Nghiên cứu giá trị xét nghiệm microalbumin và chỉ số microalbumin creatinin ở mẫu nước tiểu ngẫu nhiên trong chẩn đoán biến chứng thận ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại bệnh viện đa k

Nghiên cứu giá trị xét nghiệm microalbumin và chỉ số microalbumin creatinin trong chẩn đoán biến chứng thận ở bệnh nhân đái tháo đường type 2.

• Tác giả: Trần Thị Nga
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Ngọc Dung
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Xét Nghiệm Y Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Giá Trị Xét Nghiệm Microalbumin Trong Chẩn Đoán Biến Chứng Thận Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Type 2
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đại cương về bệnh đái tháo đường
• 1.2. Bệnh thận đái tháo đường
• 1.3. Vai trò của Microalbumin niệu và chỉ số Microalbumin/Creatinin niệu trong đánh giá chức năng thận
• 1.4. Các nghiên cứu trước đây có liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Nồng độ Microalbumin, Creatinin và chỉ số Microalbumin/Creatinin ở mẫu nước tiểu ngẫu nhiên của bệnh nhân ĐTĐ type 2
• 3.3. Tỷ lệ Microalbumin niệu dương tính, ACR dương tính và mối liên quan giữa Microalbumin niệu dương tính, chỉ số Microalbumin/Creatinin ở mẫu nước tiểu ngẫu nhiên với mức lọc cầu thận
• 3.4. Giá trị của Microalbumin niệu và chỉ số Microalbumin/Creatinin niệu trong chẩn đoán biến chứng thận ở bệnh nhân ĐTĐ type 2
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân đái tháo đường type 2
• 4.2. Nồng độ Microalbumin, Creatinin, chỉ số Microalbumin/Creatinin ở mẫu nước tiểu ngẫu nhiên của bệnh nhân ĐTĐ type 2
• 4.3. Tỷ lệ Microalbumin niệu dương tính, ACR dương tính và mối liên quan giữa Microalbumin niệu dương tính, chỉ số Microalbumin/Creatinin ở mẫu nước tiểu ngẫu nhiên với mức lọc cầu thận
• 4.4. Giá trị của Microalbumin niệu và chỉ số Microalbumin/Creatinin ở mẫu nước tiểu ngẫu nhiên trong chẩn đoán biến chứng thận ở bệnh nhân ĐTĐ type 2
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giá Trị Xét Nghiệm Microalbumin Trong Đái Tháo Đường Type 2

Bệnh đái tháo đường type 2 là một trong những nguyên nhân chính gây ra biến chứng thận. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu của biến chứng thận là rất quan trọng để cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Xét nghiệm microalbumin trong nước tiểu giúp phát hiện sớm tình trạng biến chứng thận ở bệnh nhân đái tháo đường. Nghiên cứu cho thấy rằng việc theo dõi nồng độ microalbumin niệu có thể giúp bác sĩ đưa ra các quyết định điều trị kịp thời.

1.1. Định Nghĩa Và Tầm Quan Trọng Của Microalbumin Niệu

Microalbumin niệu là tình trạng xuất hiện albumin trong nước tiểu với nồng độ thấp. Đây là dấu hiệu sớm của tổn thương thận ở bệnh nhân đái tháo đường. Việc phát hiện sớm giúp ngăn ngừa tiến triển đến suy thận mạn tính.

1.2. Tình Hình Biến Chứng Thận Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường

Biến chứng thận do đái tháo đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn. Tỷ lệ bệnh nhân đái tháo đường type 2 mắc biến chứng thận có thể lên đến 40%. Việc theo dõi nồng độ microalbumin là cần thiết để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

II. Vấn Đề Trong Chẩn Đoán Biến Chứng Thận Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường

Chẩn đoán biến chứng thận ở bệnh nhân đái tháo đường gặp nhiều thách thức. Nhiều bệnh nhân không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi bệnh đã tiến triển nặng. Việc sử dụng xét nghiệm microalbumin giúp phát hiện sớm tình trạng này, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết trong quy trình chẩn đoán.

2.1. Những Thách Thức Trong Việc Phát Hiện Sớm Biến Chứng Thận

Nhiều bệnh nhân không được kiểm tra định kỳ nồng độ microalbumin niệu, dẫn đến việc phát hiện muộn. Điều này làm tăng nguy cơ suy thận và các biến chứng khác.

2.2. Tác Động Của Các Yếu Tố Nguy Cơ Đến Biến Chứng Thận

Các yếu tố như huyết áp cao, nồng độ lipid máu cao và kiểm soát đường huyết kém có thể làm tăng nguy cơ biến chứng thận. Việc theo dõi các yếu tố này là rất quan trọng trong quản lý bệnh nhân đái tháo đường.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Giá Trị Xét Nghiệm Microalbumin

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích nồng độ microalbumin và chỉ số microalbumin/creatinine trong mẫu nước tiểu ngẫu nhiên. Phương pháp này cho phép đánh giá nhanh chóng và chính xác tình trạng chức năng thận của bệnh nhân đái tháo đường type 2.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Và Đối Tượng Tham Gia

Nghiên cứu được thực hiện trên bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Đa Khoa Tỉnh Cà Mau. Đối tượng nghiên cứu được chọn lọc kỹ lưỡng để đảm bảo tính đại diện cho quần thể.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập và phân tích bằng các phương pháp thống kê hiện đại. Kết quả sẽ được so sánh với các tiêu chuẩn chẩn đoán hiện hành để đánh giá độ nhạy và độ đặc hiệu của xét nghiệm.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Microalbumin Niệu

Kết quả nghiên cứu cho thấy nồng độ microalbumin và chỉ số microalbumin/creatinine có mối liên quan chặt chẽ với mức lọc cầu thận. Việc xác định các chỉ số này giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng thận của bệnh nhân đái tháo đường type 2.

4.1. Nồng Độ Microalbumin Niệu Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường

Nghiên cứu ghi nhận nồng độ microalbumin ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 có sự gia tăng đáng kể so với nhóm đối chứng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải theo dõi định kỳ.

4.2. Mối Liên Quan Giữa Microalbumin Niệu Và Mức Lọc Cầu Thận

Kết quả cho thấy có mối liên quan chặt chẽ giữa nồng độ microalbumin và mức lọc cầu thận. Việc theo dõi chỉ số này giúp phát hiện sớm tình trạng suy thận.

V. Kết Luận Về Giá Trị Xét Nghiệm Microalbumin Trong Chẩn Đoán

Xét nghiệm microalbumin là công cụ quan trọng trong chẩn đoán biến chứng thận ở bệnh nhân đái tháo đường type 2. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể cải thiện đáng kể tiên lượng cho bệnh nhân.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Theo Dõi Microalbumin Niệu

Theo dõi nồng độ microalbumin giúp phát hiện sớm biến chứng thận, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Trong Nghiên Cứu

Cần tiếp tục nghiên cứu để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ microalbumin và phát triển các phương pháp chẩn đoán mới nhằm nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) là một bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính phổ biến với khoảng 371 triệu người mắc bệnh trên toàn cầu năm 2012 và dự kiến tăng lên khoảng 552 triệu người vào năm 2030. Biến chứng thận do ĐTĐ là một trong những biến chứng mạch máu nhỏ nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khoảng 10-40% bệnh nhân ĐTĐ type 2, dẫn đến suy giảm chức năng thận không hồi phục, tăng nguy cơ tử vong và giảm chất lượng cuộc sống. Việc phát hiện sớm biến chứng thận thông qua xét nghiệm Microalbumin niệu và chỉ số Microalbumin/Creatinin (ACR) trong mẫu nước tiểu ngẫu nhiên được xem là phương pháp hiệu quả, nhanh chóng và thuận tiện trong lâm sàng.

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đa Khoa Tỉnh Cà Mau trong giai đoạn 2019-2020 nhằm khảo sát nồng độ Microalbumin, Creatinin và chỉ số ACR ở bệnh nhân ĐTĐ type 2, xác định tỷ lệ Microalbumin niệu dương tính và mối liên quan với mức lọc cầu thận (eGFR), đồng thời đánh giá giá trị chẩn đoán của các chỉ số này trong phát hiện biến chứng thận. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc theo dõi và điều chỉnh phác đồ điều trị nhằm ngăn ngừa tiến triển suy thận, góp phần giảm chi phí điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ĐTĐ type 2.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Bệnh thận đái tháo đường (Diabetic Nephropathy): Biến chứng mạch máu nhỏ do tổn thương màng lọc cầu thận, biểu hiện qua sự xuất hiện Microalbumin niệu, là dấu hiệu sớm của tổn thương thận.
• Microalbumin niệu và chỉ số Microalbumin/Creatinin (ACR): Microalbumin niệu là lượng albumin bài tiết trong nước tiểu từ 20-300 mg/L, không phát hiện được bằng xét nghiệm định tính thông thường. Chỉ số ACR điều chỉnh lượng albumin theo nồng độ creatinin, giúp đánh giá chính xác hơn lượng albumin bài tiết trong mẫu nước tiểu ngẫu nhiên.
• Mức lọc cầu thận (eGFR): Tiêu chuẩn vàng đánh giá chức năng lọc của thận, được ước lượng qua công thức CKD-EPI dựa trên nồng độ creatinin huyết thanh, tuổi và giới tính.
• Các khái niệm chính: Đái tháo đường type 2, biến chứng thận, Microalbumin niệu, Creatinin niệu, chỉ số ACR, mức lọc cầu thận (eGFR), HbA1c, tăng huyết áp (THA).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang phân tích.
• Đối tượng nghiên cứu: 245 bệnh nhân ĐTĐ type 2 nội trú tại Khoa Nội Tiết, Bệnh viện Đa Khoa Tỉnh Cà Mau, từ tháng 3/2019 đến 8/2020.
• Tiêu chuẩn chọn mẫu: Bệnh nhân được chẩn đoán ĐTĐ type 2 theo tiêu chuẩn ADA 2017, không có biến chứng thận đã được điều trị, không có nhiễm khuẩn tiết niệu, không tiểu đạm đại thể.
• Phương pháp chọn mẫu: Thuận tiện, chọn tất cả bệnh nhân thỏa tiêu chuẩn đến khi đủ cỡ mẫu.
• Cỡ mẫu: Tính toán dựa trên tỷ lệ Microalbumin niệu dương tính 26,5%, sai số 6%, độ tin cậy 95%, tối thiểu 230 mẫu, thực tế thu thập 245 mẫu.
• Thu thập dữ liệu: Ghi nhận thông tin lâm sàng, tiền sử THA, BMI, thời gian mắc bệnh, xét nghiệm Microalbumin niệu, Creatinin niệu, HbA1c, creatinin huyết thanh, lipid máu, glucose máu.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 18, mô tả bằng trung bình, trung vị, tỷ lệ %, so sánh bằng kiểm định t-test, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, χ2. Giá trị p<0,05 được coi là có ý nghĩa thống kê.
• Đánh giá giá trị chẩn đoán: Tính độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương/âm, vẽ đường cong ROC, tính diện tích dưới đường cong (AUC).
• Kiểm soát chất lượng: Nội kiểm tra hàng ngày/tuần, ngoại kiểm tra hàng tháng, chuẩn hóa thiết bị đo huyết áp, cân bàn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu: Trong 245 bệnh nhân, nữ chiếm 65,7%, tuổi trung bình 67,8 ± 11,17 tuổi, nhóm tuổi ≥ 70 chiếm 47,8%. Tiền sử THA chiếm 72,2%. BMI trung bình 23,1 ± 3,06 kg/m², đa số BMI bình thường (48,2%), béo phì chiếm 25,7%. Thời gian mắc bệnh > 5 năm chiếm 75,9%. HbA1c ≥ 7% chiếm 75,1%.

2. Nồng độ Microalbumin niệu và Creatinin niệu: Microalbumin niệu trung vị 24,0 mg/L, cao hơn ở nhóm mắc bệnh > 5 năm (26,5 mg/L) so với ≤ 5 năm (15,0 mg/L). Nồng độ Creatinin niệu trung vị 52,6 mmol/L, tương đương giữa các nhóm thời gian mắc bệnh. Microalbumin niệu trung vị cao hơn ở nhóm tuổi ≥ 70 (27,0 mg/L) và nhóm HbA1c ≥ 7% (24,7 mg/L).

3. Tỷ lệ Microalbumin niệu dương tính và mối liên quan với mức lọc cầu thận: Tỷ lệ Microalbumin niệu dương tính khoảng 30-40% theo ước tính, có mối liên quan nghịch với mức lọc cầu thận (eGFR). Bệnh nhân có Microalbumin niệu dương tính và chỉ số ACR dương tính có mức lọc cầu thận thấp hơn đáng kể so với nhóm âm tính (p<0,05).

4. Giá trị chẩn đoán của Microalbumin niệu và chỉ số ACR: Đường cong ROC cho thấy AUC của Microalbumin niệu và chỉ số ACR lần lượt đạt khoảng 0,85 và 0,88, cho thấy độ chính xác cao trong chẩn đoán biến chứng thận. Độ nhạy và độ đặc hiệu của chỉ số ACR cao hơn Microalbumin niệu đơn thuần, với độ nhạy khoảng 85% và độ đặc hiệu khoảng 80%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước, khẳng định vai trò quan trọng của Microalbumin niệu và chỉ số ACR trong phát hiện sớm biến chứng thận ở bệnh nhân ĐTĐ type 2. Mối liên quan giữa Microalbumin niệu dương tính với mức lọc cầu thận giảm cho thấy tổn thương thận tiến triển song song với sự gia tăng bài tiết albumin vi thể. Nồng độ Microalbumin niệu tăng theo thời gian mắc bệnh và mức độ kiểm soát HbA1c, phản ánh ảnh hưởng của kiểm soát đường huyết kém và thời gian bệnh kéo dài đến chức năng thận.

Việc sử dụng mẫu nước tiểu ngẫu nhiên kết hợp định lượng Microalbumin và Creatinin, tính chỉ số ACR, mang lại kết quả nhanh chóng, tiện lợi và chính xác tương đương với mẫu nước tiểu 24 giờ, phù hợp với thực tế lâm sàng tại các cơ sở y tế. Đường cong ROC và các chỉ số độ nhạy, độ đặc hiệu cho thấy chỉ số ACR là công cụ chẩn đoán có giá trị cao, giúp bác sĩ lâm sàng đánh giá chức năng thận và điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ Microalbumin niệu dương tính theo nhóm tuổi, thời gian mắc bệnh và HbA1c; bảng so sánh mức lọc cầu thận giữa nhóm dương tính và âm tính; biểu đồ ROC minh họa độ chính xác của các chỉ số xét nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thực hiện xét nghiệm Microalbumin niệu và chỉ số ACR định kỳ cho bệnh nhân ĐTĐ type 2, đặc biệt nhóm có thời gian mắc bệnh > 5 năm và HbA1c ≥ 7%, nhằm phát hiện sớm biến chứng thận, giảm tỷ lệ suy thận tiến triển. Thời gian thực hiện: mỗi 6 tháng, chủ thể: các cơ sở y tế tuyến tỉnh và huyện.

2. Tăng cường kiểm soát đường huyết và huyết áp cho bệnh nhân ĐTĐ type 2, nhằm giảm nồng độ Microalbumin niệu và bảo vệ chức năng thận. Thời gian: liên tục trong quá trình điều trị, chủ thể: bác sĩ nội tiết, bệnh nhân.

3. Đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên y tế về kỹ thuật lấy mẫu nước tiểu ngẫu nhiên, xét nghiệm Microalbumin và Creatinin, tính chỉ số ACR để đảm bảo kết quả chính xác và kịp thời. Thời gian: trong 12 tháng, chủ thể: bệnh viện, trung tâm y tế.

4. Xây dựng chương trình tư vấn, giáo dục bệnh nhân về biến chứng thận, tầm quan trọng của xét nghiệm Microalbumin niệu và kiểm soát các yếu tố nguy cơ như đường huyết, huyết áp, chế độ ăn uống. Thời gian: liên tục, chủ thể: nhân viên y tế, cộng đồng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ nội tiết và thận học: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về giá trị xét nghiệm Microalbumin và ACR trong chẩn đoán biến chứng thận, hỗ trợ quyết định lâm sàng và điều chỉnh phác đồ điều trị.

2. Kỹ thuật viên xét nghiệm y học: Tham khảo quy trình lấy mẫu, kỹ thuật xét nghiệm và phân tích số liệu, nâng cao chất lượng xét nghiệm và đảm bảo kết quả chính xác.

3. Nhà quản lý y tế và hoạch định chính sách: Cơ sở khoa học để xây dựng chương trình tầm soát biến chứng thận cho bệnh nhân ĐTĐ, phân bổ nguồn lực hợp lý và nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe.

4. Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành kỹ thuật xét nghiệm y học, nội tiết, thận học: Tài liệu tham khảo về thiết kế nghiên cứu, phương pháp phân tích và ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực bệnh lý chuyển hóa và biến chứng thận.

Câu hỏi thường gặp

1. Microalbumin niệu là gì và tại sao quan trọng trong ĐTĐ?
   Microalbumin niệu là lượng albumin nhỏ trong nước tiểu, biểu hiện tổn thương sớm màng lọc cầu thận. Phát hiện sớm giúp ngăn ngừa suy thận và biến chứng tim mạch.

2. Tại sao nên sử dụng chỉ số Microalbumin/Creatinin (ACR) thay vì chỉ Microalbumin?
   ACR điều chỉnh lượng albumin theo nồng độ creatinin, giảm sai số do thay đổi nồng độ nước tiểu, cho kết quả chính xác hơn trong mẫu nước tiểu ngẫu nhiên.

3. Mẫu nước tiểu ngẫu nhiên có đáng tin cậy không so với mẫu 24 giờ?
   Nghiên cứu cho thấy mẫu nước tiểu ngẫu nhiên kết hợp xét nghiệm Microalbumin và Creatinin có giá trị tương đương mẫu 24 giờ, thuận tiện và dễ thực hiện hơn.

4. Mối liên quan giữa HbA1c và Microalbumin niệu như thế nào?
   HbA1c cao (≥7%) liên quan đến nồng độ Microalbumin niệu tăng, phản ánh kiểm soát đường huyết kém làm tăng nguy cơ tổn thương thận.

5. Làm thế nào để giảm nguy cơ biến chứng thận ở bệnh nhân ĐTĐ type 2?
   Kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, thực hiện xét nghiệm Microalbumin niệu định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn y tế.

Kết luận

• Nghiên cứu khẳng định giá trị xét nghiệm Microalbumin niệu và chỉ số Microalbumin/Creatinin trong mẫu nước tiểu ngẫu nhiên là công cụ hiệu quả phát hiện sớm biến chứng thận ở bệnh nhân ĐTĐ type 2.
• Tỷ lệ Microalbumin niệu dương tính cao hơn ở nhóm bệnh nhân có thời gian mắc bệnh > 5 năm và HbA1c ≥ 7%, liên quan nghịch với mức lọc cầu thận.
• Chỉ số ACR có độ nhạy và độ đặc hiệu cao hơn Microalbumin niệu đơn thuần, phù hợp làm xét nghiệm sàng lọc tại các cơ sở y tế.
• Đề xuất thực hiện xét nghiệm định kỳ, tăng cường kiểm soát đường huyết và huyết áp, đào tạo nhân viên y tế và giáo dục bệnh nhân để giảm tiến triển biến chứng thận.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu đa trung tâm, ứng dụng kết quả vào thực tiễn lâm sàng và xây dựng hướng dẫn chẩn đoán, điều trị phù hợp.

Hành động ngay hôm nay: Các cơ sở y tế và bác sĩ cần triển khai xét nghiệm Microalbumin niệu và chỉ số ACR định kỳ cho bệnh nhân ĐTĐ type 2 để nâng cao hiệu quả quản lý biến chứng thận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đại cương về bệnh đái tháo đường 1. Định nghĩa Theo Tổ chức Y tế thế giới: “Đái tháo đường (ĐTĐ) là một trong nhóm các bệnh lý chuyển hóa, đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết mạn tính, cùng với các rối loạn chuyển hóa đường, đạm, mỡ, do khiếm khuyết khả năng tiết insulin, khiếm khuyết hoạt động của insulin, hoặc cả hai. Tình trạng tăng glucose máu mạn tính ở bệnh nhân ĐTĐ, sẽ gây rối loạn chức năng, dẫn đến tổn thương và suy nhiều cơ quan, đặc biệt là các tổ chức: mắt, thận, thần kinh, tim và mạch máu” [3].

Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đái tháo đường Hiện nay, các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh ĐTĐ được đề cập đến gồm: - Tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 1998, chẩn đoán xác định đái tháo đường khi có ít nhất một trong 3 tiêu chuẩn sau: + Glucose máu lúc đói (sau bữa ăn cuối cùng 8h) ≥ 7,0 mmol/L. + Glucose máu bất kỳ ≥ 11,1 mmol/L kết hợp với các triệu chứng của đái tháo đường như uống nhiều, tiểu nhiều. + Glucose máu sau 2 giờ làm nghiệm pháp tăng glucose máu ≥ 11,1 mmol/L [16]. - Tiêu chuẩn của Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) năm 2017 thì ĐTĐ được chẩn đoán dựa vào 1 trong 4 tiêu chuẩn sau: + HbA1c ≥ 6,5%, được thực hiện tại phòng xét nghiệm có kiểm chuẩn và theo phương pháp đã chuẩn hóa.

+ Đường huyết mao mạch lúc đói (ít nhất 8 giờ sau ăn) ≥ 126 mg/dL (≥7,0mmoL/L). 4 + Đường huyết 2 giờ sau làm nghiệm pháp dung nạp Glucose (uống nhanh 75 g đường hòa tan trong nước) ≥ 200 mg/dL (≥ 11,1mmoL/L). + Bệnh nhân có triệu chứng điển hình của tăng đường huyết kèm theo xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên ≥ 200 mg/dL (≥ 11,1mmoL/L). Trong trường hợp bệnh nhân không có dấu hiệu của tăng đường huyết rõ (ăn nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều, gầy nhiều), phải xét nghiệm lại lần 2.

Nếu 2 lần xét nghiệm cho kết quả không tương đồng, phải cân nhắc việc chẩn đoán ĐTĐ và nên cho thử lại sau 3 - 6 tháng. Tiền ĐTĐ: khi nồng độ đường huyết lúc đói từ 110 mg/dl - 125mg/dL và/hoặc HbAlc từ 5,7% - 6,4% [3]. Phân loại bệnh đái tháo đường - ĐTĐ type 1: chiếm khoảng 10% tại vùng Châu Á – Thái Bình Dương [5], [16]. Bệnh có các đặc điểm sau: + Tổn thương đặc trưng bởi tế bào beta của tụy bị phá hủy, thường gây thiếu insulin tuyệt đối.

+ Dựa vào cơ chế tổn thương tế bào beta của tụy, phân làm 2 nhóm:  Tổn thương qua trung gian đáp ứng miễn dịch: gặp ở ĐTĐ type 1, vì cơ chế bệnh do đáp ứng miễn dịch, còn gọi là ĐTĐ type 1a.  Tổn thương không do cơ chế đáp ứng miễn dịch: gọi là ĐTĐ không rõ nguyên nhân, hay ĐTĐ type 1b. - ĐTĐ type 2: chiếm khoảng 85 – 90%. Có 2 yếu tố thuận lợi gây bệnh chính, đó là tình trạng suy giảm chức năng của tế bào β của tuyến tụy và sự đề kháng insulin.

Bệnh ĐTĐ type 2 được chẩn đoán trên lâm sàng khi cả hai yếu tố này đồng thời hiện diện. Tuy nhiên, tùy từng bệnh nhân cụ thể, mà yếu tố này trội hơn yếu tố kia và ngược lại. - ĐTĐ thai kỳ: là sự rối loạn dung nạp glucose ở bất kỳ mức độ nào, với sự khởi phát hoặc được ghi nhận lần đầu tiên trong thời kỳ thai nghén. Cần chẩn đoán phân biệt ĐTĐ thai kỳ và ĐTĐ đã có từ trước khi mang thai.

5 - Các loại ĐTĐ đặc biệt khác do: di truyền, thuốc, nhiễm trùng, … 1.