Xác Định Dư Lượng Hóa Chất Bảo Vệ Thực Vật Cơ Clo Trong Gạo

Chuyên khảo phân tích Xác định dư lượng hoá chất bảo vệ thực vật cơ clo trong gạo bằng phương pháp quechers kết hợp với, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Hoàng Thị Thu Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Đào Hải Yến
• Trường học: Học viện Khoa học và Công nghệ
• Chuyên ngành: Hóa Phân Tích
• Đề tài: Nghiên Cứu Dư Lượng Hóa Chất Bảo Vệ Thực Vật Cơ Clo Trong Gạo Bằng Phương Pháp QuEChERS Kết Hợp GC-MS/MS
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về hoá chất bảo vệ thực vật cơ clo (OCPs)
• 1.1.1. Giới thiệu về hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo
• 1.1.2. Độc tính của hóa chất bảo vệ thực vật
• 1.1.3. Nguồn gốc HCBVTV cơ clo trong gạo
• 1.2. Phương pháp phân tích dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật
• 1.2.1. Phương pháp xử lý mẫu cho phân tích dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật
• 1.2.2. Thiết bị phân tích
• 2. NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM
• 2.1. THIẾT BỊ VÀ HÓA CHẤT
• 2.1.1. Thiết bị, dụng cụ
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM
• 2.2.1. Tối ưu điều kiện phân tích trên hệ GC-MS/MS
• 2.2.2. Tối ưu hóa quy trình xử lý mẫu
• 2.2.3. Thẩm định phương pháp
• 2.2.4. Phân tích mẫu thực tế
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. QUY TRÌNH PHÂN TÍCH TRÊN THIẾT BỊ
• 3.1.1. Các điều kiện cho GC
• 3.1.2. Điều kiện MS/MS
• 3.1.3. Tối ưu điều kiện xử lý mẫu
• 3.2. THẨM ĐỊNH PHƯƠNG PHÁP
• 3.2.1. Giới hạn định lượng LOQ
• 3.2.2. Xây dựng đường chuẩn
• 3.2.3. Xác định độ thu hồi của phương pháp
• 3.2.4. Độ lặp lại RSDr
• 3.3. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH MẪU THỰC
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Dư Lượng Hóa Chất BVTV Cơ Clo Trong Gạo

Nghiên cứu dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật (BVTV) trong gạo là vấn đề cấp thiết, đặc biệt khi Việt Nam là nước xuất khẩu gạo hàng đầu. Các quy định nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm từ các thị trường lớn như Nhật Bản, Mỹ, Nga tạo ra rào cản thương mại đáng kể. Việc kiểm nghiệm gạo và đánh giá hàm lượng hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo (OCPs) giúp giảm thiểu tình trạng gạo xuất khẩu bị trả về, đồng thời bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Các hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo là nhóm hóa chất tổng hợp, điển hình như DDT, Lindane, Endosulfan, hầu hết đã bị cấm do tính chất khó phân hủy và tồn lưu lâu trong môi trường. Công ước Stockholm cũng quy định về việc giảm thiểu và loại bỏ các hóa chất này. Nghiên cứu này tập trung vào việc xây dựng quy trình phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong gạo bằng phương pháp sắc ký khí khối phổ hai lần (GC-MS/MS).

1.1. Tầm Quan Trọng Của Kiểm Soát Dư Lượng Thuốc BVTV

Việc kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong gạo không chỉ là yêu cầu bắt buộc để đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu mà còn là trách nhiệm đối với sức khỏe cộng đồng. Gạo là lương thực thiết yếu, việc đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng là ưu tiên hàng đầu. Các nghiên cứu về dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật trong gạo giúp các nhà quản lý đưa ra các chính sách phù hợp, đồng thời giúp người nông dân sử dụng thuốc BVTV một cách an toàn và hiệu quả. Theo cục quản lý dược phẩm và thực phẩm Mỹ FDA, lượng gạo bị trả về của Việt Nam năm 2013 là 4.100 tấn, nhưng đến tháng 8/2016 đã lên tới 10. Trong đó, nguyên nhân chủ yếu bị trả về là do gạo của nước ta chứa dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật vượt quá ngưỡng cho phép.

1.2. Hóa Chất Bảo Vệ Thực Vật Cơ Clo OCPs và Tính Độc Hại

Hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo (OCPs) là nhóm hóa chất có độ độc cao, tồn tại lâu trong môi trường và có khả năng tích lũy sinh học. Các hợp chất này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người và động vật, bao gồm các vấn đề về thần kinh, sinh sản và ung thư. Mặc dù nhiều OCPs đã bị cấm sử dụng, nhưng dư lượng của chúng vẫn còn tồn tại trong môi trường và có thể xâm nhập vào chuỗi thức ăn. Nghiên cứu về độc tính thuốc bảo vệ thực vật và sự tồn lưu của OCPs trong gạo là rất quan trọng để đánh giá rủi ro và đưa ra các biện pháp phòng ngừa.

II. Thách Thức Phân Tích Dư Lượng Hóa Chất BVTV Trong Gạo

Phân tích dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật trong gạo là một thách thức lớn do nồng độ các chất này thường rất thấp, trong khi nền mẫu gạo lại phức tạp. Việc chiết tách và làm sạch mẫu đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt để đảm bảo độ chính xác và độ tin cậy của kết quả. Các phương pháp phân tích truyền thống thường tốn thời gian và sử dụng nhiều dung môi độc hại. Do đó, việc phát triển các phương pháp phân tích nhanh, hiệu quả và thân thiện với môi trường là rất cần thiết. Phương pháp QuEChERS kết hợp với GC-MS/MS là một giải pháp tiềm năng, nhưng cần được tối ưu hóa và thẩm định kỹ lưỡng để đảm bảo chất lượng.

2.1. Độ Phức Tạp Của Nền Mẫu Gạo và Ảnh Hưởng Ma Trận

Nền mẫu gạo chứa nhiều thành phần phức tạp như tinh bột, protein, lipid và các hợp chất hữu cơ khác. Các thành phần này có thể gây nhiễu trong quá trình phân tích, làm giảm độ nhạy và độ chính xác của phương pháp. Hiệu ứng nền mẫu (matrix effect) là một vấn đề thường gặp trong phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, đặc biệt là khi sử dụng GC-MS/MS. Việc lựa chọn phương pháp làm sạch mẫu phù hợp là rất quan trọng để giảm thiểu ảnh hưởng của nền mẫu và cải thiện độ tin cậy của kết quả.

2.2. Yêu Cầu Về Độ Nhạy và Độ Chính Xác Của Phương Pháp

Để đáp ứng các quy định về tiêu chuẩn dư lượng tối đa (MRL), phương pháp phân tích phải có độ nhạy cao, cho phép phát hiện và định lượng các chất ô nhiễm ở nồng độ rất thấp. Đồng thời, phương pháp cũng phải có độ chính xác cao, đảm bảo kết quả phân tích phản ánh đúng hàm lượng thực tế của các chất ô nhiễm trong mẫu. Việc thẩm định phương pháp theo các tiêu chuẩn quốc tế như SANTE/12682/2019 là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng và độ tin cậy của kết quả phân tích.

III. Phương Pháp QuEChERS và GC MS MS Giải Pháp Hiệu Quả

Phương pháp QuEChERS (Quick, Easy, Cheap, Effective, Rugged, and Safe) là một kỹ thuật chiết tách mẫu đơn giản, nhanh chóng và hiệu quả, được sử dụng rộng rãi trong phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Phương pháp này kết hợp với GC-MS/MS (Gas Chromatography-Tandem Mass Spectrometry) tạo thành một hệ thống phân tích mạnh mẽ, cho phép xác định và định lượng đồng thời nhiều chất ô nhiễm khác nhau trong mẫu gạo. Việc tối ưu hóa quy trình QuEChERS và điều kiện GC-MS/MS là rất quan trọng để đạt được độ nhạy và độ chính xác cao.

3.1. Quy Trình Chiết Tách QuEChERS và Ưu Điểm Vượt Trội

Quy trình chiết tách QuEChERS bao gồm các bước chính: chiết tách bằng dung môi, phân lớp bằng muối và làm sạch bằng pha rắn phân tán (d-SPE). Phương pháp này có nhiều ưu điểm so với các phương pháp chiết tách truyền thống, bao gồm: giảm thiểu việc sử dụng dung môi độc hại, giảm thời gian phân tích, tăng độ thu hồi và giảm chi phí. Việc lựa chọn dung môi chiết tách và vật liệu hấp phụ d-SPE phù hợp là rất quan trọng để tối ưu hóa hiệu quả của quy trình QuEChERS.

3.2. GC MS MS Kỹ Thuật Phân Tích Độ Nhạy Cao và Chọn Lọc

GC-MS/MS là một kỹ thuật phân tích mạnh mẽ, cho phép xác định và định lượng các chất ô nhiễm ở nồng độ rất thấp trong mẫu phức tạp. Kỹ thuật này kết hợp khả năng phân tách của sắc ký khí (GC) với khả năng nhận dạng và định lượng của khối phổ hai lần (MS/MS). Phương pháp GC-MS/MS trong phân tích thực phẩm có độ nhạy cao, độ chọn lọc tốt và khả năng phân tích đa dư lượng, rất phù hợp cho việc phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong gạo. Việc tối ưu hóa các thông số sắc ký đồ và phổ khối là rất quan trọng để đạt được độ nhạy và độ chính xác cao.

IV. Tối Ưu Hóa Quy Trình QuEChERS và Điều Kiện GC MS MS

Để đạt được kết quả phân tích tốt nhất, cần tối ưu hóa quy trình QuEChERS và điều kiện GC-MS/MS. Việc này bao gồm việc lựa chọn dung môi chiết tách, vật liệu hấp phụ d-SPE, nhiệt độ cột sắc ký, tốc độ dòng khí mang và các thông số khối phổ. Các thí nghiệm tối ưu hóa cần được thực hiện một cách có hệ thống để xác định các điều kiện phân tích tối ưu. Kết quả của quá trình tối ưu hóa sẽ được sử dụng để xây dựng quy trình phân tích chuẩn.

4.1. Lựa Chọn Dung Môi Chiết Tách và Vật Liệu Hấp Phụ d SPE

Dung môi chiết tách và vật liệu hấp phụ d-SPE đóng vai trò quan trọng trong việc chiết tách và làm sạch mẫu. Dung môi chiết tách phải có khả năng hòa tan tốt các chất ô nhiễm mục tiêu, đồng thời ít hòa tan các chất gây nhiễu. Vật liệu hấp phụ d-SPE phải có khả năng loại bỏ hiệu quả các chất gây nhiễu, đồng thời không làm mất các chất ô nhiễm mục tiêu. Các dung môi thường được sử dụng trong chiết tách QuEChERS bao gồm acetonitrile (ACN), ethyl acetate và acetone. Các vật liệu hấp phụ d-SPE thường được sử dụng bao gồm PSA (Primary Secondary Amine), C18 (Octadecylsilyl) và GCB (Graphite Carbon Black).

4.2. Tối Ưu Hóa Điều Kiện Sắc Ký Khí và Khối Phổ

Điều kiện sắc ký khí (GC) và khối phổ (MS) ảnh hưởng trực tiếp đến độ nhạy và độ chọn lọc của phương pháp. Nhiệt độ cột sắc ký phải được tối ưu hóa để đạt được sự phân tách tốt nhất giữa các chất ô nhiễm mục tiêu. Tốc độ dòng khí mang phải được tối ưu hóa để đạt được thời gian phân tích ngắn nhất, đồng thời không làm giảm độ phân giải. Các thông số khối phổ như điện áp ion hóa, năng lượng va chạm và thời gian quét phải được tối ưu hóa để đạt được độ nhạy cao nhất cho từng chất ô nhiễm mục tiêu.

V. Thẩm Định Phương Pháp Phân Tích Dư Lượng Hóa Chất BVTV

Sau khi tối ưu hóa quy trình phân tích, cần tiến hành thẩm định phương pháp để đảm bảo chất lượng và độ tin cậy của kết quả. Quá trình thẩm định bao gồm việc xác định các thông số như giới hạn phát hiện (LOD), giới hạn định lượng (LOQ), độ thu hồi, độ lặp lại và độ chính xác. Các thông số này phải đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như SANTE/12682/2019 để đảm bảo kết quả phân tích có giá trị pháp lý.

5.1. Xác Định Giới Hạn Phát Hiện LOD và Giới Hạn Định Lượng LOQ

Giới hạn phát hiện (LOD) là nồng độ thấp nhất của chất ô nhiễm có thể được phát hiện một cách đáng tin cậy, nhưng không nhất thiết phải định lượng được. Giới hạn định lượng (LOQ) là nồng độ thấp nhất của chất ô nhiễm có thể được định lượng một cách đáng tin cậy với độ chính xác và độ lặp lại chấp nhận được. Việc xác định LOD và LOQ là rất quan trọng để đánh giá khả năng của phương pháp trong việc phát hiện và định lượng các chất ô nhiễm ở nồng độ thấp.

5.2. Đánh Giá Độ Thu Hồi Độ Lặp Lại và Độ Chính Xác

Độ thu hồi là tỷ lệ phần trăm của chất ô nhiễm được thu hồi sau quá trình chiết tách và làm sạch mẫu. Độ lặp lại là mức độ nhất quán của kết quả khi phân tích cùng một mẫu nhiều lần. Độ chính xác là mức độ gần gũi của kết quả phân tích với giá trị thực tế của chất ô nhiễm trong mẫu. Việc đánh giá độ thu hồi, độ lặp lại và độ chính xác là rất quan trọng để đảm bảo kết quả phân tích có độ tin cậy cao.

VI. Ứng Dụng Phân Tích Dư Lượng Hóa Chất BVTV Trong Gạo Thực Tế

Sau khi thẩm định phương pháp, có thể áp dụng quy trình phân tích để xác định dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật trong các mẫu gạo thực tế. Kết quả phân tích sẽ cung cấp thông tin quan trọng về mức độ ô nhiễm của gạo và giúp các nhà quản lý đưa ra các biện pháp kiểm soát phù hợp. Đồng thời, kết quả phân tích cũng giúp người tiêu dùng lựa chọn các sản phẩm gạo an toàn và chất lượng.

6.1. Phân Tích Mẫu Gạo Xuất Khẩu và Nhập Khẩu

Việc phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong gạo xuất khẩu và gạo nhập khẩu là rất quan trọng để đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm của các quốc gia khác nhau. Kết quả phân tích sẽ giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu gạo kiểm soát chất lượng sản phẩm và tránh các rủi ro liên quan đến việc bị trả hàng.

6.2. Đánh Giá Rủi Ro và Đề Xuất Các Biện Pháp Kiểm Soát

Dựa trên kết quả phân tích dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật trong gạo, có thể đánh giá rủi ro đối với sức khỏe người tiêu dùng và đề xuất các biện pháp kiểm soát phù hợp. Các biện pháp này có thể bao gồm việc tăng cường kiểm tra kiểm nghiệm gạo, khuyến khích sử dụng thuốc BVTV an toàn và hiệu quả, và nâng cao nhận thức của người nông dân về tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Là một nước có thế mạnh về nông nghiệp, sản xuất và xuất khẩu gạo đã trở thành ngành chủ lực của Việt Nam và đây cũng chính là lĩnh vực mang lại nhiều ngoại tệ cho đất nước. Tuy nhiên trong những năm gần đây việc xuất khẩu gạo gặp nhiều khó khăn do các rào cản thương mại đặc biệt là các quy định chặt chẽ về chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm. Một số thị trường truyền thống của Việt Nam như Nhật Bản, Nga, Mỹ.áp dụng chính sách nghiêm ngặt hơn với vấn đề kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt là tiêu chuẩn về dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật. Theo cục quản lý dược phẩm và thực phẩm Mỹ FDA, lượng gạo bị trả về của Việt Nam năm 2013 là 4.100 tấn, nhưng đến tháng 8/2016 đã lên tới 10.

Trong đó, nguyên nhân chủ yếu bị trả về là do gạo của nước ta chứa dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật vượt quá ngưỡng cho phép. Dó đó, việc đánh giá hàm lượng của hóa chất bảo vệ thực vật có trong gạo tại Việt Nam giúp giảm thiểu hiện tượng gạo xuất khẩu bị trả về cũng như giảm được chi phí và tăng khả năng xuất khẩu. Hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo (OCPs) thuộc nhóm hóa chất bảo vệ thực vật (BVTV) tổng hợp, các hợp chất điển hình của nhóm này là DDT, Lindane, Endosulfan. Hầu hết các loại hóa chất BVTV thuộc nhóm này đã bị cấm sử dụng vì chúng là các chất ô nhiễm khó phân hủy (POPs), tồn lưu lâu trong môi trường.

Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm khó phân hủy cũng quy định về việc giảm thiểu và loại bỏ các loại hóa chất bảo vệ thực vật, đa phần thuộc nhóm cơ clo này. Nghiên cứu về dư lượng của hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo trong môi trường đã được quan tâm trong nhiều năm trở lại đây. Các nghiên cứu của Hùng Minh và nnk, 2007; Trần Thị Vân Thi và nnk, 2007; S.H Hong, 2008; Từ Bình Minh và nnk, 2008; Trần Triết và nnk, 2014 đều cho thấy sự có mặt của các chất này với nồng độ khá cao trong hầu hết các thành phần môi trường cũng như cũng đã có bằng chứng về sự tích lũy trong sinh vật và con người [1]. Trong nhiều nghiên cứu cũng đã phát hiện được tồn dư của các 1 chất này có trong gạo [2] [3].

Do đó, các hợp chất này vẫn là thước đo về tính an toàn của gạo khi được xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Xuất phát từ thực tế trên, tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu xác định dư lượng hoá chất bảo vệ thực vật cơ clo trong gạo bằng phương pháp sắc ký khí khối phổ hai lần (GC-MS/MS) với các mục tiêu cụ thể như sau: 1. Xây dựng quy trình phân tích xác định dư lượng của 19 hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo trong gạo, bao gồm:  Khảo sát các điều kiện xử lý mẫu chiết xuất QuEChERs và làm sạch chiết pha rắn (SPE), điều kiện chạy máy GC-MS/MS  Thẩm định phương pháp đã xây dựng theo SANTE/12682/2019. Các thông số thẩm định bao gồm: Hiệu ứng nền mẫu, Giới hạn phát hiện, Độ thu hồi và Độ lặp lại.

Áp dụng quy tình phân tích để xác định dư lượng HCBVTV cơ clo trên một số mẫu gạo. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về hoá chất bảo vệ thực vật cơ clo (OCPs) 1. Giới thiệu về hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo Hóa chất BVTV là những loại hóa chất bảo vệ cây trồng hoặc những sản phẩm bảo vệ mùa màng, là những chất được tạo ra để chống lại và tiêu diệt loài gây hại hoặc các vật mang mầm bệnh.

Chúng cũng gồm các chất để chống lại các loại sống cạnh tranh với cây trồng cũng như nấm bệnh cây. Ngoài ra, các loại hoá chất kích thích sinh trưởng, giúp cây trồng đạt năng suất cao cũng là một dạng của hóa chất BVTV. Hóa chất BVTV là những hóa chất độc, có khả năng phá hủy tế bào, tác động đến cơ chế sinh trưởng, phát triển của sâu bệnh, cỏ dại và cả cây trồng, vì thế khi các hợp chất này đi vào môi trường, chúng cũng có những tác động nguy hiểm đến môi trường, đến những đối tượng tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp (REF). Và đây cũng là lý do mà hoá chất BVTV nằm trong số những hóa chất đầu tiên được kiểm tra triệt để về bản chất, về tác dụng cũng như tác hại [1].

Hóa chất bảo vệ thực vật cơ clo (OCPs) là các dẫn xuất clo của một số hợp chất hữu cơ như diphenyletan, xyclodien, benzen, n-hexan. Đây là những hợp chất có tác dụng diệt trừ sâu bệnh rất tốt. Về mặt cấu tạo, HCBVTV nhóm clor hữu cơ được xếp vào 4 nhóm nhỏ [4]: - Nhóm diphenyl aliphatic: DDT, dicofon, methoxychlor… - Nhóm hợp chất benzen: lindan, hexaclorocyclon-hexan (HCH), pentaclorophenol… - Nhóm hợp chất cyclodien: endrin, dieldrin, heptachlor, aldrin, endosulfan sulfat… - Nhóm hợp chất polycloroterpen: toxaphen, polyclorocamphen… Hóa chất BVTV nhóm cơ clo thường có độ độc ở mức độ I hoặc II. Trước đây, DDT được xem như là một trong số các hoá chất trừ sâu quan trọng nhất dùng trong nông nghiệp để diệt sâu bông, đậu, lúa.

Ngoài ra, hợp chất còn có tác dụng diệt bọ gậy, muỗi. HCH đã được sử dụng để chống lại châu chấu, sâu bọ, côn trùng, sâu ăn lá và các loại sâu bọ khác trong đất. HCH 3 cũng được sử dụng để bảo vệ hạt giống, trị bệnh cho gia cầm, vật nuôi, bảo vệ đồ gỗ, và còn được dùng để chống loài gặm nhấm. Hầu hết các loại hóa chất BVTV thuộc nhóm này đã bị cấm sử dụng vì chúng là các chất hữu cơ khó phân huỷ, tồn lưu lâu trong môi trường hay còn gọi là các chất POP.

Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy cũng quy định về việc giảm thiểu và loại bỏ các loại hóa chất bảo vệ thực vật, đa phần thuộc nhóm clo hữu cơ này [1]. Dựa vào điều kiện của phòng thí nghiệm, đề tài sẽ khảo sát 19 OCPs Thông tin của các chất này được trình bày trong Bảng 1.1 dưới đây: Bảng 1.1: Thông tin của các OCPs phân tích Khối lượng MRL Áp suất hơi STT Chất phân tích phân Châu Cấu trúc hóa học LgKow (mmHg) Âu tử (mg/kg) (g/mol) Alpha-HCH 1 4,510-5 3,8 (C6H6Cl6) (ở 25oC) 0,01 290,8 Beta-HCH 2 3,610-7 0,01 3,8 (C6H6Cl6) (ở 25oC) 4 Khối lượng MRL Áp suất hơi STT Chất phân tích phân Châu Cấu trúc hóa học LgKow (mmHg) Âu tử (mg/kg) (g/mol) Gamma-HCH 3 (Lindane) 4,210-5 3,7 0,01 (ở 25oC) (C6H6Cl6) Delta-HCH 4 (C6H6Cl6) 3,510-5 3,5 - (ở 25oC) 5 Heptachlor 373,3 310-4 6,1 - (ở 25oC) Aldrin 7,510-5 0,02 6 364,9 (Aldrin + 6,5 (C12H8Cl6) (ở 20oC) Dieldrin) Chlordane cis 7 409,8 2,0510-5 2,78 0,02 (C10H6Cl8) (ở 20oC) 5 Khối lượng MRL Áp suất hơi STT Chất phân tích phân Châu Cấu trúc hóa học LgKow (mmHg) Âu tử (mg/kg) (g/mol) α-Endosulfan 8 406,9 6,810-7 4,75 0,05 (C9H6Cl6O3S) (ở 20oC) Chlordane trans 9 409,8 2,110-5 2,78 0,02 (C10H6Cl8) (ở 20oC) 0,05 pp' DDE (pp'-DDD 10 318,0 610-6 + pp'-DDE 6,51 (C14H8Cl4) (ở 20oC) + pp'-DDT + op'- DDT) Dieldrin 11 380,9 - - 5,4 (C12H8Cl6O) Endrin 12 380,9 210-7 3,2 0,01 (C12H8Cl6O) (ở 25oC) 6 Khối lượng MRL Áp suất hơi STT Chất phân tích phân Châu Cấu trúc hóa học LgKow (mmHg) Âu tử (mg/kg) (g/mol) β-Endosulfane 13 (C9H6Cl6O3S) 406,9 6,810-7 3,83 0,05 (ở 20oC) pp' DDD 1,3510-6 14 320,0 (ở 20oC) - 6,02 (C14H10Cl4) Endrin 15 Aldehyde 380,9 4,8 2,010-7 - (C12H8Cl6O) Endosulfane 16 Sulfate 422,9 3,66 2,8. Độc tính của hóa chất bảo vệ thực vật Độc tính của Hóa chất BVTV cơ clo nói riêng và các hợp chất POP nói chung xâm nhập vào môi trường qua nhiều nguồn như sử dụng trong nông nghiệp, chất thải từ các nhà máy sản xuất chất BVTV, ô nhiễm do lượng chất dư thừa trong các dụng cụ sử dụng được tráng rửa được thải trực tiếp vào môi trường sau khi sử dụng [5]. Sau khi xâm nhập các hợp chất này có thể phân tán vào trong tất cả các hợp phần của môi trường, bao gồm: đất, nước, không khí và trầm tích [5].

Bất kì một hóa chất nào cũng sẽ di chuyển giữa các thành phần của môi trường (không khí, đất, trầm tích, nước và hệ sinh vật). Các hóa chất được di chuyển từ thành phần này của môi trường đến thành phần kia và ngược lại. Việc di chuyển này phụ thuộc vào các đặc tính vật lí của các hợp chất. Nếu các hợp chất có độ ưa nước cao khi bị phân tán vào đất hoặc trầm tích chúng sẽ được giữ lại cho đến khi tiếp xúc với nước thì lại dễ dàng hòa tan và di chuyển vào trong môi trường nước.

Ngược lại, nếu các hóa chất có khả năng kết hợp với đất cao (các hợp chất có độ kị nước cao) thì khi bị phân tán vào trong nước sẽ dễ dàng và nhanh chóng bám vào trầm tích. Đối với các hóa chất dễ bay hơi sẽ dễ dàng phân tán vào không khí và di chuyển đến các vùng khác. Nhiều hợp chất có khả năng tích lũy trong thực vật và động vật, hấp thụ vào các sinh vật bằng cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua chuỗi thức ăn [5]. 8 Độc tính của hóa chất phụ thuộc vào đối tượng và phương thức gây độc, có thể chia ra thành hai dạng độc cấp tính và độc mãn tính.

Để có thể đánh giá độc tính được chính xác, cần thiết phải có đầy đủ các thông tin liên quan như: thông tin về địa điểm ô nhiễm, các vấn đề về nhận dạng đối tượng ô nhiễm, đánh giá phơi nhiễm và các ngưỡng gây độc của các chất ô nhiễm tương ứng Độc tính của một số hóa chất BVTV cơ clo phổ biến được trình bày trong Bảng 1.2: Độc tính của một số hóa chất BVTV cơ Clo phổ biến [5, 6, 7, 8] Chất Độc tính - Khi con người tiếp xúc với HCH kỹ thuật (trong thành phần có chứa alpha-HCH) sẽ gây ra các triệu chứng như rối loạn thần Alpha- kinh, tiêu hóa, bị dị ứng mặt và chân tay, đau đầu và chóng mặt, HCH khó chịu, nôn mửa, mất ngủ, trí nhớ suy giảm. Viện Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã phân loại alpha-HCH thuộc nhóm 2B, có thể gây ung thư cho con người. [5] - Lindan rất độc hại đối với sinh vật dưới nước và khá độc hại với các loài chim và động vật có vú sau phơi nhiễm cấp tính. - Ở người, hậu quả cấp tính từ tiếp xúc lindan ở nồng độ cao có thể nằm trong khoảng từ kích ứng da nhẹ đến chóng mặt, nhức đầu, tiêu chảy, buồn nôn, ói mửa và thậm chí co giật và tử vong.