Luận án về thành phần hóa học và tác dụng chống oxy hóa của cây hồng quân Flacourtia rukam

Chuyên khảo hóa học phân tích Luận án nghiên cứu thành phần hóa học theo định hướng chống oxy hóa và độc tính tế bào của cây hồng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Hóa Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Hóa Học Và Tác Dụng Chống Oxy Hóa Của Cây Hồng Quân Flacourtia Rukam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN VỀ CHI FLACOURTIA
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về cây hồng quân Flacourtia rukam

Cây hồng quân, hay còn gọi là Flacourtia rukam, là một loài thực vật thuộc họ Liễu (Salicaceae). Loài này được mô tả lần đầu vào năm 1846 và hiện nay được biết đến với nhiều tác dụng dược lý. Cây thường mọc hoang ở các vùng nhiệt đới, đặc biệt là ở đồng bằng Sông Cửu Long và Nam Trung Bộ Việt Nam. Theo y học cổ truyền, cây hồng quân được sử dụng để điều trị nhiều bệnh như viêm khớp, gút và các vấn đề liên quan đến tiểu tiện. Nghiên cứu cho thấy rằng cây có khả năng chống oxy hóa và tác dụng bảo vệ gan, điều này làm tăng giá trị của nó trong việc phát triển các sản phẩm từ thiên nhiên. Việc khai thác cây này đang diễn ra mạnh mẽ, dẫn đến nguy cơ cạn kiệt nguồn tài nguyên. Do đó, việc nghiên cứu và bảo tồn Flacourtia rukam là rất cần thiết.

II. Tác dụng chống oxy hóa của Flacourtia rukam

Nghiên cứu về tác dụng chống oxy hóa của Flacourtia rukam đã chỉ ra rằng các hợp chất phenolic trong cây có khả năng ức chế sự hình thành gốc tự do. Các thử nghiệm in vitro cho thấy dịch chiết từ lá và thân cây có khả năng giảm thiểu sự hình thành gốc tự do, điều này được xác định qua mô hình DPPH. Các hợp chất phenolic như flavonoid và tannin đã được phân lập và xác định có tác dụng mạnh mẽ trong việc bảo vệ tế bào khỏi sự tổn thương do oxy hóa. Điều này không chỉ có ý nghĩa trong việc phát triển các sản phẩm dược phẩm mà còn trong việc ứng dụng trong y học cổ truyền. Việc sử dụng các hợp chất chống oxy hóa từ cây hồng quân có thể giúp cải thiện sức khỏe và phòng ngừa nhiều bệnh lý liên quan đến stress oxy hóa.

III. Nghiên cứu tác dụng sinh học của Flacourtia rukam

Nghiên cứu tác dụng sinh học của Flacourtia rukam đã được thực hiện thông qua các thử nghiệm in vitro và in vivo. Kết quả cho thấy cây có khả năng ức chế enzyme xanthin oxidase, một enzyme quan trọng trong quá trình chuyển hóa acid uric, từ đó hỗ trợ điều trị bệnh gút. Các thử nghiệm cho thấy rằng dịch chiết từ cây có thể làm giảm nồng độ acid uric trong máu, điều này rất có ý nghĩa trong việc điều trị bệnh gút. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng cây có tác dụng độc tính tế bào đối với một số dòng tế bào ung thư, mở ra hướng nghiên cứu mới trong việc phát triển các liệu pháp điều trị ung thư từ thiên nhiên. Việc xác định các hợp chất sinh học có hoạt tính từ Flacourtia rukam sẽ góp phần vào việc phát triển các sản phẩm dược liệu có giá trị cao.

IV. Giá trị và ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về Flacourtia rukam không chỉ có giá trị trong việc bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên mà còn mở ra nhiều cơ hội trong lĩnh vực dược phẩm. Các hợp chất chống oxy hóa và tác dụng sinh học của cây có thể được ứng dụng trong việc phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh gút và các bệnh lý khác liên quan đến stress oxy hóa. Hơn nữa, việc nghiên cứu và phát triển các sản phẩm từ cây thuốc dân gian như cây hồng quân sẽ giúp nâng cao giá trị sử dụng của chúng trong y học hiện đại. Điều này không chỉ giúp bảo tồn các loài thực vật quý hiếm mà còn góp phần vào việc phát triển nền y học cổ truyền và hiện đại tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh gút và các bệnh liên quan đến rối loạn chuyển hóa acid uric đang gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu, trong đó Việt Nam cũng không ngoại lệ với tỷ lệ mắc ung thư và các bệnh chuyển hóa ngày càng tăng. Theo ước tính, enzyme xanthin oxidase (XO) đóng vai trò trung tâm trong quá trình sinh tổng hợp acid uric, là nguyên nhân chính gây ra bệnh gút. Việc tìm kiếm các nguồn dược liệu tự nhiên có khả năng ức chế enzyme này nhằm hỗ trợ điều trị bệnh gút là một hướng đi đầy tiềm năng. Cây Hồng quân (Flacourtia rukam), một loài cây thân gỗ phổ biến ở vùng đồng bằng sông Cửu Long và Nam Trung Bộ, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền Việt Nam để điều trị các bệnh viêm khớp, viêm mắt, tiểu buốt, tiểu dắt và đặc biệt là phì đại tiền liệt tuyến. Tuy nhiên, hiện nay các nghiên cứu về thành phần hóa học và tác dụng dược lý của loài này còn hạn chế, đặc biệt là các tác dụng chống oxy hóa, ức chế enzyme XO và độc tính tế bào.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định thành phần hóa học của Flacourtia rukam theo định hướng chống oxy hóa và độc tính tế bào, đồng thời đánh giá tác dụng ức chế enzyme xanthin oxidase và khả năng hạ acid uric máu, góp phần phát triển nguồn dược liệu quý, bảo tồn và ứng dụng trong sản xuất các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh gút và các bệnh liên quan. Nghiên cứu được thực hiện trên nguyên liệu thu hái tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ trong khoảng thời gian từ năm 2017 đến 2019, với trọng tâm là khảo sát thân cây và các bộ phận liên quan. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao giá trị sử dụng cây thuốc dân gian, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các chế phẩm dược liệu an toàn, hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết enzyme xanthin oxidase (XO): Enzyme này xúc tác phản ứng oxy hóa hypoxanthin và xanthin thành acid uric, đóng vai trò quan trọng trong sinh bệnh học của bệnh gút. Việc ức chế XO giúp giảm nồng độ acid uric trong máu, từ đó hỗ trợ điều trị bệnh gút.
• Mô hình chống oxy hóa dựa trên phản ứng DPPH: Phương pháp đánh giá khả năng dập tắt gốc tự do DPPH, một chỉ số quan trọng để xác định hoạt tính chống oxy hóa của các hợp chất phenolic và flavonoid trong dược liệu.
• Khái niệm độc tính tế bào: Đánh giá tác động của dịch chiết dược liệu lên các dòng tế bào ung thư gan (HepG2), ung thư vú (MDA-MB-231) và ung thư cơ vân (RD) nhằm xác định tính an toàn và tiềm năng ứng dụng trong điều trị ung thư.
• Khung phân tích hóa học thực vật: Sử dụng các kỹ thuật sắc ký lớp mỏng (TLC), sắc ký lỏng siêu hiệu năng (UPLC-PDA), phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) và khối phổ (MS) để phân lập, định tính và định lượng các hợp chất phenolic glycosid, flavonoid, terpenoid và các hợp chất sinh học khác trong Flacourtia rukam.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nguyên liệu Flacourtia rukam được thu hái tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ như Bến Tre, Trà Vinh, An Giang trong các năm 2017-2019. Mẫu được xác định loài bằng khảo sát hình thái, vi phẫu và giải trình tự ADN với cặp mồi RbcL, phân tích bằng phương pháp PCR và giải trình tự Sanger.
• Phân tích hóa học: Dược liệu được chiết xuất bằng các dung môi khác nhau (methanol, ethyl acetat, n-hexan, ethanol) để phân lập các hợp chất hoạt tính. Các hợp chất được phân tích bằng sắc ký lớp mỏng, UPLC-PDA, phổ NMR và HR-MS để xác định cấu trúc hóa học.
• Đánh giá hoạt tính sinh học:
  • Thử nghiệm chống oxy hóa in vitro bằng phương pháp DPPH, xác định giá trị IC50 của dịch chiết và các hợp chất phân lập.
  • Thử nghiệm ức chế enzyme xanthin oxidase in vitro, so sánh với thuốc chuẩn allopurinol.
  • Thử nghiệm hạ acid uric máu in vivo trên chuột nhắt Swiss albino.
  • Đánh giá độc tính tế bào trên các dòng tế bào ung thư HepG2, MDA-MB-231 và RD bằng phương pháp MTT.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập mẫu và định danh (2017), phân tích hóa học và phân lập hợp chất (2018-2019), đánh giá hoạt tính sinh học và độc tính tế bào (2019-2021).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xác định loài và đặc điểm thực vật học: Mẫu Flacourtia rukam được xác định chính xác qua đặc điểm hình thái và giải trình tự ADN cặp mồi RbcL, cho kết quả tương đồng cao với mẫu chuẩn trên NCBI. Mẫu thu hái tại Bến Tre và Trà Vinh có đặc điểm sinh thái phù hợp với mô tả khoa học.

2. Thành phần hóa học: Phân tích sắc ký và phổ cho thấy Flacourtia rukam chứa đa dạng các hợp chất phenolic glycosid như poliothrysosid, flavonoid (kaempferol, quercetin), terpenoid (friedelin), phytosterol (β-sitosterol). Hàm lượng poliothrysosid trong thân cây dao động khoảng 0,15-0,25% theo khối lượng khô, với sự khác biệt theo địa điểm thu hái và thời điểm thu hái.

3. Hoạt tính chống oxy hóa: Dịch chiết methanol từ vỏ thân F. rukam có giá trị IC50 là 83,4 µg/ml trong thử nghiệm DPPH, thể hiện hoạt tính chống oxy hóa tốt hơn so với các dịch chiết n-hexan (IC50 = 2239,8 µg/ml) và ethyl acetat (IC50 = 183,92 µg/ml). Poliothrysosid phân lập có IC50 154,6 µg/ml, cho thấy đây là hợp chất đóng góp chính vào hoạt tính chống oxy hóa.

4. Hoạt tính ức chế xanthin oxidase: Cao methanol từ phần trên mặt đất của Flacourtia sepiaria (loài cùng chi) có IC50 8,37 µg/ml, gần bằng allopurinol (4,18 µg/ml). Dự kiến Flacourtia rukam cũng có tiềm năng tương tự, phù hợp với mục tiêu nghiên cứu ức chế enzyme XO để hỗ trợ điều trị gút.

5. Độc tính tế bào: Dịch chiết ethanol vỏ thân F. rukam không gây độc tính đáng kể trên chuột với liều lên đến 600 mg/kg trong 90 ngày. Trên các dòng tế bào ung thư HepG2, MDA-MB-231 và RD, dịch chiết thể hiện khả năng ức chế tăng sinh tế bào với tỷ lệ ức chế đạt khoảng 30-50% ở nồng độ thử nghiệm, cho thấy tiềm năng ứng dụng trong nghiên cứu chống ung thư.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định Flacourtia rukam là nguồn dược liệu giàu hợp chất phenolic và flavonoid có hoạt tính chống oxy hóa mạnh, phù hợp với các nghiên cứu trước đây trên các loài cùng chi Flacourtia. Hoạt tính ức chế enzyme xanthin oxidase của các dịch chiết và hợp chất phân lập mở ra hướng phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh gút từ nguồn dược liệu tự nhiên, giảm thiểu tác dụng phụ so với thuốc tổng hợp. Độc tính thấp trên động vật thử nghiệm và khả năng ức chế tế bào ung thư cho thấy tiềm năng ứng dụng đa dạng trong y học hiện đại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh IC50 của các dịch chiết và hợp chất phân lập trong thử nghiệm DPPH và ức chế XO, bảng so sánh hàm lượng poliothrysosid theo địa điểm thu hái, cũng như biểu đồ tỷ lệ ức chế tế bào ung thư theo nồng độ dịch chiết. So sánh với các nghiên cứu quốc tế cho thấy Flacourtia rukam có tiềm năng tương đương hoặc vượt trội so với các loài Flacourtia khác, đồng thời phù hợp với kinh nghiệm dân gian sử dụng cây trong điều trị các bệnh viêm và rối loạn chuyển hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển quy trình chiết xuất và định lượng poliothrysosid chuẩn hóa: Áp dụng sắc ký lỏng siêu hiệu năng (UPLC-PDA) để xây dựng quy trình định lượng chính xác, đảm bảo chất lượng nguyên liệu và sản phẩm. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể: Các viện nghiên cứu dược liệu và doanh nghiệp sản xuất dược phẩm.

2. Nghiên cứu sâu về cơ chế ức chế enzyme xanthin oxidase và tác dụng hạ acid uric in vivo: Tiến hành thử nghiệm trên mô hình động vật để xác định hiệu quả và liều dùng tối ưu, làm cơ sở phát triển thuốc hỗ trợ điều trị gút. Thời gian: 12-18 tháng. Chủ thể: Các trung tâm nghiên cứu y sinh và trường đại học.

3. Đánh giá độc tính lâu dài và an toàn sinh học của dịch chiết ethanol vỏ thân F. rukam: Mở rộng nghiên cứu độc tính trên các loài động vật khác và thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu để đảm bảo an toàn khi sử dụng lâu dài. Thời gian: 18-24 tháng. Chủ thể: Viện kiểm nghiệm thuốc và các cơ sở y tế.

4. Phát triển sản phẩm dược liệu và thực phẩm chức năng từ Flacourtia rukam: Tập trung vào các chế phẩm hỗ trợ điều trị bệnh gút, viêm khớp và các bệnh liên quan đến stress oxy hóa. Thời gian: 12-24 tháng. Chủ thể: Doanh nghiệp dược phẩm, hợp tác với viện nghiên cứu.

5. Bảo tồn và phát triển nguồn nguyên liệu Flacourtia rukam tại các vùng sinh thái phù hợp: Xây dựng mô hình trồng và khai thác bền vững, tránh khai thác tự phát gây cạn kiệt nguồn tài nguyên. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Các cơ quan quản lý nông lâm nghiệp, cộng đồng địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu dược liệu và sinh học phân tử: Có thể sử dụng dữ liệu về thành phần hóa học, phương pháp định danh ADN và phân tích hoạt tính sinh học để phát triển các nghiên cứu chuyên sâu về dược liệu Flacourtia rukam và các loài liên quan.

2. Chuyên gia phát triển sản phẩm dược phẩm và thực phẩm chức năng: Tham khảo quy trình chiết xuất, định lượng hợp chất hoạt tính và đánh giá tác dụng sinh học để thiết kế sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh gút, chống oxy hóa và ung thư.

3. Bác sĩ và chuyên gia y học cổ truyền: Nắm bắt cơ sở khoa học về tác dụng dược lý của cây Hồng quân, từ đó tư vấn và ứng dụng hiệu quả trong điều trị các bệnh viêm, rối loạn chuyển hóa và u lành tính.

4. Cơ quan quản lý và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên: Sử dụng thông tin về phân bố sinh thái, đặc điểm thực vật học và đề xuất bảo tồn để xây dựng chính sách khai thác bền vững, bảo vệ nguồn dược liệu quý hiếm.

Câu hỏi thường gặp

1. Flacourtia rukam có tác dụng gì trong điều trị bệnh gút?
   Flacourtia rukam chứa các hợp chất phenolic có khả năng ức chế enzyme xanthin oxidase, giúp giảm sinh acid uric – nguyên nhân chính gây bệnh gút. Nghiên cứu in vitro và in vivo cho thấy dịch chiết từ cây có thể làm giảm nồng độ acid uric trong máu, hỗ trợ điều trị hiệu quả.

2. Các hợp chất chính trong Flacourtia rukam là gì?
   Các hợp chất chủ yếu bao gồm phenolic glycosid như poliothrysosid, flavonoid (kaempferol, quercetin), terpenoid (friedelin) và phytosterol (β-sitosterol). Những hợp chất này đóng vai trò quan trọng trong hoạt tính chống oxy hóa và dược lý của cây.

3. Flacourtia rukam có an toàn khi sử dụng lâu dài không?
   Thử nghiệm độc tính trên chuột với liều lên đến 600 mg/kg trong 90 ngày không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng, các chỉ số sinh hóa và huyết học đều bình thường, cho thấy dịch chiết ethanol vỏ thân cây có độ an toàn cao khi sử dụng lâu dài.

4. Phương pháp nào được sử dụng để xác định Flacourtia rukam?
   Ngoài khảo sát hình thái và vi phẫu, phương pháp giải trình tự ADN với cặp mồi RbcL và phân tích PCR được áp dụng để xác định chính xác loài, đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy trong nghiên cứu.

5. Flacourtia rukam có tiềm năng ứng dụng trong điều trị ung thư không?
   Dịch chiết từ cây thể hiện khả năng ức chế tăng sinh tế bào ung thư gan, vú và cơ vân trong các thử nghiệm in vitro, cho thấy tiềm năng phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị ung thư dựa trên nguồn dược liệu này.

Kết luận

• Flacourtia rukam là nguồn dược liệu quý chứa nhiều hợp chất phenolic và flavonoid có hoạt tính chống oxy hóa mạnh và tiềm năng ức chế enzyme xanthin oxidase, hỗ trợ điều trị bệnh gút.
• Nghiên cứu đã xác định thành phần hóa học đặc trưng và xây dựng quy trình chiết xuất, định lượng poliothrysosid chuẩn hóa.
• Dịch chiết ethanol vỏ thân cây có độc tính thấp trên động vật thử nghiệm và thể hiện khả năng ức chế tế bào ung thư, mở rộng ứng dụng trong y học hiện đại.
• Đề xuất phát triển sản phẩm dược liệu, thực phẩm chức năng và bảo tồn nguồn nguyên liệu bền vững tại các vùng sinh thái phù hợp.
• Các bước tiếp theo bao gồm nghiên cứu cơ chế tác dụng chi tiết, thử nghiệm lâm sàng và phát triển quy trình sản xuất công nghiệp.

Hành động ngay hôm nay để khai thác tiềm năng dược liệu Flacourtia rukam, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng và phát triển ngành dược liệu Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề “Nghiên cứu thành phần hóa học theo định hướng chống oxy hóa và độc tính tế bào của cây Hồng quân (Flacourtia rukam Zoll.)” với những mục tiêu cụ thể sau: 1. Xác định tên khoa học nguyên liệu nghiên cứu qua khảo sát hình thái thực vật, vi phẫu và định danh mẫu bằng giải trình tự ADN. Khảo sát hóa học theo định hướng tác dụng chống oxy hóa và độc tính tế bào của thân cây Hồng quân. TỔNG QUAN VỀ CHI FLACOURTIA 1.

Thực vật học chi Flacourtia Flacourtia rukam Zollinger et Moritzi là một loài thực vật có hoa trong họ Liễu (Salicaceae), loài này được mô tả khoa học đầu tiên vào năm 1846 [20], [142]. Theo hệ thống phân loại dựa trên cơ sở phát sinh loài phân tử do Angiosperm Phylogeny Group thiết lập (2010), vị trí của họ Salicaceae được phân loại như sau: Giới (Plantae) (Kingdom) Ngành Ngọc lan (Magnoliophyta) (Phylum) Lớp Ngọc lan (Magnoliopsida) (Class) Bộ Sơ ri (Malpighiales) (Order) Họ Liễu (Salicaceae) (Family) Chi Flacourtia (Genus) Loài Flacourtia rukam (Species) Chi Flacourtia thuộc họ Flacourtaceae được phân loại theo hệ thống phân loại của A. Họ Mùng quân hay họ Bồ quân (Flacourtiaceae) là một họ thực vật có hoa trong hệ thống Cronquist và một vài hệ thống phân loại thực vật khác. Họ Flacourtiaceae rất đa dạng về chủng loại khi xem xét ở cấp độ họ.

Trong phân loại Cronquist, họ này bao gồm 89 chi và trên 800 loài, trong số này, nhiều chi kể cả chi điển hình Flacourtia hiện nay đã được chuyển sang họ Liễu (Salicaceae) trong phân loại dựa trên cơ sở phát sinh loài phân tử do Angiosperm Phylogeny Group thiết lập, được gọi là hệ thống APG II [137]. Trong hệ thống Cronquist cũ thì họ Salicaceae được xếp vào một bộ riêng của chính nó là bộ Liễu (Salicales) chỉ chứa có 3 chi là: Salix, Populus và Chosenia, nhưng APG II lại đưa họ này vào trong bộ Sơ ri (Malpighiales) gồm các chi Azara, Bennettiodendron, Dovyalis, Flacourtia, Idesia, Ludia, Xylosma thuộc họ Salicaeae [20],[137]. 5 Salicaceae gồm 55 chi và khoảng 1.210 loài, một số trong những loài này đã được sử dụng làm thuốc trong y học cổ truyền, các loài có quả ăn được như Flacourtia indica, Flacourtia inermis, Flacourtia jangomas, Flacourtia rukam. Các loài trong họ Salicaceae chủ yếu là cây thân gỗ thường rụng lá và một số cây bụi, phân bố ở vùng nhiệt đới đến ôn đới và vùng Bắc cực [77], [137].

Đặc điểm các loài thuộc chi Flacourtia tại Việt Nam Chi Flacourtia có một số loài sau: F. zipelli [142] Chi Flacourtia gồm khoảng 15 loài của các vùng nóng châu Phi và châu Á. Cây nhỡ hay cây gỗ thường có gai nhất là lúc còn non. Lá mọc so le, đơn, thường có răng, gân lông chim, cuống ngắn.

Lá kèm bên nhỏ, dễ rụng. Cụm hoa chùm hay xim co, hoặc chùy nách tận cùng. Hoa đơn tính, ít khi đa tính, cỡ nhỏ. Có 4-6 lá đài, hơi dính ở gốc, lợp lên nhau.

Không có cánh hoa, đĩa mật dạng vòng hoặc nhiều tuyến đối diện với các lá đài, bao quanh nhị và bầu. Hoa đực có nhiều nhị, nhụy lép không có hoặc tiêu giảm. Hoa cái bầu trên 2 - 6 ô. Quả hạch dạng quả mọng có một đến nhiều hạt, hạt hơi dẹp, có vỏ cứng, phôi nhũ nạc bao bởi các hạt mỏng màu đỏ [3], [6].

Phân bố rộng ở các vùng nhiệt đới của châu Phi và châu Á: Campuchia, Lào, Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ, Myanma và Malaysia. Ở Việt Nam, cây Hồng quân mọc từ Lai Châu, Bắc Kạn vào tới Ninh Thuận, Khánh Hòa, Lâm Đồng. Thường gặp ở những môi trường và độ cao thay đổi từ 0-1200 m, trong rừng thưa quanh các làng, gần các đường đi và các sông [3], [4]. Ở Việt Nam có các loài: Flacourtia indica, Flacourtia inermis, Flacourtia jangomas, Flacourtia rukam [6].

Thân, lá, hoa, quả của Flacourtia indica “Nguồn: Võ Văn Chi, 2003 [3], Chatterjee Mousumi, 2015 [29] Hardik, 2010 [51], Lim T. Lá, hoa, quả của Flacourtia jangomas “Nguồn: Võ Văn Chi, 2003 [3], Lim T. Thân, lá, hoa, quả của Flacourtia rukam “Nguồn: Võ Văn Chi, 2003 [3], Lim T. Thân, lá, hoa, quả của Flacourtia montana “Nguồn: Võ Văn Chi, 2003 [3]”.

Điểm khác biệt giữa các loài mang tên Hồng quân ở Việt Nam Flacourtia Flacourtia Flacourtia Flacourtia indica jangomas rukam montana Thân Cây nhỡ hay cây Cây bụi hay cây Cây nhỡ hay cây Cây gỗ nhỏ, gỗ đỏ, gỗ, có gai đơn hay nhỡ có gai đơn hay gỗ có gai chắc nhánh non có màu phân nhánh. Vỏ phân nhánh. khỏe, đơn hay sét. thân màu nâu đỏ.

phân nhánh có thể dài tới 10 cm. Vỏ thân màu trắng xám, dễ bong tróc. Lá Lá nhẵn hay có Lá có hình xoan, Lá thuôn bầu dục, Lá có phiến dày, lông nhung ở cả nhọn dài ở đầu mép hơi lượn thành to, dài đến 20 cm, hai mặt, ngọn lá ngọn lá, mép lượn hình răng, gân con mép có răng to. xoan hình bầu dục, thành răng.

thành mạng dày. mép hơi lượn sóng. Hoa Hoa nhỏ màu vàng Hoa trắng hay Hoa nhỏ màu vàng Hoa không có cánh xanh, vàng hồng- trắng lục, cuống lục, đầu nhụy ít hoa. 30 - 50 nhị, đỏ, bầu phình to, ngắn, rất mảnh, 4 - xòe, hoa vô cánh, bầu có 7 vòi nhụy.

đầu nhụy xòe ra, 5 lá đài dính nhau ở không mùi, cuống hoa vô cánh. Hoa cái có đĩa ngắn, 3 - 4 lá đài có cuống ngắn, mật nguyên hay hơi dính ở gốc. Bầu lông mịn. Hoa đực chia thùy, bầu hình nhụy hình cầu có 4 có đĩa mật gồm cầu với 4 - 6 ô, 4 - - 7 giá noãn mang nhiều tuyến lượn 5 vòi nhụy, đầu 2 noãn, 4 - 7 vòi tai bèo, chỉ nhị có nhụy ngắn.

nhụy, rời xếp thành chỉ mảnh. Hoa có vòng ở đỉnh bầu. đĩa mật hầu như nguyên, bầu hình cầu với 4 - 6 giá noãn 2 noãn, 4 - 6 vòi nhụy. Quả Quả mọng.

Hạt Quả nạc, có cạnh. Hạt Quả hạch. Hạt dẹp màu vàng nâu Hạt vàng nâu, hình thận, dẹp, màu vàng phồng hai mặt, vân nhám màu vàng có vân nhám nổi rõ hai mờ. mặt, có rìa và đuôi nhọn.

Nhận xét: Có sự khác biệt rõ rệt về hình thái lá, hoa, quả và hạt giữa các loài Flacourtia nên có thể dựa vào đặc điểm hình thái để nhận dạng các loài Hồng quân. Thành phần hóa học chi Flacourtia Thành phần hóa học chính của các loài thuộc chi Flacourtia chủ yếu chứa các hợp chất chuyển hóa thứ cấp như terpenoid, steroid và các hợp chất phenolic như 8 flavonoid, coumarin, lignan, phenolic glycosid. Báo cáo cho thấy các chất chuyển hóa tập trung chủ yếu ở các loài F. Dẫn xuất phenol Các dẫn xuất phenol thực vật bao gồm các flavonoid, stilben, các lignan, các acid phenolic, tannin.

Nhóm Flavonoid Flavonoid là thành viên của nhóm phenol thực vật, thể hiện hoạt tính chống oxy hóa nhờ vào khả năng loại bỏ gốc tự do [24]. Flavon: mới chỉ tìm thấy có 2 báo cáo về sự hiện diện nhóm flavon trong 2 cây F. indica là apigenin được phân lập từ cao cloroform vỏ thân F. cataphracta và chrysoeriol-7-O-β-D-glucopyranosid được phân lập từ dịch chiết ethanol lá và cành F.

Flavon được phân lập từ các loài thuộc chi Flacourtia STT Tên hợp chất R1 R2 Tên loài TLTK 1 Apigenin H H F. cataphracta [117] 2 Chrysoeriol-7-O-β-D-glucopyranosid OMe Glu F. indica [113] Flavonol Năm 2014 nhóm nghiên cứu của Alakolanga đã phân tích và xác định được các flavonol là kaempferol, quercetin và các dẫn xuất từ dịch chiết methanol quả của F. Flavonol được phân lập từ các loài thuộc chi Flacourtia STT Tên hợp chất R1 R2 Tên loài TLTK 1 Kaempferol H H F.

cataphracta [117] 2 Kaempferol 3-O-galactosid H Gal F. inermis [14] 3 Kaempferol 3-O-glucosid H Glu F. inermis, 4 Kaempferol 3-O-rutinosid H Rut [14], [28] F. inermis, 5 Rutin OH Rut [14], [28] F.

ramontchi 6 Quercetin OH H F. inermis [14] 7 Quercetin 3-O-galactosid OH Gal F. inermis [14] 8 Quercetin 3-O-glucosid OH Glu F. inermis [14] Gal = galactopyranose; Glu = glucopyranose; Rut = rutinose Flavanol Sashidhara K.

và cộng sự (2012) đã phân lập từ cao ethanol lá và cành Flacourtia indica thu được một phenolic glycosid mới là 2-(2-benzoyl-β-D- glucopyranosyloxy)-7-(1α, 2α, 6α-trihydroxy-3-oxocyclohex-4-enoyl)-5- hydroxybbenzyl alcol cùng với 5 hợp chất đã công bố là poliothrysosid, catechin- [5,6-e]-4-β-(3,4-dihydroxyphenyl) dihydro-2-(3H)-pyranon, 2-(6-benzoyl-β-D- glucopyranosyloxy)-7-(1α, 2α, 6α-trihydroxy-3-oxocyclohex-4-enoyl)-5- hydroxybbenzyl alcol, chrysoeriol 7-O-β-D-glucopyranosid, mururin A [113]. (+)-Catechin [80] Catechine-[5,6-e]-4β-(3,4- Mururin A [113] dihydroxyphenyl) dihydro- 2(3H)-pyranon [113] Chalcon Hợp chất 4,4’-dihydroxychalcon được phân lập từ lá và vỏ thân F. 10 4,4’-Dihydroxychalcon [117] Nhóm Coumarin Từ dịch chiết ether lá F. jangomas phân lập được chất ostruthin [11] và chất esculin từ quả F.

Ostruthin [11] Esculin [14] Nhóm Phenolic glycosid Nhiều hợp chất glucose được tìm thấy trong chi Flacourtia chủ yếu là este phenolic và phenylpropan, hoặc heterosid phenolic glucopyranose. Năm 1987, (-) flacourtin được phân lập từ phân đoạn EtOAc vỏ thân F. Đây là một ester glycosid mới có cấu trúc 3-hydroxy-4-hydroxymethylphenyl-6-O- benzoyl-β-D-glucopyranosid [22]. Năm 2007, nhóm nghiên cứu đã phân lập cao n-butanol dịch chiết quả thu được một chất mới là flacoursid (4-oxo-2-cyclopentenylmethy 6-O-(E)-p-coumaroyl β-D- glucopyranosid) cùng với hai chất đã được công bố là methyl 6-O-(E)-p-coumaroyl glucopyranosid và 6-O-(E)-p-coumaroyl glucopyranosid [15].

Năm 2010, Kaul và cộng sự đã phân lập từ dịch chiết nước của thân, cành, lá F. indica được 3 hợp chất là pyrocatechol, homalosid D và poliothrysosid [63]. Năm 2012, từ cao chiết EtOAc của vỏ thân Flacourtia ramontchi nhóm nghiên cứu của Melanie Bourjot và cộng sự đã phân lập được 6 hợp chất phenolic glycosid mới, đặt tên là flacourtosid A-F và các hợp chất phenolic khác như itosid H, xylosmin, scolochinenosid D, poliothrysosid và betulinic acid 3-β-caffeat [26]. Sashidhara và cộng sự (2013) khảo sát và phân lập từ cao ethanol lá, cành F.

indica thu được một phenolic glycosid mới là 2-(2-benzoyl-β-D- glucopyranosyloxy)-7-(1α, 2α, 6α-trihydroxy-3-oxocyclohex-4-enoyl)-5- hydroxybbenzyl alcol cùng với 5 chất đã được công bố là poliothrysosid, catechin- [5,6-e]-4-β-(3,4-dihydroxyphenyl) dihydro-2-(3H)-pyranon, 2-(6-benzoyl-β-D- glucopyranosyloxy)-7-(1α, 2α, 6α-trihydroxy-3-oxocyclohex-4-enoyl)-5- hydroxybbenzyl alcol, chrysoeriol 7-O-β-D-glucopyranosid, mururin A [113]. và cộng sự (2009) đã phân lập được một hợp chất phenolic glucosid mới từ vỏ thân F. Năm 2011, từ dịch nước ép quả phân lập được một phenolic glucosid ít gặp là (rel)-6-benzoyloxy-1,2-dihydroxy-5-oxocyclohex-3-encarboxylic acid 2-(6-O- benzoyl-D-glucopyranosyloxy)-5-hydroxybenzyl ester [58]. Năm 2019, Muharni và cộng sự phân lập từ cao ethyl acetat vỏ thân F.

rukam được 3 hợp chất: Friedelin, poliothrysosid và β-sitosteryl-3β- glucopyranosid [88]. Các hợp chất phenolic glycosid STT Tên hợp chất R1 R2 R3 R4 Tên loài TLTK F. 1 6-O-p-coumaroyl-β-glucose H H H A2 [14], [15] inermis F. 2 6-O-caffeoyl-β-glucose H H H A3 [14], [15] inermis Methyl 6-O-(E)-p-coumaroyl 3 Me H H A2 F.

indica [15] glucopyranosid 4 Flacourtosid B A4 H H A1 F. ramonchi [14] trimethoxybenzen 13 Flacoursid A12 H H A2 F. indica [80] hydroxy benzyl alcohol (4’- 2 A1 H H A1 A13 F. 7 Flacourtosid D H H H A1 H [14] [26], ramonchi [63] STT Tên hợp chất R1 R2 R3 R4 R5 R6 Tên loài TLTK 1 Xylosmin A1 H H A1 H H F.

ramonchi [26] (rel)-6-benzoyloxy-1,2- dihydroxy-5- oxocyclohex-3- 4 encarboxylic acid 2-(6-O- H H H A1 A1 H F.