Luận văn thạc sĩ: Tối ưu hóa thông số PID điều khiển robot SCARA bằng giải thuật di truyền

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sử dụng giải thuật di truyền tìm kiếm thông số pid điều khiển robot scara bám theo quỹ đạo cho trước, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận văn thạc sỹ

2015

89
3
0

Phí lưu trữ

30 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

1.1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

1.2. Một số kết quả nghiên cứu trong nước

1.3. Tình hình nghiên cứu ngoài nước

1.4. Giới thiệu về luận văn

1.5. Mục đích luận văn

1.6. Nhiệm vụ giới hạn của đề tài

1.7. Phương pháp thực hiện

1.8. Tính mới của luận văn

2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

2.1. Điều khiển vi tích phân tỉ lệ (PID)

2.2. Điều khiển thích nghi

2.3. Cơ sở lý thuyết Robot

3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG MÔ HÌNH TOÁN VÀ THIẾT KẾ BỘ ĐIỀU KHIỂN

3.1. Xây dựng mô hình toán

3.2. Thiết kế bộ điều khiển bám theo quỹ đạo hình tròn

3.3. Lưu đồ giải thuật di truyền

4. CHƯƠNG 4: MÔ HÌNH HÓA MÔ PHỎNG

4.1. Sơ đồ mô phỏng Simulink

4.2. Giao diện điều khiển giám sát bằng Visual #

4.3. Lưu đồ chương trình C

5. CHƯƠNG 5: THỰC NGHIỆM KIỂM CHỨNG

5.1. Giới thiệu sơ bộ về mô hình

5.2. Kết quả thực nghiệm

6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN

6.1. Kết quả đạt được

6.2. Hướng khắc phục và phát triển đề tài

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Phụ lục 1: Code chương trình Mathlab

Phụ lục 2: Code chương trình C

Phụ lục 3: Code chương trình C#

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu giải thuật di truyền tối ưu hóa PID cho robot SCARA

Nghiên cứu về giải thuật di truyền (GA) trong việc tối ưu hóa thông số PID cho robot SCARA đang trở thành một xu hướng quan trọng trong lĩnh vực điều khiển tự động. Robot SCARA, với khả năng hoạt động chính xác và linh hoạt, đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp. Việc tối ưu hóa thông số PID không chỉ giúp cải thiện hiệu suất điều khiển mà còn nâng cao độ chính xác trong quá trình hoạt động của robot. Mục tiêu của nghiên cứu này là tìm ra bộ thông số PID tối ưu để robot SCARA có thể bám theo quỹ đạo đã cho một cách hiệu quả.

1.1. Giới thiệu về robot SCARA và ứng dụng của nó

Robot SCARA (Selective Compliance Assembly Robot Arm) là một loại robot công nghiệp được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ lắp ráp và xử lý vật liệu. Với cấu trúc 4 bậc tự do, robot SCARA có khả năng di chuyển linh hoạt và chính xác, phù hợp cho các ứng dụng trong dây chuyền sản xuất. Việc tối ưu hóa thông số PID cho robot SCARA giúp cải thiện khả năng điều khiển và tăng cường hiệu suất làm việc.

1.2. Tầm quan trọng của việc tối ưu hóa thông số PID

Tối ưu hóa thông số PID là một yếu tố quan trọng trong việc điều khiển robot SCARA. Các thông số Kp, Ki và Kd ảnh hưởng trực tiếp đến độ ổn định và tốc độ đáp ứng của hệ thống điều khiển. Việc sử dụng giải thuật di truyền để tìm kiếm các thông số này giúp nâng cao hiệu quả điều khiển, giảm thiểu sai số và cải thiện độ chính xác trong quá trình hoạt động của robot.

II. Thách thức trong việc tối ưu hóa thông số PID cho robot SCARA

Mặc dù việc tối ưu hóa thông số PID cho robot SCARA mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải một số thách thức đáng kể. Một trong những vấn đề chính là việc xác định các thông số tối ưu trong một không gian tìm kiếm rộng lớn. Giải thuật di truyền có thể giúp giải quyết vấn đề này, nhưng cần phải được điều chỉnh để phù hợp với đặc điểm của hệ thống điều khiển. Thời gian đáp ứng chậm của GA so với các phương pháp khác cũng là một thách thức cần được khắc phục.

2.1. Vấn đề xác định không gian tìm kiếm

Xác định không gian tìm kiếm cho các thông số PID là một thách thức lớn. Không gian này có thể rất rộng, và việc tìm kiếm thông số tối ưu trong không gian này đòi hỏi một phương pháp hiệu quả. Giải thuật di truyền có khả năng tìm kiếm trong không gian lớn, nhưng cần phải có các tiêu chí rõ ràng để đánh giá hiệu suất của các cá thể trong quần thể.

2.2. Thời gian đáp ứng của giải thuật di truyền

Một trong những hạn chế của giải thuật di truyền là thời gian đáp ứng chậm so với các phương pháp tối ưu hóa khác. Điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu suất của robot SCARA trong các ứng dụng thực tế. Cần có các biện pháp cải tiến để giảm thiểu thời gian tính toán mà vẫn đảm bảo chất lượng của kết quả tối ưu.

III. Phương pháp sử dụng giải thuật di truyền để tối ưu hóa PID

Phương pháp tối ưu hóa thông số PID cho robot SCARA thông qua giải thuật di truyền bao gồm nhiều bước quan trọng. Đầu tiên, cần xây dựng mô hình toán học cho hệ thống điều khiển. Sau đó, giải thuật di truyền sẽ được áp dụng để tìm kiếm các thông số Kp, Ki và Kd tối ưu. Cuối cùng, kết quả sẽ được kiểm chứng thông qua mô phỏng và thực nghiệm trên mô hình thực tế.

3.1. Xây dựng mô hình toán học cho hệ thống

Mô hình toán học là bước đầu tiên trong quá trình tối ưu hóa. Cần xác định các phương trình điều khiển và các tham số liên quan đến robot SCARA. Mô hình này sẽ giúp đánh giá hiệu suất của hệ thống khi thay đổi các thông số PID.

3.2. Áp dụng giải thuật di truyền để tìm kiếm thông số PID

Sau khi xây dựng mô hình, giải thuật di truyền sẽ được áp dụng để tìm kiếm các thông số PID tối ưu. Quá trình này bao gồm việc khởi tạo quần thể, đánh giá độ thích nghi và thực hiện các phép lai ghép và đột biến để tạo ra các cá thể mới. Kết quả sẽ được so sánh với các phương pháp tối ưu hóa khác để đánh giá hiệu quả.

IV. Kết quả thực nghiệm và ứng dụng của nghiên cứu

Kết quả thực nghiệm cho thấy rằng việc sử dụng giải thuật di truyền để tối ưu hóa thông số PID cho robot SCARA mang lại hiệu quả cao. Các thông số Kp, Ki và Kd được tìm kiếm đã giúp robot bám theo quỹ đạo một cách chính xác và ổn định. Nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể áp dụng trong thực tế, giúp nâng cao hiệu suất làm việc của robot trong các dây chuyền sản xuất.

4.1. Kết quả mô phỏng và thực nghiệm

Kết quả mô phỏng cho thấy rằng robot SCARA có thể bám theo quỹ đạo một cách chính xác khi sử dụng các thông số PID tối ưu. Thực nghiệm trên mô hình thực tế cũng cho thấy sự tương đồng với kết quả mô phỏng, chứng minh tính khả thi của phương pháp.

4.2. Ứng dụng trong ngành công nghiệp

Nghiên cứu này có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp, từ lắp ráp đến xử lý vật liệu. Việc tối ưu hóa thông số PID giúp cải thiện hiệu suất và độ chính xác của robot SCARA, từ đó nâng cao năng suất làm việc trong các dây chuyền sản xuất.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Nghiên cứu về giải thuật di truyền trong việc tối ưu hóa thông số PID cho robot SCARA đã đạt được những kết quả khả quan. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết trong tương lai. Việc cải tiến thời gian đáp ứng của giải thuật và mở rộng ứng dụng của nghiên cứu sẽ là những hướng đi quan trọng trong thời gian tới.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng giải thuật di truyền để tối ưu hóa thông số PID cho robot SCARA là một phương pháp hiệu quả. Các thông số tối ưu đã giúp robot hoạt động chính xác và ổn định hơn.

5.2. Hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để cải tiến thời gian đáp ứng của giải thuật di truyền và mở rộng ứng dụng của phương pháp này trong các lĩnh vực khác nhau. Việc kết hợp với các công nghệ mới như học máy cũng có thể mang lại những kết quả tích cực.

17/07/2025
Luận văn thạc sĩ sử dụng giải thuật di truyền tìm kiếm thông số pid điều khiển robot scara bám theo quỹ đạo cho trước

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả sẽ tìm hiểu tình hình nghiên cứu các đề tài liên quan đến lĩnh vực cánh tay Robot ở trong và ngoài nước. Điều này giúp tác giả có cái nhìn tổng quan về đối tượng SCARA Robot và mục tiêu điều khiển mà tác giả lựa chọn để nghiên cứu trong khóa luận này. Tiếp theo, tác giả trình bày mục đích luận văn, nhiệm vụ giới hạn đề tài và phương pháp thực hiện. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu Hiện nay, sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghiệp hiện đại thì không thể thiếu sự hỗ trợ của các tay máy công nghiệp.

Dẫn đến các tay máy ngày càng được ứng dụng rộng rãi hơn và “Robot SCARA” là một điển hình cho các tay máy với khả năng hoạt động linh hoạt, chính xác và dễ điều khiển. Chính vì vậy tác giả chọn Robot SCARA làm đối tượng nghiên cứu trong khóa luận này. Một số kết quả nghiên cứu trong nƣớc Thông qua các kênh thông tin trên internet, tạp chí khoa học, luận văn… cho thấy một số tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu của tác giả.  Nghiệm thu dự án Thiết kế chế tạo Robot Scara 3 và 4 bậc tự do [7] Trong hu n hổ chương tr nh chế tạo Robot c ng nghiệp, ngày 04 0 2013, Sở Khoa học và C ng nghệ thành phố đã tổ chức nghiệm thu dự án “T S 3 4 ” do ThS.

han Văn Đức làm chủ nhiệm dự án và C ng ty TNHH Sản xuất Thương mại D ch vụ AUTE làm Cơ quan chủ tr. Sản ph m dự án g m: HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 1 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI 1 tay máy Scara 3 bậc tự do, 1 tay máy Scara 4 bậc tự do và m theo bộ tài liệu g m 1 bài thực hành cơ bản.1: Robot Scara 3 và 4 b c t do.  Robot Việt Nam dự triển lãm lớn nhất thế giới [8] Bốn mẫu robot công nghiệp "made in Vietnam" tham dự International Robot Exhibition (IREX 2009) - triển lãm lớn nhất thế giới về robot diễn ra tại trung tâm triển lãm Tokyo Big Sight (Nhật Bản), ngày 25-28/11/2009. HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 2 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI Đây là các sản ph m mới nhất do Công ty CP Robot TOSY Việt Nam nghiên cứu và chế tạo.

Hai Arm Robot là tay máy đa năng có thể làm nhiều công việc như hàn, sơn, lắp ráp, đóng gói, di chuyển vật liệu, xếp dỡ pallet. Còn SCARA Robot và Parallel Robot có tốc độ cao, ứng dụng gắp các sản ph m trên băng chuyền chuyển động nhanh. Các robot này có độ chính xác 0,1 mm, tầm hoạt động 0,6-2 mét, tải trọng 1-30 kg. Ngoài giải thưởng Sản ph m được yêu thích nhất do tạp chí Popular Science Magazine bình chọn thì Robot nhảy TOSY còn vinh dự được xuất hiện trên nhiều kênh truyền hình lớn của Mỹ như Fox News, NBC, MTV như một điểm sáng của triển lãm CES 2013.

Robot nhảy TOSY sử dụng công nghệ cảm biến âm thanh.  Nghiên cứu ứng dụng chuyển động của cánh tay người cho Robot [5] Mạng thần inh (Neural networ ) được phát triển để điều khiển cánh tay robot khi cần tạo ra những đường di chuyển cho robot. Trong nghiên cứu này, một mạng thần kinh nhiều lớp bac propagation đã được sử dụng để tạo ra các đường chuyển động nằm trong mặt phẳng thẳng đứng từ bộ dữ liệu chuyển động cánh tay HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 3 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI của con người. Các mạng thần inh được huấn luyện để có thể tạo ra các đường chuyển động theo thời gian thực.

Các bộ dữ liệu của chuyển động cánh tay của người trong mặt phẳng thẳng đứng thu được từ hệ thống chụp chuyển động VICON và được phân loại thành hai loại đường chuyển động trước khi chuyển đến hệ thống thần kinh. Loại đường I, chuyển động cánh tay của con người đơn giản, có thể được dạy học và lặp lại một cách ổn đ nh. Tuy nhiên, độ chính xác lặp lại chưa cao 1.2 cm trên 10 lần lấy mẫu; Nhưng loại đường II - chuyển động của cánh tay con người phức tạp hơn do đó mạng thần kinh cần được sửa đổi trước khi thực hiện các đường chuyển động dạng này. Một thuật toán huấn luyện hiệu quả đã được phát triển và tạo ra những chuyển động giống như cánh tay con người.

 Nghiên cứu chế tạo Robot 5 bậc tự do [6] Luận văn xây dựng thành công cánh tay máy 5 bậc tự do với những phương pháp điều khiển điểm đến điểm dùng kỹ thuật PWM. Luận văn cũng phát huy khả năng thiết kế và kỹ năng sử dụng các công cụ hỗ trợ, thực hành gia công các chi tiết, sử dụng các cơ cấu một cách linh hoạt và hợp lý nhất. Làm chủ được quá tr nh điều khiển động cơ RC servo dựa trên nền tảng vi điều khiển, phát huy tư duy lập trình, tính toán…tác giả cũng đã ết hợp một cách hài hòa giữa cơ hí và điện tử, đ ng thời qua đó cũng đã thấy được sợi dây ràng buộc vững chắc giữa lý thuyết và thực hành. Luận văn đã giúp tác giả vận dụng một cách hoàn hảo lý thuyết vào trong thực tế và dùng thực tế để kiểm tra lại lý thuyết.

HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 4 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI Hì 1.1 ê 15 lầ l ẫ ; N ễ ADC ũ â ì lắ q ì ọ … ư ũ í l ê ứ ắ ữ ê â í ọ ằ (GA) ằ ì ô ố PID SCARA e q ì ò ở l lầ ẽ ô ở l í ADC ằ â ễ ADC ô ố. HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 5 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc  Vibration Control Comparison Of A Single Link Flexible Manipulator Between Fuzzy Logic Control And Pole Placement Control [8] Bài báo này nhóm tác giả đưa ra hai phương pháp điều khiển Fuzzy Logic và Đặt cực nhằm kiểm soát các dao động và sai lệch ở các khớp đơn. ua đó so sánh đối chiếu để tìm ra giải pháp tối ưu.

Nhóm tác giả đã xây dựng thuật toán trên môi trường MATLAB Simulink và thuật toán Fuzzy Logic đã được lựa chọn. Kết quả cho thấy phương pháp Fuzzy Logic iểm soát các dao động và sai lệch ở các khớp đơn tốt hơn hẳn so với phương pháp Đặt Cực. Tham khảo bảng 1.1 Kết quả: hương pháp Vọt lố (đơn v Vọt lố (đơn v Sai lệch tối đa Sai lệch tối đa điều khiển độ) với tải độ) với tải (đơn v độ) với (đơn v độ) với trọng 0g trọng 30g tải trọng 0g tải trọng 30g Fuzzy logic 0 2.1: Kết quả của hai phương pháp Fuzzy logic và đặt cực.  From Motion Planning to Kinematic control of SCARA robot [9] Các công nghệ mới bên trong robot, đòi hỏi hệ thống của nó ngày càng trở nên th ng minh hơn.

Điều quan trọng là kết hợp các hệ thống phụ khác nhau cho phép một robot d ch vụ nhận được nhiều hơn ứng dụng làm việc trong các lĩnh vực hác nhau. Như vậy, việc phát triển các ứng dụng cụ thể là cần thiết. Bài viết này đề ra cách thay thế ứng dụng cho các robot bằng tay kết hợp với nhiều kỹ thuật khác nhau thuộc lĩnh vực Robot, chẳng hạn như: hoạch đ nh chuyển động, hoạch đ nh và kiểm soát quỹ đạo mục tiêu. Điều này liên quan đến cấu hình một SCARA robot và cuối cùng là thực hiện xác nhận mô phỏng.

HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 6 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI Hình 1.4: C u hình robot SCARA Bài báo này nhóm tác giả đề cập đến quỹ đạo điểm đến điểm và quỹ đạo đa điểm. Vận tốc được đề xuất là dạng tam giác. Hạn chế của bài báo này là chỉ đưa ra quỹ đạo dạng m phỏng và chưa được iểm chứng thực tế. hương pháp điều hiển là động lực học v trí, sử dụng bộ điều hiển ID.5: V n tốc với biên d ng tam giác HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 7 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI Hình 1.6: H thố u khi n vòng lặp.7: Gi ồ v n tốc d ược.8: Qu o mong muốn.

HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 8 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI  Trajectory Planning Design Equations and Control of a 4 - axes Stationary Robotic Arm [10] Bài báo này đề cập đến việc thiết kế quỹ đạo di chuyển cho robot SCARA 4 trục, dùng trong phòng thí nghiệm. Ý chính của bài báo này là việc thiết kế quỹ đạo di chuyển liên tục cho cánh tay robot SCARA trong quá trình học việc của nó từ điểm đến điểm trong không gian làm việc và tránh tất cả chướng ngại vật thuộc quỹ đạo đường đi của nó. động học thuận cho v trí và hướng của cánh tay robot trong h ng gian 3D. Động học ngược cho tập hợp các biến khớp sẽ đáp ứng cùng với việc xử lý v trí và đ nh hướng.

Kết quả chỉ dừng ở cấp độ mô phỏng, kết quả thực nghiệm chưa thấy tác giả đề cập.9: H thống Robot SCARA và máy tính HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 9 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI Hình 1.10: Qu o di chuy n của Robot SCARA hương tr nh quãng đường là dạng bậc 3: a*t^3+b*t^2+c*t+d=P hương tr nh vận tốc là dạng bậc 2 (Quãng đường chia thời gian): a*t^2+b*t+c+d/t=V hương tr nh gia tốc là dạng bậc nhất (bằng đạo hàm của vận tốc): 2a*t+b- d/t^2=A với a=-6; b=30; d=0 Hình 1.11: Bi ồ vị trí, v n tốc và gia tốc theo thời gian HVTH: LÊ MINH NGỌC Trang 10 KTĐT2013A GVHD: TS NGUYỄN VĂN THÁI 1. Giới thiệu về luận văn 1. Mục đích luận văn - Nghiên cứu, xây dựng và mô phỏng chương tr nh sử dụng giải thuật GA để tìm ra bộ thông số PID nhằm điều khiển tay máy SCARA bám theo quỹ đạo đường tròn dựa trên m i trường Matlab. - Kiểm chứng kết quả của giải thuật di truyền trên mô hình thực Robot SCARA.

Nhiệm vụ giới hạn của đề tài Đề tài “Sử dụng giải thuật GA tìm kiếm thông số ID điều khiển Robot SCARA bám theo quỹ đạo cho trước” đưa ra ết quả mô phỏng. Từ đó, thi c ng và thực nghiệm kết quả mô phỏng trên mô hình thực tế. Nhiệm vụ và giới hạn đề tài nghiên cứu: Nhiệm vụ mô hình hóa mô phỏng:  Tìm ra mô hình toán của hệ thống.  Xây dựng giải thuật tìm kiếm GA.

Về phần thiết kế cơ khí đặt ra những nhiệm vụ như sau:  Thiết kế Robot SCARA trên AutoCAD và Solidworks.  Xây dựng mô hình hoàn chỉnh.  Kiểm tra khả năng hoạt động của mô hình. Về phần mạch điều khiển:  Thiết kế mạch điện trên OrCAD và sử dụng module PIC18F4431 có bán trên th trường.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Tài liệu "Nghiên cứu giải thuật di truyền tối ưu hóa thông số PID cho robot SCARA" trình bày một phương pháp hiệu quả để tối ưu hóa các thông số điều khiển PID cho robot SCARA thông qua việc áp dụng giải thuật di truyền. Nghiên cứu này không chỉ giúp cải thiện độ chính xác và hiệu suất của robot trong các ứng dụng công nghiệp mà còn mở ra hướng đi mới cho việc phát triển các hệ thống điều khiển tự động. Độc giả sẽ tìm thấy những lợi ích rõ ràng từ việc áp dụng giải thuật di truyền, bao gồm khả năng tự động hóa quá trình tối ưu hóa và giảm thiểu thời gian thử nghiệm.

Để mở rộng kiến thức về các ứng dụng của giải thuật di truyền, bạn có thể tham khảo tài liệu Giải thuật di truyền và ứng dụng đối với bài toán vận tải, nơi khám phá các ứng dụng khác của giải thuật này trong lĩnh vực vận tải. Ngoài ra, tài liệu Xây dựng hệ luật mờ mamdani từ cơ sở dữ liệu số cũng cung cấp cái nhìn sâu sắc về việc áp dụng các phương pháp điều khiển mờ trong các hệ thống tự động. Cuối cùng, bạn có thể tìm hiểu thêm về việc hoạch định quỹ đạo di chuyển cho robot qua tài liệu Luận văn thạc sĩ hoạch định quỹ đạo di chuyển cho robot hai chân dựa trên động học và động lực học. Những tài liệu này sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn về các công nghệ và phương pháp hiện đại trong lĩnh vực robot và tự động hóa.