CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Lý thuyết chung về thể lực và huấn luyện thể lực: 1. Khái niệm trình độ thể lực: Bên cạnh các yếu tố kỳ thuật, chiến thuật, tâm lý. thể lực là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định hiệu quả hoạt động của con người, trong đó có thể đục thể thao.
Thể lực chính là hình thái, chức năng. tố chức thể lực và sức khỏe. Nhữag chỉ tiêu về hình thái là trọng lượng, chiểu cao, vòng ngực. vòng chan, tay cùng các tỷ lệ giữa các bộ phận của cơ thể.
Các chỉ tiêu vé chức nang đó là: các chỉ tiêu về hd hấp. Các tố chức thể lực bao gồm: sức mạnh, sức nhanh, sức bén, mềm dẻo và khả năng phối hợp vận động. Sức khỏe (ở mức độ cơ bản và tối thiểu) là tình trạng hoạt động chức nang bình thường (không có bệnh) của cơ thể. [10] Khái niệm trình độ thể lực, chủ yếu nói tới những biến đổi thích nghi vé mặt sinh học (chức năng và hình thái) diển ra trong cơ thể vận động viên dưới tác động của tập luyện và biểu hiện ở nang lực hoạt động cao hoặc thấp.
U Aulic: “Trình độ thể lực biểu thị tình trạng chức năng của cơ thể và đặc biệt nó thể hiện ở tố chất thể lực: sức bén, sức mạnh, khéo léo, và mềm dẻo đồng thời còn thể hiện ở sự phối hợp thần kinh cơ. [12] Trong thể thao thành tích cao, trình độ thể lực là một yếu tố quan trọng cấu thành nên thành tích thể thao, chính vì thế trình độ thể lực và thành tích thể thao luôn đi đôi với nhau. Nang cao trình độ thể lực cho vận động viên chính là góp phần cải thiện và nâng cao thành tích thể thao của vận động viẻn. Các dang luuấn luyện thể lực: Huấn luyện thể lực là một trong những thành tố cơ bản của huấn luyện thể thao bên cạnh các thành tố khác như: huấn luyện kỹ thuật, huấn luyện chiến thuật.
huấn luyện tâm lý, huấn luyén trí tuệ, giáo dục dao đức. giáo dục chính trị tư tưởng. Huấn luyện thể thao là hình thức cơ bản của đào tạo vận động viên, là quá trình đào tạo vận động viên có hệ thống mà chủ yếu bằng các phương pháp bài tập. Huấn luyện thể thao là một quá trình sư phạm có tổ chức chặt chẽ nhằm làm cho thành tích thể thao của vận động viên không ngừng phát triển.
Huấn luyện thể lực là quá trình huấn luyện bằng các phương tiên của thể dục thể thao (chủ yếu là các bài tập thể lực), để tác động có chủ đích đến sự phát triển và hoàn thiện về hình thái, chức năng, tố chức thể lực và sức khỏe của vận đông viên. [10] Mỗi môn thể thao có những yêu cầu khác nhau về thể lực, nên việc lựa chọn các phương tiện phù hợp và đặc trưng để huấn luyện thể lực cho từng môn thể thao là một công việc đòi hỏi phải có sự nghiên cứu nghiêm túc và khoa học của các nhà huấn luyện. Trong huấn luyện thể thao cho vận động viên thường lấy sự phát triển các tố chất thể lực là nội dung chủ yếu của huấn luyện thể lực cho vận động viên. Huấn luyện thể lực bao gồm huấn luyện thể lực chung và huấn luyện thể lực chuyên môn.
Huấn luyện thể lực chung: Huấn luyện thể lực chung là quá trình huấn luyện sử dung một cách đa dạng các phương tiện, phương pháp để phát triển toàn diện các tố chất thể lực, tạo vốn kỹ năng, kỹ xảo vận động phong phú, nâng cao khả năng hoạt động của các hệ thống, chức nang cơ thể cho vận động viên. [10] Huấn luyện thể lực chung là tiền để của huấn luyện thé (ực chuyên môn, là cơ cd của thành tích thể thao trong môn thé thao chuyên sâu. Muc dich cơ bản của huấn luyện thể lực chung là nhằm phát triển thể chất các mat khác nhau trong cấu trúc cơ thể của vận động viên, từ đó làm nền tảng giúp vẫn động viên tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật chuyên môn trong suốt quá trình đào tạo, tạo vốn kỹ nang kỹ xảo phong phú cho vận động viên. Chính vì huấn luyện thể lực chung là tiền để của huấn luyện thể lực chuyên môn nẻn huấn luyén thể lực chung được wu tiên hon huấn luyện thể lực chuyên môn trong những giai đoạn đấu của kế hoạch đào tạo vận đông viên.
Huấn luyện thể lực chuyên môn: Huấn luyện thể lực chuyên môn là quá trình huấn luyện sử dụng các phương tiện, phương pháp huấn luyện có liên quan trực tiếp đến môn thể thao chuyên môn hóa của vận động viên để nâng cao các tố chất thể lực chuyên môn nhằm đạt thành tích thể thao cao. [ 10} Huấn luyện thể lực chuyên môn phải dựa trên cơ sở của huấn luyện thể lực chung bằng cách lổng ghép vào những bài tập thể lực những kỹ thuật chuyên môn của môn thể thao chuyên môn hóa nhằm mục đích thể hiện được mối quan hệ hữu cơ giữa chúng, nâng cao thể lực, hoàn thiện kỹ thuật và đảm bảo phát triển toàn điện cho vận động viên. Các tế chất thể lực: Trong lý luận và phương pháp thể dục thể thao, tố chất thể lực (tố chức vận động) là nhữag đặc điểm, mặt, phẩn tương đối riêng biệt trong thể lực của con người và thường được chia thành năm loại cơ bản: sức mạnh, sức nhanh, sức bén, mềm dẻo và khả nang phối hợp van động. 12 Hai thuật ngữ tố chất thể lực và tố chất vận động thực chất tương đồng với nhau vì déu chủ yếu nói đến những nhân tố, đặc điểm, mat tương đối khác nhau về thể lực của con người.
Tuy vậy, nếu xét kỹ hon từ góc độ điều khiển động tác của hệ thống thần kinh trung ương thì gọi là tố chất vận động, còn nếu nhấn mạnh vẻ đặc trưng sinh cơ học thì là tố chất thể lực. Còn nếu từ góc độ điểu khiển hoạt động sinh lý và tim lý (trong đó có ý chí) thì còn gọi là các tố chất tâm vận động. Sức mạnh: © Khái niệm: Sức manh là khả nang khắc phục lực cản bên trong hoặc bén ngoài bằng sự nổ lực của cơ bấp, hay nói cách khác sức mạnh là khả nãng con người sinh ra lực cơ học bằng nổ lực cơ bấp.{ 10] Cơ bắp có thể sinh ra lực trong những trường hợp sau: ~_ Không thay đổi độ dài cơ (chế độ tĩnh). ~ Giảm độ dài của cơ (chế độ khấc phục).
~ Tăng độ dài của cơ (chế độ nhượng bộ). » Các hình thức thể hiện tố chất sức mạnh: Tế chất sức mạnh có thể được phân chia thành sức mạnh tuyệt đối, sức mạnh tốc độ và sức mạnh bền. ~ Sức mạnh tuyệt đối: là năng lực khắc phục lực cản lớn nhất của cơ. Trong Judo sức mạnh tuyệt đối được vận động viên sử dụng khi thực hiện một lực đối kháng trực tiếp chống lại lực tấn công của đối phương và khi van động viên ra lực thực hiện khi kết thúc đông tác tấn công.
13 - Sức mạnh tương đối: là tỷ xố giữa sức mạnh tuyệt đối chia cho trong lượng cơ thể (kg). ~ Sức mạnh tốc độ: là khả năng khắc phục lực cản với tốc độ co cơ cáo của vận động viên. Sức mạnh tốc độ của van động viên Judo được xác định khi vận động viên ra sức thực hiển kỹ thuật động tác. ~ Sức mạnh bến: là khả năng chống lại mệt mỏi của van động viên khí hoạt đông sức mạnh kéo dai.
Nguyên lý chính của Judo là “di nhu chế cương”, tuy nhiên trong thi đấu thể thao hiện đại. sức mạnh là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến thành tích thể thao của vận động viên. Bên cạnh đó thời gian thi đấu kéo đà: (theo luật có thể kéo đài hơn 10 phút) nên khả năng duy trì được sức mạnh trong suốt thời gian thi đấu là một trong những yêu cầu quan trọng và cẩn thiết đối với vận động viên để đạt thành tích cao. Judo là môn thể thao thi đấu đối kháng trực tiếp với sự tiếp xúc mạnh về thể chất nên sức mạnh là một tố chất thé lực quan trọng cẩn được chú trọng khi huấn luyện thể lực cho vận động viên.
« _ Phương pháp kiểm tra sự phát triỂn sức mạnh: Việc kiểm tra sức mạnh được tiến hành chủ yếu thông qua hai hình thức: thông qua bài tập thi đấu và thông qua các bài tập chính của huấn luyện sức — Sức mạnh tuyệt đối (tối đa): được do bằng sức mạnh tĩnh lực và động lực. Sức mạnh tĩnh lực được đo bằng các lực kế tiêu chuẩn hoặc máy đo lực cơ. Sức mạnh động lực, sức mạnh tuyệt đối có thể đo bằng lực kế hoặc trọng lượng tạ mà vin động viền khắc phục được. lá ~ Sức mạnh tốc độ: thường được đo bằng kết quả vẻ chiều cao và chiều đài.
như các thử nghiêm thường dùng để đo sức bật là thử nghiệm bật cao duỗi thẳng người tại chỗ hoặc bật xa tại chỗ, bật ba bước. Sức mạnh tốc độ còn được kiểm tra bằng kết quả số lần thực hiện được trong khoảng thời gian nhất định khi vận động viên thưc hiện các động tác bật nhảy, đẩy, cử tạ (thông thường số lần lặp lại được han chế từ 6 — 10 lan vơi biên đô thực hiện đông tác như nhau). — Sức mạnh bén: được do bằng số lan lap lại dat được trong một thời gian cho trước hoặc là số lin lặp lại tới mức kiệt sức (theo tần số động tác quy định). Bên cạnh đó còn có thể kiểm tra sức mạnh bền bằng lực kế đặc biệt như xe đạp lực kế.
Sức nhanh: © Khái niệm: Khái niệm và các hình thức biểu hiện của sức nhanh là một tổ hợp thuộc tính chức năng của con người. Nó quy định chủ yếu và trực tiếp đặc tính tốc độ động tác cũng như thời gian phản ứng vận động. (9} Sức nhanh là khả năng thực hiện động tác trong một thời gian ngắn. © Các hình thức biểu hiện sức nhanh: Người ta phân biệt ba hình thức đơn giản biểu hiện sức nhanh như sau: ~ Sức nhanh phản ứng vận động là khả năng nhanh chóng đáp lại những tín hiệu kích thích của vận động viên.
Trong Judo sức nhanh phan ứng vận động được thể hiện ở tốc độ vận động của cơ thể phản ứng lại kỹ thuật tấn công của vận đông viên (né tránh kỹ thuật hoặc thực hiện những kỹ thuật phản). 1S - Sức nhanh động tác là năng lực hoàn thành động tác trong một thời gian ngắn của vận động viên.