PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đối với lĩnh vực tài chính có 3 quyết định quan trọng mà chúng ta phải thực hiện đó là: quyết định đầu tư, quyết định tài trợ và quyết định phân phối. Trong 3 quyết định đó, có thể nói quyết định đầu tư là quyết định tạo ra giá trị gia tăng. Việc đầu tư này có thể là đầu tư trực tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp hay việc đầu tư gián tiếp vào các loại chứng khoán.
Đặc biệt, trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán thì nhà đầu tư càng thường xuyên phải thực hiện những quyết định đầu tư của mình hơn. Mỗi nhà đầu tư khi tham gia vào thị trường chứng khoán tuy giống nhau cùng một mục đích là tìm kiếm lợi nhuận nhưng lại khác nhau về quan điểm chiến lược đầu tư, cũng như thời gian đầu tư. Có nhà đầu tư dài hạn nhưng cũng có nhà đầu tư ngắn hạn; có nhà đầu tư theo giá trị nhưng lại có người đi đầu tư theo thông tin, theo tâm lý thị trường hay các tín hiệu kỹ thuật,. Mỗi dạng nhà đầu tư đều có một niềm tin, có một chỉ dẫn đầu tư cho riêng mình.
Chúng ta không đánh giá chỉ dẫn đầu tư nào là tốt nhất, cũng không đưa ra kết luận nhà đầu tư nên phải làm như thế nào, tất cả do nhà đầu tư lựa chọn, tùy thuộc vào “khẩu vị đầu tư” của riêng mình. Ở đây người viết chỉ đưa ra một quan điểm đầu tư và bằng những lý lẽ lập luận của mình để nói lên rằng đó là một phương pháp đầu tư hữu ích. Có lẽ hầu hết ai khi tham gia vào thị trường chứng khoán đều biết đến nhà đầu tư truyền thuyết Warren Buffett của Berkshire Hathaway. Ông được xem là người thành công nhất trên thị trường chứng khoán với tôn chỉ đầu tư theo giá trị.
Phương pháp đầu tư theo giá trị được khởi xướng bởi Graham và Buffett là người học trò Thế mạnh kinh tế của Công ty Nguyễn Văn Khánh 123doc - iii - xuất sắc nhất của phương pháp đầu tư này. Bên cạnh đó, cũng không thể không nhắc đến những nhà đầu tư giá trị thành công khác như Marty Whitman của Third Avenue Value Fund hay Bill Miller của Legg Mason Value. Bởi lẽ nếu nhìn nhận việc đầu tư chứng khoán cũng giống như đầu tư vào chính Công ty đó trong thời gian dài để mong đợi sự tăng trưởng của Công ty thì đầu tư giá trị có thể sẽ cho chúng ta một cơ sở bền vững. Trong thời gian gần đây, có lẽ nhà đầu tư Việt Nam đang phải trải nghiệm những thời khắc khó khăn của mình.
Liên tiếp những bản đánh giá về thị trường chứng khoán Việt Nam được các tổ chức như IMF, HSBC, Merrill Lynch đưa ra. Và cứ mỗi lần như thế, thị trường chứng khoán Việt Nam lại chịu những cú sốc nặng. Điểm chung trong các báo cáo này cho rằng thị trường Việt Nam đang quá nóng và không nên đầu tư bởi chỉ số P/E quá cao. Câu hỏi đặt ra ở đây là liệu P/E có phải là chỉ dẫn đầu tư tốt nhất hay không? và “giá trị” của doanh nghiệp đứng ở đâu trong quan điểm chỉ số P/E là “tốt nhất” như các tổ chức này thường căn cứ vào? Đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu vừa qua có rất nhiều nhà đầu tư đã thật sự quên đi yếu tố giá trị của một số doanh nghiệp và để lỡ mất cơ hội khi thị trường phục hồi.
Bằng các lập luận của mình, người viết cho rằng chỉ số P/E, P/B hay PEG cũng chưa phải là chỉ dẫn đầu tư tốt nhất. Điều quan trọng là các chỉ số này cần được sử dụng thích hợp cho mỗi mục tiêu chiến lược đầu tư khác nhau. Nói rõ ra, các chỉ số này cho chúng ta một sự so sánh cần thiết giữa các loại chứng khoán trên thị trường hoặc giữa các thị trường ở các quốc gia khác nhau nhưng có thể các chỉ số này chỉ nên sử dụng trong chiến lược đầu tư ngắn hạn. Còn trong đầu tư dài hạn chúng ta nên đầu tư theo “giá trị” của Công ty.
Đó cũng là cái đích hướng đến của nhà đầu tư dài hạn và cũng là kỳ vọng của cả nền kinh tế. Vấn đề đặt ra tiếp theo là làm thế nào để xác định một Công ty có “giá trị” ở hiện tại và “giá trị” này bền vững trong tương lai? Thước đo nào để tìm kiếm một Công ty có “giá trị bền vững”? Tăng trưởng lợi nhuận quá khứ có hàm ý cho một Công ty có “giá trị bền vững” hay không và giá trị này có thể duy trì trong bao lâu? Thế mạnh kinh tế của Công ty Nguyễn Văn Khánh 123doc - iv - Những vấn đề trên người viết cho rằng được giải đáp thoả đáng bằng cách sử dụng chỉ dẫn đầu tư “economic moat”- một khái niệm do Warren Buffett tạo ra. Cho nên đề tài này được viết ra không nằm ngoài mục đích nghiên cứu về thế mạnh kinh tế của Công ty nhằm hỗ trợ cho công tác ra những quyết định đầu tư chứng khoán dài hạn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu về thế mạnh kinh tế của Công ty.
Nghiên cứu những cơ sở để đánh giá thế mạnh kinh tế của một Công ty. Từ những nghiên cứu về thế mạnh kinh tế của Công ty để đi đến tìm kiếm thế mạnh kinh tế của từng ngành cũng như việc ứng dụng phân tích thế mạnh kinh tế của Công ty trong hoạt động đầu tư chứng khoán. Bố cục đề tài Đề tài gồm 3 phần: Chương Một: Tổng quan về thế mạnh kinh tế Công ty Chương Hai: Đo lường thế mạnh kinh tế Công ty Chương Ba: Ứng dụng phân tích thế mạnh kinh tế Công ty trong đầu tư chứng khoán Thế mạnh kinh tế của Công ty Nguyễn Văn Khánh 123doc - Trang 1 - CHƯƠNG MỘT TỔNG QUAN VỀ THẾ MẠNH KINH TẾ CÔNG TY 1.1 Khái niệm về thế mạnh kinh tế Công ty Có một thực tế đang diễn ra là hàng năm, các cổ đông của Công ty Berkshire Hathaway (BRKa) đều nhận được một bức thư của vị chủ tịch đặc biệt của Công ty, đó chính là nhà đầu tư truyền thuyết Warren Buffett. Warren Buffett là nhà đầu tư thành công nhất và là nhà đầu tư theo giá trị nổi danh nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán hiện đại.
Trong cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới vừa qua, khi mà hầu hết các nhà đầu tư đều tỏ ra quá lo lắng hoặc từ bỏ thị trường thì Warren Buffett đã thể hiện chiến lược đầu tư giá trị muôn thưở của mình khi mua hàng loạt các Công ty trên bờ vực phá sản như: Hãng kẹo Wrigley, Ngân hàng Goldman Sachs, Wells Fargo và US Bancorp hay Hãng dầu lửa ConocoPhillips,… Vây, bí quyết cho thành công của Warren Buffett là gì? Câu trả lời sẽ được giải đáp trong nội dung nghiên cứu của đề tài này. Riêng về Buffett, theo danh sách những người giàu nhất thế giới của Forbes, thì ông luôn là một trong những người giàu nhất thế giới trong thời gian gần đây. Quan trọng hơn, ông là người duy nhất làm giàu từ thị trường chứng khoán. Với những điều trên, mà toàn bộ nội dung của đề tài này là một nỗ lực để tìm hiểu những giá trị quý báu trong phương pháp đầu tư khôn ngoan của Warren Buffett từ lá thư hàng năm mà ông gởi cho các cổ đông.
Cụ thể hơn, một khái niệm mà được lặp đi lặp lại nhiều lần trong những lá thư đó chính là “economic moat”. Trong các bức thư, Buffett đã tìm cách đo lường “moat” bao bọc quanh mỗi Công ty. Thế mạnh kinh tế của Công ty Nguyễn Văn Khánh 123doc - Trang 2 - Vậy “economic moat” là gì? Đầu tiên, chúng ta hãy hình dung về những lâu đài thời trung cổ. Các lâu đài này thông thường một phần là thành phố và một phần là rừng rậm để phòng thủ.
Các cuộc chiến tranh thời trung cổ đã khiến cho các lâu đài thường xuyên hứng chịu những cuộc tấn công của kẻ thù. Bức tường thành hay chiến hào - “moat” là một phần quan trọng trong sự phòng thủ của lâu đài vào thời kỳ đó. Những người xây dựng lâu đài làm cho khu rừng của họ khó xuyên phá hơn bởi những hào nước bao quanh lâu đài. Một bức tường thành, một chiến hào “moat” vừa sâu vừa rộng sẽ làm chậm bước chân của những kẻ xâm lược.
Một bức tường thành, chiến hào rộng hơn, nhiều chướng ngại hơn sẽ gây khó khăn cho bất cứ ai muốn tấn công nó. Và bây giờ chúng ta hãy liên tưởng đôi chút với economic moat của Warren Buffett. Giống như những bức tường thành đã bảo vệ các lâu đài thoát khỏi sự cướp bóc của các tên cướp, của kẻ thù trong thời trung cổ, thì ngày nay economic moat được sử dụng để giúp các Công ty bảo vệ mình và phòng chống lại sự xâm lấn của các đối thủ cạnh tranh. Trong nền kinh tế cạnh tranh hiện đại ngày nay, các Công ty không giống như các lâu đài cổ.
Một Công ty thành công phải xoay sở để tạo ra lợi nhuận ngày một lớn hơn sẽ phải chịu sự cạnh tranh mạnh hơn từ các đối thủ. Sau cùng, một cách tự nhiên, các Công ty khác cố gắng để giành lấy thành công bằng cách sao chép từ Công ty thành công nhất, sau đó sẽ làm xói mòn khả năng sinh lợi của Công ty thành công nhất. Để bảo vệ mình, Công ty thành công nhất phải tăng cường và thiết lập một vài lợi thế cạnh tranh bền vững, là một lợi thế mà khó bị sao chép. Các Công ty này có thể duy trì thành công của mình bất chấp sự cạnh tranh không thể tránh khỏi của đối thủ cạnh tranh.
Điều này khiến chúng ta liên tưởng chức năng của bức tường thành thời trung cổ (xem hình 1. Các Công ty có “economic moat” rộng sẽ tạo nên các mô hình kinh doanh khó bị sao chép. Đến đây, có một điều cần nói, thuật ngữ “economic moat” mà người viết sử dụng là một thuật ngữ tiếng Anh. Xét về nghĩa đen thì có lẽ chúng ta tạm dịch nó như là: Thế mạnh kinh tế của Công ty Nguyễn Văn Khánh 123doc - Trang 3 - Bức tường thành kinh tế hay Chiến hào kinh tế.
Tuy nhiên, đó chỉ là xét theo nghĩa đen. Nếu chúng ta suy diễn và hiểu ý nghĩa của nó theo nghĩa rộng thì nó chính là lợi thế cạnh tranh của một Công ty đối với đối thủ để mang lại giá trị bền vững cho Công ty. Chính vì thế người viết gọi nó là: Thế mạnh kinh tế Công ty.1: Hình ảnh minh hoạ về Thế mạnh kinh tế Công ty.