Chương 1. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG ĐĂNG KIỂM VÀ CÁC DÂY CHUYỀN KIỂM ĐỊNH 1.1 Tổng quan về hoạt động đăng kiểm 1.1 Khái niệm Đăng kiểm được hiểu là đăng ký để kiểm soát. Đăng kiểm xe cơ giới là dịch vụ kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường cho xe cơ giới đang lưu hành, là việc kiểm tra, đánh giá định kỳ tình trạng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của xe cơ giới để chứng nhận xe cơ giới đủ điều kiện tham gia giao thông nhằm góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông và bảo vệ môi trường.2 Ý nghĩa Công tác đăng kiểm xe cơ giới đường bộ nhằm nâng cao an toàn tính mạng con người, tài sản và ngăn ngừa ô nhiễm môi trường. Không phải bất kỳ phương tiện giao thông nào khi sản xuất ra hay sau khi đưa vào lưu hành đều đáp ứng được tất cả yêu cầu về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo các quy định của pháp luật.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tai nạn giao thông và ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng là do các phương tiện không đạt tiêu chuẩn để được lưu thông, vì vậy công tác đăng kiểm xe cơ giới đường bộ có ý nghĩa rất lớn trong việc góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông và ô nhiễm môi trường. Theo thống kê của cục đăng kiểm Việt Nam, từ tháng 9/2021 trên cả nước có 4.641 xe cơ giới đang lưu hành, và tháng 9/2022 có 4.988 xe cơ giới đang lưu hành, tính trong một năm qua nước ta tăng 495.347 xe cơ giới, mức tăng khoảng 11%, với những số liệu trên cho thấy hoạt động đăng kiểm xe cơ giới đường bộ là hoạt động quan trọng trong công tác quản lý nhà nước. Hiện nay trên cả nước có 243 trung tâm đăng kiểm, tại thành phố Hồ Chí Minh có 12 trung tâm đăng kiểm xe cơ giới với 35 dây chuyền. Tại thành phố Hà Nội có 19 trung tâm đăng kiểm xe cơ giới với 38 dây chuyền hoạt động.
Với nhiều trung tâm đăng kiểm trải khắp các quận huyện giúp cho các chủ phương tiện và doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian kiểm định phương tiện, và các thiết bị hiện đại làm cho hoạt động kiểm định trở nên nhanh chóng và chính xác, nâng cao được năng suất kiểm định phương tiện. 1 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Nguyễn Tấn Lập 1.2 Dây chuyền kiểm định xe con Một dây chuyền kiểm định đầy đủ bao gồm các trang thiết bị và máy móc phụ trợ theo tiêu chuẩn của cục Đăng kiểm qui định. Mặt bằng bố trí cơ bản cho dây chuyền kiểm định xe con được phát họa như hình sau: Hình 1. 1 Dây chuyền kiểm định xe con 1- Thiết bị kiểm tra khí xả động cơ xăng MGA 5PC ; 2- Thiết bị kiểm tra độ đục khí xả động cơ Diezel; 3- Thiết bị kiểm tra trượt ngang bánh xe dẫn hướng; 4- Thiết bị kiểm tra phanh; 5 Đồng hồ kiểm tra lực phanh -; 6- Hầm kiểm tra xe con; 7- Thiết bị kiểm tra đèn.
Ngoài các thiết bị của từng khu vực là hệ thống kết nối mạng nội bộ giữa các máy tính với nhau và truyền thông tin về máy xử lý trung tâm để đánh giá kết quả kiểm tra khách quan nhất.3 Dây chuyền kiểm tra xe tải Các trang thiết bị và cách bố trí các khu vực kiểm tra của dây chuyền kiểm định xe tải cũng gần tương tự với dây chuyền xe con. Tuy nhiên thiết bị kiểm tra có tính năng công suất cao hơn và không sữ dụng thiết bị kiểm tra phuộc nhún. Bên cạnh đó là mạng máy tính nội bộ liên kết đến máy tính trung tâm để xử lý số liệu kiểm tra. 2 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Nguyễn Tấn Lập Hình 1.
2 Dây chuyền kiểm tra xe tải 1- Thiết bị kiểm tra độ đục khí xả động cơ Diezel; 2- Thiết bị kiểm tra khí xả động cơ Xăng MGA 5PC; 3- Thiết bị kiểm tra độ trượt ngang; 4- Thiết bị kiểm tra phanh; 5- Đồng hồ kiểm tra lực phanh; 6- Hầm kiểm tra xe tải; 7- Thiết bị kiểm tra đèn.4 Dây chuyền kiểm tra tổng hợp Dây chuyền kiểm tra tổng hợp thường được xây dựng tại các địa phương có lưu lượng xe kiểm định hằng năm thấp (khoảng dưới 10000 xe / năm) Dây chuyền này được trang bị các thiết bị để có thể kiểm tra được cho cả xe con và xe tải. Các thiết bị kiểm tra đèn, kiểm tra độ ồn, kiểm tra khí xả thì giống với các dây chuyền kiểm định xe con và xe tải, riêng hầm kiểm tra được xây dựng đảm bảo kiểm tra cho cả xe tải lẫn xe con. 3 Dây chuyền kiểm tra tổng hợp 3 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Nguyễn Tấn Lập 1- Thiết bị kiểm tra đèn LITE 3; 2- Thiết bị kiểm tra khí xả động cơ xăng MGT 5; 3 - Thiết bị kiểm tra khí xả động cơ Diezel; 4 -Hầm kiểm tra xe tải; 5- Hầm kiểm tra xe con; 6- Cụm thiết bị kiểm tra trượt ngang, phanh xe tải; 7- Cụm thiết bị kiểm tra trượt ngang, phanh xe con. Hiện nay các trạm kiểm định trong cả nước tùy theo quy mô mà có thể bố trí chỉ một dây chuyền kiểm tra tổng hợp với các trạm nhỏ, 2 dây chuyền kiểm tra (1 dây chuyền xe con, 1 dây chuyền xe tải) với trạm quy mô trung bình và từ 3 đến 4 dây chuyền kiểm kiểm tra cho các trạm lớn.
Quy mô xây dựng trạm tùy thuộc vào diện tích mặt bằng, số xe kiểm định hằng năm… Khi so sánh các trạm kiểm định có quy mô khác nhau có thể nhận thấy ưu nhược điểm cơ bản của chúng như sau: - Với trạm quy mô nhỏ dùng 1 dây chuyền kiểm tra có ưu điểm diện tích mặt bằng nhỏ( từ 3000-4000m 2 ), tận dụng được việc mua sắm thiết bị khi có thể sử dụng chung các thiết bị kiểm tra cho cả xe con và xe tải như kiểm tra khí xả, kiểm tra độ ồn, kiểm tra đèn…và nhược điểm của loại trạm này là năng suất kiểm tra không cao, dây chuyền bố trí dài hơn. - Với loại trạm kiểm định có quy mô vừa và lớn, do các dây chuyền được xây dựng phục phục kiểm tra riêng cho xe con, xe tải nên trang thiết bị đầu tư phải lớn, diện tích mặt bằng nhiều nhưng năng suất kiểm định sẽ cao hơn. 4 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Nguyễn Tấn Lập Chương 2. TIÊU CHUẨN TRẠM KIỂM ĐỊNH 2.1 Tiêu chuẩn chung của trạm Áp dụng tiêu chuẩn số 22 TCN 226- 2005 có hiệu lực từ ngày 01.1 Tiêu chuẩn về cơ sơ vật chất - Địa điểm: địa điểm xây dựng trung tâm Đăng kiểm xe cơ giới phải phù hợp với quy hoạch, có đường giao thông thuận tiện cho xe cơ giới ra vào kiểm định.
- Đối với trung tâm Đăng kiểm xây dựng mới, nếu từ cấp 1 đến cấp 3, chiều dài tối thiểu lắp đặt dây chuyền kiểm tra là 40; từ cấp 4 đến cấp 10, chiều dài tối thiểu lắp đặt dây chuyền kiểm tra là 50m; nếu chỉ bố trí một cổng cho xe cơ giới ra vào chiều rộng tối thiểu của mặt bằng Trung tâm là 30m - Diện tích: diện tích mặt bằng trung tâm đăng kiểm xe cơ giới theo quy định sau: Bảng 2. 1 Tiêu chuẩn diện tích mặt bằng theo từng cấp xây dựng trạm kiểm định Cấp trung Số lượt xe kiểm Kích thước tối thiểu lắp Diện tích mặt bằng tâm định trong một đặt dây chuyền kiểm (m 2 ) năm định ( xe/ năm) Chiều Chiều Số dài (m) rộng lượng (m) dây chuyền 1 Đến 6000 36-40 6.6 1 Trên 3000 đến 4000 12000 3 Trên 12000 đến 36-40 13 2 Trên 5000 đến 6000 24000 4 Trên 24000 đến 44-50 13 2 Trên 5000 đến 6000 30000 5 Trên 30000 đến 44-50 20 3 Trên 7000 đến 8000 36000 6 Trên 36000 đến 50 20 3 Trên 9000 đến 10000 42000 7 Trên 42000 đến 50 27 4 Trên 10000 đến 11000 48000 5 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Nguyễn Tấn Lập 8 Trên 48000 đến 50 27 4 Trên 11000 đến 12000 54000 9 Trên 54000 đến 50 34 5 Trên 12000 đến 13000 60000 10 Trên 60000 đến 50 34 5 Trên 13000 đến 14000 66000 Đối với Trung tâm từ cấp 1 đến cấp 5 tồn tại trước khi tiêu chuẩn này có hiệu lực, thì khuyến khích tận dụng diện tích để tăng chiều dài lắp đặt dây chuyền kiểm tra theo giới hạn trên. Diện tích dành làm bãi đổ xe và đường cho xe ra vào kiểm định tối thiểu chiếm 70% diện tích mặt bằng theo tiêu chuẩn. - Mặt bằng: Mặt bằng trung tâm phải đảm bảo không bị ngập úng trong mọi điều kiện; Hệ thống đường cho xe cơ giới ra vào, tối thiểu phải đảm bảo theo tiêu chuẩn đường bộ cấp hai đồng bằng, chiều rộng mặt đường không nhỏ hơn 3m và bán kính quay vòng không nhỏ hơn 12m để đảm bảo phương tiện ra vào thuận tiện; Bãi đỗ xe tối thiểu phải đảm bảo theo tiêu chuẩn đường bộ cấp 3 đồng bằng; Nhà kiểm định có chiều cao thông xe không thấp hơn 4,5 m; có hệ thống thông gió; đảm bảo chiếu sáng phù hợp với các yêu cầu kiểm tra; có hệ thống hút khíthải; chống hắt nước vào thiết bị khi trời mưa, đảm bảo vệ sinh công nghiệp, an toàn lao động và phòng chống cháy nổ theo các tiêu chuẩn hiện hành; Khu văn phòng phải bố trí hợp lý, đảm bảo thực hiện tốt việc giám sát công tác kiểm định và thuận tiện cho giao dịch.2 Tiêu chuẩn các thiết bị đo trạm Các thiết bị kiểm định sử dụng trong trạm kiểm định phải phù hợp và đáp ứng được các quy định hiện hành của Bộ giao thông vận tải, của Cục Đăng kiểm Việt Nam.
Phải đáp ứng được các yêu cầu về kỹ thuật cũng như điều kiện vệ sinh môi trường. Trong một dây chuyền kiểm định tối thiểu phải được trang bị các thiết bị sau: - Thiết bị kiểm tra phanh; - Thiết bị cân trọng lượng; - Thiết bị kiểm tra độ trượt ngang của bánh xe; - Thiết bị phân tích khí xả; 6 Luận Văn Tốt Nghiệp SVTH: Nguyễn Tấn Lập - Thiết bị đo độ khói; - Thiết bị kiểm tra đèn chiếu sáng phía trước; - Thiết bị kiểm tra đồng hồ tốc độ; - Thiết bị hổ trợ kiểm tra gầm; - Thiết bị nâng xe phục vụ cho việc kiểm tra khung gầm và các bộ phận bên dưới khung xe, trường hợp không sử dụng thiết bị nâng thì có thể thay thế bằng hầm kiểm tra gầm ô tô.