúc trải sương giá mà chẳng héo hon, có ý chí thách đố thiên nhiên. Một đặc trưng nữa cho vườn cổ điển của phương Đông đó là cá chép (cá koi). Đây có thể coi là linh hồn cho vườn cảnh. Là những sinh vật sống tạo ra sự sinh động làm xóa tan đi không gian u trầm khi không gian xung quanh có nhiều cây xanh.
Vườn cảnh Trung Quốc phần lớn đều ảnh hưởng của đạo Khổng, từ đó mà có thể thấy là việc những khu vườn thường có sự cân bằng gần như tuyệt đối giữa các yếu tố. Tĩnh và Động, Sáng và Tối, Đá và Nước,. Nó tác động đến cảm xúc bên trong con người qua vẻ trầm mặc và sâu lắng.