BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HUY BẢO NGHIÊN CỨU VỀ HIỆU ỨNG NGÀY TRONG TUẦN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ NGỌC TRANG TP.HCM - NĂM 2013 123doc LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn “Nghiên cứu hiệu ứng ngày trong tuần trên thị trường chứng khoán Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực, các nội dung trích dẫn đều có ghi nguồn gốc và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.HCM, tháng 12 năm 2013 Học viên 123doc Danh mục bảng Bảng 1: Thống kê mô tả. 14 Bảng 2: Thống kê tỷ suất sinh lợi bình quân của các ngày trong tuần. 15 Bảng 3: Kết quả hồi quy mô hình 1.
17 Bảng 4: Kết quả hồi quy mô hình 2. 19 Danh mục hình Hình 1: VN-Index trong giai đoạn nghiên cứu. 13 Hình 2: Biểu đồ tỷ suất sinh lợi theo ngày, giai đoạn 04/03/2002 – 01/03/2013. 15 123doc MỤC LỤC Trang phụ bìa Danh mục bảng Danh mục hình Tóm tắt………………………………………………………………………….
Lý thuyết thị trường hiệu quả .4 Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên. Tổng quan các nghiên cứu về hiệu ứng ngày trong tuần. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 21 TÀI LIỆU THAM KHẢO .25 123doc TÓM TẮT Bài nghiên cứu này nhằm tìm hiểu xem hiệu ứng ngày trong tuần có tồn tại trên thị trường chứng khoán Việt Nam hay không.
Phân tích định lượng của nghiên cứu dựa trên dữ liệu là chỉ số VN-Index trong giai đoạn từ ngày 04 tháng 03 năm 2002 tới ngày 01 tháng 03 năm 2013. Mô hình hồi quy với biến giả được sử dụng trong bài nghiên cứu này. Kết quả từ phân tích thực nghiệm cho thấy có hiệu ứng ngày trong tuần tồn tại trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Cụ thể: giá của các cổ phiếu vào ngày thứ ba thì thường giảm và ngày thứ sáu thì thường tăng.
GIỚI THIỆU Lý thuyết thị trường hiệu quả được phát triển bởi Giáo sư Eugene Fama tại University of Chicago Booth School of Business trong luận văn tiến sỹ của mình vào đầu những năm 1960s. Lý thuyết này được chấp nhận rộng rãi cho đến những năm 1990s thì bị đặt câu hỏi bởi hàng loạt các bất thường xuất hiện trên thị trường. Các bất thường (anomalies) là các kết quả thực nghiệm, mà cho đến khi chưa được giải thích đầy đủ thì có vẻ như chúng đi ngược lại với tính hiệu quả của thị trường. Chẳng hạn sự sụt giảm mạnh mẽ của giá cả chứng khoán trong những thời điểm nào đó (như đã xảy ra ở thị trường chứng khoán Mỹ từ ngày 15 tháng 10 đến ngày thứ hai đen tối 19 tháng 10 năm 1987), hoặc sự bất thường trong tỷ suất sinh lợi trung bình hằng ngày trong tuần của các cổ phiếu trên thị trường.
Nghiên cứu năm 1980 của French, sử dụng dữ liệu từ năm 1953 đến năm 1977, đưa ra kết quả tỷ suất sinh lợi vào các ngày thứ hai thấp hơn nhiều so với những ngày khác trong tuần. Ngoài ra, hiệu ứng ngày trong tuần ở thị trường chứng khoán phát triển và mới nổi cũng được phát hiện bởi những nhà nghiên cứu như: nghiên cứu của Agrawal và Tandon (1994), nghiên cứu của Rahman (2009). Từ những nghiên cứu trên, tôi nhận thấy hiệu ứng ngày trong tuần là một hiện tượng bất thường rất phổ biến ở thị trường chứng khoán các nước. Mục đích của nghiên cứu này nhằm tìm bằng chứng thực nghiệm hiệu ứng ngày trong tuần tại thị trường chứng khoán Việt Nam.
Với dữ liệu từ chỉ số VN- Index trong giai đoạn từ ngày 04 tháng 03 năm 2002 đến ngày 01 tháng 03 năm 2013 thì kết quả mô hình hồi quy với biến giả cho thấy hiệu ứng ngày trong tuần tồn tại trên thị trường chứng khoán Việt nam. Giá của các cổ phiếu vào ngày thứ ba thì thường giảm, vào ngày thứ sáu thì thường tăng. Nghiên cứu được chia thành nhiều phần khác nhau. Phần thứ nhất bao gồm những giới thiệu tóm tắt về bài nghiên cứu và tầm quan trọng của nghiên cứu.
Phần thứ hai cung cấp cơ sở lý thuyết dựa trên những nghiên cứu trong quá khứ. Phần thứ ba diễn đạt phương pháp nghiên cứu của nghiên cứu, bao gồm diễn đạt về cỡ mẫu, phương pháp thu thập dữ liệu. Phần thứ tư bao gồm các phân tích về 2 123doc thống kê mô tả, mô hình hồi quy được sử dụng để phân tích định lượng. Phần năm sẽ là kết luận tổng quát vấn đề và cuối cùng là phụ lục các tài liệu tham khảo liên quan.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT Hiệu ứng ngày trong tuần là sự bất thường trong tỷ suất sinh lợi hằng ngày trong tuần của các cổ phiếu trên thị trường, cụ thể là giá của các cổ phiếu vào các ngày bất thường trong tuần thì thường tăng (giảm). Đây là một hiện tượng bất thường được các nhà nghiên cứu tìm thấy ở nhiều nước. Do đó để hiểu rõ hiệu ứng ngày trong tuần tôi xin bắt đầu từ lý thuyết thị trường hiệu quả. Trong phần lý thuyết thị trường hiệu quả, tôi trình bày thêm lý thuyết bước đi ngẫu nhiên để thấy được sự vận động giá cả trên thị trường chứng khoán.
Sau đó, tôi sẽ liệt kê kết quả của các nhà nghiên cứu về hiệu ứng ngày trong tuần để hoàn thiện cơ sở lý thuyết cho bài nghiên cứu này.Lý thuyết thị trường hiệu quả Từ khi thị trường chứng khoán ra đời, đã có rất nhiều lý thuyết dày công nghiên cứu phương pháp đầu tư có lợi nhuận cao trên thị trường này như phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật. hay các quy tắc mua sau khi giá tăng 2 ngày, mua khi có tin xấu, bán khi có tin tốt. Tuy vậy kết quả của nó không thỏa mãn mong muốn của những nhà đầu tư. Một nghiên cứu về hoạt động của những nhà môi giới chứng khoán đã dẫn đến kết luận rằng tính trung bình, lợi nhuận đem lại từ các danh mục đầu tư do họ thực hiện cũng không hơn một danh mục đầu tư được lựa chọn ngẫu nhiên.
Những nghiên cứu về xu hướng giá của thị trường chứng khoán sử dụng số liệu thống kê trong nhiều năm cũng rút ra: chỉ có một điều chắc chắn đối với giá cổ phiếu là chúng lên xuống rất thất thường. Nói tóm lại, những nghiên cứu trong nhiều thập kỷ qua đưa đến kết luận không thể kiếm lợi nhuận cao trên thị trường chứng khoán bằng các quy tắc hay công thức bởi vì nhìn chung nó cũng không tốt hơn một cơ cấu đầu tư chứng khoán được đa dạng hóa và lựa chọn ngẫu nhiên. Điều này đã khiến cho các nhà lý thuyết tài chính đi sâu nghiên cứu nhằm tìm ra câu trả lời tại sao một thị trường tài chính hoạt động tốt lại loại bỏ được tình trạng lợi nhuận quá cao trong một thời gian dài. 4 123doc Giáo sư Fama, trong công trình nghiên cứu mang ý nghĩa bước ngoặc của mình, đã định nghĩa thị trường hiệu quả là thị trường mà trong đó giả cả phản ánh toàn bộ những thông tin tồn tại trên thị trường.
Định nghĩa này sau đó đã trở thành kinh điển và là chuẩn mực trong nghiên cứu thị trường hiệu quả. Fama, qua định nghĩa vừa nêu, hàm ý rằng: thị trường xử lý thông tin một cách triệt để. Do đó, không tồn tại bất cứ một thông tin có liên quan nào đến chứng khoán vốn bị thị trường bỏ qua. Và do đó, giá cả chứng khoán vốn trên thị trường luôn ở mức phù hợp với mức giá trị nội tại của nó.
Tuy nhiên, để đưa ra được thuyết thị trường hiệu quả, Fama đưa ra các giả định sau: Giả định ban đầu và quan trọng về một thị trường hiệu quả yêu cầu có một số lượng lớn người tham gia phân tích và đánh giá các thị trường nhằm tối đa hóa lợi nhuận và mỗi người độc lập với những người khác. Giả định thứ hai: thông tin mới liên quan tới thị trường được công bố theo cách thức ngẫu nhiên, và thời điểm quyết định để thông báo độc lập với những thông báo khác. Giả định thứ ba đặc biệt quan trọng: nhà đầu tư - nhằm tối đa hóa lợi nhuận - điều chỉnh giá chứng khoán một cách nhanh chóng phản ánh tác động của thông tin mới. Mặc dù sự điều chỉnh giá cả có thể không hoàn hảo, nó vẫn được chấp nhận.
Điều này có nghĩa là đôi lúc thị trường sẽ điều chỉnh quá mức, đôi lúc nó lại dưới mức cần thiết, nhưng ta không thể đoán được những gì sẽ diễn ra ở mỗi thời điểm xác định. Giá cả chứng khoán điều chỉnh một cách nhanh chóng bởi vì các nhà đầu tư (để tối đa hóa lợi nhuận) luôn cạnh tranh với những người khác. Định nghĩa trên, xét về phương diện lý thuyết, đã thể hiện đầy đủ bản chất của thị trường hiệu quả. Tuy nhiên, về mặt thực nghiệm, định nghĩa này đã gây nên nhiều khó khăn trong việc kiểm định tính hiệu quả của thị trường.
Một điều dễ nhận thấy đó là các nhà thực nghiệm hầu như không có được một luận cứ định lượng cụ thể nào dựa trên câu định nghĩa “phản ánh hoàn toàn mọi thông tin tồn tại trên thị trường”. Vấn đề được đặt ra ở đây là, để biết được giá cả chứng khoán 5 123doc vốn có phản ánh hoàn toàn thông tin trên thị trường hay không, có hai câu hỏi cần phải được trả lời: Giá cả trên thị trường chứng khoán vốn được hình thành ra sao? Thế nào là phản ánh hoàn toàn và mọi thông tin được phản ánh ở đây cụ thể là gì? Để trả lời cho câu hỏi “Giá cả trên thị trường chứng khoán vốn được hình thành ra sao?”, các nhà nghiên cứu thực nghiệm buộc phải sử dụng một mô hình định giá chứng khoán vốn nhất định. Như vậy, việc xác định giá cả chứng khoán vốn có phản ánh các thông tin tồn tại trên thị trường hay không, phụ thuộc rất lớn vào tính đúng đắn của mô hình định giá chứng khoán vốn được sử dụng. Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên Năm 1973 khi Burton Malkiel viết quyển sách "A Random Walk Down Wall Street", thì lý thuyết bước đi ngẫu nhiên bắt đầu trở nên phổ biến.
Quyển sách này có thể được xem như một trong những lý thuyết đầu tư kinh điển nhất trên thị trường chứng khoán.