Luận Văn Thạc Sĩ: Nghiên Cứu Hàm Lượng Nitrate Trong Rau Tại Xã Đồng Bẩm, Thái Nguyên

Nghiên cứu xác định hàm lượng nitrate trong rau tại xã Đồng Bẩm, Thái Nguyên, đánh giá chất lượng rau an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng.

• Tác giả: Phạm Thị Sáng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Chí Hiểu
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu xác định hàm lượng Nitrate trong rau tại vùng sản xuất rau xã Đồng Bẩm, thành phố Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở pháp lý
• 2.3. Cơ sở lý luận
• 2.4. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 2.5. Tổng quan về tình hình sản xuất và tiêu thụ rau trên thế giới và Việt Nam
• 2.5.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau trên thế giới
• 2.5.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau tại Việt Nam
• 2.6. Dinh dưỡng của đạm cho rau và vấn đề tồn dư Nitrat (NO3-)
• 2.6.1. Vai trò của N đối với sự sinh trưởng và phát triển của cây rau
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Các phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 3.3.3. Phương pháp lấy mẫu ngoài thực địa
• 3.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.3.5. Phương pháp so sánh
• 3.3.6. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Đồng Bẩm – thành phố Thái Nguyên
• 4.2. Đặc điểm kinh tế - văn hóa, xã hội
• 4.3. Hiện trạng sản xuất rau và sử dụng phân bón cho rau tại xã Đồng Bẩm
• 4.3.1. Hiện trạng sản xuất rau tại xã Đồng Bẩm
• 4.3.2. Hiện trạng sử dụng phân bón cho rau tại xã Đồng Bẩm
• 4.4. Xác định hàm lượng Nitrate trong một số loại rau tại xã Đồng Bẩm
• 4.4.1. Xác định hàm lượng Nitrate trong rau Bắp cải
• 4.4.2. Xác định hàm lượng Nitrate trong rau Xà lách
• 4.4.3. Xác định hàm lượng Nitrate trong rau Bí
• 4.4.4. Tổng hợp hàm lượng Nitrate theo các loại rau khác nhau
• 4.5. So sánh hàm lượng Nitrate của một số loại rau tại Đồng Bẩm với rau trồng theo VIETGAP
• 4.6. Thuận lợi và khó khăn trong trồng rau ở xã Đồng Bẩm
• 4.7. Một số giải pháp để sản xuất và phát triển RAT
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hàm lượng nitrate trong rau

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định hàm lượng nitrate trong rau tại xã Đồng Bẩm, Thái Nguyên. Nitrate là một chỉ tiêu quan trọng trong đánh giá chất lượng rau, đặc biệt là rau an toàn. Kết quả nghiên cứu cho thấy, hàm lượng nitrate trong các loại rau như bắp cải, xà lách và bí dao động ở mức khác nhau, một số mẫu vượt quá giới hạn cho phép theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Điều này phản ánh thực trạng sử dụng phân bón hóa học, đặc biệt là phân đạm, trong canh tác rau tại địa phương.

1.1. Nitrate trong rau

Nitrate trong rau là vấn đề được quan tâm do ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Khi tiêu thụ rau có hàm lượng nitrate cao, cơ thể có thể chuyển hóa nitrate thành nitrite, gây nguy cơ mắc các bệnh như ung thư và methemoglobinemia. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc sử dụng quá mức phân bón hóa học, đặc biệt là phân đạm, là nguyên nhân chính dẫn đến sự tích lũy nitrate trong rau.

1.2. Phân tích hàm lượng nitrate

Phương pháp phân tích hàm lượng nitrate được thực hiện trong phòng thí nghiệm, sử dụng các kỹ thuật hiện đại để đảm bảo độ chính xác. Kết quả cho thấy, hàm lượng nitrate trong rau bắp cải dao động từ 200-400 mg/kg, trong khi rau xà lách có mức cao hơn, đạt 500-600 mg/kg. So sánh với tiêu chuẩn VIETGAP, một số mẫu rau tại Đồng Bẩm vượt quá giới hạn cho phép.

II. Rau tại xã Đồng Bẩm

Xã Đồng Bẩm là một trong những vùng sản xuất rau chính của thành phố Thái Nguyên. Với diện tích trồng rau lớn, địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp rau cho thị trường. Tuy nhiên, việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật quá mức đã ảnh hưởng đến chất lượng rau và độ an toàn thực phẩm. Nghiên cứu đã chỉ ra những thách thức trong canh tác rau tại địa phương, bao gồm tập quán canh tác lạc hậu và thiếu kiến thức về sản xuất rau an toàn.

2.1. Hiện trạng sản xuất rau

Hiện trạng sản xuất rau tại xã Đồng Bẩm cho thấy, nông dân chủ yếu sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật để tăng năng suất. Tuy nhiên, việc này dẫn đến sự tích lũy nitrate trong rau, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, trong khi nhu cầu tiêu thụ rau tăng cao, tạo áp lực lớn lên người sản xuất.

2.2. Thái Nguyên rau

Thành phố Thái Nguyên là thị trường tiêu thụ rau quan trọng, với mật độ dân số cao và nhu cầu lớn về rau xanh. Thái Nguyên rau từ xã Đồng Bẩm chiếm tỷ lệ đáng kể trong nguồn cung cấp rau cho thành phố. Tuy nhiên, việc kiểm soát chất lượng rau vẫn còn hạn chế, đặc biệt là về hàm lượng nitrate. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp để cải thiện chất lượng rau, đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng.

III. Tác động của nitrate

Nitrate không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng rau mà còn có tác động tiêu cực đến sức khỏe con người. Khi tiêu thụ rau có hàm lượng nitrate cao, cơ thể có thể chuyển hóa nitrate thành nitrite, gây nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát hàm lượng nitrate trong rau để đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

3.1. Nitrate và sức khỏe

Nitrate và sức khỏe có mối liên hệ chặt chẽ. Khi nitrate được chuyển hóa thành nitrite trong cơ thể, nó có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như ung thư dạ dày và methemoglobinemia, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em. Nghiên cứu khuyến cáo người tiêu dùng nên lựa chọn rau có hàm lượng nitrate thấp và tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

3.2. An toàn thực phẩm

Đảm bảo an toàn thực phẩm là mục tiêu quan trọng của nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để các cơ quan chức năng xây dựng chính sách quản lý và kiểm soát chất lượng rau. Đồng thời, nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp để nâng cao nhận thức của người sản xuất và người tiêu dùng về tầm quan trọng của việc sản xuất và tiêu thụ rau an toàn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Rau tươi là nguồn thực phẩm thiết yếu trong bữa ăn hàng ngày, cung cấp phần lớn các khoáng chất kiềm, vitamin (A, B, C, E, PP), pectin, axit hữu cơ và chất xơ cần thiết cho cơ thể con người. Tuy nhiên, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp trong khi nhu cầu tiêu thụ nông sản không ngừng gia tăng. Nhằm tối đa hóa năng suất và thu lợi nhuận ngắn hạn, người sản xuất rau có xu hướng lạm dụng phân bón hóa học (đặc biệt là phân đạm) và các chất kích thích sinh trưởng, dẫn đến tình trạng tồn dư nitrate ($\text{NO}_3^-$) trong nông phẩm vượt ngưỡng an toàn, đe dọa trực tiếp sức khỏe người tiêu dùng.

Thành phố Thái Nguyên là trung tâm kinh tế, chính trị khu vực phía Bắc với mật độ dân số cao ($1.367\text{ người/km}^2$). Trong đó, xã Đồng Bẩm là vùng chuyên canh sản xuất và thâm canh rau màu quan trọng cung cấp cho toàn thành phố. Tuy nhiên, tập quán canh tác của các hộ nông dân tại đây vẫn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm truyền thống, việc kiểm soát dư lượng nitrate tại đồng ruộng trước khi đưa ra thị trường chưa được thực hiện bài bản.

Xuất phát từ thực trạng đó, đề tài "Nghiên cứu xác định hàm lượng Nitrate trong rau tại vùng sản xuất rau xã Đồng Bẩm – thành phố Thái Nguyên" được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Mục tiêu nghiên cứu:

   • Xác định hàm lượng nitrate trong một số loại rau thương phẩm sản xuất tại xã Đồng Bẩm.
   • Đánh giá mức độ an toàn vệ sinh thực phẩm dựa trên các tiêu chuẩn hiện hành.
   • Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để khuyến cáo người tiêu dùng, người sản xuất và các cơ quan quản lý trong việc định hướng sản xuất, tiêu thụ rau an toàn.

2. Nhiệm vụ nghiên cứu:

   • Điều tra thực trạng sản xuất và tình hình sử dụng phân bón trong canh tác rau tại xã Đồng Bẩm.
   • Xác định hàm lượng nitrate trong 3 loại rau thương phẩm chính gồm: Bắp cải, Xà lách và Rau bí tại thực địa.
   • So sánh hàm lượng nitrate giữa rau canh tác tại Đồng Bẩm với Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN theo Quyết định số 99/2008/QĐ-BNN) và mẫu rau sản xuất theo quy trình VietGAP.
   • Phân tích những thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý nhằm phát triển mô hình sản xuất rau an toàn.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

   • Đối tượng nghiên cứu: 3 loại rau thương phẩm phổ biến gồm Bắp cải (Brassica oleracea nhóm Capitata), Xà lách (Lactuca sativa) và Rau bí (Cucurbita pepo).
   • Phạm vi không gian: Cánh đồng sản xuất rau thuộc xã Đồng Bẩm, thành phố Thái Nguyên; mẫu đối chứng VietGAP thu thập tại xóm Cậy, xã Huống Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên; địa điểm phân tích tại Viện Khoa học sự sống – Đại học Thái Nguyên.
   • Phạm vi thời gian: Thời gian thực hiện từ ngày 20/01/2014 đến ngày 30/04/2014 (thuộc vụ Đông Xuân 2013 – 2014).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở pháp lý và khung lý thuyết

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản pháp quy của Nhà nước về quản lý chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm:

• Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 ngày 17/06/2010 của Quốc hội.
• Nghị định số 38/2012/NĐ-CP ngày 25/04/2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm.
• Nghị định số 178/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 (có hiệu lực từ 31/12/2013) quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm.
• TCVN 9016:2011 về Rau tươi – Phương pháp lấy mẫu trên ruộng sản xuất.
• Quyết định số 687/1998/QĐ-BYT ngày 04/04/1998 của Bộ Y tế về danh mục tiêu chuẩn vệ sinh đối với lương thực, thực phẩm.
• Quyết định số 99/2008/QĐ-BNN ngày 15/10/2008 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành quy định quản lý sản xuất, kinh doanh rau, quả và chè an toàn.

Về mặt lý luận, tác giả tổng quan cơ chế tích lũy và độc tính của nitrate trong cơ thể thực vật và động vật. Nitrate ($\text{NO}_3^-$) khi đi vào hệ tiêu hóa của người sẽ bị vi sinh vật khử thành nitrite ($\text{NO}_2^-$). Nitrite oxy hóa ion $\text{Fe}^{2+}$ trong hemoglobin của hồng cầu thành $\text{Fe}^{3+}$, tạo ra methaemoglobin làm mất khả năng vận chuyển oxy, gây ra hội chứng thiếu oxy máu, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi. Ngoài ra, trong môi trường acid dịch vị ($\text{pH} = 3 - 6$), nitrite kết hợp với các amin bậc 2 tạo thành hợp chất nitrosamine – tác nhân gây đột biến nhiễm sắc thể và ung thư đường tiêu hóa.

Sự tích lũy nitrate trong mô thực vật chịu tác động bởi 20 yếu tố sinh thái và kỹ thuật, trong đó phân bón (liều lượng đạm, tỷ lệ mất cân đối N:P:K, thời gian cách ly), chế độ chiếu sáng, nhiệt độ, chất lượng nguồn đất và nước tưới là những nhân tố quyết định.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phối hợp các phương pháp thu thập dữ liệu xã hội học và thực nghiệm hóa lý:

1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu thống kê điều kiện tự nhiên, tài nguyên, hiện trạng kinh tế - xã hội, sử dụng đất từ Báo cáo tổng kết năm 2013 và phương hướng nhiệm vụ năm 2014 của UBND xã Đồng Bẩm; tổng hợp tư liệu từ FAO, WHO và các công trình khoa học chuyên ngành.
2. Phương pháp điều tra phỏng vấn: Thực hiện phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi đóng và mở đối với 30 hộ nông dân sản xuất rau tại 4 xóm chuyên canh chính (xóm Đồng Bẩm, xóm Nhị Hòa, xóm Đông, xóm Văn Thánh). Nội dung điều tra tập trung vào chủng loại rau, cơ cấu phân bón (phân chuồng tươi/ủ, phân hóa học N-P-K), liều lượng, số lần bón thúc, thời gian cách ly trước thu hoạch, năng suất và nhận thức về quy trình rau an toàn (RAT).
3. Phương pháp lấy mẫu thực địa: Tuân thủ theo TCVN 9016:2011. Mẫu rau được lấy ngẫu nhiên tại ruộng trước khi thu hoạch 1 – 2 ngày. Mỗi loại rau lấy từ 8 – 10 điểm ngẫu nhiên trên ruộng, sau đó trộn đều theo phương pháp đường chéo góc để lập mẫu phân tích đại diện (khối lượng phần ăn được khoảng 2 kg/mẫu). Lấy mẫu đối chứng tại vùng sản xuất rau đạt chuẩn VietGAP tại xóm Cậy, xã Huống Thượng.
4. Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm:
   • Hàm lượng nitrate ($\text{NO}_3^-$) được xác định bằng phương pháp Disunphophenic tại Viện Khoa học sự sống – Đại học Thái Nguyên.
   • Nguyên tắc: Ion $\text{NO}_3^-$ trong dịch chiết thực vật phản ứng với acid đisunfophenic tạo thành dẫn xuất trinitrophenol có màu vàng trong môi trường kiềm ($\text{NaOH}$), cường độ màu tỷ lệ thuận với nồng độ nitrate.
   • Quy trình phân tích: Cân chính xác 10 g mẫu tươi, nghiền nhỏ, định mức đến 100 ml bằng nước cất và lọc qua giấy lọc mịn. Lấy 10 ml dịch lọc vào bát sứ, cô cạn cách thủy đến gần khô, thêm 1 ml acid đisunfophenic khuấy đều. Sau 10 phút, pha loãng với 25 ml nước cất, trung hòa bằng dung dịch $\text{NaOH}$ 10% đến $\text{pH} = 7$ (chuyển sang màu vàng), định mức lên 100 ml và đem đo quang phổ hấp thụ.
   • Dựng đường chuẩn với thang nồng độ $\text{NO}_3^-$: 0, 1, 2, 5, 10 ppm.
5. Phương pháp xử lý số liệu: Dữ liệu điều tra và kết quả đo quang phổ được tổng hợp, tính toán giá trị trung bình, độ lệch trên phần mềm Microsoft Excel và so sánh trực tiếp với ngưỡng giới hạn tối đa theo Quyết định số 99/2008/QĐ-BNN.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh diện tích đất canh tác tại xã Đồng Bẩm bị thu hẹp do quá trình đô thị hóa, dẫn đến tình trạng nông dân tăng cường bón phân đạm hóa học để ép tăng năng suất. Phần mở đầu xác định rõ mục đích nghiên cứu là đánh giá mức độ tồn dư $\text{NO}_3^-$ trong rau thương phẩm nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và làm căn cứ xây dựng vùng sản xuất rau an toàn tại thành phố Thái Nguyên.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết toàn diện cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và các công trình nghiên cứu trong nước, quốc tế:

• Đánh giá sản lượng và xu hướng tiêu thụ rau trên thế giới (dẫn số liệu FAO 2012 tại Australia, Brazil, Liên bang Nga) và tại Việt Nam (diện tích cả nước năm 2012 đạt 680.000 ha, sản lượng 7,8 triệu tấn).
• Phân tích vai trò sinh lý của nguyên tố nitơ (chiếm 1 – 6% trọng lượng chất khô của cây) và quá trình chuyển hóa nitrate trong đất nhờ hệ vi sinh vật (Nitrosomonas, Nitrobacter).
• Phân tích cơ chế gây độc của $\text{NO}_3^-$ thông qua chuyển hóa thành $\text{NO}_2^-$, gây hội chứng methaemoglobinemia và tạo tiền chất sinh ung thư nitrosamine.
• Làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sự tích lũy nitrate: bón thừa đạm vô cơ, bón phân chuồng tươi, thiếu hụt phân lân, kali và vi lượng (Mo, Cu, Mn, Bo), điều kiện chiếu sáng kém, nhiệt độ thấp và nguồn nước tưới bị ô nhiễm.
• Trình bày bảng giới hạn tối đa hàm lượng nitrate cho phép trong rau quả theo tiêu chuẩn của WHO và Quyết định 99/2008/QĐ-BNN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Tác giả mô tả chi tiết đối tượng khảo nghiệm (Bắp cải, Rau bí, Xà lách), địa bàn thực hiện và lịch trình nghiên cứu từ tháng 01/2014 đến tháng 04/2014. Chi tiết hóa quy trình điều tra xã hội học 30 hộ nông dân, quy trình lấy mẫu thực địa theo TCVN 9016:2011 và toàn bộ quy trình phân tích hóa nghiệm bằng phương pháp Disunphophenic tại Viện Khoa học sự sống.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung chương 4 tập trung vào 4 nhóm kết quả chính:

1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Đồng Bẩm:

   • Tổng diện tích đất tự nhiên là 402,37 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 191,81 ha (47,67%), đất phi nông nghiệp chiếm 179,58 ha. Toàn xã có 1.614 hộ với 5.656 nhân khẩu, lao động nông nghiệp chiếm 35,3%.
   • Xã đang trong quá trình đô thị hóa mạnh mẽ với 7 dự án lớn chiếm tổng diện tích quy hoạch 174,5 ha (như dự án ĐH Việt Bắc 42 ha, dự án cảnh quan sông Cầu 60 ha, khu đô thị Châu Âu 38 ha...).
   • Sản xuất rau màu năm 2013 đạt diện tích gieo trồng 115 ha, năng suất trung bình 195 tạ/ha, sản lượng 2.242 tấn/năm.

2. Hiện trạng sử dụng phân bón cho rau tại xã Đồng Bẩm:

   • Kết quả điều tra 30 hộ nông dân cho thấy việc bón phân hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm, mất cân đối nghiêm trọng giữa N, P, K và không tuân thủ thời gian cách ly.

Loại rau	Chỉ tiêu đánh giá	Phân chuồng tươi ($\text{m}^3/\text{ha}$)	Phân chuồng ủ (tấn/ha)	Phân N ($\text{kg/ha}$)	Phân $\text{P}_2\text{O}_5$ ($\text{kg/ha}$)	Phân $\text{K}_2\text{O}$ ($\text{kg/ha}$)	Thời gian cách ly (ngày)
Bắp cải	Thực tế nông dân	18	8,3 – 10,0	367	42	83	10
	Quy trình RAT	0	25 – 30	205	90	120	10 – 15
Rau bí	Thực tế nông dân	20 – 23	8,0 – 11,0	410	445	55	3
	Quy trình RAT	0	8 – 10	195 – 200	500	140	10 – 15
Xà lách	Thực tế nông dân	4	4,0 – 6,0	167	140	0	5
	Quy trình RAT	0	20 – 25	147	206	60	10

3. Hàm lượng Nitrate trong các mẫu rau tại xã Đồng Bẩm:
   • Cả 3 loại rau phân tích đều có hàm lượng $\text{NO}_3^-$ vượt ngưỡng giới hạn tối đa cho phép theo TCVN (Quyết định 99/2008/QĐ-BNN).

Tên loại rau	Hàm lượng $\text{NO}_3^-$ thực tế ($\text{mg/kg}$ tươi)	Ngưỡng cho phép TCVN ($\text{mg/kg}$ tươi)	Mức độ vượt chuẩn	Đánh giá an toàn
Bắp cải	759,37	500	Vượt 1,500 lần	Không an toàn
Xà lách	1570,98	1500	Vượt 1,047 lần	Không an toàn
Rau bí	1155,50	500	Vượt 2,311 lần	Không an toàn

• Nguyên nhân chênh lệch: Rau bí có mức tồn dư cao nhất do tập quán cắt ngọn liên tục và bón thúc đạm đan xen, thời gian cách ly chỉ đạt 3 ngày. Xà lách có hàm lượng tuyệt đối cao ($1570,98\text{ mg/kg}$) do đặc tính tích lũy tự nhiên của rau ăn lá ngắn ngày và tập quán tưới nước phân tươi sát ngày thu hoạch. Bắp cải tích lũy cao do thời tiết vụ Đông Xuân 2014 âm u, mưa lạnh kéo dài làm giảm cường độ quang hợp khử nitrate.

4. So sánh với rau sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP:

   • So sánh mẫu rau tại Đồng Bẩm với mẫu rau trồng theo tiêu chuẩn VietGAP tại xóm Cậy, xã Huống Thượng cho thấy sự khác biệt rõ nét: rau canh tác tại Đồng Bẩm có hàm lượng $\text{NO}_3^-$ cao hơn đáng kể. Mẫu rau bí VietGAP có dư lượng thấp hơn nhiều so với mẫu canh tác tự do tại Đồng Bẩm.

5. Đánh giá thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp:

   • Thuận lợi: Đất đai màu mỡ ven sông Cầu, kinh nghiệm thâm canh lâu đời, thị trường tiêu thụ nội thành lớn, có sự hỗ trợ kỹ thuật từ Trạm Khuyến nông.
   • Khó khăn: Thiếu vốn đầu tư cơ sở hạ tầng (nhà lưới, hệ thống tưới), đất nông nghiệp bị chia cắt do quy hoạch đô thị, tâm lý sợ rau VietGAP mẫu mã không bắt mắt khó tiêu thụ.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính của nghiên cứu

1. Bức tranh thực trạng canh tác: Nghiên cứu đã lượng hóa được sự chênh lệch trong tập quán bón phân tại xã Đồng Bẩm so với quy trình chuẩn rau an toàn:
   • Lượng đạm nguyên chất ($\text{N}$) bón cho bắp cải cao gấp 1,8 lần, cho rau bí cao gấp 2,1 lần và cho xà lách cao gấp 1,2 lần quy trình RAT.
   • Nông dân hầu như không sử dụng hoặc sử dụng rất ít phân kali (xà lách bón $0\text{ kg } \text{K}_2\text{O}/\text{ha}$, bắp cải bón $83\text{ kg/ha}$ so với chuẩn $120\text{ kg/ha}$).
   • Thời gian cách ly trước khi thu hoạch bị rút ngắn nghiêm trọng (rau bí chỉ cách ly 3 ngày so với yêu cầu 10 – 15 ngày).
2. Dữ liệu phân tích nitrate thực nghiệm:
   • $100%$ các loại rau thương phẩm khảo sát tại Đồng Bẩm đều nhiễm nitrate vượt tiêu chuẩn: Bắp cải đạt $759,37\text{ mg/kg}$ (vượt $51,8%$), Xà lách đạt $1570,98\text{ mg/kg}$ (vượt $4,7%$), Rau bí đạt $1155,50\text{ mg/kg}$ (vượt $131,1%$).
   • Chứng minh sự chênh lệch có ý nghĩa về mức độ an toàn giữa phương thức canh tác truyền thống tự phát và mô hình kiểm soát theo tiêu chuẩn VietGAP tại địa phương.

Giải pháp và khuyến nghị tác giả đề xuất

• Đối với người tiêu dùng:
  • Hạn chế ăn sống phần thân, cuống lá, lõi của rau cải búp; hạn chế dùng nước củ dền/cà rốt cho trẻ sơ sinh.
  • Sơ chế và chế biến đúng cách: ngâm rửa kỹ, luộc sơ qua nước sôi giúp giảm từ 30 – 50% lượng nitrate, đổ bỏ nước luộc rau đầu, không hâm nóng lại các món canh rau nhiều lần (tránh chuyển hóa $\text{NO}_3^-$ thành $\text{NO}_2^-$).
  • Bảo quản rau trong ngăn mát tủ lạnh từ 1 – 2 ngày để quá trình hô hấp phân giải bớt nitrate hữu cơ.
  • Nhận biết rau bón thừa đạm qua hình thái: lá xanh đen đậm khác thường, thân giòn mập bất thường, vị chát sau khi luộc.
• Đối với người sản xuất:
  • Tuyệt đối tuân thủ thời gian ngừng bón đạm trước khi thu hoạch tối thiểu từ 10 – 15 ngày.
  • Bón phân cân đối N-P-K theo tỷ lệ khuyến cáo, bổ sung phân chuồng ủ hoai mục và phân vi lượng (Mo, Cu, Mn, Bo) để thúc đẩy hoạt tính enzyme nitratreductase.
  • Thay thế việc tưới nước phân tươi bằng phân hữu cơ sinh học, sử dụng nguồn nước tưới không bị ô nhiễm.
• Đối với cơ quan quản lý:
  • Quy hoạch vùng chuyên canh rau an toàn tập trung, hỗ trợ vốn và chuyển giao kỹ thuật VietGAP đồng bộ cho nông dân Đồng Bẩm.
  • Tăng cường kiểm tra, cấp chứng nhận chất lượng và thiết lập chuỗi phân phối rau sạch để tạo đầu ra ổn định.

Đóng góp của đề tài

Đề tài cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm đầu tiên về dư lượng nitrate trên nông phẩm thương phẩm tại vùng chuyên canh rau xã Đồng Bẩm – nguồn cung rau lớn nhất cho thành phố Thái Nguyên tại thời điểm năm 2014. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo thực chứng, phản ánh tác động tiêu cực của tập quán canh tác lạm dụng phân đạm đến chất lượng nông sản.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Khóa luận chỉ khảo sát trong phạm vi vụ Đông Xuân 2013 – 2014, chưa theo dõi biến động hàm lượng nitrate qua các mùa vụ khác nhau trong năm (vụ Hè Thu).
  • Số lượng chủng loại rau phân tích còn hạn chế (mới thực hiện trên 3 loại rau chính: Bắp cải, Xà lách, Rau bí); chưa mở rộng phân tích các loại rau phổ biến khác như rau muống, cải xoong, cà chua.
  • Nghiên cứu chỉ tập trung vào một chỉ tiêu hóa học là nitrate ($\text{NO}_3^-$), chưa tích hợp phân tích 3 chỉ tiêu an toàn còn lại của RAT gồm: dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hàm lượng kim loại nặng (Pb, Cd, As) và vi sinh vật gây bệnh (E. coli, Salmonella).
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng quan trắc dư lượng nitrate trên nhiều nhóm rau ăn củ, rau ăn quả và rau gia vị theo các mùa vụ khác nhau.
  • Đánh giá toàn diện đồng thời 4 chỉ tiêu chất lượng rau an toàn kết hợp quan trắc chất lượng đất và nước tưới tại lưu vực sông Cầu.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên và học viên ngành Khoa học Môi trường, Nông học, Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Công nghệ Thực phẩm: Tham khảo phương pháp xây dựng đề cương nghiên cứu ô nhiễm nông nghiệp, quy trình điều tra nông hộ và phương pháp hóa nghiệm định lượng nitrate bằng phương pháp so màu Disunphophenic.
• Cán bộ khuyến nông và cơ quan quản lý nông nghiệp địa phương: Sử dụng số liệu thực tế để xây dựng các chương trình tập huấn kỹ thuật bón phân hợp lý, quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn VietGAP tại thành phố Thái Nguyên và các đô thị tương tự.
• Người tiêu dùng: Cung cấp kiến thức cơ sở về độc tính của nitrate và các kỹ năng nhận biết, sơ chế, bảo quản rau tươi nhằm giảm thiểu nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao mẫu rau bí tại xã Đồng Bẩm lại có tỷ lệ vượt tiêu chuẩn nitrate cao nhất trong 3 loại rau?

Rau bí có hàm lượng nitrate trung bình đạt $1155,50\text{ mg/kg}$ tươi, vượt tiêu chuẩn cho phép ($500\text{ mg/kg}$) tới 2,311 lần. Nguyên nhân do rau bí là cây lấy chồi ngọn liên tục; sau mỗi đợt cắt bán, nông dân lại bón thúc phân đạm vô cơ và tưới nước phân chuồng tươi với liều lượng rất cao ($410\text{ kg N/ha}$, cao gấp 2,1 lần quy trình RAT). Đặc biệt, thời gian cách ly từ lần bón cuối đến khi thu hoạch chỉ có 3 ngày (trong khi quy trình RAT yêu cầu từ 10 – 15 ngày), khiến cây chưa kịp chuyển hóa đạm khoáng thành protein.

2. Phương pháp phân tích hóa học nào được sử dụng để xác định hàm lượng nitrate trong khóa luận?

Nghiên cứu sử dụng phương pháp Disunphophenic thực hiện tại Viện Khoa học sự sống – Đại học Thái Nguyên. Nguyên tắc dựa trên phản ứng giữa ion $\text{NO}_3^-$ và acid đisunfophenic trong môi trường kiềm ($\text{NaOH}$) để tạo thành hợp chất trinitrophenol màu vàng. Cường độ màu được đo quang phổ và tính toán nồng độ dựa trên đường chuẩn xây dựng từ dãy dung dịch mẫu chuẩn $0 - 10\text{ ppm}$.

3. Thực trạng sử dụng phân bón của 30 hộ nông dân tại xã Đồng Bẩm có những sai lệch gì so với quy trình rau an toàn?

Khảo sát 30 hộ nông dân cho thấy:

• Lạm dụng phân đạm vô cơ vượt từ 1,2 đến 2,1 lần so với chuẩn.
• Sử dụng phổ biến nước phân chuồng tươi ($4 - 23\text{ m}^3/\text{ha}$) tưới trực tiếp cho rau, vi phạm nghiêm trọng quy chuẩn RAT.
• Bón rất ít phân chuồng ủ hoai mục và thiếu hụt trầm trọng phân kali (thậm chí không bón kali cho xà lách).
• Thời gian ngừng bón phân trước thu hoạch quá ngắn (rau bí 3 ngày, xà lách 5 ngày).

4. Bón thừa phân đạm và thu hoạch sát ngày bón gây hại cho sức khỏe con người như thế nào?

Khi bón thừa đạm và thu hoạch sớm, nitrate ($\text{NO}_3^-$) tích lũy trong mô rau không kịp chuyển hóa. Khi ăn vào, vi khuẩn đường ruột khử nitrate thành nitrite ($\text{NO}_2^-$). Nitrite chuyển hóa hemoglobin thành methaemoglobin làm mất khả năng vận chuyển oxy trong máu, gây tím tái, khó thở và có thể tử vong ở trẻ nhỏ. Ngoài ra, nitrite phản ứng với các amin trong dạ dày tạo thành hợp chất nitrosamine có khả năng gây đột biến gen và ung thư.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Sáng đã phản ánh toàn diện thực trạng canh tác và đánh giá chính xác mức độ tồn dư nitrate trong các loại rau thương phẩm tại xã Đồng Bẩm, thành phố Thái Nguyên năm 2014. Kết quả thực nghiệm bằng phương pháp Disunphophenic chỉ ra $100%$ các mẫu bắp cải ($759,37\text{ mg/kg}$), xà lách ($1570,98\text{ mg/kg}$) và rau bí ($1155,50\text{ mg/kg}$) đều vượt ngưỡng cho phép theo Quyết định 99/2008/QĐ-BNN do thói quen bón thừa đạm, bón phân tươi và rút ngắn thời gian cách ly. Công trình là tài liệu học thuật có giá trị thực tiễn cao, cung cấp cơ sở khoa học xác thực giúp các cơ quan quản lý nông nghiệp định hướng chuyển đổi sang quy trình VietGAP và khuyến cáo người dân thực hành tiêu dùng thực phẩm an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngày nay khi xã hội ngày càng phát triển, đời sống của người dân được nâng cao chăm lo tới sức khỏe nhiều hơn. Con người chú trọng tới thức ăn và dinh dưỡng hằng ngày, trong đó không thể thiếu các loại rau quả tươi. Rau tươi có vai trò đặc biệt quan trọng. Tuy lượng protid và lipid trong rau tươi không đáng kể, nhưng chúng cung cấp cho cơ thể nhiều chất hoạt tính sinh học, đặc biệt là các muối khoáng có tính kiềm, các vitamin, cung cấp sắt, các chất pectin và axit hữu cơ.

Ngoài ra trong rau tươi còn có loại đường tan trong nước và chất xenluloza. Tuy nhiên, trên thị trường Việt Nam hiện nay nhu cầu về số lượng và chất lượng rất đáng chú ý, đặc biệt là rau quả đảm bảo an toàn vệ sinh. Do diện tích đất nông nghiệp trồng rau ngày càng thu hẹp, nhu cầu tiêu dùng càng tăng cùng với nhận thức chưa đúng đắn của người sản xuất rau trong sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật và các loại phân bón , đặc biệt là phân đạm giúp cho rau xanh tốt sử dụng thừa thải gây tồn dư nhiều trong rau quả làm giảm giá trị dinh dưỡng và ảnh hưởng sức khỏe con người. Thành phố Thái Nguyên là một trung tâm kinh tế, chính trị ở khu vực phía Bắc Việt nam.

Với mật độ dân số đông (1.367 người/km2), tổng diện tích tự nhiên là 15.169ha, trong đó đất nông nghiệp là 5.938ha, và dân số hiện nay là 1.000 người(2010), riêng thành phố Thái Nguyên là 330. Vì vậy thành phố Thái Nguyên là một thị trường quan trọng để tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp, trong đó có rau xanh. Đồng Bẩm là một xã ngoại thành của thành phố Thái Nguyên, ngăn cách phần trung tâm thành phố bởi sông Cầu, diện tích: 402,37 ha diện tích tự nhiên và dân số 5656 người ( năm 2013), đặc trưng của vùng là sản xuất và thâm canh rau. Tuy nhiên, do tập quán canh tác còn thấp cùng với việc sử dụng phân bón hóa học và các loại thuốc kích thích sinh trưởng một cách quá mức làm ảnh hưởng đến chất lượng rau quả và độ an toàn cho người dân, và trong đó thì dư lượng Nitrat nguy hiểm cũng rất khó được kiểm soát.

n 2 Vì vậy từ thực tế trên và sự cần thiết phải kiểm tra rau ngay chính tại nơi trồng rau trước khi đưa ra thị thường tiêu thụ, được sự nhất trí của BGH nhà trường, BCN khoa Môi Trường , Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên , dưới sự hướng dẫn của thầy giáo TS. Nguyễn Chí Hiểu , em tiến hành thực hiện đề tài: “ Nghiên cứu xác định hàm lượng Nitrate trong rau tại vùng sản xuất rau xã Đồng Bẩm – thành phố Thái Nguyên” 1. Mục đích của đề tài Xác định hàm lượng Nitrate trong một số loại rau thương phẩm sản xuất tại vùng sản xuất rau xã Đồng Bẩm nhằm xác định mức độ an toàn cũng như làm cơ sở để khuyến cáo với người tiêu dùng, người sản xuất và các cơ quan chức năng nhằm quản lý, sản xuất và tiêu dùng các loại rau có dư lượng Nitrate an toàn với sức khỏe. Yêu cầu của đề tài - Thực trạng sản xuất và sử dụng phân bón trong sản xuất rau tại xã Đồng Bẩm - Xác định hàm lượng Nitrate trong một số loại rau thương phẩm chính trên cánh đồng rau xã Đồng Bẩm, thành phố Thái nguyên.

- So sánh hàm lượng Nitrate của một số loại rau thương phẩm trên cánh đồng rau xã Đồng Bẩm với TCVN và rau VIETGAP - Đề xuất một số giải pháp cho phát triển trồng rau an toàn. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa học tập - Đề tài giúp em có cơ hội để áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế - Nâng cao chuyên môn có thêm kinh nghiệm cho công việc sau này khi ra trường công tác 1. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học - Xác định được hàm lượng Nitrate trong một số loại rau thương phẩm - Kết quả của đề tài làm căn cứ, nền tảng để cho các nghiên cứu tiếp theo và đề xuất các giải pháp phù hợp.

Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả nghiên cứu sau khi hoàn thành sẽ cung cấp số liệu để: n 3 Phổ biến, khuyến cáo người dân và làm tăng sản xuất và tiêu dùng rau an toàn, góp phần xây dựng thương hiệu, mở rộng mô hình trồng rau an toàn. Làm cơ sở cho cơ quan chức năng quan tâm đến các dự án phát triển sản xuất rau sạch cho thành phố trong tương lai Giúp người trồng rau thay đổi kỹ thuật trồng rau, góp phần bảo vệ môi trường. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Cơ sở pháp lý Đề tài căn cứ vào các văn bản pháp luật liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm sau: Luật An Toàn Thực Phẩm ngày 17/06/2010 .Số 55/2010/QH12 do Quốc Hội ban hành Nghị định số 38/2012/NĐ-CP ngày 25 tháng 4 năm 2012 của Chính phủ Quy định chi tiết hiện hành một số điều của luật An toàn thực phẩm Nghị định số 178/2013/NĐ-CP có hiệu lực ngày 31/12/2013 của Chính phủ : Quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm TCVN 9016 :2011 Rau tươi–Phương pháp lấy mẫu trên ruộng sản xuất. Quyết định số 687/1998/QĐ-BYT ngày 04/04/1998 của Bộ y tế về việc ban hành danh mục tiêu chuẩn vệ sinh đối với lương thực , thực phẩm Quyết định số 99 /2008/QĐ-BNN ngày 15 tháng 10 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 2. Cơ sở lý luận Rau là nguồn thực phẩm không thể thiếu trong mỗi bữa ăn hàng ngày của con người nó cung cấp phần lớn các khoáng chất, vitamin và các chất dinh dưỡng khác cho con người. Theo nghiên cứu của các nhà dinh dưỡng học thì hàng ngày chúng ta cần 2.500 calo cho năng lượng để hoạt động sống và làm việc.

Để có đủ số năng lượng đó thì mỗi ngày cần bổ sung thêm khoảng 300g rau mỗi ngày (Sylvia S. Trong khẩu phần ăn hằng ngày rau cung cấp khoảng 95 – 99% nguồn Vitamin A, 60- 70% nguồn Vitamin B và gần 100% nguồn Vitamin C. Các loại Vitamin có trong rau như : VitaminA, B1, B2, C, E, PP… Có tác dụng quan trọng trong quá trình phát triển của cơ thể. Nếu ăn uống lâu ngày thiếu rau xanh thường xuất hiện các triệu chứng như: da khô, mắt mờ , quáng gà,…do thiếu VitaminA, chảy máu chân răng, tay chân mệt mỏi do thiếu n 5 Vitamin C, lở loét miệng lưỡi, viêm ngứa do thiếu Vitamin B2.

Thiếu Vitamin sẽ làm giảm sức dẻo dai, hiệu suất làm việc suy giảm, bệnh tật dễ phát sinh, khi mắc bệnh chữa lâu lành. Trong hoạt động hằng ngày con người một lượng Vitamin nhất định, cùng các chất khoáng có trong rau chủ yếu như K, Ca, Mg, Fe, vi lượng…là những chất cần thiết để cáu tạo nên máu và xương. Một số rau còn được sử dụng như những cây dược liệu quý như: Tỏi ta, Gừng, Nghệ, Tía Tô, …được coi là dược liệu tốt cho hệ tiêu hóa của người và động vật( Tạ Thu Cúc,1997)[ 7 ]. Lượng gluxit và protein trong rau bổ sung cho cơ thể một phần năng lượng tuy không nhiều nhưng đáng chú ý là protein.

Trong rau chứa nhiều lizin(5 – 7 %) và mỗi loại rau có tỷ lệ axit amin khác nhau nên khi ăn nhiều loại rau có tác dụng lớn cho việc sử dụng protein của rau. Chất xơ trong rau giúp cho hệ tiêu hóa được điều hòa, chống táo bón, giữ được cảm giác no (Trần Khắc Thi & cs, 1994) [24]. Về Giá trị kinh tế : Các loại cây rau màu với thời gian sinh trưởng ngắn, có thể sản xuất nhiều vụ trong năm, luân canh, xen canh dễ dàng phù hợp với nhiều thời tiết nên được coi là cây trồng chủ lực trong chuyển dịch cơ cấu xóa đói giảm nghèo cho nông dân Việt Nam Rau là nguồn nguyên liệu của ngành công nghiệp thực phẩm như công nghiệp đồ hộp; công nghiệp bánh kẹo( bí xanh , cà rốt…); công nghệ chế biến thuốc dược liệu( tỏi , hành, rau gia vị….); làm hương liệu như hạt mùi. Ngoài ra còn góp phần phát triển ngành chăn nuôi( Bùi Bảo Hoàn & cs, 2000) [14].

Khái niệm về rau an toàn: “ Những sản phẩm rau tươi(bao gồm các loại rau ăn lá, củ, thân, hoa, quả) có chất lượng như đặc tính của chúng, mức độ nhiễm các chất độc hại và các vi sinh vật gây hại không vượt quá chỉ tiêu cho phép, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, gọi tắt là “ Rau an toàn” (Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Chất lượng của rau an toàn: Rau an toàn phải đạt các yếu tố sau Chỉ tiêu về hình thái: Sản phẩm được thu hoạch đúng lúc, đúng với yêu cầu từng loại rau, không dập nát, hư thối, không lẫ tạp chất, sâu bệnh và bao gói thích hợp(tùy loại) (FAO). n 6 Chỉ tiêu nội chất: Chỉ tiêu cho nội chất được quy định cho rau tươi gồm: dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, hàm lượng nitrat (NO3 -), hàm lượng một số kim loại nặng chủ yếu như Cd, Pb, Cu, ZN….Mức độ nhiễm các vi sinh vật gây bệnh( E.) và ký sinh trùng đường ruột. Cơ sở thực tiễn của đề tài Xã Đồng Bẩm là một xã ven thành phố Thái Nguyên, đây là một trong những xã có diện tích trồng rau khá lớn và cũng là nguồn cung cấp rau chính cho thành phố. Nhưng đến nay địa bàn thành phố chưa có vùng nào sản xuất rau được kiểm tra và đánh giá nơi sản xuất RAT.

Như ta đã biết Nitrat là một trong 4 chỉ tiêu quan trọng của RAT nên việc đánh giá hàm lượng Nitrat trong rau chánh nơi sản xuất là rất cần thiết, tác động trực tiếp đến người trồng rau. Họ muốn tồn tại được và giữ được thương hiệu cho mình thì buộc họ phải thay đổi kĩ thuật canh tác để đáp ứng được nhu cầu thị trường. Kết quả của việc nghiên cứu xác định hàm lượng Nitrate trong rau tạo ra cơ sở để các cơ quan chức năng quan tâm đến vấn đề sản xuất RAT để bảo vệ sức khỏe cho người dân, đồng thời góp phần BVMT. Tổng quan về tình hình sản xuất và tiêu thụ rau trên thế giới và Việt Nam 2.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau trên thế giới Trên thế giới rau là loại cây được trồng từ lâu đời. Người Hy Lạp. Ai Cập cổ đại đã biết trồng rau và sử dụng rau bắp cải như một nguồn thực phẩm. Từ năm 2000 trở lại đây diện tích trồng rau trên thế giới tăng bình quân mỗi năm trên 600,000ha sản lượng rau cũng tăng dần qua các năm.