Luận văn thạc sĩ về mô hình Mike Flood và đánh giá ngập lụt hạ lưu sông Ba

Luận văn thạc sĩ thủy văn học nghiên cứu ứng dụng mô hình Mike Flood đánh giá mức độ ngập lụt hạ lưu sông Ba một cách chi tiết và khoa học.

• Tác giả: Đan
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hữu Khải
• Trường học: Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Thủy văn Tài nguyên nước
• Đề tài: Nghiên Cứu Mô Hình Mike Flood Đánh Giá Ngập Lụt Hạ Lưu Sông Ba
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặc điểm địa lý tự nhiên
• 1.2. Đặc điểm khí tượng - khí hậu
• 1.3. Đặc điểm thủy văn
• 1.4. Đặc điểm tình hình dân sinh kinh tế
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH VÀ LỰA CHỌN MÔ HÌNH TOÁN
• 2.1. Tổng quan các mô hình thủy văn thủy lực đang sử dụng hiện nay
• 2.2. Lựa chọn mô hình tính toán
• 2.3. Giới thiệu mô hình thủy lực MIKE-FLOOD
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH THỦY LỰC HẠ LƯU SÔNG BA
• 3.1. Sơ đồ phạm vi nghiên cứu. Cơ sở dữ liệu
• 3.2. Các bước triển khai mô hình
• 3.2.1. Thiết lập mô hình 1 chiều MIKE 11
• 3.2.2. Thiết lập biên trên cho mô hình MIKE 11
• 3.2.3. Kết nối mô hình NAM với MIKE 11
• 3.2.4. Thiết lập mô hình hai chiều MIKE 21
• 3.2.5. Thiết lập mô hình MIKE-FLOOD
• 4. CHƯƠNG 4: TÍNH TOÁN THỦY LỰC HẠ LƯU SÔNG BA
• 4.1. Hiệu chỉnh mô hình
• 4.2. Kiểm định mô hình
• 4.3. Đánh giá tình hình ngập lụt hạ lưu sông Ba
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về mô hình Mike Flood

Mô hình Mike Flood là một trong những công cụ quan trọng trong việc đánh giá ngập lụt. Mô hình này cho phép mô phỏng và dự đoán tình hình ngập lụt tại các khu vực hạ lưu như sông Ba. Qua việc áp dụng mô hình này, tác giả đã có thể phân tích và đưa ra những dự báo chính xác về mức độ ngập lụt, từ đó hỗ trợ cho công tác quản lý ngập lụt hiệu quả hơn. Mô hình Mike Flood kết hợp giữa mô hình thủy văn và thủy lực, cho phép phân tích các yếu tố tác động đến tình hình ngập lụt, từ đó đề xuất các biện pháp phòng chống ngập lụt phù hợp.

1.1. Cơ sở lý thuyết của mô hình Mike Flood

Cơ sở lý thuyết của mô hình Mike Flood dựa trên các nguyên lý thủy động lực học. Mô hình này cho phép mô phỏng các quá trình biến đổi khí hậu và tác động của chúng đến tình hình ngập lụt. Việc áp dụng mô hình này đã cho thấy khả năng dự đoán chính xác về mức độ ngập lụt trong khu vực hạ lưu sông Ba, từ đó giúp các cơ quan chức năng có thể đưa ra các biện pháp ứng phó kịp thời.

II. Phân tích tình hình ngập lụt hạ lưu sông Ba

Tình hình ngập lụt ở hạ lưu sông Ba diễn ra thường xuyên và nghiêm trọng, đặc biệt trong mùa mưa. Các trận lũ lớn đã gây ra thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Nghiên cứu cho thấy rằng, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do lượng mưa lớn kết hợp với sự phát triển đô thị và khai thác tài nguyên nước không hợp lý. Thống kê cho thấy, thiệt hại do ngập lụt ngày càng gia tăng, với các trận lũ lịch sử như năm 1993 đã gây thiệt hại lên tới 400 tỷ đồng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp quản lý ngập lụt hiệu quả hơn.

2.1. Nguyên nhân gây ngập lụt

Nguyên nhân chính gây ra ngập lụt ở hạ lưu sông Ba bao gồm lượng mưa lớn, sự thay đổi của dòng chảy và các hoạt động khai thác tài nguyên. Các yếu tố này không chỉ làm gia tăng nguy cơ ngập lụt mà còn ảnh hưởng đến chất lượng môi trường. Việc nghiên cứu và phân tích các nguyên nhân này là rất quan trọng để đề xuất các giải pháp phòng chống ngập lụt hiệu quả.

III. Đánh giá tác động của ngập lụt

Tác động của ngập lụt đến đời sống và kinh tế xã hội ở hạ lưu sông Ba là rất nghiêm trọng. Các trận lũ không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe và an toàn của người dân. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các biện pháp ứng phó hiện tại chưa đủ hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại. Do đó, việc đánh giá và phân tích tác động của ngập lụt là cần thiết để tìm ra các giải pháp hợp lý nhằm giảm nhẹ thiệt hại.

3.1. Tác động đến môi trường

Ngập lụt gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường, bao gồm ô nhiễm nguồn nước và sự suy giảm chất lượng đất. Việc nghiên cứu tác động của ngập lụt đến môi trường sẽ giúp đưa ra các biện pháp bảo vệ và phục hồi môi trường hiệu quả hơn.

IV. Giải pháp phòng chống ngập lụt

Để giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các biện pháp này bao gồm cải thiện hệ thống thoát nước, tăng cường công tác quy hoạch sử dụng đất và nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng chống ngập lụt. Ngoài ra, việc áp dụng mô hình Mike Flood trong dự báo và quản lý ngập lụt sẽ là một trong những giải pháp quan trọng giúp nâng cao hiệu quả công tác phòng chống ngập lụt.

4.1. Quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất hợp lý là một trong những giải pháp quan trọng để giảm thiểu nguy cơ ngập lụt. Việc quy hoạch các khu vực nhạy cảm với lũ lụt sẽ giúp hạn chế thiệt hại và bảo vệ tài sản của người dân. Cần có các chính sách cụ thể để thực hiện quy hoạch này một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lũ lụt luôn là mối đe dọa nghiêm trọng đối với vùng hạ lưu sông Ba, một trong những lưu vực sông lớn tại miền Trung Việt Nam với diện tích khoảng 14.132 km², trải dài trên địa bàn ba tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Phú Yên. Theo thống kê, các trận lũ lớn như năm 1993 đã gây thiệt hại nặng nề với gần 400 tỷ đồng, làm 72 người chết, hơn 26.000 ngôi nhà bị hư hỏng và hàng chục nghìn ha đất nông nghiệp bị ngập sâu. Mức độ thiệt hại có xu hướng gia tăng qua các năm, đòi hỏi công tác phòng chống lũ phải được nâng cao hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là ứng dụng mô hình thủy lực MIKE FLOOD kết hợp mô hình một chiều MIKE 11 và mô hình hai chiều MIKE 21 để tính toán, dự báo lũ và đánh giá mức độ ngập lụt tại vùng hạ lưu sông Ba, tỉnh Phú Yên. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào lưu vực hạ lưu sông Ba, với dữ liệu thu thập từ các trạm thủy văn như Củng Sơn, Sông Hinh và Phú Lâm trong giai đoạn từ năm 1976 đến 2002. Nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các phương án phòng chống lũ hiệu quả, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình thủy văn - thủy lực hiện đại để mô phỏng quá trình mưa - dòng chảy và ngập lụt. Hai mô hình chính được sử dụng là:

• Mô hình thủy văn NAM: Mô phỏng quá trình mưa - dòng chảy trên lưu vực bằng cách mô tả các thành phần trữ lượng nước như trữ lượng tuyết, nước mặt, nước ngầm. NAM là mô đun mưa - dòng chảy của hệ thống MIKE 11, có khả năng xử lý lưu vực phức tạp với nhiều nhánh sông.

• Mô hình thủy lực MIKE FLOOD: Kết hợp mô hình một chiều MIKE 11 và mô hình hai chiều MIKE 21 để mô phỏng dòng chảy và ngập lụt trên hệ thống sông và vùng đồng bằng. MIKE 11 giải quyết bài toán dòng chảy một chiều trên mạng lưới sông, kênh với các công trình thủy lợi, đập, cống; MIKE 21 mô phỏng dòng chảy hai chiều trên vùng ngập, đồng ruộng với độ phân giải cao.

Các khái niệm chính bao gồm: hệ phương trình Saint-Venant cho dòng chảy không ổn định, đường đơn vị tổng hợp để mô phỏng tập trung nước, và các thông số thủy lực như lưu lượng, mực nước, vận tốc dòng chảy.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính gồm: số liệu thủy văn (lưu lượng, mực nước) từ 15 trạm đo đạc trong lưu vực, tài liệu địa hình số (DEM) với độ phân giải 40m x 40m, dữ liệu khí tượng (lượng mưa, tốc độ gió, nhiệt độ) từ các trạm trong khu vực nghiên cứu. Dữ liệu được thu thập trong khoảng thời gian từ năm 1976 đến 2002, tập trung vào các trận lũ lớn như năm 1993, 1988, 1986.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình thủy lực MIKE FLOOD dựa trên số liệu thực đo tại các trạm Củng Sơn, Phú Lâm.
• Mô phỏng dòng chảy và ngập lụt trong các trận lũ điển hình, đánh giá mức độ ngập lụt theo thời gian và không gian.
• So sánh kết quả mô phỏng với các nghiên cứu trước đây và số liệu thực tế để đánh giá độ tin cậy.
• Thời gian nghiên cứu kéo dài khoảng 12 tháng, bao gồm thu thập dữ liệu, xây dựng mô hình, hiệu chỉnh, kiểm định và phân tích kết quả.

Cỡ mẫu dữ liệu thủy văn là toàn bộ số liệu quan trắc tại các trạm trong lưu vực, phương pháp chọn mẫu là sử dụng toàn bộ dữ liệu có sẵn để đảm bảo tính đại diện và độ chính xác cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu chỉnh mô hình đạt độ chính xác cao: Kết quả hiệu chỉnh mô hình NAM và MIKE FLOOD cho thấy sai số giữa mực nước tính toán và thực đo tại trạm Phú Lâm trong các trận lũ lớn như 10/1993 và 11/1988 chỉ dao động trong khoảng 5-10%, chứng tỏ mô hình có khả năng mô phỏng chính xác quá trình dòng chảy và ngập lụt.

2. Mức độ ngập lụt sâu và diện rộng trong các trận lũ lớn: Trận lũ tháng 10/1993 gây ngập sâu từ 2 đến 3 mét trên diện tích hơn 20.000 ha vùng đồng bằng hạ lưu sông Ba, với thời gian ngập kéo dài từ 15/9 đến 15/12 hàng năm. Mức độ ngập lụt năm 1993 cao hơn 50% so với các trận lũ trước đó như năm 1988 và 1986.

3. Hiệu quả cắt giảm lũ của các hồ chứa còn hạn chế: Hai hồ chứa đa mục tiêu Ayun hạ và Sông Hinh chỉ có khả năng cắt giảm khoảng 15-20% tổng lượng lũ 7 ngày lớn nhất tại trạm Củng Sơn, chưa đủ để giảm thiểu thiệt hại ngập lụt cho vùng hạ lưu.

4. Đặc điểm dòng chảy và lũ lên nhanh, rút nhanh: Do địa hình dốc và mạng lưới sông ngòi phức tạp, thời gian lũ trên lưu vực thường chỉ kéo dài 3-5 ngày, với lưu lượng đỉnh chiếm 30-35% tổng lượng lũ trong một trận. Điều này gây khó khăn cho công tác dự báo và phòng chống lũ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân mức độ ngập lụt nghiêm trọng là do sự kết hợp của lượng mưa lớn trong mùa mưa, địa hình dốc, và hệ thống công trình phòng chống lũ chưa hoàn thiện. So với các nghiên cứu trước đây, việc ứng dụng mô hình MIKE FLOOD đã nâng cao độ chính xác trong mô phỏng ngập lụt, đặc biệt là khả năng mô phỏng chi tiết vùng ngập trên đồng bằng.

Kết quả mô phỏng có thể được trình bày qua các biểu đồ lưu lượng và mực nước tại các trạm, bản đồ phân bố mức độ ngập lụt theo thời gian, giúp trực quan hóa diễn biến lũ và hỗ trợ ra quyết định. Việc đánh giá hiệu quả các công trình hồ chứa cũng cho thấy cần thiết phải xây dựng thêm các công trình điều tiết lũ để giảm thiểu thiệt hại.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp công cụ dự báo và đánh giá ngập lụt chính xác, làm cơ sở khoa học cho quy hoạch phòng chống lũ, góp phần bảo vệ tính mạng và tài sản người dân vùng hạ lưu sông Ba.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống hồ chứa đa mục tiêu nhằm tăng khả năng cắt giảm lũ, giảm thiểu diện tích ngập lụt và thiệt hại về người và tài sản. Chủ thể thực hiện là các cơ quan quản lý thủy lợi và đầu tư công, với kế hoạch triển khai trong vòng 5-7 năm.

2. Phát triển hệ thống cảnh báo sớm và dự báo lũ chính xác dựa trên mô hình MIKE FLOOD đã hiệu chỉnh, nhằm nâng cao khả năng ứng phó kịp thời với các trận lũ lên nhanh, rút nhanh. Cơ quan khí tượng thủy văn phối hợp với địa phương triển khai trong 2-3 năm tới.

3. Xây dựng hành lang thoát lũ kết hợp với các công trình điều tiết lũ thượng lưu để tạo điều kiện thoát nước nhanh, hạn chế ngập úng kéo dài. Chủ thể là các đơn vị quy hoạch và quản lý tài nguyên nước, thực hiện trong 5 năm.

4. Tuyên truyền nâng cao nhận thức và hướng dẫn người dân sống chung với lũ, đặc biệt trong vùng hạ lưu sông Ba, nhằm giảm thiểu thiệt hại do lũ gây ra. Các tổ chức chính quyền địa phương và ban chỉ huy phòng chống thiên tai chịu trách nhiệm, triển khai liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách thủy lợi, phòng chống thiên tai: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các kế hoạch, quy hoạch phòng chống lũ hiệu quả, đảm bảo an toàn cho vùng hạ lưu sông Ba.

2. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia thủy văn, thủy lực: Tham khảo phương pháp ứng dụng mô hình MIKE FLOOD kết hợp dữ liệu thực tế để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về mô phỏng lũ và ngập lụt.

3. Cơ quan khí tượng thủy văn và dự báo thiên tai: Áp dụng mô hình và kết quả hiệu chỉnh để nâng cao độ chính xác trong dự báo lũ, cảnh báo sớm cho người dân và các ngành kinh tế.

4. Các tổ chức phát triển kinh tế - xã hội và cộng đồng dân cư vùng hạ lưu sông Ba: Hiểu rõ đặc điểm ngập lụt và các giải pháp phòng chống để chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình MIKE FLOOD có ưu điểm gì so với các mô hình khác?
   MIKE FLOOD kết hợp mô hình một chiều và hai chiều, cho phép mô phỏng chi tiết dòng chảy trên sông và vùng ngập lụt trên đồng bằng, nâng cao độ chính xác trong dự báo ngập lụt so với mô hình chỉ một chiều hoặc hai chiều riêng lẻ.

2. Dữ liệu nào được sử dụng để hiệu chỉnh mô hình?
   Dữ liệu thủy văn gồm lưu lượng và mực nước tại các trạm Củng Sơn, Phú Lâm, Sông Hinh trong giai đoạn 1976-2002, đặc biệt tập trung vào các trận lũ lớn như năm 1993, được sử dụng để hiệu chỉnh và kiểm định mô hình.

3. Tại sao vùng hạ lưu sông Ba thường bị ngập lụt nghiêm trọng?
   Do địa hình dốc, mạng lưới sông ngòi phức tạp, lượng mưa lớn trong mùa mưa và hệ thống công trình phòng chống lũ chưa hoàn thiện, dẫn đến lũ lên nhanh, rút nhanh và diện tích ngập rộng.

4. Hiệu quả của các hồ chứa hiện tại trong việc cắt giảm lũ ra sao?
   Hai hồ chứa Ayun hạ và Sông Hinh chỉ cắt giảm được khoảng 15-20% tổng lượng lũ lớn nhất, chưa đủ để giảm thiểu thiệt hại ngập lụt cho vùng hạ lưu, cần xây dựng thêm các công trình điều tiết.

5. Làm thế nào để người dân vùng hạ lưu sông Ba có thể giảm thiểu thiệt hại do lũ?
   Thông qua tuyên truyền nâng cao nhận thức, hướng dẫn kỹ năng ứng phó với lũ, xây dựng kế hoạch sơ tán và bảo vệ tài sản, đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác phòng chống thiên tai.

Kết luận

• Ứng dụng mô hình MIKE FLOOD kết hợp mô hình một chiều và hai chiều đã mô phỏng chính xác quá trình dòng chảy và ngập lụt tại vùng hạ lưu sông Ba.
• Trận lũ tháng 10/1993 là trận lũ lịch sử với mức độ ngập sâu và diện rộng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.
• Các hồ chứa hiện có chỉ cắt giảm được một phần nhỏ lưu lượng lũ, chưa đủ để bảo vệ toàn diện vùng hạ lưu.
• Cần xây dựng hệ thống hồ chứa đa mục tiêu, phát triển hệ thống cảnh báo sớm và quy hoạch hành lang thoát lũ để giảm thiểu thiệt hại.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác quy hoạch, quản lý và phòng chống lũ tại lưu vực sông Ba trong giai đoạn tiếp theo.

Triển khai các giải pháp đề xuất, cập nhật mô hình với dữ liệu mới, mở rộng nghiên cứu sang các lưu vực lân cận để nâng cao hiệu quả phòng chống thiên tai khu vực miền Trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 DIEU KIEN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HOI KHU VỰC NGHIÊN CUU TỰ NHIÊN KHU VỰC NGI 1. Đặc điểm địa lý tự nhiên tí dja LLLL Vị Lira vực sông Ba nằm ở miễn Trung Trung Bộ Việt Nam cổ hình dạng chữ L Phạm vi lưu vue ở ¡ 12°35° đến 14°38" vĩ độ Bắc và 108'00 đến 109°S5 kinh độ Đông Phí Bắc giáp lưu vực sông Trà Khú + Phía Nam giáp lưu vực sông Cái và xông Sérépok; Phía Tây giáp lưu vực sông Sêsan va sông Sêrêpôk; Phía — Đông giáp lưu vực sông Kône, sông Kỳ Lộ và biển Đông, Điện ích tự nhiề toàn lưu vực là 14132 k tắm trên địa phận hảnh chính của 15 huyệ „tị thuộc 3 inh Gia Lai Dak Lak và Phú Yên bao gm hầu hỗt diện ch dit dai các huyện K'bang, An Khê, KonchRô, Mưang Yang, A.R6ng H Năng, Murad Rak, Sơn Hoà, sông Hình, Tuy Hoà và thị xã Tuy Hoà và một phần điện tích các huyện Chư Sé, Ea H Leo, Krông Buk, Baka, Tổng điện tích nông nghiệp 352. Phú Yên là một tỉnh thuộc duyên hai Nam Trung Bộ, phía bắc giáp tỉnh Bình. Định, phía nam giáp tinh Khánh Hỏa, phía tay giáp tinh Gia Lai và Đắc Lắc, phía đồng giáp Bién Dang, Diện tích tự nhiễn toàn tỉnh là 5.045kmỄ giới hạn bởi ta độ 12839110" đến 1348 20 độ vĩ bắc, 10839 45° đến 109°29' 20° độ kinh đông.

Có đường Quốc lộ 1A và đường sit Bắc Nam chạy qua, cổ sin bay Đông Tác, cảng biển Vũng RO. Đặc biệt phía tây giáp ranh với vùng Tây Nguyễn rộng lớn, được nối liền bằng quốc lộ 25, tinh lộ 645 và hưởng chung nguồn nước sông Ba, Phía đông, 12 giáp Biển Đông với nhiều loài hai sản phong phú, tir lượng lớn, có thể đánh bất ‘quanh năm. Bờ biển Phú Yên dai 198km chạy từ Cù Mông đến Vũng Rõ, một bên là núi một bên là biển với nhiều bãi tắm đẹp, cấu trúc khá đặc biệt xen kế rắt nhiều đầm, vịnh, vũng, mũi điền hình như đầm Cù Mông, dim Ô Loan, Vũng Rô và vịnh “Xuân Đài đều là vi tí thuận lợi để phát triển du lịch và nuôi trồng hải sản (Hình 1. "nguồn Trang web tỉnh Phú Yên), [9,15,19.1 Bản đồ khu vực tỉnh Phú Yen 1.

Đặc diém địa hình Địa hình lưu vực sông Ba biến đổi khá phúc tap, bi chia cắt mạnh mẽ chỉ phối của day Trường Sơn. Dường phân thuỷ của lưu vực có độ cao từ (500- -2000)m bao bọc 3 phía: Bắc, Đông, Nam và chỉ được mở rộng về phía Tây với cao nguyên rộng lớn Pleiku, Muang Yang, Chư Sẽ. Đồng thời mở ra biển qua vùng l3 đồng bằng Tuy Hoa rộng trên 20,000 ha .Đường chia nước phía Đông Bắc lưu vực thuộc giải Trường Sơn có cao độ từ 600-1.300m (cá biệt có đỉnh Chư Trung Ari cao 133Im) đãi núi này chạy theo hướng Tây Bắc- Đông Nam cho đến do An Khê sau đó chuyển hướng và kết thúc ở thượng nguồn sông Cà Lúi, sông Con ở độ cao. Phía Nam là diy núi Phượng Hoàng chạy sắt ra biển theo hưởng Đông Bắc đến Tây Nam và kết thúc tai đềo Cả có cao độ biến đổi (600:2000)m.

Điễn hình có đỉnh Chưhơmu cao 2051m. Hai day núi phia Đông va phía Nam của lưu vực tạo. thành bức tưởng chin gi, cin trở việc hoạt động của hướng giỏ Đông và. Phía Tây Bắc có các đỉnh núi cao hơn ở phía Đông, nhưng bị chia cắt nhiều, không lin tuc.

Độ cao các định núi bin động từ (700-1.700)m và chạy theo hướng Bắc Nam. Các đỉnh như Ngọc Rô cao 1549m, Kon Ka Kinh cao 176Im, Chư Ro Pan cao 157m, sn Cheo Reo, độ cao các đỉnh núi thấp dẫn (300-400)m. lại được nàng lê từ (700-1.200)m và chuyỂn hướng Tây Bắc-Đông Nam cho đến thượng nguồn sông KRông H Nang: Chư Tun cao 1215m. Do các day núi phía Tay bị chia cắt mạnh và không liên tục đã hình thỉnh trên lưu ve các thung lũng An Khê, Cheo Reo, Phú Túc và vùng đồng bằng hạ lưu.

Dưới tác động của các yêu tố địa hình phức tạp có thể chia lưu vực thành 5 vũng địa hình sau = Vũng núi cao : Chiếm 60% diện tích lưu vực. Độ ao bình q in trong vùng này (600:800)m, độ đốc địa hình từ thoải đến rit dốc. ~ Ving thung lũng : Kéo dài từ An Khê đến Phú Túc. Cao độ phổ biển ở thung, lũng An Khê (400-500)m, thung lũng Cheo Reo (150-200)m và Phú Tic (100- 150)m.

Địa hình bằng phẳng, tập trung thành những cánh đồng lớn dọc theo hai bar sông ~ Ving cao nguyên : Có cao độ phổ biến từ (300-500)m. ~ Vũng gỏ đổi : Chủ yếu là vùng An Khê, Sơn Hod, hạ lưu sông Hình vả lưu vực. sông Krông H Năng. ~ Vũng đồng bằng : Tâp trung ở hạ lưu sông Ba, cao độ (5-7)m.

“ Phú Yên phía đông giáp Biển Đông, ba mặt còn lại đều giáp núi, có day Củ Mông ở phía bắc, dãy Vong Phu - Déo Ca ở phía nam, phía tay là ria đông của day “Trường Sơn. Ở giữa sườn đông của dãy Trường Sơn cũng có một diy núi thấp hơn đâm ngang ra biển tạo nên cao nguyên Vân Hòa là ranh giới phân chia hai đồng bằng tri phủ, mẫu mỡ do sông Ba, sông Kỳ Lộ bồi dip. Toàn tính ngoại trừ vải đình núi cao trên 1.000m như Hòn Dù, Hòn Ông, Hòn Chùa phía nam huyện Tuy Hoa, Chư Ninh, Chư Dan, Chư Hle nằm phía đông nam, tây nam huyện Sông Hinh, Nai La Hiền, Chư Treng, Hồn Rung Gia, Hồn Suối Hàm ở gip ranh buyện Sơn Ha và Đồng Xuân. Còn lại núi, đỗi ở Phú Yên chi cao pho biến ở mức 300 đến 600m phân.

Chỉnh vì thé Phú Yên là tỉnh có nk deo loại dia hình như đồng bằng, đồi, „thung lũng xen kế nhau, thấp din y sang đông. Tuy nhiên, yếu tổ địa hình chỉ phốiđến điều kiện khí hậu thủy văn chủ yếu là hai day núi Củ Mông, Déo Cả, cao nguyên Vân Hỏa, thung lũng sông, Ba, sông Kỳ Lộ.3, Đặc điền dja chất~ thổ nhưỡng Địa tang: tham gia vào cấu trúc lãnh thé tỉnh Phú Yên có mặt khá đa dang các. thành tạo tằm tích, tim tích biển chất và phun trio cổ tuổi từ Proterozoi đến Kanozoi, theo thứ tự từ giả đến trẻ gồm các phân vị địa tằng sau: Giới Proterozoi, Paleozoi, Merozoi, Kainozoi. "Mác ma xâm nhập: trong phạm vỉ tỉnh Phú Yên phát triển khá phong phi và da dạng cả về không gian lẫn thời gian, chiếm trên 50% diện tích tự nhiên và có các phức hệ Bến Giing- Qué Son, Văn Canh, Tây Ninh, Định Quin, Béo Ca, Cả Ná- Pha 1, Phan Rang, Cù Mông Đặc điểm cấu trác kiến tạo: hệ thống dit gây theo phương Đông Bắc - Tây "Nam, điển hình là đứt gay Vĩnh Long - Trung Hỏa.

Hệ thống đứt gay theo phương Tay Bắc - Đông Nam gồm nhiều đứt gầy quy mô nhỏ - vita, điển hình là đứt gây sông Ba, sông Kỹ Lộ. Hệ thông đứt gãy theo phương á kinh tuyển là đứt gãy quy mô nhỏ- vừa, phát iển chủ yêu ở phía bắc. Is Theo kết qua điều tra năm 1978 và bổ sung chuyển đổi tên đắt sang hệ thống FAO, Unnesco 1991 thi Phú Yên cổ tổng diện ích tự nhiên 504,.500ha, trong đó đắt có dia hình tương đổi bằng phẳng chiếm 14%. Đắt dai Phủ Yên được hình thành trên mẫu đắt phủ sa và ba loại đá chính là: Granit, Ba Zan, trằm tích gồm 8 nhóm ph biển Dit cất ven biển: Chim 2,6% diện tích tự nhiên, phân bổ doc theo bờ biển từ sông Clu đến Hỏa Hiệp và dọc sông Đà Ring, KY Lô.

Thành phin cơ giới chủ yêu là cát, khả năng giữ nước và dinh dưỡng kém. Đất mặn phèn: Chiém 1,4% diện tích tự nhiên, phân bố tập trung ở Hòa Tâm, Hòa Hiệp, Hoa Xuân và dọc ven biển từ Sông Cậu đến của sông Đã Ring ĐẤt phù sa: Chiếm 9,8% diễn tch tự nhiên, tập chung chủ yếu ở huyện Phú Hòa, huyện Tuy Hòa và thi xã Tuy Hồa, rải rác ở Tuy An, Đẳng Xuân, sông Cầu Đất xám: Chiếm 6.9% diện tích tự nhiên được phân bổ từ địa hình trung gian nơi tiếp giáp vùng núi và vùng thấp có địa hình chia cắt trung bình, tương đối bằng tập trung ở Sơn Hòa, Đẳng Xuân, Sông Hinh vả phía tây huyện Phú Hỏa. Đắt den: Chiêm 3,5% diện tích, phân bổ ở phía nam huyền Tuy An, xã Binh Kiến, huyện Sông Hình và một phần huyện Sơn His Chiếm 65% điện tích tr nhiên phân bổ đều khắp ở vùng đồi núi Dat min vàng đỏ ct điện tích tự nhiên, phân bố chủ yếu trên núi cao từ 900 - 1000m. Đắt đốc tu chiếm 0.3% diện tích tự nhiên, phân bổ rủ rác ở địa hình thấp.

Láp phủ thực vật Theo thống ké của Chi cục Kiểm lâm tinh Phú Yên năm 2002 có 363.948,2ha đất lâm nghiệp chiếm 72% dit tự nhiên, độ che phủ rùng là 32%. Trong đồ rừng tự nhiên 144.664,6ha, rừng trồng 18.3ha, đất đồi trọ là 200.950ha, còn lại là đắt 16 nông nghiệp canh tác theo thời vụ. Thực vật gồm hai loại chính, thực vật tự nhiên và thực vật trồng. * Thực vật tự nhiên được phân bổ trên các kiểu rồng với mật độ và số lượng loài khác nhau gồm có Kiểu rimg nhiệt đới ni thấp có diện tích lớn nhất tỉnh, phân bổ ở độ cao dưới 1000m, nằm tong phạm vi ving núi huyện Tuy Hòa, Sông Hinh, Sơn Hòa, Đồng Xuân.

Đặc điểm kiểu rừng nảy là rừng xanh quanh năm, it thay lá tại vùng có địa. hình khả cao, rừng thưa rụng lá và nữa rung lá phân bổ ở ving thấp hơn Kiểu rừng truông gai, cây bụi: Đây là kiểu rừng tương đối đặc biệt, hình thành. do các yếu tổ ting hợp của khí hậu, đất dai, địa hinh, hệ thực vật e6 tác động mạnh của nhân tổ con người. Đặc điểm kiễu rừng này là phần lớn cây cối gồm các loại cây chịu hạn, có gi, lá nhỏ, thường sống ở vùng có đất đạirất xấu, khô cứng, ting mỏng, x6i môn mặt, thiếu nước nên mùa hè có hiện tượng héo lá khi trời nắng hạn.

Loại rừng này phân bé nhiều ở ven biển huyện Sông Cầu, Tuy An, thị xã Tuy Hòa Kiểu thực vit rên cất có dig tch khoảng 10.000ha, chủ yếu là có, ving kín aid có một số cây gỗ như C , Mù U, Đặc biệt là Chai Lá Cong phân bổ ở các huyện th ven biển, nhiều nhất ở huyện Sông Cầu và Tuy Hòa. Hiện nay một số lớn diện tích đã đưa vio canh tác, trồng rừng, xây dựng khu công nghiệp hoặc quy hoạch khu công nghiệp. * Thực vật trồng: Ngoài thực vật tự nhiên, thực vật trồng cing rất phong phú, phân bố chủ yéu ở vùng có độ cao dưới 100m gồm có các nhóm chính là cây lương.