CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝLUẬN VA TONG QUAN VE HOAT ĐỘNG TUYẾN TRUYÈN CO ĐỘNG TRỰC QUAN 1. Những khái niệm cơ bản 1. Tuyên truyền Có thé nhìn nhận các khái niệm định nghĩa và quan niệm, nhận thức về tuyên truyền theo tiến trình của thời gian. Năm 1932, trong cuỗn Hán Việt từ điển giản yếu, học giả Dao Duy Anh đã định nghĩa: “Tuyên” là bày tỏ ra cho mọi người biết - khơi cho thông hết - đọc to lên; “truyền” là lay lời nói va văn tự mà truyền ra một đạo lý hoặc chủ nghĩa gì dé cho rộng (propagande) [1, 615] Khoảng những năm 50 - 60 của thé ky XX, hoạt động tuyên truyền ở nước ta ảnh hưởng quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin.
Theo đó, Tuyên truyền “là phố biến, giải thích một học thuyết, một tư tưởng, một quan điểm nào đó nhằm hình thành hoặc củng cố ở đối tượng tuyên truyền một thé giới quan, nhân sinh quan, một lý tưởng, lỗi sống, thông qua đó mà ảnh hưởng tới thái độ, tính tích cực của con người trong thực tiễn xã hội” [9, 135]. Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Tuyên truyền là đem một việc gì đó nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt mục đích đó, là tuyên truyền thất bại”. Theo Từ điển mở Wikipedia, Tuyên truyền là việc “đưa ra các thông tin (vấn đề) với mục đích đây thái độ, suy nghĩ, tâm lý và ý kiến của quần chúng theo chiều hướng nào đấy mà người nêu thông tin mong muốn”.
Từ các khái niệm va cách tiếp cận trên, có thể hiểu “Tuyên truyền” theo nghĩa rộng là hoạt động có mục đích của chủ thê nhằm truyền bá những tri thức, giá tri tinh than, tư tưởng đến đối tượng, biến những kiến thức, giá tri tinh thần đó thành nhận thức, niềm tin, tình cảm của đối tượng, thôi thúc đối tượng hành động theo những định hướng, những mục tiêu do chủ thể tuyên truyền đặt ra. 14 Tuyên truyền còn là hoạt động truyền bá hệ tư tưởng và đường lối chiến lược, sách lược trong quần chúng, xây dựng cho quần chúng thế giới quan phù hợp với lợi ích chủ thé hệ tư tưởng, hình thành và củng cố niềm tin, tập hợp và cổ vũ quan chúng hành động theo thế giới quan và niềm tin đó. Trong điều kiện nước ta do Đảng lãnh đạo, cầm quyền, công tác tuyên truyền là một phương thức lãnh đạo, phương thức cam quyền của Dang và Nhà nước. Các yêu tố cau thành công tác tuyên truyền gồm chủ thể, khách thé, đối tượng, nội dung tuyên truyền, hình thức tuyên truyền và sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đối với công tác tuyên truyền.
Theo đó có thé hiểu: Tuyên truyền là đưa ra các thông tin, các định hướng đã được Đảng và Nhà nước phê duyệt dé đối tượng được tuyên truyền biết, nhận thức và làm theo. Cé động Thuật ngữ “Cổ động” được học giả Dao Duy Anh giải thích một cách giản dị, ngắn gọn trong Hán Việt từ điển giản yếu như sau: “cô động nghĩa là khua động” và ông có mở ngoặc giải thích thêm bằng tiếng Pháp, nghĩa là: “faire de la propagande” [1, 78] Theo Tir điển Tiếng Việt do Viện Ngôn ngữ học biên soạn, “cổ” là “đánh trong”; “động” là “khua động”. Cổ động với nghĩa đen là đánh trống dé làm cho người ta biết; nghĩa bóng là khua giục làm ầm lên băng cách gì đó để cho người khác biết việc gì mình làm đề làm theo. [12, 203] Như vậy, cô động là đưa ra thông tin giải thích một sự kiện, sự việc cụ thể, thiết thực liên quan đến số đông người đang diễn ra trong đời sống xã hội nham tao ấn tượng trong một nhóm người hay số đông người dé cô vũ, động viên họ tích cực hành động theo mục đích của chủ thé cô động đặt ra.
Cổ động trực quan Cô động là một hoạt động mang tính xã hội và được dùng dé thông tin, giải thích, cô vũ cho bat kỳ sự kiện, sự việc xảy ra trong bất kỳ một lĩnh vực nào trong đời sống xã hội, như: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, thậm chí dùng dé quang cáo, rao vặt, bán hàng. Cô động thường sử dung lời nói, tranh, anh, sách, báo, khâu 15 hiệu, biểu ngữ, áp phich, tờ rơi, thơ ca, hò vè, điện ảnh, hội chợ, hội thi, triển lãm, tham quan và hoạt động văn hóa, văn nghệ của ngành Văn hóa và Thông tin để cung cấp thông tin, phổ biến kiến thức, giải thích rõ ràng về sự kiện, hiện tượng diễn ra trong đời sống xã hội nhằm thu hút, lôi kéo quan chúng và thúc day họ hành động nhăm đạt được mục đích của chủ thé cô động. Trực quan là một từ Hán - Việt. “Truc” nghĩa là “trực diện, toàn diện, rõ ràng, toàn bộ, sự thật hoàn toàn”; “quan” nghĩa là “quan sát, nhìn thấy băng mắt, tức đang quan sát một sự vật, hiện tượng thật” [1, 512].
Như vậy, trực quan là quan sát trực tiếp; là có thể nhìn rõ các sự kiện, hiện tượng, sự vật bằng mắt và hiểu được, biết được nó một cách rõ ràng và đầy đủ. Trên cơ sở nêu trên, có thé hiểu: Cô động trực quan là sử dụng các phương pháp, hình thức tác động trực tiếp, chủ yếu vào thị giác của con người, tạo ra ở họ một ấn tượng về một van đề nhất định làm cho họ hiểu và hành động theo mục đích cần đạt được của công tác cô động. Tuyên truyền cỗ động trực quan Tuyên truyền, cô động trực quan là hình thức tác động trực tiếp đến các giác quan của con người qua băng rôn, panô, áp phích. Thông qua các hình thức này sẽ tạo cho người xem những ấn tượng mạnh mẽ, sâu sắc vì “trăm nghe không băng một thay”; nó có tac dụng tuyên truyền sinh động, hấp dẫn, dễ nhớ, dễ hiểu, dễ làm, nhờ vậy mang lại hiệu quả to lớn trong hoạt động tuyên truyền cổ động trực quan.
Tuyên truyền có mức độ khái quát cao hơn cô động: nó khai thác những quy luật khách quan và xem xét chúng trong mối tương quan với xã hội. Nhiệm vụ của công tác cô động trước hết là giáo dục chính trị - tư tưởng cho người dân bằng cách giải thích các sự kiện thời sự - chính trị và những vấn đề cụ thé trong lao động hàng ngày. Theo cách nói của Lênin thì người cán bộ tuyên truyền phải truyền đạt nhiều ý kiến, nhiều đến mức chí ít người ta có thể năm ngay được tất cả các ý kiến đó. Còn người cán bộ cô động, trái lại, chỉ nêu lên cho tất cả người nghe những ví dụ quen thuộc va thông thường nhất, hướng toàn bộ sự cố gang của mình truyền đạt cho quân chúng một ý kiên băng những sự kiện mà mọi người đêu biét.
Tuyên 16 truyền tác động chủ yếu bang ấn phẩm, cổ động tác động chủ yếu băng lời nói. [13, 42] Cuốn Tuyên truyền và cổ động trực quan trong các cơ quan văn hóa cho biết “Tuyên truyền và cô động trực quan ra đời và phát triển cùng với lịch sử đấu tranh giai cấp và sự sáng tạo cách mang của quan chúng. Tiền thân của tuyên truyền và cô động trực quan là những bức biếm hoa, lúc đầu biém họa trào lộng, về sau là biếm họa chính trị. Nó được sử dụng rộng rãi dé làm vũ khí đấu tranh chính trị trong thời ky cách mạng tư sản 1789 - 1794 ở Pháp”.
[26, 6] Ở Việt Nam, hoạt động Tuyên truyền, cổ động được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đặt nền móng bằng chính những hoạt động truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và con đường cứu nước vào Việt Nam. Ngay trong các văn kiện được thông qua trong Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam như: “Chánh cương van tat”, “Sách lược van tắt”, “Chương trình tóm tat” đã đề cập công tác tuyên truyền, trong đó nhắn mạnh: “Trong khi tuyên truyền cái khẩu hiệu „ước An Nam độc lập, phải đồng thời tuyên truyền và thực hành liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp thé giới, nhất là vô sản giai cấp Pháp”; “Đảng phổ biến khẩu hiệu Việt Nam tự do”; “Trách nhiệm của Đảng viên: tuyên truyền Chủ nghĩa Cộng sản và cô vũ quần chúng theo Đảng” [10, 4 - 7]. Từ đây dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, công tác tuyên truyền, cổ động có bước phát triển mới về chất nhằm tuyên truyền, cổ động cho việc thực hiện mục tiêu cơ bản của cách mạng Việt Nam ở thời điểm bấy giờ là đánh đồ đề quốc, giành độc lập dân tộc. Trong năm 1930 dé thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền cách mạng, Ban Cô động và Tuyên truyền được thành lập.
Nhấn mạnh hơn về vai trò của công tác tuyên truyền, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng tổ chức vào tháng 10 năm 1930 cũng nhận định: “Tuyên truyền là công việc quan trọng nhất” [46, 9 - 15]. Đặc biệt, sự kiện Ban Cô động và Tuyên truyền biên soạn, phát hành tài liệu “Quốc tế đỏ” vào ngày 01 thang 8 năm 1930 đề tuyên truyền chống dé quốc và ủng hộ cách mạng Việt Nam trở thành một dau mốc quan trọng. Ngày này đã trở thành ngày truyền thống của Ngành công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam và nay trở thành Ngày truyền thống của Ngành Tuyên giáo. 17 Như vậy, ở nước ta, tuyên truyền cô động trực quan được hiểu ngắn gọn là: tuyên truyền kịp thời đường lối, chủ trương của Dang; chính sách, pháp luật của Nhà nước.
đến với quần chúng nhân dân một cách sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn nhằm giúp người dân dễ nhớ, dễ hiểu, dé làm. Đặc điểm và hình thức của tuyên truyền cỗ động trực quan 1. Đặc điểm của tuyên truyền cỗ động trực quan Tuyên truyền cổ động trực quan là một loại hình mỹ thuật có chủ đích tuyên truyền TỐ rang, nhằm mục đích phục vụ tuyên truyền nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng. vì lợi ích của đất nước và của nhân dân.
Tuyên truyền cổ động trực quan sử dụng phương pháp tác động đến đối tượng thông qua hình ảnh, màu sắc, kiểu chữ, cách trình bày, trang trí. nhằm thu hút người xem, dẫn dắt suy nghĩ và hành động của họ theo định hướng, trong một thời điểm nhất định. Trong suốt quá trình xây dựng và phát triển của đất nước, hoạt động tuyên truyền cô động trực quan luôn đồng hành trong đời sống xã hội, đồng thời là nguồn động viên, cô vũ, khích lệ nhân dân ta hoàn thành các mục tiêu kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội, nỗ lực đóng góp tích cực trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.