CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐỀ TÀI 1. Các khái niệm liên quan về công trình xanh 1. Khái niệm về công trình xanh Khái niệm Công trình Xanh do Hội đồng Công trình xanh do Hội đồng Công trình Xanh Hoa Kỳ (United States Green Building Council – USGBC) đưa ra nhằm nói đến những công trình đạt được hiệu quả cao tỏng sử dụng năng lượng và vật liệu, giảm thiểu các tác động xấu tới môi trường; đồng thời được thiết kế để có thể hạn chế tối đa những tác động không tốt của môi trường, ảnh hưởng tới sức khỏe con người và môi trường tự nhiên. Công trình xanh là gì? Hội đồng Công trình xanh Thế giới (WGBC) định nghĩa: Công trình Xanh là công trình trong thiết kế, xây dựng hoặc vận hành giảm thiểu các tác động xấu và có thể tạo ra những tác động tích cực đối với khí hậu và môi trường của chúng ta.
Công trình Xanh bảo tồn tài nguyên thiên nhiên quý giá và nâng cao chất lượng cuộc sống. Những tiêu chí tạo nên ngôi nhà “xanh”: - Sử dụng hiệu quả năng lượng, nước và các tài nguyên khác; - Sử dụng năng lượng thay thế ( Ví dụ: năng lượng mặt trời,…); - Có những giải pháp hạn chế ô nhiễm, phế thải và tái chế, tái sử dụng; - Đảm bảo chất lượng không khí của môi trường bên trong công trình; - Sử dụng vật liệu không độc hại, có trách nhiệm và bền vững; - Tính đến yếu tố môi trường trong thiết kế, thi công và vận hành; - Tính đến chất lượng cuộc sống trong thiết kế, thi công và vận hành; - Thiết kế đảm bảo phù hợp với biến đổi môi trường. 5 Hội đồng Công trình xanh Việt Nam (VGBC) định nghĩa: Công trình Xanh là công trình đạt hiệu quả cao trong việc sử dụng năng lượng và vật liệu, giảm thiếu cá tác động xấu tới môi trường đồng thời phải được thiết kế để có thể hạn chế tối đa những tác động không tốt của môi trường xây dựng tới sức khỏe con người và môi trường thông qua những tiêu chí: - Sử dụng năng lượng, nước và cá nguồn tài nguyên khác một cách hiệu quả; - Bảo vệ sức khỏe của người sử dụng và nâng cao năng suất lao động; - Giảm thiểu chất thải, ô nhiễm và hủy hoại môi trường. Một số mục tiêu cụ thể của công trình xanh: - Tiếp cận thông minh về năng lượng Công trình xanh khuyến khích việc lập kế hoạch và mục tiêu sử dụng năng lượng ngay từ khi khởi công dự, tận dụng những thế mạnh của khu vực công trình và điều kiện khí hậu nhằm giảm thiểu nhu cầu sưởi ấm, làm mát và chiếu sáng; Kết hợp thiết kế cảnh quan trong chắn nắng, chắn gió; khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng; tích hợp giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo;… - Bảo vệ tài nguyên nước Côn trình xanh hướng tới giảm thiều mức tiêu thụ nước, đồng thời đảm bảo chất lượng nước nhờ các thiết bị sử dụng nước hiệu quả.
Một số giải pháp tiên tiến như thu nước mưa, tái chế - tái sử dụng nước,…cũng được áp dụng rộng rãi. - Giảm thiểu chất thải và ô nhiễm Việc giảm thiểu phát thải đòi hỏi sự tính toán tỉ mỉ xuyên suốt quá trình thiết kế, xây dựng và vận hành công trình. Công trình xanh giúp hạn chế 6 tác động tiêu cực tới môi trường thông qua chiến lược 3R: Reduce – Reuse – Recycle (Giảm thiểu – Tái sử dụng – Tái chế). Ví dụ: khi giảm diện tích không thấm nước, công trình có thể góp phần giảm lượng nước mưa chảy tràn và nhiệt độ bề mặt cảnh quan.
Chúng ta có rất nhiều cơ hội tái sử dụng những kết cấu có sẵn tái chế, tái sử dụng vật liệu khu vực công trình. - Đảm bảo sức khỏe và tiện nghi của người sử dụng công trình Việc cấp đủ không khí tươi cho các không gian bên trong công trình nhờ thông gió hiệu quả giúp đảm bảo chất lượng không khí tốt, ngăn ngừa sự tích tụ từ các hóa chất độc hại từ các loại vật liệu và quá trình vận hành các thiết bị. Công trình xanh khuyến khích áp dụng rộng rãi giải pháp chiếu sáng tự nhiên nhằm đáp ứng yêu cầu chiếu sáng không gian, tạo tầm nhìn tốt đồng thời giảm thiểu đáng kể chi phí cho chiếu sáng nhân tạo. Công trình xanh là dạng thiết kế "hấp dẫn về thị giác và thính giác".
Trên thực tế, trong thiết kế công trình trường học, bệnh viện, nhà ở và văn phòng, môi trường âm thanh và yêu cầu cách âm đóng vai trò quan trọng kiến tạo một không gian tốt cho việc tập trung, làm việc hiệu quả cũng như nghỉ ngơi tại nhà. Công trình xanh khuyến khích sử dụng các giải pháp làm mát thụ động thông qua chắn nắng và thông gió phù hợp, hoặc thậm chí đơn giản như việc thiết kế - lắp đặt hieejuq ủa các thiêt bị như quạt trần. - Giữ gìn cảnh quan xanh Công trình xanh yêu cầu sự lưu tâ đăqjc biệt tới lựa chọn vị trí xây dựng, bảo tồn thảm thực vật hiện hữu, đồng thời bổ sung các mảng xanh trong 7 thiết kế công trình. Thảm thực vật có thể góp phần giảm thiểu nhu cầu sưởi ấm và làm mát, lọc sạch không khí, giảm thiếu hiệu ứng đảo nhiệt đới cũng như có lợi ích khác.
- Kết nối cộng đồng Ngay từ đầu giai đoạn thiết kế, công trình xanh lưu tâm đến khoảng cách giữa nhà ở và nơi làm việc của người sử dụng công trình cũng như tới những dịch vụ tiện ích khác nhằm giảm thiểu tác động môi trường của phương tiện giao thông cá nhân và lưu lượng phương tiện lưu thông trên đường. Công trình xnah khuyến khích việc sử dụng những phương tiện giao thông thân thiện với môi trường như xe đạp và một số giải pháp giao thông xanh khác. - Tối ưu chi phí trong toàn bộ vòng đời công trình Công trình xanh có sự tính toán đến chi phí trong toàn bộ vòng đời công trình, trong khi công trình thông thường chỉ tập trung vào chi phí thiết kế và xây dựng bạn đầu. Lịch sử phát triển công trình xanh Nửa cuối thế kỉ XX, khi các ngành công nghiệp phát triển như vũ bão đã tạo nên một diện mạo mới cho Trái đắt, tuy nhiên điều đó cũng kéo theo nhiều điều hệ lụy khác.
Trong đó ô nhiễm môi trường, biến đôi khí hậu và sự nóng lên toàn cầu luôn là chủ đề cả Thế giới quan tâm và chú ý. Việc tìm kiếm một không gian sóng và làm việc không khói bụi ô nhiễm, tiện nghi và thoải mái là nhu cầu mong muốn của mỗi con người. Mặt khác, cùng với sự sôi động của thị trường bắt động sản và xu hướng “xanh” đã tác động và thúc đầy các chủ đầu tư tìm 8 hướng đi mới trong concept sản phẩm theo tiêu chuẩn công trình xanh. Sự phát triễn công trình xanh dần trở nên cấp bách và trở thành “xu thế tắt yếu trên thế giới”.
Thuật ngữ “Công trình xanh” (CTX) bắt đầu manh nha trên thế giới vào những năm 70 của thế kỹ trước. Từ cuối thế kỷ 20 bước sang thế kỹ 21, loài người đứng trước một cuộc khủng hoảnglớn về sinh thái và môi trường, thể hiện rõ rệt nhất qua “ Biến đổi khí hậu / Climate Change”- hiện tượng đang ngày càng trở nên trầm trọng, đe dọa hủy diệt cuộc sống trên Trái đất. Lo lắng về sự phát triển thiều bền vững Trái đắt, Liên hợp quốc đã tổ chức Hội nghị toàn cầu đầu tiên về “Môi trường và phát triển” năm 1987. Tiếp đó, năm 1992 Liên hợp quốc lại tổ chức Hội nghị Môi trường và phát triển với sự tham gia của người đứng đầu 162 quốc gia, cùng ký kết “Công ước khung Liên hợp quóc về Biến đổi khí hậu / UN Framework Convention on Climate Change”.
Chính phủ Việt Nam đã phê chuẩn công ước này tháng 11/1994, sau đó đã xây dựng “Chương trình phát triển bền vững quốc gia” (còn gọi là chương trình nghị sự 21/ Agenda 21). Trong bối cảnh đó, năm 1990 - 1995 Phong trào Công trình xanh (CTX) ra đời và được coi là hoạt động quan trọng, tích cực và hiệu quả nhất trong các hoạt động có ý thức của toàn cầu ứng phó với Biến đổi khí hậu. Lý do của sự đánh giá này là các công trình xây dựng (kể từ khi xây dựng, vận hành đến lúc phá hủy) đã thải ra khoảng 50% khí nhà kính CO2 — nguyên nhân chủ yếu gây ra Biến đổi khí hậu. Sau 10 năm thực hiện CTX, các công trình ở Mỹ (số công trình được cấp chứng chỉ CTX 2000 là 1500 và năm 2006 là 5000) đã tiết kiệm được 30% — 50% 9 nước và năng lượng.
Tại Đài Loan, sau 7 năm thực hành CTX (2000 — 2007) đã tiết kiệm được 432 triệu kWh điện, giảm được 285.000 tắn CO2, tương đương lượng hấp thụ của 950 ha rừng, giảm 18,3 triệu m3 nước sạch. Với lợi ích to lớn như vậy, nên phong trào CTX lúc ra đời, năm 1990 — 1995, mới như một “làn Sóng / the Wave”, năm 2000 đã trở thành “Cơn bão / the Storm” và đến nay đã trở thành “Cuộc. cách mạng / the Revolution” trong lĩnh vực xây dựng thề giới, đã lan tỏa trong hơn 100 quốc gia. Tại Singapore, khởi đầu từ năm năm 2005, đến 2012 đã có 1500 công trình được nhận chứng chỉ CTX, chiếm 21% tổng số lượng nhà cửa, và dự kiền tới năm 2030 sẽ có 80% công trình đạt chứng chỉ CTX.
Malaysia bắt đầu phát triển phong trào CTX năm 2009, đến năm 2013 đã có 5 triệu m2 diện tích sàn đạt chứng chỉ CTX. Đặc điểm của công trình xanh Hiện nay, thuật ngữ “Công trình Xanh” đã xuất hiện được một thời gian và đang dần trở nên phổ biến tại Việt Nam, tuy nhiên do số lượng Công trình Xanh và Công trình thường đang có mức độ chênh lệch khá lớn nên phần lớn đại bộ phận dân chúng vẫn chưa tiếp cận sâu và hiểu đúng về Công trình Xanh. Chính điều này đã làm sai lệch đi nhận thức đúng đắn về đặc điểm của Công trình Xanh và gây ra những hiểu lầm như sau: - Công trình Xanh là công trình có nhiều cây xanh: lý do nhầm lẫn này rất dễ hiểu vì đa phần thuật ngữ CTX được hiểu theo nghĩa đen.