Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán trách nhiệm; Chương 2: Thực trạng tổ chức kế toán trách nhiệm tại công ty Cổ phần Vĩnh Cửu Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán trách nhiệm tại công ty Cổ phần Vĩnh Cửu 8. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Khi thực hiện đề tài này, tác giả đã tham khảo một số tài liệu, luận văn thạc sỹ tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Đà Nẵng, đó là: - Đề tài thạc sỹ “Tổ chức kế toán trách nhiệm về chi phí tại công ty sợi thuộc tổng công ty Cổ phần dệt may Hòa Thọ” tác giả: Nguyễn Thị Linh Nguyệt, năm 2008, tại Đại học Đà Nẵng đã tập trung nghiên cứu về tình hình phân cấp quản lý, đặc biệt là phân cấp quản lý tài chính, quá trình hạch toán các loại chi phí và việc tổ chức hệ thống báo cáo chi phí tại công ty sợi thuộc Tổng công ty cổ phần dệt may Hoà Thọ. Đồng thời, qua đó xác định Luan van 4 các trung tâm chi phí, nhiệm vụ của từng trung tâm, hoàn thiện công tác lập dự toán các loại chi phí, thiết lập các chỉ tiêu phân tích, đánh giá, xây dựng kênh thông tin báo cáo cho nhà quản trị, cũng như xây dựng các báo cáo để phân tích và đánh giá thành quả của các trung tâm chi phí. - Đề tài thạc sỹ “Xây dựng hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty Cổ phần Bóng đèn phích nƣớc Rạng Đông”, tác giả: Tôn Nữ Thanh Thiện, năm 2011, tại Đại học Đà Nẵng đã đánh giá được thực trạng việc áp dụng kế toán trách nhiệm tại công ty, từ đó hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm giúp cho việc đánh giá từng bộ phận trách nhiệm tại công ty, tuy nhiên luận văn chưa cho người đọc thấy rõ sự phân cấp quản lý của công ty.
- Đề tài thạc sỹ “Hoàn thiện kế toán trách nhiệm tại Bƣu điện tỉnh Quảng Nam” tác giả: Lê Vũ Bảo Trân, năm 2012, tại Đại học Đà Nẵng. Luận văn đã đề xuất được những giải pháp chính như thiết lập hệ thống trung tâm trách nhiệm và xây dựng hệ thống báo cáo cho nhà quản trị, tuy nhiên luận văn chưa đề cập sâu vào vấn đề thiết lập các chỉ tiêu đo lường thành quả hoạt động kinh doanh. - Đề tài thạc sỹ “Kế toán trách nhiệm tại công ty Cổ phần Dƣợc và thiết bị Y tế Đà Nẵng” tác giả: Trần Thị Tuyết Mai, năm 2012, tại Đại học Đà Nẵng. Đây là công ty có quy mô lớn, là nhà phân phối chuyên nghiệp, chi phối thị trường dược và thiết bị y tế khu vực miền Trung Tây Nguyên, luận văn đã hệ thống những vấn đề lí luận về kế toán trách nhiệm, đưa ra một số giải pháp cấp thiết cho công ty như: nâng cao nhận thức của nhà quản trị, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng chính sách đào tạo nhân viên… Nhìn chung, luận văn đã tập trung giải quyết được vấn đề tồn tại trong công tác kế toán trách nhiệm tại công ty Cổ phần Dược và thiết bị Y tế Đà Nẵng, hỗ trợ thêm một công cụ đắc lực cho công tác quản lý tại doanh nghiệp.
Luan van 5 - Đề tài thạc sỹ “Hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn Hà Nội” tác giả: Nguyễn Thị Ánh Hồng, năm 2012, tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Đề tài đã đề cập được đến những nội dung mới như: định giá sản phẩm, dịch vụ luân chuyển nội bộ, phân bổ chi phí cho các trung tâm trách nhiệm, phân tích biến động chi phí – doanh thu – lợi nhuận, mối quan hệ giữa chi phí – sản lượng – lợi nhuận (CVP). Tuy nhiên, đề tài lại chưa tính toán đến các chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả của các trung tâm trách nhiệm. Từ những tài liệu tham khảo trên, tác nhận thấy mô hình kế toán trách nhiệm thực sự là “vũ khí” của các công ty lớn, giúp phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng giữa các bộ phận trong doanh nghiệp để đạt được mục tiêu chung của tổ chức, nâng cao năng lực cạnh tranh và không ngừng phát triển.
Với mỗi đề tài đều có những điểm mạnh, cũng như những thiếu sót nhất định, và qua thực tiễn tìm hiểu tại công ty Cổ phần Vĩnh Cửu, là một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực cung cấp các sản phẩm nội, ngoại thất, sân vườn, với các sản phẩm đặc thù, có quy mô lớn, chi nhánh hoạt động rộng khắp trên cả nước. Tuy nhiên, công ty chỉ mới dừng lại ở việc lập các kế hoạch ở những bộ phận chủ chốt, chưa xây dựng các chỉ tiêu cụ thể đánh giá cho từng bộ phận, cũng như chưa có hệ thống báo cáo thể hiện trách nhiệm của mỗi phòng ban, bộ phận, chi nhánh. Chính vì vậy, để công ty quản trị tốt tất cả các mặt hoạt động, thì đòi hỏi phải có sự phân cấp quản lý rõ ràng, rành mạch, hệ thống báo cáo minh bạch, cụ thể, mà các yếu tố này chính là điểm cốt lõi của mô hình kế toán trách nhiệm. Ngoài việc nghiên cứu mẫu tại công ty Cổ phần Vĩnh Cửu, tác giả hy vọng đóng góp những nội dung cần xây dựng, hoàn thiện kế toán trách nhiệm cho các doanh nghiệp có đặc điểm hoạt động, quản lý tương đồng.
Luan van 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM 1. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM 1. Khái niệm kế toán trách nhiệm Kế toán trách nhiệm ra đời trên thế giới từ những năm 1970 của thế kỷ XX xuất phát từ đòi hỏi nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp để thích nghi với sự thay đổi không ngừng của môi trường kinh doanh. Nhóm tác giả Anthony A.mark Young khẳng định: KTTN là một hệ thống kế toán có chức năng thu thập, tổng hợp và báo cáo các dữ liệu kế toán có liên quan đến trách nhiệm của từng nhà quản lý riêng biệt trong một tổ chức, cung cấp thông tin nhằm đánh giá trách nhiệm và thành quả mỗi nhà quản lý tạo ra các báo cáo chứa cả những đối tượng có thể kiểm soát và không thể kiểm soát đối với một cấp quản lý.
Nhóm tác giả Weygandt, Kieso và Kimmel cho rằng KTTN là một bộ phận của KTQT mà liên quan đến việc tích lũy, báo cáo về thu nhập và chi phí trên cơ sở nhà quản lý có quyền đưa ra những quyết định trong hoạt động hằng ngày về các vấn đề đó. Nhóm tác giả Clive Emmanuel, David Otley and Kenneth Mar-chant lại xác định KTTN là sự thu thập tổng hợp và báo cáo những thông tin tài chính về những trung tâm khác nhau trong một tổ chức (những trung tâm trách nhiệm), cũng còn được gọi là kế toán hoạt động hay kế toán khả năng sinh lợi. Tóm lại, hiện có nhiều quan điểm khác về KTTN, tuy nhiên chúng ta thấy rằng sự khác nhau của các quan điểm trên được thể hiện ở cách thức nhìn nhận của mỗi tác giả về đặc điểm, ý nghĩa và cơ chế tổ chức KTTN ở DN, sự khác nhau đó không mang tính đối nghịch mà chúng cùng bổ sung cho nhau Luan van 7 nhằm giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về KTTN. Vậy, kế toán trách nhiệm là hệ thống kế toán cung cấp thông tin về kết quả, hiệu quả hoạt động của các bộ phận, các đơn vị trong một doanh nghiệp.
Đó là công cụ đo lường, đánh giá hoạt động của những bộ phận liên quan đến đầu tư, lợi nhuận, doanh thu, chi phí mà bộ phận đó có quyền kiểm soát và có trách nhiệm tương ứng nhằm thực hiện mục tiêu chung của toàn công ty. Mục tiêu của kế toán trách nhiệm a. Kế toán trách nhiệm cung cấp thông tin đánh giá trách nhiệm các cấp bậc quản lý trong doanh nghiệp KTTN ra đời nhằm hướng đến phục vụ công tác đánh giá trách nhiệm các cấp bậc quản lý trong DN, đưa ra các chỉ tiêu đo lường và đánh giá thường kỳ thành quả hoạt động của mỗi cá nhân được phân cấp quản lý trong doanh nghiệp như: giám đốc, phó giám đốc, các trưởng phòng ban, quản đốc, tổ trưởng… Điều này đảm bảo mọi hoạt động trong doanh nghiệp đều có địa chỉ trách nhiệm. Từ đó sẽ tạo nên một hệ thống trách nhiệm rõ ràng thúc đẩy doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững.
Kế toán trách nhiệm cung cấp cơ sở để đánh giá mức độ phù hợp giữa các quyết định bộ phận với mục tiêu chung của doanh nghiệp Ra quyết định là một trong những chức năng cơ bản của nhà quản trị. Những thông tin cung cấp cho nhà quản trị ra quyết định là sự kết hợp giữa thông tin quá khứ với thông tin tương lai dựa trên cơ sở những dự báo, chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Ngoài ra, để đảm bảo tính phù hợp của các quyết định với mục tiêu chung của doanh nghiệp nhà quản trị cần có những thông tin, kết hợp với những thông tin của chính từng bộ phận trong doanh nghiệp. KTTN ra đời nhằm đáp ứng các mục tiêu này.
Kế toán trách nhiệm đảm bảo sử dụng hữu hiệu và hiệu quả các nguồn lực của tổ chức Luan van 8 Tính hữu hiệu thể hiện tình hình thực thi, ảnh hưởng các quyết sách kinh doanh trong DN. Trong khi đó, tính hiệu quả thể hiện hiệu suất hoạt động của mỗi cá nhân, bộ phận trong doanh nghiệp. Thông qua kế toán trách nhiệm giúp nhà quản trị xác định được tình hình thực thi, hiệu lực các quyết sách kinh doanh của doanh nghiệp và hiệu quả sử dụng các nguồn lực kinh tế của mỗi cá nhân, bộ phận, đơn vị trong doanh nghiệp. Bản chất của kế toán trách nhiệm - Kế toán trách nhiệm là nội dung cơ bản của kế toán quản trị: Kế toán quản trị doanh nghiệp là một bộ phận không thể tách rời của hệ thống kế toán doanh nghiệp.
Kế toán quản trị biểu hiện trách nhiệm của các nhà quản lý các cấp bên trong doanh nghiệp thông qua kế toán trách nhiệm. Có nhiều quan điểm khác nhau về KTTN, tuy nhiên chúng ta thấy rằng sự khác nhau của các quan điểm trên được thể hiện ở cách thức nhìn nhận của mỗi tác giả về đặc điểm, ý nghĩa và cơ chế tổ chức KTTN ở doanh nghiệp, sự khác nhau đó không mang tính đối nghịch mà chúng còn bổ sung cho nhau nhằm giúp cho chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về KTTN. Từ đó có thể rút ra những vấn đề thuộc bản chất của KTTN là một nội dung cơ bản của kế toán quản trị.