Khóa luận tốt nghiệp công nghệ sinh học phân lập và đánh giá khả năng đối kháng nấm colletotrichum gloeosporioides của nấm men có trong vỏ xoài cát hòa lộc sau thu hoạch

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp công nghệ sinh học phân lập và đánh giá khả năng đối kháng nấm colletotrichum, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể

• Tác giả: Hà Kiều Anh
• Người hướng dẫn: ThS. Đào Uyên Trân Đa
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Phân Lập Và Đánh Giá Khả Năng Đối Kháng Của Nấm Men Trong Vỏ Xoài Cát Hòa Lộc Đối Với Nấm Colletotrichum gloeosporioides
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018 - 2022
• Địa điểm: Thủ Đức

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• XÁC NHẬN VÀ CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Nội dung đề tài
• 1.2. Tổng quan tài liệu
• 1.3. Giới thiệu chung về nấm men
• 1.4. Cấu tạo của nấm men
• 1.5. Ứng dụng của nấm men
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ NẤM Colletotrichum gloeosporioides
• 2.1. Giới thiệu về bệnh than thư trên xoài
• 2.2. Sơ lược về nấm Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh than thư
• 2.3. Các nghiên cứu liên quan
• 3. CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 3.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thiết bị và dụng cụ
• 3.3. Phương pháp thiết kế
• 3.4. Phân lập và định danh nấm Colletotrichum gloeosporioides dựa vào đặc điểm hình thái
• 3.5. Phân lập và định danh nấm men dựa vào đặc điểm hình thái và các phản ứng sinh hóa
• 4. CHƯƠNG 4: XỬ LÝ, KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân lập và định danh nấm Colletotrichum gloeosporioides dựa vào đặc điểm hình thái
• 4.2. Phân lập các dòng nấm men trên vỏ xoài Cát Hòa Lộc
• 4.3. Đánh giá khả năng đối kháng giữa các dòng nấm men và nấm Colletotrichum gloeosporioides trong phòng thí nghiệm
• PHỤ LỤC
• Danh sách chữ viết tắt
• Danh sách các bảng
• Danh sách các hình

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Đối Kháng Của Nấm Men Trong Vỏ Xoài Cát Hòa Lộc

Nghiên cứu khả năng đối kháng của nấm men trong vỏ xoài Cát Hòa Lộc đối với nấm Colletotrichum gloeosporioides là một chủ đề quan trọng trong nông nghiệp hiện đại. Nấm men không chỉ có khả năng ức chế sự phát triển của nấm gây bệnh mà còn góp phần bảo quản chất lượng trái cây sau thu hoạch. Việc tìm hiểu về các dòng nấm men có trong vỏ xoài sẽ giúp phát triển các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn cho bệnh thán thư trên xoài.

1.1. Đặc Điểm Của Nấm Men Trong Nông Nghiệp

Nấm men là những vi sinh vật đơn bào, có khả năng phát triển nhanh và chứa nhiều chất dinh dưỡng. Chúng có thể được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm và môi trường tự nhiên, đặc biệt là trên bề mặt trái cây như xoài. Nấm men có khả năng lên men và sản xuất các hợp chất có lợi, giúp cải thiện chất lượng nông sản.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nấm Colletotrichum gloeosporioides

Nấm Colletotrichum gloeosporioides là tác nhân chính gây ra bệnh thán thư trên xoài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng trái cây. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh học và cơ chế gây bệnh của nấm này là cần thiết để phát triển các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Việc Kiểm Soát Nấm Colletotrichum gloeosporioides

Bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gloeosporioides gây ra là một trong những thách thức lớn nhất trong việc bảo quản xoài sau thu hoạch. Các biện pháp truyền thống như xông hơi nước nóng hay chiếu xạ không phải lúc nào cũng hiệu quả và có thể làm giảm chất lượng trái cây. Do đó, cần tìm kiếm các giải pháp mới, an toàn và hiệu quả hơn.

2.1. Các Biện Pháp Truyền Thống Đối Phó Với Bệnh

Các biện pháp như xông hơi nước nóng và chiếu xạ thường được sử dụng để tiêu diệt nấm gây bệnh. Tuy nhiên, những phương pháp này có thể gây ra sự giảm sút chất lượng và giá trị thương phẩm của trái xoài, do đó không phải lúc nào cũng được ưa chuộng.

2.2. Tìm Kiếm Giải Pháp Mới Để Bảo Quản Xoài

Việc sử dụng nấm men có trong vỏ xoài để ức chế sự phát triển của nấm Colletotrichum gloeosporioides là một giải pháp tiềm năng. Nghiên cứu này không chỉ giúp bảo quản chất lượng trái cây mà còn giảm thiểu việc sử dụng hóa chất độc hại trong nông nghiệp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Khả Năng Đối Kháng Của Nấm Men

Nghiên cứu khả năng đối kháng của nấm men được thực hiện thông qua việc phân lập và định danh các dòng nấm men có trong vỏ xoài Cát Hòa Lộc. Các thí nghiệm đối kháng được tiến hành trong điều kiện phòng thí nghiệm để đánh giá hiệu quả ức chế của từng dòng nấm men đối với nấm Colletotrichum gloeosporioides.

3.1. Phân Lập Và Định Danh Nấm Men

Quá trình phân lập nấm men từ vỏ xoài Cát Hòa Lộc được thực hiện bằng cách thu thập mẫu và nuôi cấy trong môi trường thích hợp. Các dòng nấm men sau đó được định danh dựa trên các đặc điểm hình thái và sinh hóa.

3.2. Thí Nghiệm Đối Kháng Giữa Nấm Men Và Nấm Gây Bệnh

Thí nghiệm đối kháng được thực hiện trong phòng thí nghiệm, nơi các dòng nấm men được đưa vào môi trường có sự hiện diện của nấm Colletotrichum gloeosporioides. Kết quả sẽ cho thấy khả năng ức chế của từng dòng nấm men đối với sự phát triển của nấm gây bệnh.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Khả Năng Đối Kháng Của Nấm Men

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều dòng nấm men có khả năng ức chế sự phát triển của nấm Colletotrichum gloeosporioides. Trong số đó, dòng nấm men Candida tropicalis và Piachia barkeri cho thấy khả năng đối kháng cao nhất, với tỷ lệ ức chế lần lượt là 54,4% và 44,7%. Những phát hiện này mở ra hướng đi mới trong việc bảo quản xoài sau thu hoạch.

4.1. Các Dòng Nấm Men Có Khả Năng Đối Kháng Cao

Nghiên cứu đã xác định được 6 dòng nấm men có khả năng ức chế sự phát triển của nấm Colletotrichum gloeosporioides. Các dòng này được gửi mẫu để giải trình tự và xác định loài, từ đó có thể ứng dụng trong thực tiễn.

4.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong việc phát triển các sản phẩm bảo quản tự nhiên cho xoài, giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh thán thư và nâng cao chất lượng trái cây xuất khẩu.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu khả năng đối kháng của nấm men trong vỏ xoài Cát Hòa Lộc đối với nấm Colletotrichum gloeosporioides đã chỉ ra rằng việc sử dụng nấm men là một giải pháp tiềm năng trong việc bảo quản trái cây sau thu hoạch. Các dòng nấm men có khả năng ức chế cao có thể được phát triển thành các sản phẩm sinh học, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị nông sản.

5.1. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về cơ chế hoạt động của các dòng nấm men trong việc ức chế nấm gây bệnh. Điều này sẽ giúp phát triển các sản phẩm bảo quản hiệu quả hơn cho nông sản.

5.2. Tác Động Đến Ngành Nông Nghiệp

Việc áp dụng các biện pháp bảo quản tự nhiên từ nấm men không chỉ giúp nâng cao chất lượng trái cây mà còn giảm thiểu việc sử dụng hóa chất độc hại, từ đó bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xoài Cát Hòa Lộc (Mangifera indica L., thuộc họ Đào lộn hột Anacardiaceae) là một trong những giống cây ăn trái nhiệt đới đặc sản có giá trị kinh tế và tiềm năng xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam nhờ chất lượng thịt quả thơm ngọt và giàu dưỡng chất (vitamin C, A, E, K, B6, khoáng chất phospho, kali, kẽm và chất xơ). Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê Việt Nam, tính đến tháng 6 năm 2022, sản lượng xoài cả nước đạt 590,6 nghìn tấn, tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù sản lượng và diện tích canh tác tăng trưởng, hoạt động xuất khẩu xoài tươi vẫn gặp nhiều rào cản kỹ thuật nghiêm trọng do khâu bảo quản sau thu hoạch chưa đạt hiệu quả tối ưu.

Trong giai đoạn sau thu hoạch và chín sinh lý, quả xoài trải qua những biến đổi đột ngột về cường độ hô hấp và chuyển hóa sinh lý, sinh hóa. Điển hình là sự suy giảm nồng độ các hợp chất resorcinol tự nhiên trong vỏ quả (Kobiler và cộng sự, 1998)—vốn là lớp rào cản kháng nấm tự nhiên. Sự suy giảm này tạo điều kiện thuận lợi cho các vi nấm tiềm sinh phục hoạt và phát triển bùng phát, trong đó nguy hiểm nhất là bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gloeosporioides gây ra. Bệnh thán thư có khả năng gây thiệt hại làm suy giảm đến 60% năng suất và phẩm chất thương phẩm của quả xoài (Amn và cộng sự, 1997), đặc biệt nghiêm trọng trong điều kiện độ ẩm cao.

Để hạn chế bệnh thán thư sau thu hoạch, các biện pháp xử lý truyền thống thường được áp dụng gồm ngâm nước nóng (51–55°C trong 20–30 phút), xử lý nhiệt hơi, xông khí $\text{SO}_2$, chiếu xạ gamma hoặc phun hóa chất bảo vệ thực vật. Tuy nhiên, các giải pháp vật lý và hóa học này bộc lộ nhiều hạn chế: khó kiểm soát thời gian và nhiệt độ đồng nhất cho từng lô quả từ các vùng trồng khác nhau, có nguy cơ làm biến tính hoặc suy giảm hàm lượng dinh dưỡng, làm mất hương vị tự nhiên đặc trưng của xoài Cát Hòa Lộc, đồng thời để lại tồn dư hóa chất ảnh hưởng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Do đó, việc nghiên cứu khai thác các dòng nấm men nội sinh hoặc biểu sinh tự nhiên trên bề mặt vỏ quả xoài nhằm đối kháng sinh học với C. gloeosporioides được đặt ra như một hướng tiếp cận an toàn, thân thiện với môi trường.

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định thành phần nấm men hiện diện trên bề mặt vỏ xoài Cát Hòa Lộc sau thu hoạch và tuyển chọn các dòng nấm men có khả năng đối kháng, ức chế sự phát triển của nấm Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư.

Nhiệm vụ/Nội dung nghiên cứu cụ thể:

1. Phân lập và định danh nấm Colletotrichum gloeosporioides từ vết bệnh trên quả xoài dựa vào đặc điểm hình thái.
2. Phân lập và phân nhóm, định danh các dòng nấm men có trong vỏ xoài Cát Hòa Lộc dựa vào đặc điểm hình thái tế bào, khuẩn lạc và các phản ứng sinh hóa đặc trưng.
3. Đánh giá khả năng đối kháng in vitro giữa các dòng nấm men thu được với nấm Colletotrichum gloeosporioides trong điều kiện phòng thí nghiệm.
4. Tuyển chọn các dòng nấm men có hoạt tính đối kháng mạnh nhất của từng nhóm để định danh chính xác đến mức độ loài bằng kỹ thuật sinh học phân tử (giải trình tự vùng D1/D2 của gen 26S rDNA).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nấm sợi Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư và các chủng nấm men biểu sinh trên vỏ quả xoài Cát Hòa Lộc.
• Phạm vi mẫu và không gian: 30 mẫu quả xoài Cát Hòa Lộc thu thập trực tiếp tại các nhà vườn ở thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp; các thí nghiệm được thực hiện tại phòng RIBE 208, phòng Vi sinh Ứng dụng thuộc Viện Nghiên cứu Công nghệ Sinh học và Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh.
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 7/2022 đến tháng 6/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và tài liệu định danh

• Phân loại nấm sợi: Dựa trên khóa phân loại và mô tả hình thái của Sutton (1980) và Swart (1999) để xác định các chỉ tiêu tản nấm, sợi nấm, bào tử phân sinh và giác bám của nấm Colletotrichum gloeosporioides.
• Phân loại nấm men: Dựa trên hệ thống phân loại nấm men của Kurtzman và cộng sự (2011) (The Yeasts: A Taxonomic Study, tái bản lần 5), Kurtzman và Fell (1998), Fell và cộng sự (1998), cùng giáo trình chuyên ngành của Lương Đức Phẩm (2009) và Nguyễn Lân Dũng cùng cộng sự (1972, 2010).
• Cơ chế đối kháng sinh học: Dựa trên nguyên lý cạnh tranh không gian sống và nguồn dinh dưỡng giữa các tế bào nấm men đơn bào có tốc độ tăng sinh nhanh với sợi nấm gây bệnh trên bề mặt cơ chất (Rosa và cộng sự, 2010).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

• Phương pháp phân lập và thuần khiết nấm bệnh: Mẫu vỏ xoài mang triệu chứng bệnh thán thư (đốm nâu đen) được cắt tại vùng ranh giới giữa mô bệnh và mô khỏe, khử trùng bề mặt bằng cồn 70°, rửa nước cất vô trùng, cấy trên môi trường thạch nước (Water Agar - WA). Khi sợi nấm phát triển đồng nhất, cấy truyền sang môi trường thạch khoai tây - glucose (Potato Glucose Agar - PGA), ủ ở nhiệt độ phòng 12–14 ngày để quan sát tản nấm và soi tiêu bản vi học ở vật kính 40X.
• Phương pháp phân lập nấm men: Thực hiện theo phương pháp tạo khuẩn lạc đơn của Nguyễn Văn Minh và Dương Nhật Linh (2008). Mẫu vỏ xoài sau khi khử trùng bề mặt được lắc tăng sinh trong môi trường lỏng YPG (Yeast extract Peptone Glucose) trong 48 giờ ở nhiệt độ phòng. Dịch tăng sinh được pha loãng bậc 10 ($10^{-1}, 10^{-2}, 10^{-3}$) rồi cấy trải trên đĩa thạch YPGA (Yeast extract Peptone Glucose Agar), ủ 48 giờ, sau đó cấy ria tạo dòng thuần.
• Phương pháp khảo nghiệm đặc tính sinh hóa của nấm men:
  • Lên men đường: Đánh giá khả năng sinh hơi trong ống Durham chứa môi trường đường Glucose 2%, Sucrose 2% và Lactose 2% sau thời gian ủ 2–24 giờ.
  • Đồng hóa Citrate: Cấy ria trên môi trường thạch nghiêng Simmons Citrate, theo dõi sự chuyển màu sang xanh dương sau 48 giờ.
  • Thủy phân Ure (Urease): Cấy dịch nấm men vào môi trường lỏng Christensen, ủ ở 30°C trong 7 ngày, quan sát sự chuyển màu sang ánh tím (theo Nguyễn Lân Dũng và cộng sự, 1972).
• Phương pháp thử nghiệm đối kháng in vitro: Bố trí thí nghiệm hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD) đơn yếu tố với 3 lần lặp lại trên môi trường thạch PGA. Cấy ria nấm men thành 2 đường thẳng song song cách mép đĩa 1,5 cm, ủ 48 giờ cho nấm men phát triển trước; sau đó cấy một khoanh thạch nấm bệnh $C. gloeosporioides$ (đường kính 4 mm) vào vị trí chính giữa hai đường ria nấm men. Đĩa đối chứng chỉ cấy nấm bệnh. Theo dõi bán kính sợi nấm bệnh ở các mốc ngày thứ 2, 4, 6, 8 và 10. Tỷ lệ đối kháng ($H%$) được tính theo công thức: $$H = \frac{R_1 - R_2}{R_1} \times 100%$$ (Trong đó: $R_1$ là bán kính tản nấm bệnh trên đĩa đối chứng; $R_2$ là bán kính tản nấm bệnh trên đĩa có nấm men đối kháng).
• Phương pháp sinh học phân tử (PCR và giải trình tự DNA):
  • Tách chiết DNA tổng số của nấm men bằng đệm Lysis buffer (50 mM Tris-HCl, 50 mM EDTA, 3% SDS, 1% $\beta$-mercaptoethanol, pH 8) kết hợp dung môi hữu cơ PCI (Phenol:Chloroform:Isoamyl alcohol 25:24:1) và CI (Chloroform:Isoamyl alcohol 24:1), kết tủa DNA bằng Sodium acetate 3M và Isopropanol.
  • Phản ứng PCR khuếch đại phân đoạn gen D1/D2 của tiểu đơn vị lớn 26S rDNA bằng cặp mồi chuyên biệt NL1 (5'-GCATATCAATAAGCGGAGGAAAAG-3') và NL4 (5'-GGTCCGTGTTTCAAGACGG-3') (Kurtzman và Robnett, 1998; Cadez, 2003).
  • Chu trình nhiệt PCR: Tiền biến tính 95°C (5 phút); 35 chu kỳ gồm [Biến tính 95°C (30 giây), Bắt cặp 52°C (1 phút), Kéo dài 72°C (1 phút)]; Hậu kéo dài 72°C (10 phút).
  • Sản phẩm PCR được điện di trên gel agarose 1,5% (hiệu điện thế 100V trong 30 phút), kiểm tra kích thước đoạn khuếch đại (~600 bp) dựa trên thang chuẩn DNA 1 kb / 100 bp, gửi giải trình tự tại Công ty Nam Khoa Biotek và tra cứu so sánh độ tương đồng (BLASTn) trên ngân hàng gen NCBI.
• Xử lý số liệu thống kê: Số liệu đo đạc bán kính tản nấm và tính toán tỷ lệ ức chế được phân tích phương sai ANOVA một yếu tố bằng phần mềm Minitab 16 và tổng hợp trên Microsoft Excel 2019.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Mở đầu

Chương này thiết lập tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ thực trạng xuất khẩu xoài Cát Hòa Lộc của Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề bởi bệnh thán thư sau thu hoạch do nấm Colletotrichum gloeosporioides. Tác giả phân tích những hạn chế của các giải pháp xử lý vật lý và hóa học hiện hành (làm mất chất lượng quả, khó kiểm soát, nguy cơ tồn dư hóa chất) và đề xuất hướng nghiên cứu sử dụng nấm men tự nhiên có sẵn trên vỏ quả xoài làm tác nhân kiểm soát sinh học. Từ đó, xác định rõ 1 mục tiêu tổng quát và 4 nội dung nghiên cứu thực nghiệm cụ thể.

Chương 2. Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa các cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến đề tài:

• Đặc điểm sinh học và cấu tạo nấm men: Cấu trúc thành tế bào (phức chất protein - polysaccharide, phosphate và lipid chiếm 25% khối lượng, dày 25 nm), màng tế bào chất, nhân thực và các bào quan; phương thức sinh sản vô tính (nảy chồi một hướng/nhiều hướng, phân hạch) và sinh sản hữu tính (nang bào tử); khả năng đồng hóa carbohydrate và các ứng dụng trong công nghiệp lên men, chế biến thực phẩm và xử lý môi trường.
• Tác nhân gây bệnh thán thư: Phân loại khoa học của nấm Colletotrichum gloeosporioides (Giới Fungi, Ngành Ascomycota, Lớp Sordariomycetes, Họ Glomerellaceae), triệu chứng gây hại trên lá non, phát hoa và vỏ quả; hình thái sợi nấm có vách ngăn, bào tử phân sinh hình trụ không màu (kích thước 9–24 $\times$ 3–4,5 µm) và giác bám màu nâu đen (kích thước 6–20 $\times$ 4–12 µm).
• Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước: Trong nước, các nghiên cứu về nấm men chủ yếu tập trung vào lên men rượu từ dịch quả xoài Cát Chu (Trần Thị Kim Ngân, 2013; Nguyễn Thị Thanh Hải và cộng sự, 2017) hoặc sản xuất bánh mì (Lưu Chí Thắng, 2020), chưa có công bố nào về việc dùng nấm men đối kháng nấm thán thư trên xoài. Trên thế giới, các công trình đã chứng minh tiềm năng đối kháng C. gloeosporioides của Pichia kudriavzevii, Saccharomyces sp. (Carlos Alberto Tuão Gava và cộng sự, 2018), Papiliotrema aspenensis (Wilasinee Konsue và cộng sự, 2020) và Pichia anomala (Adikshita Sharma và cộng sự, 2021).

Chương 3. Vật liệu và phương pháp

Chương này trình bày chi tiết danh mục thiết bị (tủ cấy vô trùng, máy luân nhiệt PCR, buồng điện di, kính hiển vi quang học, kính soi nổi...), hóa chất tinh khiết và môi trường vi sinh chuyên dụng (WA, PGA, YPG, YPGA, Simmons Citrate, Christensen). Đồng thời, chuẩn hóa chi tiết quy trình 5 bước thực nghiệm: (1) Phân lập, làm sạch nấm bệnh và định danh theo khóa Sutton (1980), Swart (1999); (2) Phân lập nấm men từ 30 mẫu vỏ xoài Cao Lãnh bằng phương pháp cấy trải pha loãng và ria cấy thuần; (3) Khảo sát hình thái tế bào, hình thức nảy chồi và 5 phản ứng sinh hóa (Glucose, Sucrose, Lactose, Citrate, Urease); (4) Thiết kế thí nghiệm đối kháng kép in vitro đo bán kính tản nấm sau 2, 4, 6, 8, 10 ngày; (5) Tách chiết DNA, chạy phản ứng PCR khuếch đại vùng D1/D2 26S rDNA với cặp mồi NL1/NL4 và giải trình tự nucleotide.

Chương 4. Kết quả và thảo luận

Chương này trình bày toàn bộ số liệu và biện luận kết quả thực nghiệm:

• Phân lập và định danh nấm bệnh: Thu được dòng nấm Colletotrichum gloeosporioides thuần khiết từ vết bệnh thán thư. Tản nấm trên môi trường PGA có mặt trên màu trắng đến trắng xám, mặt dưới màu trắng xuất hiện các vòng tròn đồng tâm màu xanh đến xanh đen. Bào tử phân sinh không màu, hình trụ có kích thước trung bình 13,44 $\times$ 4,75 µm; giác bám hình trứng ngược hoặc bất định, màu nâu đen, kích thước trung bình 10,25 $\times$ 6,25 µm.
• Phân lập và phân nhóm nấm men: Từ 30 mẫu xoài Cát Hòa Lộc thu thập tại Đồng Tháp, tác giả đã phân lập được 13 dòng nấm men thuần (ký hiệu từ C01 đến C13). Dựa trên đặc điểm hình thái tế bào (kích thước, hình thái elip/oval, hình thức nảy chồi) và đặc tính sinh hóa, 13 dòng nấm men được phân chia thành 6 nhóm:
  • Nhóm Y1 (C01, C03): Tế bào hình elip ngắn, nảy chồi nhiều hướng; lên men Glucose (+), không lên men Sucrose (-) và Lactose (-); phản ứng Citrate (-) và Urease (-). Định danh thuộc chi Hanseniaspora.
  • Nhóm Y2 (C02): Tế bào hình elip ngắn, nảy chồi một hướng; lên men Glucose (+), Sucrose (-), Lactose (-); Citrate (-) và Urease (-). Định danh thuộc chi Pichia.
  • Nhóm Y3 (C05): Tế bào hình elip dài (6,25 $\times$ 3,13 µm), nảy chồi một hướng; lên men Glucose (+), Sucrose (-), Lactose (-); Citrate (-) và Urease (-). Định danh thuộc chi Hanseniaspora.
  • Nhóm Y4 (C07): Tế bào hình oval nhỏ (5,33 $\times$ 5,00 µm), nảy chồi một hướng; lên men Glucose (+) và Sucrose (+), không lên men Lactose (-); phản ứng Citrate (+) và Urease (+). Định danh thuộc chi Meyerozyma.
  • Nhóm Y5 (C04, C08, C09): Tế bào hình oval nhỏ, nảy chồi một hướng; lên men Glucose (+) và Sucrose (+), không lên men Lactose (-); Citrate (+) và Urease (-). Định danh thuộc chi Candida.
  • Nhóm Y6 (C06, C10, C11, C12, C13): Tế bào hình oval lớn (kích thước lên tới 6,82 $\times$ 6,06 µm), nảy chồi một hướng; lên men Glucose (+) và Sucrose (+), Lactose (-); Citrate (+) và Urease (-). Định danh thuộc chi Candida.
• Kết quả đối kháng in vitro: Tất cả 13 dòng nấm men đều thể hiện khả năng ức chế sự sinh trưởng của nấm bệnh C. gloeosporioides. Sau 10 ngày theo dõi, tỷ lệ đối kháng dao động từ 24,2% đến 54,4%. Sáu dòng có tỷ lệ đối kháng cao nhất đại diện cho 6 nhóm được lựa chọn gồm: C01 (27,6%), C02 (44,7%), C04 (54,4%), C05 (36,8%), C07 (50,0%) và C11 (54,4%).
• Định danh sinh học phân tử: Cặp mồi NL1/NL4 khuếch đại thành công đoạn gen D1/D2 (26S rDNA) có kích thước khoảng 600 bp. Kết quả giải trình tự và so sánh dữ liệu BLASTn trên NCBI xác định được 4 loài nấm men: Hanseniaspora thailandica (mẫu C05, độ tương đồng 100%), Candida tropicalis (mẫu C04 và C11, độ tương đồng 100%), Pichia barkeri (mẫu C01/C02, tương đồng 97,85%) và Hanseniaspora opuntiae.

Chương 5. Kết luận và đề nghị

Đúc kết các kết quả đạt được về số lượng dòng phân lập (13 dòng), kết quả phân nhóm (6 nhóm thuộc 4 chi Hanseniaspora, Pichia, Meyerozyma, Candida), hiệu lực đối kháng cao nhất ghi nhận ở Candida tropicalis (54,4%) và Pichia barkeri (44,7%). Đồng thời, tác giả đưa ra các đề xuất tiếp theo nhằm nghiên cứu an toàn sinh học, hoàn thiện giải trình tự mẫu C07 và tiến hành thử nghiệm ứng dụng thực tế trên quả.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm tổng hợp

Ký hiệu dòng	Nhóm hình thái - sinh hóa	Chi định danh sơ bộ	Kích thước tế bào (µm)	Khả năng lên men đường (Glu / Suc / Lac)	Phản ứng Citrate	Phản ứng Urease	Bán kính nấm bệnh ngày 10 (cm)	Tỷ lệ đối kháng ngày 10 ($H%$)	Loài định danh phân tử (NCBI)	Độ tương đồng (%)
C01	Y1	Hanseniaspora	4,71 $\times$ 2,17	+ / - / -	-	-	2,75 $\pm$ 0,05	27,6%	Pichia barkeri	97,85%
C02	Y2	Pichia	4,86 $\times$ 3,13	+ / - / -	-	-	2,10 $\pm$ 0,10	44,7%	Pichia barkeri / H. opuntiae	> 97%
C03	Y1	Hanseniaspora	5,07 $\times$ 2,90	+ / - / -	-	-	2,77 $\pm$ 0,05	24,2%	—	—
C04	Y5	Candida	5,80 $\times$ 5,07	+ / + / -	+	-	1,73 $\pm$ 0,05	54,4%	Candida tropicalis	100%
C05	Y3	Hanseniaspora	6,25 $\times$ 3,13	+ / - / -	-	-	2,40 $\pm$ 0,30	36,8%	Hanseniaspora thailandica	100%
C06	Y6	Candida	6,16 $\times$ 5,80	+ / + / -	+	-	1,78 $\pm$ 0,04	53,0%	—	—
C07	Y4	Meyerozyma	5,33 $\times$ 5,00	+ / + / -	+	+	1,90 $\pm$ 0,09	50,0%	Chưa giải trình tự	—
C08	Y5	Candida	5,90 $\times$ 5,21	+ / + / -	+	-	1,77 $\pm$ 0,08	53,5%	—	—
C09	Y5	Candida	4,71 $\times$ 3,99	+ / + / -	+	-	1,90 $\pm$ 0,10	50,0%	—	—
C10	Y6	Candida	6,82 $\times$ 6,06	+ / + / -	+	-	1,93 $\pm$ 0,10	49,1%	—	—
C11	Y6	Candida	6,52 $\times$ 5,80	+ / + / -	+	-	1,73 $\pm$ 0,05	54,4%	Candida tropicalis	100%
C12	Y6	Candida	6,44 $\times$ 5,68	+ / + / -	+	-	1,77 $\pm$ 0,08	53,5%	—	—
C13	Y6	Candida	6,00 $\times$ 5,33	+ / + / -	+	-	1,75 $\pm$ 0,05	54,0%	—	—
Đối chứng	—	—	—	—	—	—	3,03 $\pm$ 0,08	0,0%	—	—

Đóng góp học thuật và thực tiễn tự nêu

1. Dẫn liệu khoa học mới: Cung cấp dẫn liệu vi sinh vật học đầu tiên tại Việt Nam về thành phần nấm men biểu sinh trên vỏ xoài Cát Hòa Lộc thu thập tại vùng trồng trọng điểm Đồng Tháp và đánh giá tiềm năng đối kháng của chúng với chủng nấm Colletotrichum gloeosporioides.
2. Tuyển chọn chủng vi sinh vật tiềm năng: Xác định được 2 loài nấm men có hiệu lực đối kháng cao là Candida tropicalis (đạt tỷ lệ ức chế 54,4%) và Pichia barkeri (đạt 44,7%), làm cơ sở để nghiên cứu chế phẩm sinh học bảo quản nông sản sau thu hoạch thay thế phương pháp hóa học.
3. Chuẩn hóa quy trình định danh kết hợp: Thiết lập quy trình phân loại kết hợp giữa đặc điểm hình thái, các thử nghiệm sinh hóa lên men/đồng hóa với kỹ thuật sinh học phân tử khuếch đại vùng D1/D2 26S rDNA bằng cặp mồi NL1/NL4 cho các chủng nấm men bản địa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Thí nghiệm đối kháng mới chỉ được thực hiện in vitro trên môi trường thạch nhân tạo (PGA) trong điều kiện phòng thí nghiệm, chưa đánh giá hiệu lực thực tế in vivo trên quả xoài tươi trong các điều kiện kho bảo quản sau thu hoạch.
• Mẫu nấm men C07 (nhóm Y4 - thuộc chi Meyerozyma) có hoạt tính đối kháng đạt 50,0% nhưng chưa hoàn thành giải trình tự sinh học phân tử để xác định chính xác tên loài trên ngân hàng gen NCBI.
• Nghiên cứu chưa phân tích sâu cơ chế tương tác ở mức độ sinh hóa và phân tử (như khả năng sinh enzyme ngoại bào Chitinase, $\beta$-1,3-glucanase hoặc các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOCs để ức chế nấm sợi).

Hướng nghiên cứu tiếp theo (theo đề nghị của tác giả)

• Tiến hành các nghiên cứu sâu hơn về tính an toàn sinh học và độc tính của các dòng nấm men đã tuyển chọn trước khi đưa vào ứng dụng thực tế.
• Thực hiện giải trình tự bổ sung cho dòng nấm men C07 để hoàn thiện dữ liệu định danh.
• Thử nghiệm phối hợp nhiều phương pháp đối kháng khác nhau và đánh giá hiệu lực bảo quản trực tiếp trên quả xoài nhằm hướng tới sản xuất chế phẩm ứng dụng trong nông nghiệp xanh.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn phục vụ cho các nhóm đối tượng và nội dung sau:

• Sinh viên và học viên ngành Công nghệ Sinh học, Vi sinh học, Bảo vệ Thực vật và Công nghệ Thực phẩm: Tham khảo quy trình phân lập nấm men từ bề mặt nông sản, kỹ thuật thiết lập thử nghiệm đối kháng vi sinh vật in vitro, và phương pháp xử lý thống kê ANOVA bằng Minitab.
• Nghiên cứu viên lĩnh vực phân loại học vi sinh vật: Sử dụng hệ thống chỉ tiêu hình thái học (kích thước tế bào, hình thức nảy chồi) kết hợp hệ thống thử nghiệm sinh hóa (lên men glucose/sucrose/lactose, đồng hóa citrate, thử nghiệm urease theo Christensen) để phân nhóm sơ bộ các chi nấm men Hanseniaspora, Pichia, Meyerozyma, Candida.
• Cán bộ nghiên cứu công nghệ sinh học phân tử: Tham khảo quy trình tách chiết DNA bằng phương pháp PCI thủ công và điều kiện chu trình nhiệt phản ứng PCR sử dụng cặp mồi NL1/NL4 để giải trình tự đoạn D1/D2 của gen 26S rDNA phục vụ định danh nấm men.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mẫu xoài Cát Hòa Lộc dùng trong nghiên cứu được thu thập ở đâu và quy mô lấy mẫu như thế nào?
Nghiên cứu đã thu thập 30 mẫu quả xoài Cát Hòa Lộc trực tiếp từ các nhà vườn tại thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp để phục vụ cho quá trình phân lập nấm men và nấm bệnh.

2. Tác giả đã sử dụng kỹ thuật sinh học phân tử nào để định danh các dòng nấm men có hoạt tính đối kháng?
Tác giả đã sử dụng kỹ thuật PCR để khuếch đại vùng gen D1/D2 của tiểu đơn vị lớn 26S rDNA bằng cặp mồi chuyên biệt NL1 (5'-GCATATCAATAAGCGGAGGAAAAG-3') và NL4 (5'-GGTCCGTGTTTCAAGACGG-3'), tạo ra sản phẩm khuếch đại có kích thước khoảng 600 bp, sau đó gửi giải trình tự và đối soát độ tương đồng (BLASTn) trên ngân hàng gen NCBI.

3. Trong số 13 dòng nấm men phân lập được, những dòng và loài nào thể hiện khả năng ức chế nấm bệnh C. gloeosporioides cao nhất?
Dòng nấm men C04 và C11 (được định danh là Candida tropicalis) đạt tỷ lệ đối kháng cao nhất là 54,4% (bán kính nấm bệnh bị khống chế ở mức 1,73 cm so với 3,03 cm của đối chứng sau 10 ngày). Kế tiếp là dòng C07 (Meyerozyma sp.) đạt 50,0% và dòng C02/C01 (Pichia barkeri) đạt 44,7%.

4. Dựa vào những chỉ tiêu nào để phân chia 13 dòng nấm men thành 6 nhóm hình thái - sinh hóa?
Việc phân nhóm dựa trên sự kết hợp giữa: hình thái tế bào (elip ngắn, elip dài, oval nhỏ, oval lớn), phương thức nảy chồi (một hướng hoặc nhiều hướng), khả năng lên men các loại đường (Glucose 2%, Sucrose 2%, Lactose 2% trong ống Durham), khả năng đồng hóa muối ammonium trên môi trường Simmons Citrate và khả năng thủy phân ure trên môi trường Christensen.

5. Kết quả giải trình tự vùng D1/D2 26S rDNA đã xác định được những loài nấm men cụ thể nào?
Kết quả giải trình tự đã định danh được 4 loài nấm men có mặt trên vỏ xoài Cát Hòa Lộc gồm: Hanseniaspora thailandica (độ tương đồng 100%), Candida tropicalis (độ tương đồng 100%), Pichia barkeri (độ tương đồng 97,85%) và Hanseniaspora opuntiae.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hà Kiều Anh đã phân lập thành công 13 dòng nấm men bản địa và chủng nấm bệnh thán thư Colletotrichum gloeosporioides từ 30 mẫu xoài Cát Hòa Lộc thu thập tại Cao Lãnh, Đồng Tháp. Thông qua việc phân tích đặc điểm hình thái, đặc tính sinh hóa và giải trình tự phân tử vùng D1/D2 26S rDNA, nghiên cứu đã phân loại các dòng nấm men thành 6 nhóm thuộc 4 chi (Hanseniaspora, Pichia, Meyerozyma, Candida) và xác định được 4 loài cụ thể. Kết quả thử nghiệm đối kháng in vitro khẳng định hai loài Candida tropicalis (54,4%) và Pichia barkeri (44,7%) có hoạt tính ức chế nấm bệnh vượt trội, mở ra cơ sở khoa học quan trọng cho việc phát triển các chế phẩm sinh học an toàn phục vụ bảo quản xoài sau thu hoạch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Xoài Cat Hòa Lộc thuộc chi Mangifera indica L., họ Đào lộn hột, là loại trai cây có vị ngọt thanh, mùi thơm ngảo ngạt đặc trưng. Theo cục nông nghiệp Hoa Ky, trong xoài có chứa nhiều loại vitamin như vitamin C, E, A, K, Bó,.các khoáng chất phospho, kali, kém,.va các chất xơ mang lại rất nhiều lợi ít cho cơ thể. Chính vì những yếu tổ trên mà năm gần đây giống xoài này đang rất được mọi người trên thế giới chào đón và là giống xoài được xuất khẩu nhiều nhất trong các loại xoài ở nước ta. Việt Nam là một nước nông nghiệp hội tụ nhiều lợi thế về vị trí địa lý, khí hậu thích hop dé trồng xoài.

Theo tổng cục thống kê Việt Nam, tính đến tháng 6 năm 2022 thì sản lượng xoài đạt 590,6 nghìn tan, tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, thực tế số lượng xoài tươi ở Việt Nam được xuất khâu ra nước ngoài có tăng nhưng lại không cao và gặp nhiều hạn chế và nguyên nhân chủ yếu là do giai đoạn bảo quan trái xoài, trái xoài sau khi thu hoạch sẽ có sự thay đôi đột ngột về hô hấp và sự thay đôi về sinh lý, sinh hóa trong quá trình chín, giảm dần các hợp chất resorcinol (Kobiler và cộng sự, 1998), hợp chất này suy giảm chính là lý do dé một số loài nắm đã tồn tại trên trái xoài trước đó phục hoạt và phát triển, gây ra các triệu chứng trên trái rõ rệt, làm giảm chất lượng dinh dưỡng cũng như giá trị thương phẩm của trái xoài, trong đó bệnh than thư do nam Colletotrichum gloeosporioides gây ra chính là bệnh phô bién và gây thiệt hại nghiêm trọng nhất. Triệu chứng ban đầu của bệnh đó là trên vỏ xoài xuất hiện các đốm nâu đen nhỏ, nếu không phát hiện kịp thời thì các đốm nhỏ phát triển dần, có thể liên kết với nhau, lan rộng trên bề mặt vỏ xoài, gây thối quả. Dé lam giam tan suất xuất hiện bệnh thán thư trên trái xoài sau khi thu hoạch, người ta đã sử dụng các biện pháp xông hơi nước nóng, xông khí SOa, chiếu xa.

dé điệt các vi sinh vật gây bệnh nói chung và nam Colletotrichum gloeosporioides nói riêng. Tuy nhiên, các biện pháp này rất khó kiểm soát thời gian thực hiện do từng vùng khác nhau thì trái xoài sẽ có sự phát triển riêng nếu tác động của nhiệt độ. các tia cực bức xạ giống nhau có thé làm cho các chất dinh dưỡng trong quả xoài bị giảm hay biến tính, quả xoài không còn giữ được nguyện vẹn hương vị ban đầu hoặc không thể kiểm soát được trái xoài khỏi nắm Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh. Trước các van đề trên cần đưa ra giải pháp dé bảo quản xoài tránh sự gây hại của nam Colletotrichum gloeosporioides vừa phải đảm bảo giữ nguyên hàm lượng dinh dưỡng trong xoài cũng như hương vị nguyên ban của quả.

Đề tài: “Phan lập và đánh giá kha năng đối kháng với nam Colletotrichum gloeosporioides của nam men có trong vỏ xoài Cát Hòa Lộc sau thu hoạch” được đề xuất và thực hiện. Việc sử dụng thành phần nam men có sẵn trên vỏ quả xoài dé ức chế sự phát triển của nam Colletotrichum gloeosporioides gay bệnh than thư trên xoài sau thu hoạch sẽ là một giải pháp mới gop phần trong việc bảo quản trái xoài sau thu hoạch. Mục tiêu đề tài Xác định thành phần nắm men có trong vỏ xoài Cát Hòa Lộc và có khả năng đối kháng với nam Colletotrichum gloeosporioides. Nội dung đề tài Phân lập và định danh nam Colletotrichum gloeosporioides dựa vào đặc điềm hình thái.

Phân lập và định danh các dòng nam men dựa vào đặc điểm hình thái và các phản ứng sinh hóa. Thực hiện đối kháng giữa các dòng nam men thu được với nắm Colletotrichum gloeosporioides trong điều kiện phòng thí nghiệm. Chọn lọc được các dòng nam men có khả năng đối kháng mạnh nhất của từng nhóm dé tiến hành định danh bang kỹ thuật sinh học phân tử. TONG QUAN TÀI LIEU 2.

Giới thiệu chung về nắm men Nam men là những vi nam có cau tạo đơn bào hay các tập hợp đơn bào, là nam sinh sản vô tính bằng phương thức nảy chéi hay phân hạch. Nam men phát triển nhanh, trong tế bảo nấm men chứa nhiều vitamin, acid amin không thay thé và hàm lượng protein cao. Nắm men không tạo thành một nhóm phân loại duy nhất, tuy nhiên có thé phân biệt nấm men thông qua ngành: nganh Ascomycota và ngành Basidiomycota (Lương Đức Phẩm, 2009). Hiện nay đã có hơn 1000 loài nắm men đã được nghiên cứu và mô tả.

Nam men sử dụng các hợp chất hữu cơ làm nguồn dinh dưỡng, là các vi sinh vật hiếu khí bắt buộc hoặc là các vi sinh vật ky khí. Hiện nay người ta vẫn chưa thấy nam men nao thuộc loại ky khí bắt buộc. Khi thiếu oxy, các loài nam men chuyền hóa các carbohydrate thành carbon dioxide và ethanol hoặc acid lactic đề tạo ra năng lượng duy trì sự sống của cơ thé. Da số các loài nam men đều có khả năng sử dụng nguồn các nguồn carbon từ đường monosaccarit và disaccarit, chỉ một số ít nắm men có thé chuyển hóa đường polysaccarit dé lay nguồn carbon nuôi cơ thể, đồng thời sinh ra khí CO2.

Nam men trao đổi chất thông qua quá trình lên men (nam men ky khí) hay qua quá trình hô hap (nam men hiểu khí). Những loài nam men hiếu khí có khả năng sinh sinh khối và nồng độ enzyme nhiều hơn những loài nắm men ky khí, nắm men ky khí khó hình thành bào tử hơn nam men hiểu khí ( Lưu Chí Thắng, 2020). Nắm men tổn tại trong môi trường tự nhiên như mô thực vật, trái cây, ngũ cốc, lá, phân, đắt, dịch tiết của thực vật, các chủng nấm men có trên bề mặt trái cây có thê lên men nhiều loại đường thành rượu và có thể chịu được nồng độ cồn cao ( Tika B. Kark và cộng sự, 2017).

Theo Nguyễn Lân Dũng (2010) nam men sinh san chủ yêu bằng hai hình thức đó là sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính Sinh sản vô tính: hình thức nảy chồi là hình thức sinh sản vô tính phổ biến của nam men, khi nam men trưởng thành sẽ hình thành một chuỗi nhỏ và phát triển dần, một phan nhân của tế bào mẹ được chuyền sang chéi, tách ra thành một nhân mới sau đó chổi hình thành vách ngăn sau đó chồi tach ra khỏi tế bào mẹ và trở thành một tế bào mới, tuy nhiên có một số dòng nắm men tế bào mới hình thành không tách ra khỏi tế 3 bảo mẹ mà tiếp tục dính trên tê bao mẹ và hình thành tế bao mới, chéi có thé moc theo một hướng nhất định (nảy chồi một hướng) hay nảy chéi theo nhiều hướng. Một số it dòng nam men sinh san bằng cách phân chia tế bao như vi khuan, tế bào dài ra sau đó sinh ra những vách ngăn đặc biệt và phân chia thành hai hay nhiều tế bào mới. Điển hình cho hình thức sinh sản nay là các nắm men thuộc chi Schizosaccharomyces. Sinh sản hữu tính: khi trong điều kiện dinh dưỡng kém tế bào nấm men có thé sinh sản bằng túi hay nang bảo tử, trong mỗi túi có chứa một hoặc nhiều bảo tử.

Túi bào tử được sinh ra do sự tiếp hợp của hai tế bào nắm men. Khi hai tế bào khác giới đứng gần nhau, ở mỗi đầu của hai tế bao sẽ mọc ra mấu lỗi và tiến sát vào nhau, hai tế bao sẽ tiếp hợp với nhau và hình thành hợp tử, sau đó sẽ có quá trình phối nguyên sinh chất và phối nhân tạo thành bao tử. Bào tử gặp điều kiện thích hợp sẽ phát triển thành một tế bào nắm men mới. Chi Saccharomyces và chi Hanseniaspora là hai ví dụ điền hình của trường hợp này.

Đặc điểm hình thái Nắm men có sự đa dạng về hình thái như hình cầu, hình oval, hình elip, hình bầu dục hoặc có thể là hình dài. Một số loài nắm men khi sinh sản bằng hình thức nảy chồi thì chỗi con không tách ra khỏi tế bao mẹ và tiếp tục phát triển rồi tiếp tục hình thành chéi mới, bằng cách này mà hình thành một chuỗi các tế bảo, gitra các tế bào có thắc eo được gọi là sợi nam giả, bên cạnh đó cũng có một số loài nấm men có khả năng hình thành sợi nắm thật và có vách chéo. So với vi khuan thì tế bào nắm men có kích thước khá lớn, thường to gấp 10 lần vi khuẩn, đường kính nắm men khoảng 7 um, chiều dai từ 5 — 10 pm, chiều rộng từ 3 — 5 um. Tuy nhiên, nam men có thé thay đổi về hình thái và kích thước tùy thuộc vào các giai đoạn phát triển hay điều kiện môi trường xung quanh (Lương Đức Phẩm, 2009).

Câu tạo của nầm men Hình 2. Cấu tạo tế bao nắm men. Tế bao nam men có thành phan và cấu tao khá phức tạp, nhưng nhìn chung thì nắm men được cấu tạo chủ yếu bởi các thành phan sau: Thành tế bào: thành tế bào là phức chất protein — polysaccharide, phosphate và lipid tạo thành lớp màng đàn hồi và mang điện, thành tế bao dày khoảng 25 wm, chiếm 25% khói lượng tế bao. Thanh tế bào giúp bảo vệ tế bào trước các tác động bên ngoài cũng như chất độc, bên cạnh đó thành tế bào còn có tác dụng giữ áp suất thâm thấu nội bào và điều chỉnh các chất dinh dưỡng đi qua các lỗ nhỏ vào bên trong tế bào.

Màng tế bào chất: cấu tạo chủ yếu là protein, bao quanh tế bảo chất, là một lớp màng rất mỏng, dày không quá 0,1 nm, có tác dụng như rào chắn thâm thấu, điều hòa vận chuyển các chất dinh dưỡng ra vào tế bào, là nơi khu trú của một số enzyme. Chất tế bào: ở dạng keo, được cấu tạo chủ yếu bởi protein, lipid, chất khoáng, nước và nhiều hợp chất khác, là môi trường cần thiết để tế bào hoà tan các chất dinh dưỡng, và cũng là nơi thực hiện các phản ứng sinh hoá. Ty thể: được cấu tạo từ chất béo và protein, ty thé tham gia thực hiện các phản ứng oxy hóa giải phóng năng lượng khỏi co chất, chuyền thành năng lương có ich cho hoạt động ống của tế bào. Nhân tế bào: nhân tế bào là nhân thực, nhân tế bảo có màng vỏ, hạch nhân và chất nhân, thành phần hóa học chủ yếu của nhân tế bảo nắm men là DNA, ngoài ra còn có RNA, nucleprotein và các gen, do đó nhân đóng vai trò quan trọng trong sinh san di truyền các tính trạng cho thé hệ sau.

Các cơ quan con khác: ribosome, không bào, mạng lưới nội chất,.